Cẩm Nang Vàng Giúp Việt Nam Ứng Phó Trung Quốc Hung Hăng Trên Biển Đông

Góc Nhìn Lê Minh
706 người theo dõi
Thưa quý vị, làm sao một quốc gia nhỏ bé có thể giữ vững chủ quyền
khi phải đối mặt với một láng giềng khổng lồ và đầy tham vọng?
Đây là câu hỏi luôn ám ảnh không chỉ Việt Nam, mà còn nhiều quốc gia khác.
Nhìn về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, chúng ta dễ dàng thấy sức mạnh quân sự của Trung Quốc
ngày càng bùng nổ dưới thời nhà lãnh đạo Tập Cận Bình.
Điều này khiến Biển Đông, một trong những vùng biển quan trọng nhất thế giới,
trở thành tâm điểm căng thẳng, khi một cường quốc quân sự hạng 3 sở hữu vũ khí hạt nhân
đe dọa trực tiếp đến an ninh khu vực.
Trước tình thế này, câu hỏi đặt ra là Việt Nam sẽ phải đối phó thế nào?
Thưa quý vị, Biển Đông từ lâu đã trở thành một trong những điểm nóng địa chính trị lớn nhất thế giới,
không chỉ đe dọa hòa bình và an ninh khu vực châu Á, mà còn ảnh hưởng đến an ninh toàn cầu.
Tranh chấp tại vùng biển chiến lược này liên quan đến nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ,
bao gồm Brunei, Trung Quốc, Malaysia, Philippines, Đài Loan và Việt Nam.
Trong những năm gần đây, tình hình khu vực ngày càng trở nên phức tạp, làm dấy lên lo ngại
về nguy cơ xung đột vũ trang trên tuyến hàng hải có ý nghĩa sống còn đối với kinh tế thế giới.
Dùi do xung đột leo thang, đặc biệt do nỗ lực củng cố yêu sách chủ quyền từ các bên tranh chấp,
trong đó có Trung Quốc, thể hiện sự hung hăng rõ rệt, cùng lúc sự can dự ngày càng mạnh mẽ
của Mỹ và các đồng minh nhằm bảo vệ tự do hàng hải cũng khiến tình hình thêm căng thẳng.
Là một trong những quốc gia có vị trí địa chiến lược trọng yếu ở Biển Đông,
Việt Nam đóng vai trò tiên phong trong cuộc đối đầu với Trung Quốc tại vùng biển này.
Một sự kiện nổi bật minh chứng cho căng thẳng này là vào ngày 2 tháng 5 năm 2014,
khi Trung Quốc ngang nhiên kéo gian khoan Hải Dương 981 vào khu vực cách đảo Tri Tôn,
thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam 17 hải lý về phía nam và cách đảo Lý Sơn của tỉnh Hải Nam,
khoảng 120 hải lý về phía đông.
Vị trí này nằm hoàn toàn trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam,
theo Công ngước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982.
Để bảo vệ gian khoan trị giá hàng tỷ đô la này, Trung Quốc đã huy động lực lượng quy mô lớn,
bao gồm 80 tàu thuyền các loại, trong đó có 7 tàu quân sự, 33 tàu hải cảnh,
cùng nhiều tàu vận tải, ngư binh và máy bay chiến đấu.
Có thời điểm, số lượng tàu hộ tống của Trung Quốc lên tới hơn 100 chiếc.
Phía Việt Nam, nhằm bảo vệ chủ quyền và quyền tai phán trong vùng đặc quyền kinh tế của mình,
theo đúng quy định của luật pháp quốc tế, đã cử 29 tàu chấp pháp đến khu vực gần gian khoan Hải Dương 981.
Khi phát hiện gian khoan này có ý định thiết lập vị trí cố định, lực lượng thực thi pháp luật Việt Nam
đã liên tục tuyên truyền, yêu cầu Trung Quốc chấm dứt hành vi vi phạm và rút gian khoan ra khỏi vùng biển Việt Nam.
Cuối cùng, trước sức ép đấu tranh quyết liệt từ Việt Nam và dư luận quốc tế,
vào ngày 16 tháng 7 năm 2014, Trung Quốc buộc phải rút gian khoan Hải Dương 981 sớm hơn một tháng
so với kế hoạch ban đầu, mặc dù họ tuyên bố là đã hoàn thành nhiệm vụ.
Sự kiện này không chỉ là một chiến thắng trong cuộc đấu tranh chủ quyền của Việt Nam,
mà còn thể hiện rõ sự phức tạp và căng thẳng trong cuộc đối đầu tại Biển Đông.
Đó chỉ là một trong vô số lần Trung Quốc gây hấn với Việt Nam tại Biển Đông,
nhưng chỉ riêng sự kiện này cũng đủ để cho thấy rõ sự căng thẳng và leo thang
và vai trò then chốt của Việt Nam trong việc duy trì an ninh khu vực.
Chiến lược của Việt Nam tại Biển Đông có thể tóm gọn trong hai từ, hợp tác và đấu tranh.
Việt Nam cam kết giải quyết tranh chấp dựa trên nguyên tắc hòa bình, tôn trọng độc lập,
chủ quyền và lỡi chính đáng của các quốc gia, cùng với việc tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế,
đặc biệt là công ước Liên Hợp Quốc về luật biển năm 1982.
Ban đầu, có vẻ như hợp tác và đấu tranh là hai hướng đi đối lập,
nhưng thực chất thì chúng bổ sung nhau nhau và cùng tạo nên sức mạnh tổng hợp.
Việt Nam vừa hợp tác với Trung Quốc và các quốc gia có liên quan để giảm căng thẳng,
vừa kiên quyết đấu tranh bảo vệ những lợi ích cốt lói của mình tại Biển Đông.
Chiến lược này được Việt Nam triển khai theo cách tiếp cận đa chiều, vừa phát triển kinh tế,
vừa duy trì ổn định trong quan hệ với Trung Quốc,
đồng thời sẵn sàng ứng phó trước những đe dọa tiềm tàng từ Bắc Kinh.
Song song với đó, Việt Nam cũng không ngừng nâng cao năng lực quân sự và tăng cường thực thi pháp luật trên biển.
Sẵn sàng cho các cuộc chiến pháp lý, Việt Nam tận dụng vai trò của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam A, ASEAN
để đối phó với tham vọng của Trung Quốc và thúc đẩy hợp tác với các quốc gia khác
nhằm minh bạch hóa tình hình tranh chấp tại Biển Đông.
Nhưng rõ ràng, không một biện pháp đơn lệ nào có thể giải quyết triệt để những thách thức này.
Chỉ khi kết hợp một cách toàn diện các chiến lược,
thì Việt Nam mới có thể tạo nên sức mạnh đủ lớn để đối đầu hiệu quả với Bắc Kinh.
Là một quốc gia đã trải qua nhiều thập kỷ chiến tranh,
người dân Việt Nam không hề mong muốn một cuộc xung đột vũ trang mới
cản trở quá trình phát triển và hiện đại hóa đất nước.
Trong khi kiên quyết bảo vệ chủ quyền,
Việt Nam tìm cách tránh lao thang căng thẳng đến mức buộc phải sử dụng vũ lực,
nhất là với một láng giềng khổng lồ như Trung Quốc, đối tác thương mại lớn của Việt Nam,
nhưng cũng là một đối thủ đáng gờm tại Biển Đông.
Thực tế đã chứng minh rằng, hợp tác kinh tế và chính trị sâu rộng với Trung Quốc
không đủ để kiềm chế tham vọng bành trướng của Bắc Kinh.
Chỉ dựa vào ngoại giao mềm rào là không đủ để Việt Nam bảo vệ lợi ích của mình,
bởi khoảng cách quyền lực giữa Hà Nội và Bắc Kinh là quá lớn.
Do đó, Việt Nam buộc phải triển khai những biện pháp cứng rắn hơn
để đối phó với các hành động khiêu khích và hung hăng của Trung Quốc.
Việt Nam luôn kiên trì theo đuổi giải pháp hòa bình trong các tranh chấp ở Biển Đông.
Tuy nhiên, để giữ được hòa bình, đôi khi người ta phải chuẩn bị cho chiến tranh.
Trong bối cảnh sức mạnh quân sự của Trung Quốc không ngừng gia tăng trong những năm gần đây,
đây trở thành thách thức lớn nhất đối với nỗ lực bảo vệ lợi ích của Việt Nam
ở vùng biển chiến lược này.
Với nguồn lực hạn chế hơn nhiều, Việt Nam khó có thể sánh ngang về hỏa lực với Trung Quốc.
Thay vì chạy đua về quy mô quân sự, Hà Nội đã chọn cách tiếp cận khôn ngoan hơn,
xây dựng một khả năng răn đe đáng tin cậy.
Mục tiêu là khiến Bắc Kinh phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi có ý định phát động bất kỳ cuộc tấn công nào.
Điều này được nêu rõ trong sách trắng quốc phòng năm 2019, khi Việt Nam khẳng định chiến lược củng cố
và phát triển sức mạnh quốc phòng, lấy sức mạnh quân sự làm nòng cốt với khả năng răn đe
và đánh bại mọi hành động xâm lược.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã đầu tư đáng kể vào việc nâng cấp quân đội.
Trung bình từ năm 2010 đến năm 2018, Việt Nam chi khoảng 2,62% GDP cho quốc phòng.
