Dải đất hình chữ S của Việt Nam hiện nay, vào thời cổ đại là chiếc nôi của 3 nền văn minh lớn trải đều 3 miền. Miền Bắc là nền văn minh Đông Sơn, nền văn minh sau đó trải dài tới mãi hồ Động Đình, sông Dương Tử. Miền Trung là nền văn minh Sa Huỳnh với kỹ thuật luyện kim vượt trội. Còn vùng Nam Bộ là nền văn minh Óc Eo, nơi tạo nên vương quốc Phù Nam, một quốc gia hùng mạnh ở Đông Nam Á. Lịch sử bao giờ cũng ẩn chứa những bí mật, những sự thật mà không phải ai cũng có thể hiểu hết được… Hãy cùng lắng nghe những bản hùng ca bi tráng, những câu chuyện lịch sử chưa từng kể. Cùng BÍ ẨN SỬ VIỆT khám phá những bí ẩn để suy nghĩ sâu sắc hơn về lịch sử và thêm phần vun đắp niềm tự hào dân tộc.
Nam Bộ và Vương quốc Phù Nam
Giải đất hình chữ S của Việt Nam hiện nay vào thời cổ đại là chiếc nôi của ba nền văn minh lớn trải đều ba miền.
Miền Bắc là nền văn minh Đông Sơn, nền văn minh sau đó trải dài tới mãi Hồ Động Đình, Sông Dương Tử.
Miền Trung là nền văn minh Sa Huỳnh, với kỹ thuật luyện kim vượt trội.
Còn vùng Nam Bộ là nền văn minh Úc Eo, nơi tạo nên Vương quốc Phù Nam, một quốc gia hùng mạnh ở Đông Nam Á.
Nền văn minh Úc Eo
Theo những khám phá mà các nhà khảo cổ tìm thấy, cùng những ghi chép lịch sử,
thì nền văn minh Úc Eo ban đầu là những thành ốc tự trị cùng chung một nền văn hóa có niềm tin vào Phật giáo.
Vào thế kỷ đầu tiên sau Công Nguyên, một trong những thành ốc lớn là Khổ Thọc trở nên hùng mạnh khi được dẫn dắt bởi Nữ Hoàng Liễu Diệp.
Theo các sách cổ Trung Hoa như Tấn Thư, Nam Tầy Thư, Lượng Thư ghi chép lại,
thì bây giờ một quý tộc tên là Hổng Điền ở Ấn Độ được thân báo mộng nhặt được cây cung ở dưới gốc cây và chỉ hướng đi thuyền lớn ra biển.
Hổng Điều liên theo đó đem theo một nghìn quân lên thuyền theo đường biển đến Úc Eo chinh phục các thành ốc.
Liễu Diệp chống trả nhưng gặp bất lợi và đầu hàng. Hổng Điền chấp nhận sự đầu hàng rồi cưới Liễu Diệp làm vợ.
Sau khi lấy vợ, Hổng Điền đưa quân tiếp tục chinh phục các thành ốc còn lại, thống nhất được Úc Eo,
lập vương quốc mới với tên gọi là Phù Nam rồi lên ngôi vua, lập ra triều đại Caldinia, đặt tên kinh đô là đặc mục Viarapura.
Văn minh phát triển, giao thương khắp thế giới
Người Úc Eo tiếp thu nền văn minh Ấn Độ, giỏi trị thủy, người dân có niềm tin vào Phật Pháp khiến Phù Nam ngày càng văn minh, thịnh vượng.
Do nằm ở vị trí giao thông hàng hải quan trọng, Phù Nam trở thành trung tâm thương mại đường thủy phen bờ và phát triển ngày càng thịnh vượng.
Nơi đây có con kênh dài 90 km, đến Angkor Bore, một huyện thuộc tỉnh Takiel phía nam Campuchia.
Úc Eo có vị trí rất thuận lợi tại trục đường thương mại giữa biển, một bên là bán đảo Mã Lai cùng Ấn Độ, bên kia là sông Mekong cùng Trung Hoa.
