Cấu trúc các yếu tố so sánh trong nghị luận văn học về truyện ngắn

1. Ý nghĩa của việc xác lập cấu trúc các yếu tố so sánh

So sánh là một thao tác tư duy quan trọng trong nghiên cứu, tiếp nhận và nghị luận văn học. Thông qua việc đặt các đối tượng trong mối quan hệ với nhau, người đọc có thể nhận ra những điểm tương đồng, khác biệt, từ đó hiểu rõ hơn đặc điểm của từng tác phẩm và ý nghĩa của những lựa chọn nghệ thuật mà nhà văn thực hiện. Đối với truyện ngắn, thao tác này đặc biệt hữu ích bởi dung lượng tác phẩm thường không lớn, trong khi ý nghĩa được kiến tạo qua nhiều phương diện: tình huống, nhân vật, điểm nhìn trần thuật, kết cấu, ngôn ngữ và hệ thống hình ảnh, biểu tượng.

Tuy nhiên, so sánh văn học không đơn thuần là tìm ra những điểm giống và khác nhau giữa hai tác phẩm. Nếu chỉ dừng ở việc nhận diện các nét tương đồng hoặc liệt kê những khác biệt bề mặt, bài nghị luận dễ rơi vào tình trạng đối chiếu hình thức, thiếu chiều sâu phân tích. Giá trị của so sánh chỉ được phát huy khi người viết xác định được phương diện cần đối chiếu, lựa chọn dẫn chứng phù hợp và lí giải được ý nghĩa của những tương đồng, khác biệt ấy.

Chẳng hạn, khi đặt Đời thừa của Nam Cao bên cạnh A Hunger Artist (Nghệ sĩ nhịn đói) của Franz Kafka, nếu chỉ nhận xét rằng nhân vật ở cả hai tác phẩm đều phải chịu đau khổ thì kết quả so sánh còn khá chung chung. Điểm đáng chú ý hơn nằm ở mối quan hệ giữa người nghệ sĩ với công chúng và môi trường xã hội. Trong Đời thừa, bi kịch của Hộ nảy sinh từ sự xung đột giữa khát vọng sáng tạo, lí tưởng nhân đạo với những áp lực cơm áo và giới hạn của chính bản thân. Trong truyện của Kafka, người nghệ sĩ nhịn đói lại rơi vào nghịch cảnh khi nghệ thuật của mình dần mất đi sự quan tâm của công chúng. Đặt hai nhân vật trong mối quan hệ ấy, người viết có thể nhận ra những cách thể hiện khác nhau về thân phận người nghệ sĩ, đồng thời phân biệt rõ hơn cơ sở xã hội, tâm lí và tư tưởng của từng tác phẩm.

Tương tự, khi so sánh không gian nghệ thuật trong Bến quê của Nguyễn Minh Châu và A Clean, Well-Lighted Place của Ernest Hemingway, việc cùng xuất hiện những không gian đời thường, tĩnh lặng chưa đủ tạo nên một luận điểm có sức thuyết phục. Người viết cần đi sâu vào chức năng của không gian trong việc thể hiện trạng thái tồn tại và ý thức của con người. Không gian bến sông trong Bến quê gắn với những nhận thức muộn màng của Nhĩ về cuộc đời, những giá trị gần gũi mà con người thường bỏ lỡ. Trong truyện của Hemingway, quán cà phê sáng sủa, yên tĩnh trở thành nơi trú ngụ tạm thời của những con người đối diện với cô đơn và bóng tối tinh thần. Sự đối chiếu giúp làm rõ cách mỗi nhà văn sử dụng không gian để biểu đạt những suy tư về thân phận con người.

Những ví dụ trên cho thấy, xác lập cấu trúc các yếu tố so sánh có ý nghĩa thiết thực đối với việc tạo lập văn bản nghị luận văn học. Trước hết, cấu trúc ấy giúp người viết xác định đúng đối tượng và trọng tâm lập luận, tránh sa vào kể lại tác phẩm hoặc phân tích riêng lẻ từng văn bản. Tiếp đó, nó tạo cơ sở để lựa chọn dẫn chứng, tổ chức các thao tác phân tích, đối chiếu và lí giải theo một hướng thống nhất. Quan trọng hơn, việc đặt các tác phẩm trong quan hệ so sánh mở ra khả năng nhận diện những cách tiếp cận hiện thực, quan niệm nghệ thuật và tư tưởng nhân văn khác nhau, qua đó nâng cao chất lượng nhận thức và đánh giá văn học.

Như vậy, cấu trúc các yếu tố so sánh không phải là một khuôn mẫu hình thức áp đặt lên bài viết, mà là cơ sở tổ chức tư duy và lập luận. Nắm vững cấu trúc này giúp người viết chuyển từ việc nhận biết những điểm giống, khác sang lí giải vì sao có những tương đồng, khác biệt ấy và chúng có ý nghĩa gì đối với việc hiểu tác phẩm.