Theo thống kê từ Global Firepower, ngân sách quốc phòng năm 2024 của Việt Nam dự kiến đạt 7,9 tỷ USD,
đưa Việt Nam vào vị trí thứ 39 trên thế giới về chi tiệu quân sự.
Bên cạnh đó, báo cáo từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế chỉ ra rằng, trong giai đoạn từ 2015-2019,
Việt Nam là nước nhập khẩu vũ khí lớn thứ 12 trên thế giới, chiếm 2,2% tổng lượng vũ khí toàn cầu.
Việc mua sắm quân sự gần đây tập trung chủ yếu vào nâng cao năng lực của hải quân, không quân và hệ thống phòng thủ bờ biển.
Lần lượt vào các năm 2011 và 2017, Hải quân Việt Nam đã tiếp nhận 4 tàu hộ vệ Gepard 3.9.
Năm 2016, chiếc tàu ngầm cuối cùng trong tổng số 6 tàu ngầm kilo mà Việt Nam đặt mua từ Nga đã cập cảng Camp Ranh,
đánh dấu bước tiến lớn trong việc hiện đại hóa hạm đội hải quân.
Ngoài ra, quân đội Việt Nam cũng được trang bị tổ hợp tên lửa phòng thủ bờ biển Bastion
và máy bay chiến đấu Su-30MK2. Những khí tài hiện đại này đang là nòng cốt trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước.
Không chỉ tập trung vào nâng cấp khí tài quân sự, Việt Nam còn đầu tư mạnh mẽ vào việc tăng cường năng lực của lực lượng Cảnh sát biển và Kiểm ngư,
hai đơn vị đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia và đối phó với sự gây hấn của Trung Quốc trên biển Đông.
Hầu hết các tàu Cảnh sát biển và Kiểm ngư mới đều được lắp ráp tại các nhà máy trong nước,
phù hợp với các chiến lược phát triển ngành công nghiệp quốc phòng tự chủ.
Đối với các tàu có thiết kế phức tạp hơn, Việt Nam đã hợp tác với các chuyên gia quốc tế.
Điển hình là tàu DN2000, được thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế bởi tập đoàn Damen Haaland và điều chỉnh
để đáp ứng yêu cầu hoạt động đặc thù của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam.
Ngoài ra, Việt Nam cũng nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ các đối tác quốc tế như Hoa Kỳ và Nhật Bản.
Điển hình, ngày 25 tháng 5 năm 2017, tàu tuần tra lớp Hamilton mang tên Morgantor đã được Hoa Kỳ
chuyển giao cho lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam thông qua chương trình bán trang bị quốc phòng dư thửa.
Đến ngày 28 tháng 7 năm 2020, cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản, JICA, đã ký hiệp định vốn vay ODA trị giá 36,6 tỷ yên
với Chính phủ Việt Nam để trang bị 6 tàu tuần tra nhằm tăng cường năng lực đảm bảo an ninh và an toàn trên biển.
Nhưng mối quan hệ hợp tác quốc tế này không chỉ giúp Việt Nam nhanh chóng phát triển năng lực thực thi pháp luật trên biển,
mà còn giảm áp lực lên nguồn lực quốc phòng hạn chế của đất nước.
Bên cạnh việc nâng cao năng lực thực thi pháp luật, Việt Nam cũng đẩy mạnh,
củng cố sự hiện diện quân sự và phi quân sự tại Biển Đông.
Theo báo cáo của Tổ chức Sáng kiến Minh Bạch Hàng hải Châu Á vào năm 2019,
Việt Nam đã thiết lập 49 tiền đồn trên 27 thực thể thuộc quần đảo Trường Sa và tiếp tục nâng cấp cơ sở hà tăng tại đây.
Từ năm 2015 đến 2016, Việt Nam đã mở rộng đường băng duy nhất tại Trường Sa từ 750m lên 1.300m
và hoàn thành 4 nhà chứa máy bay có thể phục vụ các loại máy bay giám sát hàng hải PZL M28,
máy bay vận tải CASA C295 hoặc các phương tiện khác trong tương lai.
Ngoài ra, các công trình tại đảo Phan Vinh, các bãi cạn và dạn săn hô cũng được nâng cấp đáng kể.
Một nghiên cứu của báo Wall Street Journal sử dụng các hình ảnh vệ tinh cho thấy hoạt động này.
Cụ thể, những đảo nhân tạo của phía Việt Nam xây dựng tăng gấp 10 lần trong vòng 3 năm qua.
Những đảo đó là nơi Việt Nam có kế hoạch bú trí chiến đấu cơ, các hệ thống chống tàu phòng không.
Và thực tế, tăng cường mở rộng đảo nhân tạo của Việt Nam bao gồm công cuộc xây dựng các bến cảng,
hào phòng thủ và có thể kéo dài những đường băng cho mục tiêu quân sự.
Theo Wall Street Journal, hầu hết các đảo nhân tạo của Việt Nam được xây dựng tại khu vực quần đảo Trường Sa.
Wall Street Journal dẫn lại số liệu mà Sáng kiến Minh Bạch Hàng hải AMTI công bố hồi tháng 6 vừa qua,
là Việt Nam đã bổ sung thêm 2,8 km vuông tại 10 khu vực thuộc quyền quản lý ở Trường Sa kể từ tháng 11 năm 2023.
Như thế, tổng diện tích nạo vét và bồi lấp lên đến gần 9,5 km vuông,
còn phía Trung Quốc, tổng diện tích mở rộng thêm được cho biết lên đến 18,8 km vuông,
và trên đó đã có những cơ sở quân sự, gồm cả sân bay cho chiến đấu cơ được xây dựng.
Ba đảo nhân tạo lớn nhất trên Biển Đông hiện nay đều của Trung Quốc, gồm Đá Vành Khăn, Đá Su Bi và Đá Chữ Thập.
Các đảo có diện tích lớn thứ tư đến thứ 10 trên Biển Đông đều là đảo nhân tạo do Việt Nam bồi đắp.
Trong đó, đảo nhân tạo có diện tích lớn thứ tư là Bãi Thuyền Trài, là đảo có diện tích lớn nhất trong các đảo nhân tạo của Việt Nam.
Trong vòng 6 tháng đầu năm 2024, hòn đảo này đã được mở rộng gấp đôi diện tích từ 0,96 km vuông lên 1,67 km vuông.
Bãi Thuyền Trài có chiều dài 4.318 m, được đánh giá là có khả năng xây dựng được một đường băng lớn dài 3.000 m,
tương tự như ba đảo nhân tạo đứng đầu của Trung Quốc.
Không chỉ tập trung vào trường xa, tại vùng biển thêm lục địa phía nam, Việt Nam cũng đã xây dựng các cụm dịch vụ kinh tế,
khoa học, kỹ thuật nhằm bảo vệ chủ quyền và khai thác tài nguyên tại khu vực thêm lục địa.
Những nỗ lực này, cùng với việc mua sắm trang thiết bị quân sự hiện đại và củng cố sự hiện diện tại các đảo thuộc chủ quyền,
thể hiện rõ khuyết tâm của Việt Nam trong việc bảo vệ quyền lợi quốc gia tại Biển Đông.
Trong những năm gần đây, Việt Nam còn tích cực tham gia vào nhiều cuộc tập trận hải quân quốc tế
nhằm nâng cao khả năng hợp tác quân sự và phòng vệ trên biển.
Nổi bật là cuộc tập trận Komodo do Indonesia tổ chức, Việt Nam tham gia vào các năm 2018 và 2023,
với mục tiêu tăng cường ứng phó với an ninh phi truyền thống và cứu trợ thảm họa.
Việt Nam cũng góp mặt trong cuộc tập trận Dream Park 2018 và 2022, cuộc tập trận hải quân lớn nhất thế giới
do Mỹ dẫn đầu, thể hiện cam kết tham gia các hoạt động an ninh biển quốc tế.
Ngoài ra, cuộc diễn tập ADMM Plus về an ninh biển 2022, với sự tham gia của các cường quốc
như Mỹ, Nga, Trung Quốc, đã cho thấy Việt Nam chủ động trong hợp tác khu vực.
Bên cạnh đó, sự hiện diện trong cuộc tập trận hải quân ASEAN-Trung Quốc ACNEX 2018
và các cuộc diễn tập đa phương khác cũng tiếp tục khẳng định vai trò tích cực của Việt Nam
trong việc thúc đẩy an ninh và ổn định trên biển Đông và khu vực.
Những hoạt động này cho thấy Việt Nam đang không ngừng nâng cao năng lực hải quân,
mở rộng tâm ảnh hưởng trong các vấn đề quốc phòng và an ninh quốc tế.
Ở cấp độ khu vực, các quốc gia đã tăng cơ hợp tác nhằm đảm bảo an ninh hàng hải.
Thông qua hàng loạt hoạt động tập trận và củng cố cơ sở hạ tầng,
Việt Nam đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ tới Bắc Kinh.
Chúng ta sẵn sàng bảo vệ chủ quyền tại Biển Đông, đồng thời thể hiện rõ khả năng đáp trả nếu cần thiết.
Bên cạnh đó, với tinh thần tuân thủ luật pháp quốc tế và cam kết giải quyết tranh chấp một cách hòa bình,
Việt Nam cũng không loại trừ khả năng thực hiện hành động pháp lý chống lại Trung Quốc.