Vị trí giúp Úc Eo trở thành điểm trung chuyển thuận lợi.
Các nhà khảo cổ học cũng đã tìm thấy rất nhiều vật phẩm thương mại có giá trị ở nơi đây đến từ Rome, Ấn Độ, Trung Hoa,
cùng các nước Đông Nam Á như đồng tiền, chuỗi hạt đá quý, thủy tinh, đồ dùng bằng kim loại, trang sức bằng vàng, ngọc.
Hình chữ vạn cũng xuất hiện nhiều trên các vật phẩm trang sức bằng vàng.
Những đồng tiền bằng bạc tìm thấy ở Phù Nam cũng tìm thấy ở Mã Lai, Thái Lan và Miếng Điện,
cho thấy hoạt động thương mại rộng lớn của Vương quốc Phù Nam.
Nhiều tượng Phật cùng các nền tháp, các công trình tâm linh được tìm thấy là bằng chứng cho thấy niềm tin tín ngưỡng của dân cư,
cùng với đó là sự phát triển của nghệ thuật điêu khắc và kiến trúc.
Đế quốc Hùng Mạnh
Theo các sách cổ Trung Hoa ghi chép lại, triều Caudinia kéo dài được khoảng 150 năm,
đến thế kỷ thứ 2 là thời trị vị của vị vua cuối cùng của triều đại này là Hũng Bàng Bàng.
Chính sự do một vị tướng thao túng, sách sử cổ của Trung Hoa là Lương Thư, phiên âm vị tướng này là Phạm Sư Mạng.
Sau khi Hũng Bàng Bàng mất, người dân tôn Phạm Sư Mạng làm vua, mở ra một triều đại mới.
Phạm Sư Mạng cho đóng những chiến thuyền lớn, đưa quân đi chinh phục các nước lân bang, thu phục và sắp nhập 10 nước láng giềng.
Phù Nam trở thành đế quốc Hùng Mạnh nhất Đông Nam Á thời bấy giờ.
Lãnh thổ bao gồm vùng Nam Bộ của Việt Nam ngày nay, một phần Mã Lai, toàn bộ vùng Đông Nam Campuchia, chiếm phần lớn diện tích Campuchia.
Nhờ giao thương với nhiều nước, văn minh Phù Nam cũng ngày càng phát triển.
Các vua Phù Nam sau này ban giao với cả Ấn Độ và nhà tấn của Trung Hoa,
nên ngoài ảnh hưởng bởi văn hóa Ấn Độ, Phù Nam cũng tiếp thu ảnh hưởng của văn minh Trung Hoa.
Chữ viết của người Phù Nam lúc đó là kiểu chữ của Ấn Độ.
Đến thế kỷ thứ tư, Phù Nam được cai trị bởi vương triều Thiên Trúc Chiên Đàng Chan Dan.
Phù Nam vẫn phát triển ổn định nhờ sự vững mạnh của mình đã mở rộng thêm lãnh thổ,
chiếm trọn vùng đất thuộc Campuchia ngày nay, chiếm cả vùng đồng bằng sông Mê Nam thuộc Thái Lan ngày nay.
Lúc này, đế quốc Phù Nam có lãnh thổ rộng lớn đến cực điểm, bao gồm toàn vùng Nam Bộ của Việt Nam ngày nay,
toàn bộ Campuchia, vùng đồng bằng sông Mê Nam của Thái Lan, một phần Mã Lai và một phần Miếng Điện.
Theo lương thư, đến thế kỷ thứ năm, một người Thiên Trúc là Kiều Trần Như,
được dân chúng suy tôn lên làm vua, lập ra vương triều Kaudinya II,
thay đổi chế độ nhà nước của Phù Nam sang kiểu Ấn Độ,
lấy hai tôn giáo chính là Phật Giáo và Bà La Môn làm nền tảng tư tưởng cho cả nước.