Thực tế, vào năm 2014, khi Trung Quốc đưa gian khoan Hải Dương 981 vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam,
Thủ tướng Việt Nam khi đó là ông Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo các cơ quan chức năng theo dõi sát tình hình,
xử lý kịp thời và chuẩn bị hồ sơ cho khả năng đấu tranh pháp lý theo luật pháp quốc tế.
Một trong những lựa chọn khả thi là khởi kiện Trung Quốc tại Tòa trọng tài theo phụ lục 7
của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982, tương tự như vụ kiện lịch sử của Philippines vào năm 2013.
Việt Nam có thể khởi kiện hai vụ riêng biệt liên quan đến quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa.
Nếu thành công, phán quyết từ Tòa trọng tài thường trực PCA sẽ mang lại những điểm quan trọng.
Thứ nhất, yêu sách của Trung Quốc về đường 9 đoạn là bất hợp pháp và vi phạm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1952.
Thứ hai, không thực thể nào tại quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa đủ điều kiện là đảo theo định nghĩa của Công ước,
và do đó, không có quyền tạo ra vùng đặc quyền kinh tế và thêm lục địa 200 hải lý.
Tuy nhiên, quyết định khởi kiện Trung Quốc vẫn phụ thuộc nhiều vào tình hình chính trị.
Mặc dù khả năng thắng kiện khá cao, nhưng điều này có thể gây ra căng thẳng trong quan hệ song phương.
Bắc Kinh có thể từ chối tuân thủ phán quyết và thậm chí là trả đũa bằng cách hạ cấp quan hệ ngoại giao,
áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế hoặc gia tăng các hoạt động quân sự tại Biển Đông.
Chính vì vậy, việc suy yếu quan hệ với Trung Quốc là cây giá không nhỏ,
trong khi lợi ích từ một cuộc chiến pháp lý có thể không đủ lớn để bù đắp.
Mặc dù con đường pháp lý vẫn mở rộng trước Việt Nam,
nhưng việc khởi kiện có thể sẽ không được ưu tiên trong tương lai gần.
Thay vào đó, đây có thể được coi như là một biện pháp răn đè.
Trong khi đó, Việt Nam sẽ tiếp tục sử dụng các công cụ khác bao gồm ngoại giao quốc tế để đối phó với Trung Quốc.
Với sự hợp tác của các thành viên ASEAN, Việt Nam đã thành công trong việc quốc tế hóa tranh chấp Biển Đông,
đưa vấn đề này trở thành một phần quan trọng trong chương trình nghị sự của ASEAN.
Thông qua các diễn đàn khu vực, Hà Nội đã khẳng định quan điểm giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình,
tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982.
Song song với việc củng cố các tuyên bố của ASEAN về Biển Đông,
thì Việt Nam đã tích cực sử dụng các nền tảng khu vực để thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế,
đặc biệt là những quốc gia có lợi ích liên quan đến an ninh hàng hải tại Biển Đông.
Việt Nam không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình,
mà còn lên án mạnh mẽ các hành động phi pháp của Trung Quốc cùng với các quốc gia ASEAN khác.
Hà Nội đã góp phần tạo ra các công cụ nhằm định hình hành vi của các bên liên quan đến tranh chấp.
Một ví dụ tiêu biểu là sự đóng góp của Việt Nam và Philippines trong việc soạn thảo tuyên bố
về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông D.U.C. năm 2002.
Tuy nhiên vì D.U.C. chỉ là một văn kiện chính trị không mang tính ràng buộc,
hiệu quả của nó trong việc kiềm chế các hành động hung hăng của Bắc Kinh còn hạn chế.
Chính vì thế, Việt Nam đã và đang hợp tác với các quốc gia ASEAN và Trung Quốc
để xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử C.U.C. nhằm quản lý các tranh chấp.
Quan điểm nhất quán của Việt Nam là xây dựng một C.U.C. thực chất và hiệu quả
dựa trên luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982.
Tuy nhiên, quá trình đàm phán C.U.C. dự báo sẽ đầy thách thức và kéo dài.
Việt Nam đã nhấn mạnh rằng, thay vì chỉ đạt được một thỏa thuận mang tính biểu tượng,
cần phải tập trung vào việc xây dựng một C.U.C. thực sự hiệu quả,
với các điều khoản rõ ràng và có tính ràng buộc, dù đòi hỏi này khá cao.
Nó là điều kiện cần để đảm bảo sự công bằng và bảo vệ lợi ích quốc gia.
Ngoài việc hợp tác với ASEAN, chiến lược Biển Đông của Việt Nam còn bao gồm việc tăng cường
hợp tác chiến lược với các quốc gia có ảnh hưởng toàn cầu.
Theo sách Trắng Quốc phòng năm 2019, Việt Nam sẽ cân nhắc phát triển quan hệ quốc phòng khi cần thiết,
trên cơ sở tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và các nguyên tắc cơ bản của lợi pháp quốc tế.
Chính sách này cho phép Việt Nam linh hoạt trong việc đối phó với các động thái hung hăng từ phía Trung Quốc.
Bên cạnh ASEAN, Việt Nam cũng đã thắt chặt quan hệ với những quốc gia quan trọng trên thế giới như Hoa Kỳ,
Nga, Nhật Bản và Ấn Độ.
Năm 2001, Việt Nam và Nga đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược và sau đó nâng cấp lên đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2012.
Nga là một đối tác quân sự và dầu khí quan trọng của Việt Nam.
Mặc dù Việt Nam chủ trương đa dạ hóa quan hệ quốc phòng,
nhưng vai trò của vũ khí Nga trong quá trình hiện đại hóa quân đội là không thể phủ nhận.
Còn Hoa Kỳ, với năng lực và ý chí chính trị là quốc gia có khả năng thách thức các yêu sách của Trung Quốc tại Biển Đông.
Thông qua các hoạt động tự do hàng hải,
Washington đã thể hiện cam kết duy trì trật tự dựa trên luật lệ quốc tế.
Quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã được nâng cấp từ đối tác toàn diện năm 2013
lên thẳng đối tác chiến lược toàn diện năm 2023,
mở ra cơ hội lớn cho hợp tác song phương, bất chấp những khác biệt về chính trị.
Ngoài ra, Việt Nam cũng thúc đẩy quan hệ với Nhật Bản và Ấn Độ, hai quốc gia có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc.
Năm 2014, quan hệ Việt Nam-Nhật Bản được nâng cấp thành đối tác chiến lược sâu rộng,
trong khi từ năm 2016, Hà Nội và New Delhi đã ký kết quan hệ đối tác chiến lược toàn diện
với quốc phòng và an ninh là các lĩnh vực trụ cột.
Vào tháng 12 năm 2020, hai nước đã ban hành tuyên bố tầm nhìn chung,
cam kết tăng cường hợp tác quân sự và nâng cao năng lực quốc phòng.
Nhìn chung thì như chúng ta đã phân tích từ đầu đến giờ,
tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông là một bài toán phức tạp và dài hơi,
đòi hỏi Việt Nam phải xử lý khéo léo để duy trì hòa bình và hợp tác phát triển.
Trong số các chiến lược được đề ra, Việt Nam cần đặc biệt chú trọng
vào việc tiếp cận Trung Quốc một cách mềm dẻo, đồng thời nâng cấp năng lực quân sự,
chuẩn bị cho các cuộc chiến pháp lý, sử dụng cơ chế ASEAN để kiểm chế tham vọng của Bắc Kinh
cũng như là tăng cường hợp tác chiến lược với các quốc gia có ảnh hưởng trên thế giới.
Thưa quý vị, trong suốt nhiều thập kỷ, Hoa Kỳ và châu Âu đã phải đối mặt với mối đe dọa khổng lồ từ Liên Xô.
Khi mối đe dọa đỏ dần kiểm soát Đông Âu, trước tình hình này,
nhu cầu thành lập một liên minh phòng thủ mạnh mẽ đã trở nên cấm bách
và tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, còn gọi là NATO đã ra đời,
trở thành biểu tượng của hy vọng và sự đoàn kết vì tự do và dân chủ.
Hơn 70 năm sau, những giá trị đó một lần nữa lại bị thách thức,
nhưng lần này là từ một đối thủ khác và ở một khu vực khác, Trung Quốc.
Sự trỗi dày của Trung Quốc với tham vọng thay đổi chất tự quốc tế đã gây lo ngại khắp châu Á và toàn cầu,
đặc biệt là đối với Hoa Kỳ, quốc gia coi Trung Quốc là mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh quốc tế hiện nay.
Việc NATO thành công trong việc đối phó với mối đe dọa toàn cầu trước đây đã đặt ra câu hỏi
liệu một liên minh tương tự có thể được thành lập ở châu Á để đối trọng với sự quyết đoán của Bắc Kinh hay không.
Một liên minh như vậy sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các giá trị dân chủ,
đảm bảo ổn định khu vực và cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc.
Đương nhiên, Trung Quốc không hề hài lòng với viễn cảnh này.
Tuy nhiên nếu quan sát kỹ những tuyên bố, cảnh báo và hành động của Bắc Kinh,
có thể nhận ra một điều rõ ràng, Trung Quốc thực sự lo sợ về khả năng xuất hiện một NATO phiên bản châu Á.
Nhưng tại sao Trung Quốc lại lo ngại đến vậy?
Một liên minh phòng thủ kiểu NATO ở châu Á sẽ hình thành như thế nào?
Và nó sẽ tác động ra sao đến cán cân quyền lực trong khu vực?
Đó là những câu hỏi mà chúng tôi sẽ trả lời quý vị trong video ngày hôm nay.
Để hiểu tại sao Trung Quốc lại lo sợ khả năng hình thành một NATO phiên bản châu Á,
chúng ta cần nhìn vào những hành động của đường này trong khu vực và những căng thẳng mà Bắc Kinh đã tạo ra.
Trung Quốc từ lâu đã coi khu vực châu Á Thái Bình Dương như là sân chơi của riêng mình,
nơi họ tự ý đặt ra các quy tắc, vạch danh giới và mờ rộng ảnh hưởng
mà không hề quan tâm đến lợi ích hay quan ngại của các quốc gia láng giềng.
Chính những hành động quyết đoán này đã dẫn đến việc nhiều quốc gia
đã bắt đầu cân nhắc về khả năng liên minh phòng ngự để đối phó với sự trỗi dậy của Bắc Kinh.
Khu vực nhạy cảm nhất và cũng là nguồn gốc của nhiều căng thẳng chính là Biển Đông.
Tại đây, Trung Quốc đưa ra yêu sách đường 9 đoạn, tuyên bố quyền sở hữu lịch sử
đối với gần 90% diện tích biển, mâu thuẫn trực tiếp với các quốc gia láng giềng.
Các quần đảo như Hoàng Sa và Trường Sa cùng với các khu vực tranh chấp khác
như là Bãi Cạn Scarborough đã trở thành những điểm nóng địa chính trị,
nơi Trung Quốc sử dụng sức mạnh quân sự để khẳng định chủ quyền,
bất chấp sự phản đối của các nước như Việt Nam, Philippines và Malaysia.
Hành động của Bắc Kinh không chỉ dừng lại ở việc đưa ra yêu sách lãnh thổ,
mà còn bao gồm việc xây dựng lực lượng quân sự, thiết lập các căn cứ quân sự
và liên tục khiêu khích các quốc gia láng giềng,
điển hình làm mối quan hệ đầy căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines.
Từ năm 2012, sau cuộc đối đầu tại Bãi Cạn Scarborough,
căng thẳng giữa hai nước ngày càng leo thang.
Hải quân Philippines đã cố gắng bắt giữ tàu cá của Trung Quốc tại đây,
và Trung Quốc ngay lập tức phản ứng bằng cách điều thêm tàu quân sự đến khu vực.
Sự kiện này đã mở màn cho chuỗi xung đột và đối đầu căng thẳng kéo dài cho đến ngày nay.
Những tranh chấp như thế này không chỉ là vấn đề chủ quyền đơn thuần,
mà còn kéo theo những hệ lụy về an ninh khu vực.
Trung Quốc không ngừng mở rộng lực lượng quân sự,
gây sức ép lên các quốc gia nhỏ hơn,
và điều này đã làm giấy lên lo ngại về một cuộc xung đột quy mô lớn tại khu vực.
Chính như hành động này đã khiến nhiều quốc gia bắt đầu xem xét khả năng hình thành
một liên minh phòng thủ tương tự như NATO nhằm bảo vệ lợi ích của mình
và đối phó với sự bành trướng ngày càng quyết liệt của Bắc Kinh.
Năm 2019, Biển Đông chứng kiến sự leo thang căng thẳng khi các tàu Trung Quốc
ô ạt xuất hiện tại các khu vực do Philippines kiểm soát, áp dụng chiến thuật bắp cải.
Đây là cách Bắc Kinh bao vây một khu vực bằng nhiều lớp tàu,
tạo ra hiệu ứng khiến mục tiêu bị cuốn chặt,
làm cho tàu của các quốc gia khác khó tiếp cận, căng thẳng không dừng lại ở đó.
Đến như năm 2020, Trung Quốc bắt đầu sử dụng vũ khí để khẳng định sự hiện diện của mình.
Điển hình là vào tháng 11 năm 2023,
khi một tàu tiếp tế của Philippines bị Trung Quốc phun vòi rồng gần bãi cỏ mây.
Vụ việc không chỉ xảy ra một lần, mà còn tiếp diễn nhiều lần.
Ngay cả khi có sự hiện diện của Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Philippines,
Tướng Romeo Browner Jr.
Những cuộc đụng độ này đã kéo dài đến năm 2024, với tần suất ngày càng gia tăng,
khiến tàu của Philippines bị hư hỏng và thành viên đoàn bị thương.
Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi mỗi tháng trong năm 2024
đều có ít nhất một sự cố nghiêm trọng giữa Trung Quốc và Philippines.
Và theo quan sát, Trung Quốc luôn là bên chủ động trong các vụ việc.
Dù Bắc Kinh thường viện dẫn các lý do về chủ quyền
hoặc cáo buộc là Philippines khiêu khích,
nhưng sự leo thang căng thẳng và hành vi hung hăng của Bắc Kinh ở Biển Đông
đang khiến nhiều người lo ngại về nguy cầu xương đột lớn hơn trong khu vực.
Philippines không phải là quốc gia duy nhất chịu áp lực từ Trung Quốc.
Đài Loan, quốc gia mà Trung Quốc luôn khao khát thống nhất, cũng nằm trong tổng ngắm.
Trung Quốc coi Đài Loan là một tỉnh ly khai,
và liên tục cô lập quốc đảo này trên mặt trận ngoại giao.
Bên cạnh đó, Bắc Kinh còn gia tăng các cuộc tập trận quân sự quanh Đài Loan
và đưa máy bay vào không phận Đài Loan mà không báo trước.
Những hành động này đã biến eo biển Đài Loan trở thành
một trong những điểm nóng căng thẳng nhất thế giới,
và là một khu vực cần sự hỗ trợ từ một liên minh phòng thủ giống như NATO.
Nhưng Trung Quốc không phải là nguồn cơn duy nhất của các căng thẳng khu vực.
Một quốc gia đồng minh thân cận khác của Bắc Kinh là Triều Tiên,
cũng đóng góp không ít vào tình trạng bất ổn.
Triều Tiên thường xuyên khiêu khích Hàn Quốc,
nhưng các vụ thử tên lửa của nước này đã gây ra lo ngại cho toàn bộ khu vực.
Chỉ riêng trong năm 2022, họ đã tiến hành hơn 30 vụ phóng thử tên lửa,
với tổng số tên lửa được thử nghiệm vượt quá 70.
Trong số đó, có các loại tên lửa tầm ngắn KN23, tên lửa đạn đạo suy đục địa
hoang sông 17 với tầm bắn lên tới 15.000 km,
thể hiện rõ ràng thông điệp thách thức đối với cộng đồng quốc tế,
đặc biệt là Hoa Kỳ và các đồng minh.
Không có gì ngạc nhiên khi những động thái phù trương sức mạnh quân sự
của Triều Tiên vẫn tiếp tục trong suốt năm 2023 và 2024,
với hơn 100 quả tên lửa được phóng thử.
Điều này càng làm ra tăng căng thẳng trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương
và khiến NATO cùng Hoa Kỳ gặp phải những thách thức lớn trong việc ứng phó.
Đang phải đối mặt với cuộc chiến Nga-Ukraine và xung đột Israel-Palestine,
việc kiểm soát các hoạt động của Trung Quốc trở thành một gánh nặng không nhỏ đối với Hoa Kỳ,
đặc biệt khi nguồn lực quân sự và chiến lược của họ đang bị giàn trải.
Cùng như vậy, mối quan hệ ngày càng gắn bó giữa Trung Quốc, Triều Tiên và Nga
đang làm tình hình thêm phức tạp.
Rõ ràng, trong mức cảnh như vậy, NATO và Hoa Kỳ không thể tự mình đảm đương mọi việc.
Một liên minh mạnh mẽ tập trung riêng vào khu vực châu Á-Thái Bình Dương là điều cần thiết.
Họ cần một NATO châu Á để đối phó với những thách thức ngày càng gia tăng.
Dĩ nhiên là không chỉ NATO và Hoa Kỳ mong muốn ổn định trong khu vực.
Các quốc gia bị ảnh hưởng bởi sự quyết đoán của Trung Quốc và Triều Tiên
cũng có lợi ích lớn trong việc đảm bảo an ninh và hòa bình.
Tuy nhiên, nhìn vào phản ứng của các nước này, có thể thấy rằng
đàm phán hòa bình không còn là ưu tiên hàng đầu.
Thay vào đó, họ đã chọn phương án tăng cường năng lực quân sự
và thiết lập các liên minh nhỏ hơn để đối phó với các mối đe dọa.
Một ví dụ điển hình là Nhật Bản.
Sau nhiều thập kỷ duy trì lập trường hòa bình, họ đã bắt đầu thay đổi chính sách quốc phòng,
tăng cường khả năng quân sự để đối phó với tình hình căng thẳng.
Chính phủ Nhật đã phê duyệt ngân sách quân sự kỷ lục lên đến 55,9 tỷ USD cho năm 2024,
tăng tới 16,5% so với năm trước.
Mức tri tiêu này dự kiến sẽ tiếp tục tăng lên 62,5 tỷ USD vào năm 2027.
Trong đó, 8,78 tỷ USD dành cho hệ thống phòng thủ tên lửa và không gian,
thể hiện sự quan ngại trước các mối đe dọa từ Triều Tiên.
Đài Loan cũng không đứng ngoài cuộc.