Phù Nam tiếp tục phát triển hưng thịnh và trở thành cầu nối giữa các nền văn minh trên thế giới
cả phương Đông lẫn phương Tây như Trung Hoa, Ấn Độ, La Mã, Ba Tư,
trở thành đế quốc hàng hải hùng mạnh bậc nhất thế giới lúc bấy giờ.
Tại huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang, khi người dân đào kênh sáng Ba Thê đã phát hiện công trình cổ,
các nhà khảo cổ học đã xác định có một hải cảng sòng út của Phù Nam xưa kia.
Lãnh thổ Phù Nam vô cùng rộng lớn, gồm các dân tộc khác nhau
và đương nhiên sẽ dẫn đến bất bình đẳng giữa các sát tộc.
Đến thế kỷ thứ 6, Phù Nam sẽ ra cuộc chiến quyền lực giữa các hoàng tử khiến thấy nước dần suy yếu.
Người Khơ Me ở Chân Lạp, Campuchia ngày nay nhận cơ hội này, nổi dậy nhằm giành độc lập cho dân tộc mình,
đánh chiếm, giành lại đất đài cho người Khơ Me rồi lan ra các vùng đất vốn thuộc cai quản của Phù Nam.
Vào năm 550, Vua Chân Lạp là Trì Đà Tư Na đem quân tiến đánh vào kinh thành đặc mục của Phù Nam.
Vua Phù Nam bấy giờ là lưu đà bạc ma, không chống đỡ nổi, phải bỏ kinh thành chạy sang thành Na Phước Na.
Kinh thành đặc mục vốn là một trong những trung tâm văn hóa của thế giới,
nơi hội tụ tinh hoa của cả vùng Đông Nam Á bỗng chốc bị phá hủy bởi người Khơ Me.
Từ đó, Phù Nam suy sập, không gượng dậy nổi. Những thuộc quốc cũng ly khai khỏi Phù Nam.
Tuy nhiên, Phù Nam vốn là đế quốc có nền văn minh lâu đời nên không bị diệt ngay.
Vậy đến thế kỷ thứ 8, tức 2 thế kỷ sau, Chân Lạp mới dần dần chiếm trọn Phù Nam và sát nhập vào Chân Lạp.
Phù Nam phát triển rực rỡ nhờ giao thương hàng hải và giỏi trị thủy.
Nhưng người Khơ Me lại không giỏi việc này, vì thế không kế tục được những ư thế vốn có mà Phù Nam để lại.
Dù Chân Lạp sau này có phát triển, nhưng tầm ảnh hưởng cũng chỉ trong khu vực Đông Nam Á,
kém xa so với tầm ảnh hưởng thế giới của văn minh Phù Nam.
Nam Tể Thư, một thư tịch cổ của Trung Hoa, có ghi chép về người Phù Nam như sau.
Người Phù Nam thường buôn vàng bạc, tơ lũa.
Con cái nhà quý tộc thường mặc xà rong bằng lũa the.
Đàn bà thì mặc một thứ áo vải luồng qua đầu.
Người nghèo thì quấn một ảnh vải thô quanh mình.
Họ đúc nhẫn vào vòng đeo tay bằng vàng, làm bác đĩa bằng ngọc.
Họ đống cây, lấy gỗ làm nhà và rào vườn tược chung quanh nhà.
Nhà vua ở trong một nhà lầu có tầng gác.
Dọc bờ biển, người ta trồng cây thốt nốt lá dài dùng để lợp nhà.
Người ta đống những chiếc thuyền dài 8-9 trượng, rộng 6-7 phần 10 trượng.
Mỗi thuyền và lái thuyền giống như đầu và nuôi cá.
Nhà vua ngửi trên mình voi.
Đàn bà có thể cửi voi đi. Họ thích chơi chọi gà.
Theo Trần Hưng, từ tri thứcvn.org, video được thực hiện bởi kênh Bí ẩn Sử Việc.
Mời quý vị và các bạn đăng ký kênh, nhấn chuông nhận thông báo
để đón xem những câu chuyện tiếp theo.