Ngân sách quốc phòng của Đài Loan trong năm 2024 cũng đạt mức kỷ lục 13,8 tỷ USD,
chiếm 2,5% GDP của quốc gia này.
Họ đang tập trung mua sắm các thiết bị quân sự tiền tiến như máy bay huấn luyện siêu thanh
AEDC T5 Brave Eagle nhằm chuẩn bị cho mọi kinh bản, dù không ngon muốn chiến tranh với Trung Quốc.
Không chỉ các quốc gia riêng lẻ mà cả các liên minh nhỏ hơn
trong khu vực cũng đang tích cực củng cố sức mạnh phòng thủ.
Bộ tứ Quad, bao gồm Úc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hoa Kỳ,
là một ví dụ rõ ràng về những nỗ lực này.
Liên minh ngoại giao này, mặc dù không chính thức là một tổ chức quân sự,
nhưng được nhiều người xem là tiên thân của một NATO châu Á.
Trung Quốc từ lâu đã chỉ trích Quad,
coi đây như là một công cụ gây mất ổn định khu vực và thách thức tầm mạnh hưởng của họ.
Tất nhiên điều này hoàn toàn trái ngược với những gì mà bộ tứ thực sự thực hiện.
Bộ tứ cam kết duy trì một khu vực châu Á Thái Bình Dương ổn định,
cởi mở, bao trùm và có khả năng phục hồi, những giá trị mà Trung Quốc không mới hài lòng.
Mặc dù có những hành động như là chống thông tin sanh lệch,
đảm bảo an ninh hàng hài và chống khủng bố,
bộ tứ chủ yếu vẫn là một đối thoại ngoại giao hơn là một liên minh quân sự.
Không có bất kỳ hiệp ước an ninh tập thể nào bắt buộc các thành viên phải phòng thủ chung như NATO.
Đó là lý do tại sao vào năm 2024,
Hoa Kỳ đã thành lập một nhóm mới mang tên là S-Quad,
với sự bổ sung chữ S nhấn mạnh yếu tố an ninh,
theo cách mà tạp chí The Diplomat mô tả.
S-Quad có một điểm khác biệt quan trọng.
Thành viên thứ tư không phải là Ấn Độ, mà là Philippines.
Sự thay đổi này không phải là để thay thế Ấn Độ,
mà do Ấn Độ lo ngại sẽ gây căng thẳng với Trung Quốc nếu tham gia một liên minh quân sự mới.
Trong khi đó, tình hình an ninh khu vực châu Á-Thái Bình Dương
đang quá cấp bách để các quốc gia chủ chốt như Mỹ, Úc và Nhật Bản
đợi một sự đồng thuận từ phía Ấn Độ.
S-Quad tập trung nhiều hơn vào hợp tác an ninh quân sự,
với các cuộc tuần tra chung tại vùng đặc quyền kinh tế của Philippines
và nâng cao khả năng phòng thủ liên kết giữa các thành viên.
Tính tương tác quân sự tiên tiến cũng là một điểm nổi bật trong một liên minh khác,
được xem là trụ cột an ninh quan trọng của khu vực, AUKUS, gồm Úc, Anh và Mỹ.
Được công bố vào năm 2021, AUKUS nhằm nâng cao khả năng hải quân của Úc,
đặc biệt là bằng cách cung cấp tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân
để đối phó với mối đe dọa từ Trung Quốc.
Tuy nhiên không dừng lại ở đó, AUKUS còn đóng góp vào việc tăng cường an ninh khu vực,
chống lại các hoạt động quân sự của Bắc Kinh dưới lòng biển.
Cả Úc, Anh và Hoa Kỳ đều là thành viên của một liên minh khác,
liên minh ngũ nhãn FireEyes.
Nhưng liên minh này tập trung vào chia sẻ thông tin tình báo, chứ không phải là quân sự.
Ngoài Úc, Anh, Mỹ, hai thành viên khác của ngũ nhãn là Canada và New Zealand.
Các quốc gia trong ngũ nhãn hợp tác chặt chẽ trong việc chia sẻ thông tin
để đối phó với những mối đe dọa như là khủng bố, tấn công mạng và gián điệp.
Và không có gì ngạc nhiên khi Hoa Kỳ đóng vai trò trung tâm trong tất cả các liên minh này,
vì họ là một đối tác an ninh không thể thiếu ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Tuy nhiên, cũng có những liên minh quan trọng chỉ bao gồm các quốc gia châu Á,
tiêu biểu là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á-ASEAN.
ASEAN bao gồm 10 quốc gia Đông Nam Á hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế,
xã hội và văn hóa, đồng thời thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực.
Ngoài ASEAN, còn có các liên minh song phương và đa phương khác trong khu vực,
như là quan hệ quốc phòng ngày càng mạnh mẽ giữa Nhật Bản và Philippines,
hay sự phát triển hợp tác gần đây giữa Nhật Bản và Hàn Quốc.
Rõ ràng, nhiều quốc gia trong khu vực đã nhận ra rằng đoàn kết thành một mặt trận chung
là con đường tối ưu để đối phó với những thách thức an ninh.
Tuy nhiên, không có liên minh nào hiện tại có thể sánh được với sức mạnh,
sự ảnh hưởng và tính toàn diện của NATO.
Vậy, nếu một liên minh quân sự kiểu như NATO được thành lập tại châu Á,
nó sẽ trông thế nào?
Dĩ nhiên, câu hỏi đầu tiên cần đặt ra là ai sẽ tham gia vào một liên minh quân sự như vậy?
Câu trả lời hợp lý có thể là tất cả các quốc gia mà chúng ta đã nhắc tới trước đây, đúng không?
Nhưng thực tế thì phức tạp hơn thế.
Trước hết, nhiều quốc gia trong ASEAN có thể không quan tâm đến việc tham gia
một liên minh quân sự như vậy bởi vì họ có quan điểm khác nhau với Trung Quốc.
Thậm chí một thành viên quan trọng như Việt Nam còn không thể tham gia vào một NATO châu Á
ngay cả khi họ muốn do chính sách 4-0 lâu đời, không liên minh quân sự,
không cho phép căn cứ quân sự nước ngoài, không hợp tác với nước ngoài
để chống lại một nước thứ ba và không sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.
Một kịch bản khả thi hơn là các quốc gia đã là đối tác an ninh của Mỹ
như Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc.
Các quốc gia có quan hệ chặt chẽ với Mỹ và đã thể hiện cam kết bảo về an ninh khu vực.
Ấn Độ, mặc dù có quan hệ phức tạp với Trung Quốc, cũng là một ứng viên tiềm năng cho liên minh này.
Nếu họ có thể cân bằng lỡi chiến lược của mình trong khu vực.
Tuy nhiên thì một NATO châu Á sẽ đặc biệt hấp dẫn các quốc gia nhỏ hơn,
như là Philippines, vốn không đủ khả năng đối phó với sức mạnh của Trung Quốc một cách độc lập.
Đây chính là lý do khiến Manila có thể coi NATO châu Á
chính là cơ hội để tăng cường an ninh tập thể.
Những trụ cột của NATO châu Á có thể kể ra như sau.
Thứ nhất, an ninh tập thể.
Tương tự điều năm của Hiệp quốc Bắc Đại Tây Dương,
một NATO châu Á sẽ cần có nguyên tắc phòng thủ tập thể,
nghĩa là một cuộc tấn công vào một thành viên sẽ được coi là tấn công vào tất cả.
Thứ hai là tập trung vào khu vực.
NATO châu Á sẽ tập trung vào các khách thức an ninh đặc thủ ở châu Á Thái Bình Dương,
chẳng hạn như là tranh chấp Biển Đông hay các mối đe dọa từ Triều Tiên.
Thứ ba là về năng lực quân sự, thì các thành viên sẽ cần duy trì lực lượng quân sự mạnh mẽ
và sẵn sàng ứng phó trong các tình huống khẩn cấp.
Việc hợp tác quân sự, huấn luyện chung sẽ giúp lực lượng của họ hoạt động hiệu quả hơn.
Sự xuất hiện của một NATO châu Á sẽ làm thay đổi cán cân quyền lực tại khu vực.
Trung Quốc sẽ không còn có thể sử dụng các biện pháp ép buộc hay gây hấn
mà không phải đối mặt với sự đáp trả mạnh mẽ từ liên minh này.
Đặc biệt, các quốc gia nhỏ như Philippines sẽ có sự bảo vệ mà trước đây họ chưa từng có.
Điều quan trọng nhất, Trung Quốc sẽ không dễ dàng thúc đẩy các kế hoạch mở rộng ảnh hưởng của mình
hay củng cố vị trí Biển Đông.
Một NATO châu Á sẽ tạo ra một lực lượng răn đe, khiến Trung Quốc phải suy nghĩ kỹ trước khi hành động.
Vì vậy, Bắc Kinh đã và đang sử dụng mọi biện pháp để ngăn chặn việc thành lập một liên minh như vậy.
Ngoài nỗ lực ngoại giao, họ cũng đã thực hiện những động thái chiến lược khác
nhằm thuyết phục các quốc gia trong khu vực không gia nhập bất kỳ liên minh nào đối kháng với Trung Quốc.
Câu hỏi đặt ra là, Trung Quốc đang làm gì để ngăn chặn NATO châu Á?
Họ đang tích cực thắt chặt quan hệ ngoại giao với các quốc gia trong khu vực
nhằm giảm ảnh hưởng của Mỹ và ngăn họ tham gia vào một liên minh quân sự.
Điển hình như vào tháng 12 năm 2023, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thăm Việt Nam lần đầu tiên sau 6 năm
trong một nỗ lực nhằm kiềm chế sự gia tăng ảnh hưởng của Mỹ tại đây.
Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào ngoại giao thì chưa đủ, Trung Quốc cũng không ngần ngại sử dụng các biện pháp mạnh mẽ hơn
bao gồm sức ép kinh tế và quân sự để ngăn chặn việc thành lập một NATO phiên bản châu Á.
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại khu vực châu Á Thái Bình Dương, không khó để thấy rằng
vì sao Trung Quốc lại bày tỏ sự phản đối gây gắt đối với việc thành lập một liên minh quân sự như là NATO trong khu vực.
Bắc Kinh đã không ngần ngại cảnh báo mạnh mẽ rằng một liên minh như vậy sẽ đẩy khu vực châu Á Thái Bình Dương
vào vòng xoáy của tranh chấp và xung đột.
Ví dụ như là Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc đã tuyên bố rất thẳng thắn rằng
bất kỳ hành động nào gây nguy hại đến quyền lợi của Trung Quốc sẽ gặp phải sự đáp trả kiên quyết.
Tuyên bố này không chỉ là lời cảnh báo mà còn mang theo ngụ ý đe dọa.
Tuy nhiên hầu hết các chuyên gia đều cho rằng trong tương lai gần,
khả năng những lời đe dọa này trở thành hành động thực tế vẫn là rất thấp.
Một điều đáng tiếc là khả năng thành lập một liên minh giống như kiểu NATO tại châu Á vẫn còn khá xa vời.
Nhiều quốc gia trong khu vực chưa sẵn sàng cam kết vào một hiệp ước phòng thủ tập thể,
bởi điều này đồng nghĩa với việc họ sẽ phải tham gia bảo vệ một thành viên khác trong trường hợp thành viên đó bị tấn công.
Đối mặt với những hậu quả địa chính trị và quân sự nghiêm trọng như vậy,
không phải quốc gia nào cũng sẵn sàng bước vào.
Hãy lấy Ấn Độ làm ví dụ.
Đây là quốc gia có lực lượng quân sự mạnh thứ tư trên thế giới,
nhưng vẫn tỏ ra do dự trong việc tham gia các liên minh như là Esquad vì lo ngại kích động Trung Quốc.
Vậy nếu một cường quốc quân sự như Ấn Độ còn thận trọng,
thì khả năng thành lập một NATO châu Á sẽ khó khả thi đến mức nào.
Một yếu tố quan trọng khác là sự tin tưởng và hợp tác.
Khu vực châu Á-Thái Bình Dương có một lịch sử phức tạp với nhiều tranh chấp lãnh thổ
và những mối quan hệ đầy mâu thuẫn.
Việc xây dựng một hiệp bước phòng thủ tập thể đòi hỏi sự tin tưởng cao giữa các thành viên,
điều mà hiện nay chưa thực sự dồi dào ở khu vực này.
Ngay cả kế hoạch mở văn phòng liên lạc của NATO tại Tokyo
cũng gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Bắc Kinh.
Và điều này, cùng với sự do dự từ các cường quốc châu Âu,
đã khiến kế hoạch này bị hoãn lại.
Sự phản đối quyết liệt từ Bắc Kinh đã đặt ra rào cản lớn cho bất kỳ ý tưởng nào
về một liên minh quân sự tại châu Á.
Tuy nhiên, nghịch lý ở đây chính là Trung Quốc cũng có thể là yếu tố thúc đẩy
việc thành lập một liên minh như vậy.
Nếu Bắc Kinh tiếp tục leo thang các hành động hung hăng tại Biển Đông,
eo biển Đài Loan hay với các quốc gia láng giềng,
các quốc gia trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương sẽ buộc phải hành động.
Khi đó, họ có thể không còn lựa chọn nào khác ngoài việc gia nhập
hoặc thành lập một liên minh để bảo vệ lợi chủng.
Điều này giải thích lý do tại sao Trung Quốc thực sự, thực sự lo ngại
về khả năng xuất hiện của một NATO châu Á.
Sự tồn tại của một liên minh phòng thủ tập thể sẽ làm suy yếu quyền lực
và ảnh hưởng của họ tại khu vực,
đồng thời ngăn chặn các kế hoạch mở rộng ảnh hưởng của Bắc Kinh.
Câu hỏi đặt ra là, liệu một NATO châu Á có thực sự xuất hiện hay không?
Và nếu có thì những quốc gia nào sẽ tham gia?
Quý vị nghĩ sao về khả năng này?
Và một liên minh mới này nên mang một cái tên gọi gì?
Tổ chức Hiệp ước châu Á-Thái Bình Dương hay là một cái tên nào khác?
Thưa quý vị, vào ngày 15 tháng 10, Triều Tiên đã cho nổ tung nhiều đoạn
của tuyến đường xuyên biên giới bên phía Triều Tiên
trong một động thái thể hiện rõ ý định cắt đứt quan hệ với Hàn Quốc.
Hành động này diễn ra nhằm thể hiện sự phá vỡ quan hệ hợp tác với Hàn Quốc,
phản ánh sự thay đổi trong chính sách của Bình Nhưỡng
với mục tiêu thúc đẩy một hệ thống hai quốc gia thay vì thống nhất.
Quân đội Hàn Quốc cho biết đã có hành động phản ứng ở phía nam đường phân giới quân sự
sau hành động kích nổ của Triều Tiên, nhưng không nêu chi tiết.
Điều này cho thấy tình hình căng thẳng và leo thang cho khu vực đang ngày càng nghiêm trọng hơn nữa.
Hàn Quốc và Triều Tiên được nối với nhau bằng đường bộ và đường sắt dọc tuyến Gyeonggui
nối thành phố biên giới phía tây Paju của Hàn Quốc với Kaesong ở Triều Tiên
và tuyến Donghae dọc bờ biển phía đông.
Đây là thành tựu của thời kỳ quan hệ hai bên giảm căng thẳng,
trong đó có hội nghị thượng đỉnh năm 2018 giữa hai lãnh đạo.
Thực chất, đây không phải là hành động duy nhất, mà trước đó vào tháng 6 năm 2020,
Triều Tiên đã cho nổ tung văn phòng liên lạc liên triều tại Kaesong
nhằm thể hiện sự phẫn nộ và gây ép lực lên Hàn Quốc và Mỹ.
Lý do chủ yếu là Triều Tiên không hài lòng với việc các nhà hoạt động từ Hàn Quốc
gửi tờ rơi tuyên truyền chống Bình Nhưỡng qua biên giới.
Triều Tiên đã gọi hành động này là một biện pháp trả đũa đối với những kẻ phản bội.
Việc này cũng nhằm phản đối sự bế tắc trong các cuộc đàm phán hạt nhân với Mỹ
và thiếu tiến triển từ phía Hàn Quốc trong các dự án kinh tế song phương.
Theo như lời mà một quan chức của Hội đồng Tham ưu trưởng Liên quân Hàn Quốc
phát biểu với các phóng viên trong một cuộc họp báo kín,
thì việc phá hủy các tuyến đường liên triều ở gần biên giới
được cho là một động thái mang tính biểu tượng lớn.
Mặc dù các con đường đã bị đóng cửa từ lâu,
nhưng việc phá hủy chúng gửi đi thông điệp rõ ràng rằng
ông Kim Jong Un không sẵn sàng đàm phán với miền Nam.
Truyền thông nhà nước Triều Tiên hôm 16 tháng 10 cho biết
khoảng 1,4 triệu thanh niên bao gồm sinh viên và cán bộ đoàn thanh niên
đã nhập ngũ hoặc tái ngũ trong tuần này.
Hãng KCNA cho biết những người trẻ tuổi quyết tâm chiến đấu
trong một cuộc chiến tranh thần thánh tiêu diệt kẻ thù bằng vũ khí cách mạng.
Thực chất thì năm ngoái, truyền thông Triều Tiên cũng đã đưa ra tuyên bố tương tự
về việc 800.000 công dân nước này tình nguyện tham gia quân đội
để chiến đấu chống lại Hoa Kỳ.
Hầu hết giới quan sát cho rằng căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên
vẫn nằm trong vùng kiểm soát.
Xin lưu ý một điểm rằng, vấn đề Triều Tiên chỉ là đánh lạc hướng sự chú ý
của cộng đồng quốc tế vào hai sự kiện.
Một là Nga đang cùng với BRICS chuẩn bị thành lập một IMF châu Á mới
để tấn công phương Tây, và hai là Nga và Trung Quốc đang đẩy mạnh
hợp tác quốc phòng lên mức cao chưa từng có trước NATO.
Kế hoạch tấn công phương Tây trên mặt trận tiền tệ
Như chúng ta đã biết, Nga hiện giữ chức chủ tịch luân phiên
của nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS đã kêu gọi các quốc gia thành viên
tạo ra một giải pháp thay thế cho quỹ tiền tể quốc tế IMF
để chống lại áp lực chính trị từ phương Tây.
Các quan chức kinh tế và ngân hàng BRICS sẽ gặp nhau trong tuần này
tại Moscow, và đây sẽ là chủ đề thảo luận của khối.
Nga đã kêu gọi các nước thành viên BRICS tạo ra một giải pháp thay thế
cho quỹ tiền tệ quốc tế IMF và ngân hàng thế giới
chống lại sự phụ thuộc vào các tổ chức tài chính do phương Tây kiểm soát.
Động thái này chống lại áp lực chính trị từ phương Tây,
đặc biệt là những lệnh trừng phạt đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng
đến nền kinh tế Nga sau khi xung đột với Ukraine nổ ra.
Nga cho rằng IMF và ngân hàng thế giới không đáp ứng được nhu cầu
của các nước BRICS và cần có những cấu trúc tài chính phù hợp
với lợi ích của khối này hơn.
Trên thực tế, IMF và ngân hàng thế giới bị cáo buộc
là công cựu thống trị của phương Tây,
vì các quyết định của các tổ chức này
thường do các quốc gia phát triển, đặc biệt là Mỹ và châu Âu kiểm soát,
do họ nắm giữ phần lớn quyền biểu quyết.
Các khoản vay và hỗ trợ của IMF
thường đi kèm với điều kiện cải cách kinh tế nghiêm ngặt,
khiến nhiều quốc gia nhận vay phải thực hiện chính sách kinh tế
theo yêu cầu của phương Tây.
Điều này dẫn đến quan điểm cho rằng
các tổ chức này không hoạt động công bằng
mà sử dụng quyền lực kinh tế để gây ảnh hưởng chính trị.
Nhiều quốc gia đang phát triển cho rằng
điều kiện mà IMF và ngân hàng thế giới áp đặt
thường không phù hợp với bối cảnh của họ
và có thể dẫn đến các vấn đề xã hội và kinh tế nghiêm trọng hơn,
chẳng hạn như gia tăng thất nghiệp và nghèo đói.
Những điều kiện này thường yêu cầu tư nhân hóa,
tự do hóa thị trường và cắt giảm các dịch vụ công,
gây ra sự phản ứng mạnh mẽ từ người dân của các nước nhận vay.
Ngoài ra, các quyết định cho vay và viện trợ
cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các mục tiêu chính trị.
Ví dụ các quốc gia có quan hệ tốt với phương Tây
thường dễ dàng nhận được sự hỗ trợ,
trong khi những quốc gia chống đối hoặc không thuận lợi
với lợi ích của các nước phương Tây
có thể bị từ chối hoặc gặp khó khăn
trong tiếp cận nguồn tài chính.
Nga đang lợi dụng kẽ hở này để kêu gọi
tạo ra một giải pháp thay thế cho quỹ tiền tệ quốc tế IMF.
Việc Nga kêu gọi tạo ra một giải pháp thay thế
cho quỹ tiền tệ quốc tế
có những tác động đáng kể đến
địa kinh tế và địa chính trị toàn cầu.
Nếu BRICS bao gồm cả Nga, Trung Quốc,
Ấn Độ và các quốc gia khác thành lập
thành công một tổ chức tài chính thay thế,
thì điều này có thể làm giảm sự phụ thuộc
vào IMF và đồng USD trong các giao dịch quốc tế
và tăng cường sự sử dụng của các đồng tiền khác
như là nhân dân tệ hoặc group.
Điều này sẽ tạo ra một cơ cấu tài chính song song,
có phần đa dạng hóa và giảm sự phụ thuộc
vào hệ thống tài chính do phương Tây thống trị.
Một tổ chức thay thế cho IMF
có thể cung cấp sự hỗ trợ tài chính
mà không cần các điều kiện chính trị
hoặc cải cách kinh tế nghiêm ngặt như hiện tại,
giúp các nước đang phát triển tăng cường tính tự chủ kinh tế
và tránh các áp lực chính trị từ phương Tây.
Điều này có thể giúp giảm bớt các tăng động tiêu cực
mà IMF gây ra cho nhiều quốc gia
thông qua các chính sách cải cách khắc nghiệt.
Động thái của Nga có thể giúp củng cố liên minh
giữa các quốc gia không muốn bị kiểm soát
bởi các tổ chức tài chính phương Tây
như BRICS và một số quốc gia Trung Đông hoặc Châu Phi.
Việc xây dựng một giải pháp thay thế cho IMF
sẽ giúp tạo ra một cơ cấu tài chính và thương mại mới
làm tăng quyền lực và sự đoàn kết giữa các quốc gia này.
Điều này có thể giúp Nga và Trung Quốc
gia tăng ảnh hưởng của mình
tại các khu vực mà họ muốn mở rộng tầm ảnh hưởng.
Tóm lại, việc Nga kêu gọi thành lập giải pháp thay thế cho IMF
có khả năng làm thay đổi sâu sắc các cấu trúc tài chính
và ảnh hưởng địa chính trị toàn cầu,
tạo ra một sân chơi mới mà các cường quốc khác
ngoài phương Tây có thể định hình và kiểm soát.
Tuy nhiên, việc các nước BRICS, Brazil, Nga,
Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi và các quốc gia mới gia nhập
thay thế hoàn toàn IMF là một thách thức lớn
và hiện tại là khó có thể thực hiện được.
Vì IMF đã được thiết lập từ sau Thế chiến II
với nguồn lực tài chính mạnh mẽ từ các nền kinh tế phát triển,
quy mô và khả năng huy động nguồn lực tài chính lớn của IMF
hiện tại rất khó để BRICS có thể sánh kịp.
IMF có khả năng huy động hàng trăm tỷ USD
từ các nước thành viên và các chương trình cứu trợ kinh tế của họ
đã trải dài khắp toàn cầu.
BRICS, mặc dù đã tạo ra ngân hàng phát triển mới NDP,
nhưng năng lực tài chính của họ chưa đủ để cạnh tranh với IMF.
Đáng nói, BRICS bao gồm các quốc gia có sự khác biệt lớn
về chính trị, kinh tế và mục tiêu địa chính trị.
Mỗi quốc gia trong BRICS có những ưu tiên và lợi ích riêng.
Điều này có thể gây khó khăn trong việc tạo ra
một tổ chức tài chính đồng nhất và thống nhất như IMF.
Việc đồng thuận về cơ cấu quản trị,
phân bổ nguồn lực và tạo điều kiện cho vay
sẽ gặp nhiều khó khăn do sự khác biệt
trong bối cảnh và lợi ích của các quốc gia thành viên.
Hơn nữa, IMF đã tích lũy kinh nghiệm và thiết lập
các cơ chế giám sát và hỗ trợ tài chính trong hàng thập kỷ.
Họ có hệ thống và các quy trình hoạt động chặt chẽ
cùng với đội ngũ chuyên gia có trình độ cao
để đưa ra các biện pháp cải tổ kinh tế phù hợp.
BRICS hiện đang trong giai đoạn phát triển
các cơ chế tài chính nội khối
và cần nhiều thời gian để xây dựng
một hệ thống có tính hiệu quả và quy mô toàn cầu như IMF.
IMF có mạng lưới rộng khắp
và có khả năng gây ảnh hưởng đến chính sách kinh tế toàn cầu,
điều mà BRICS hiện tại khó có thể đạt được.
IMF cũng có quan hệ với nhiều quốc gia
và tổ chức tài chính quốc tế khác
và thường được xem như là nguồn cung cấp tài chính đáng tin cậy
khi các quốc gia đối mặt với khủng hoảng.
Việc BRICS có thể thuyết phục các quốc gia ngoài khối
lựa chọn một tổ chức mới do BRICS thành lập thay vì IMF
sẽ cần thời gian và uy tiến quốc tế đáng kể.
Một phần thành công của IMF đến từ sự độc lập chính trị của tổ chức này.
Mặc dù nhiều quốc gia phê phán ảnh hưởng của phương Tây,
BRICS sẽ cần phải chứng minh rằng
tổ chức thay thế có thể hoạt động độc lập và công bằng,
không chịu ảnh hưởng từ bất kỳ thành viên nào như Trung Quốc hay Nga.
Điều này không dễ dàng trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực
và lợi ích giữa các thành viên.
Nhưng chung, BRICS có thể đóng vai trò bổ sung
hoặc cung cấp giải pháp thay thế
cho một số quốc gia không muốn phụ thuộc vào IMF.
Nhưng để hoàn toàn thay thế IMF
sẽ đòi hỏi năng lực tài chính,
sự hợp tác chặt chẽ và hệ thống điều hành toàn diện,
mà hiện tại thì BRICS chưa có.
Do đó, BRICS sẽ đóng vai trò
như một lựa chọn song song hoặc đối trọng.
Nhưng việc thay thế hoàn toàn IMF
là một mục tiêu khó thực hiện trong tương lai gần.
Như chúng ta đã biết,
thế giới phân cực làm hai chục,
một bên là Mỹ và các nước đồng minh của Mỹ,
một bên là do Nga, Trung Quốc lãnh đạo các cường quốc mới nổi.
Ở góc độ kinh tế,
để lật đổ sự thống trị của phương Tây
e rằng không thể làm trong ngắn hạn,
mà nó chắc chắn phải là chiến lược dài hạn.
Bản thân phe chống phương Tây
cũng có rất nhiều sự khác biệt
và khó có sự đồng thuận về quan điểm lợi ích.
Cho nên để vận hành được phe trục này
đạt được đồng thuận đã là khó khăn rồi.
Nhưng Nga và Trung Quốc đang có một cách khác
để chống lại phương Tây, đó là hợp tác quân sự.
Nga và Trung Quốc đang đẩy mạnh
hợp tác quốc phòng chống lại NATO.
Trong bối cảnh hiện tại,
Nga đang tham chiến ở Ukraine chống lại NATO.
Còn Trung Quốc cũng đang bị cho rằng
mình sẽ là mục tiêu tiếp theo
bởi vấn đề Đài Loan và cả vấn đề Trung Đông
khi Bắc Kinh một mực ủng hộ Iran
chống lại Mỹ và đồng minh.
Điều này khiến hai cường quốc này đứng về phía nhau
và trong tình thế hiện tại buộc phải hợp tác
để đối phó với kẻ thù chung.
Các chuyên gia của Viện Nghiên cứu Chiến tranh ASW
lưu ý rằng cuộc tập trận hải quân chung
giữa Nga và Trung Quốc
cùng với chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Nga
Andrei Belousov tới Trung Quốc
cho thấy sự tăng cường hợp tác quốc phòng
ra hai bên.
Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov
đã đến Trung Quốc vào ngày 14 tháng 10 để thăm chính thức,
nhấn mạnh sự hợp tác quốc phòng đang diễn ra
giữa Nga và Trung Quốc trong khuôn khổ
tập trận hải quân chung ở Thái Bình Dương.
Ngày 14 tháng 10, Bộ Quốc phòng Nga công bố đoạn phim
về cuộc tập trận chống tàu ngầm chung
đang diễn ra giữa Lực lượng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
PLA và Nga
ở Tây Bắc Thái Bình Dương,
đồng thời lưu ý rằng
một nhóm tàu chiến Nga và Trung Quốc
đang cùng nhau tuần tra khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
ISW cho rằng
các cuộc tập trận hải quân chung như vậy
là biểu hiện của sự hợp tác quốc phòng Nga-Trung
ngày càng tăng cường,
vì mỗi bên có thể học được những bài học quý giá từ nhau
trong các cuộc tập trận chung,
cải thiện khả năng tương tác
và có khả năng định hình học thiết quân sự trong tương lai.
Lực lượng Nga có kinh nghiệm phòng thủ
trước các cuộc tấn công bằng máy bay không ngày lái
của Hải quân Ukraine,
nhằm vào cơ sở hạ tầng hải quân
và cảng biển của Nga.
ISW tin rằng
lực lượng vũ trang Trung Quốc
có thể và thực sự muốn có được những kinh nghiệm này
khi họ lên kế hoạch cho các hoạt động tương lai,
đặc biệt là đối với Đài Loan.
Giữa tất cả những điều này,
Bộ Quốc phòng Đài Loan cảnh báo rằng
Trung Quốc đã bắt đầu các cuộc tập trận quân sự
quy mô lớn xung quanh Đài Loan bằng tàu chiến
một ngày 14 tháng 10,
một ngày chung với chuyến thăm của ông Belushov,
và tất nhiên đó không phải là sự trùng hợp cấu diện.
Thế giới đang đứng trước bờ vực
của một cuộc chiến toàn cầu giữa hai phe.
Một bên là Hoa Kỳ, các đồng minh NATO,
AUKUS, Nhật Bản, Hàn Quốc và Israel.
Bên kia rất có thể có Trung Quốc,
nước dẫn đầu, Nga, Triều Tiên và Iran.
Trong cuộc tiếp xúc cử tri
của ứng viên Tổng thống Hoa Kỳ
ông Donald Trump, ông đã nói
Tôi thực sự lo lắng về 3-4 tháng tới.
Tôi e rằng chúng ta sẽ đến với một thế chiến khác
vì những nhà lãnh đạo của chúng ta
đang điều hành chúng.
Có một vấn đề thế này.
Nếu chúng ta lôi dích sự việc
và quan sát mối quan hệ
Trung-Nga trên một cái nhìn rộng hơn
thì sẽ thấy nó đang được điều chỉnh rời xa
chứ không phải là gắn kết với nhau.
Trước khi Nga tham chiến Ukraine,
Trung Quốc đã rầm rộ tuyên bố
về tình hữu nghị không giới hạn với Nga,
gợi ý về tương lai hợp tác chặt chẽ
trong thương mại, năng lượng và có lẽ quan trọng nhất là an ninh.
Nhưng trong những tháng gần đây,
sự cảnh giác ngày càng tăng của Trung Quốc
đang ngày càng được thảo luận công khai,
ngay cả giữa những người trước đây
đã bị kiểm duyệt.
Ví dụ, vào đầu năm 2022,
một lá thư chung của sáu nhà sử học danh dự Trung Quốc
phản đối cuộc chiến của Nga
đã bị chính phủ kiểm duyệt.
Hiện tại có vẻ như chính phủ đang tìm cách cân bằng
mối quan hệ với cả Nga và phương Tây.
Bắc Kinh có thể không muốn bị coi là kẻ đồng lõa
cho cuộc chiến. Ví dụ, ngôn ngữ hữu nghị không giới hạn
từng nổi bật đã lặng lẽ biến mất
khỏi tuyên bố trung Trung-Nga vào tháng 5.
Và phản ứng của Bắc Kinh
đối với chuyến thăm của Tổng thống Nga Putin
trong tháng đó là khá khiêm tốn.
Putin lấy lòng Tập Cận Bình,
nói rằng họ thân thiết như anh em.
Phản ứng của ông Tập thì hơi hợt hơn.
Ông gọi Putin là người bạn tốt và người hàng xóm tốt.
Thực tế,
việc đánh giá lại mối quan hệ liên minh Nga-Trung
được thúc đẩy bởi 3 yếu tố chính.
Một là sự mất cân bằng quyền lực.
Trung Quốc đang vượt lên mạnh mẽ,
trở thành một cường quốc kinh tế và quân sự
với tiềm lực vượt xa Nga.
Sự mất cân bằng này khiến Nga
ngay càng phụ thuộc vào Trung Quốc,
làm giấy lên lo ngại về việc liệu
liên minh này có còn cân bằng và đôi bên
có cùng có lợi hay không.
Nga có thể sẽ lo sợ trở thành một đối tác nhỏ
phụ thuộc vào các quyết định của Bắc Kinh.
Hai là lợi ích chiến lược khác biệt.
Nga và Trung Quốc có nhiều lợi ích chiến lược trùng lập,
nhưng cũng có sự khác biệt lớn.
Ví dụ trong khu vực Trung Á,
cả hai quốc gia đều muốn giữ ảnh hưởng,
nhưng Trung Quốc đang mở rộng vai trò của mình
thông qua các dự án kinh tế
thuộc sáng kiến vành đai và con đường.
Sự mở rộng này đã làm giảm ảnh hưởng
của Nga tại một khu vực truyền thống của họ,
dẫn đến những căng thẳng ngầm giữa hai bên.
Ba là áp lực quốc tế và cạnh tranh quyền lực.
Mỹ và phương Tây đang cố gắng đối phó
với cả Nga và Trung Quốc
thông qua các chính sách ngoại giao và trừng phạt.
Điều này tạo áp lực buộc hai quốc gia
phải gắn kết với nhau hơn.
Tuy nhiên, việc cùng nhau đối phó với phương Tây
cũng có thể thúc đẩy các tranh chấp nội tải
liên quan đến việc ai sẽ giữ vị trí
dẫn đầu trong mối quan hệ này.
Trung Quốc muốn đóng vai trò là người lãnh đạo
trong khi Nga, với niềm tự hào
về vị thế cường quốc, không muốn chịu lãnh vế.
Những yếu tố trên dẫn đến sự cần thiết
đánh giá lại mối quan hệ liên minh này
để đảm bảo rằng cả hai quốc gia đều có lợi
và không xảy ra sự mất cân bằng
hoặc mâu thuẫn lợi ích sâu sắc.
Nói đến điều này để thấy là
mối quan hệ Nga chung là khá lỏng lẻo.
Điều này sẽ mang lại lợi ích lớn cho Mỹ
vì nó sẽ làm suy yếu
một liên minh quan trọng chống lại lợi ích của phương Tây.
Nếu Nga và Trung Quốc không hợp tác chặt chẽ
Mỹ có thể dễ dàng phân chia
và quản lý các thách thức
từ hai cường quốc này.
Điều này sẽ làm giảm áp lực đối với Mỹ
cả ở châu Âu và châu Á Thái Bình Dương.
Cựu Tổng thống Mỹ,
cũng là ứng viên Tổng thống Hoa Kỳ năm 2014,
ông Trump, từng nói rằng
ông ấy muốn hợp tác với Nga
vì ông cho rằng việc hợp tác với Nga
sẽ giúp Mỹ giảm thiểu các căng thẳng địa chính trị
và hàn chế sự trỗi dậy của Trung Quốc,
vốn là đối thủ kinh tế và quân sự chính của Mỹ.
Trump tin rằng Nga sẽ là một đối tác chiến lược
trong việc giữ Trung Quốc ở thế cô lập
và không để Bắc Kinh trở thành cường quốc áp đảo.
Quan hệ hợp tác với Nga
sẽ giúp Mỹ giảm sự cần thiết
đối đầu với cả Nga và Trung Quốc cùng một lúc.
Từ đó, Mỹ không bị rơi vào
tình huống chiến đấu trên hai mặt trận
và có thể tập trung nguồn lực
để đối phó với Trung Quốc.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin phép tạm dừng.
Xin mời quý vị để lại bình luận ở phần dưới.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại!