2. Các yếu tố cấu thành một đơn vị so sánh cơ bản

Để vận dụng phương pháp so sánh một cách có hiệu quả, cần phân biệt những yếu tố tham gia trực tiếp vào hoạt động so sánh với các điều kiện hỗ trợ và kết quả nhận thức được hình thành từ hoạt động ấy.

Ở cấp độ cơ bản, một đơn vị so sánh trong nghị luận văn học gồm ba thành phần chính: đối tượng so sánh, phương diện so sánh và kết quả phân tích – lí giải. Trong quá trình triển khai, dẫn chứng là căn cứ cho việc đối chiếu, còn bối cảnh lịch sử, văn hóa và văn học có thể được sử dụng để giải thích những điểm tương đồng, khác biệt khi cần thiết.

2.1. Đối tượng so sánh

Đối tượng so sánh là những tác phẩm, nhân vật, chi tiết, hình tượng hoặc phương diện nghệ thuật được đặt trong mối quan hệ đối chiếu. Trong nghị luận về truyện ngắn, đối tượng có thể là hai tác phẩm hoàn chỉnh, hai nhân vật thuộc những tác phẩm khác nhau hoặc cùng một phương diện nghệ thuật trong hai truyện ngắn.

Việc xác định đối tượng cần xuất phát từ yêu cầu của vấn đề nghị luận. Nếu đề bài yêu cầu làm rõ cách nhìn về con người, đối tượng có thể là hai nhân vật hoặc hai hệ thống nhân vật. Nếu trọng tâm là nghệ thuật trần thuật, đối tượng cần được giới hạn ở điểm nhìn, giọng điệu, kết cấu hoặc cách tổ chức tình huống.

Chẳng hạn, khi so sánh Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu với Cathedral của Raymond Carver, người viết có thể tập trung vào sự thay đổi trong nhận thức của nhân vật trước một trải nghiệm có ý nghĩa. Tuy nhiên, cần xác định rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai tác phẩm, thay vì mặc nhiên xem chúng là những biểu hiện giống nhau của một quan niệm nghệ thuật. Đối tượng chỉ thực sự trở thành cơ sở cho lập luận khi người viết nhận diện được phương diện có khả năng đối chiếu và giới hạn phạm vi phân tích phù hợp.

2.2. Phương diện so sánh

Phương diện so sánh là tiêu chí hoặc khía cạnh được lựa chọn để nhận diện và lí giải mối quan hệ giữa các đối tượng. Đây là yếu tố quyết định hướng triển khai của lập luận. Cùng một cặp tác phẩm, người viết có thể lựa chọn nhiều phương diện khác nhau; mỗi lựa chọn sẽ dẫn đến một cách đọc và một kết quả nhận thức riêng.

Trong nghị luận về truyện ngắn, các phương diện so sánh thường gặp gồm:

• Phương diện nội dung: hoàn cảnh sống, số phận nhân vật, xung đột, tư tưởng chủ đề, quan niệm về con người.
• Phương diện nghệ thuật: tình huống truyện, kết cấu, điểm nhìn trần thuật, giọng điệu, ngôn ngữ, cách xây dựng nhân vật.
• Phương diện hình tượng: đặc điểm nhân vật, chi tiết nghệ thuật, không gian, thời gian, hình ảnh và biểu tượng.
• Phương diện phong cách và thi pháp: cách tổ chức thế giới nghệ thuật, quan hệ giữa hiện thực và hư cấu, đặc điểm biểu đạt của từng tác giả hoặc khuynh hướng sáng tác.

Các phương diện này không tồn tại biệt lập. Một phương diện nội dung có thể được làm sáng tỏ thông qua hình thức nghệ thuật; ngược lại, việc so sánh hình thức cũng cần gắn với hiệu quả biểu đạt và ý nghĩa tư tưởng của tác phẩm.

Điều quan trọng là phải lựa chọn tiêu chí có cơ sở ở cả hai đối tượng. Không nên cố tìm điểm tương đồng khi mối liên hệ giữa chúng quá lỏng lẻo, cũng không nên mở rộng quá nhiều phương diện khiến bài viết mất trọng tâm. Một tiêu chí tốt cần đủ cụ thể để tổ chức dẫn chứng, đồng thời đủ sức khái quát để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận.

Ví dụ, khi so sánh Lão Hạc của Nam Cao với Vợ nhặt của Kim Lân, người viết có thể lựa chọn phương diện số phận người nông dân nghèo và cách nhà văn thể hiện khả năng sống của con người trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Cả hai tác phẩm đều đặt nhân vật trước những sức ép nghiêm trọng của đời sống, nhưng cách tổ chức tình huống và hướng vận động của câu chuyện có những khác biệt đáng chú ý. Trong Lão Hạc, bi kịch của nhân vật gắn với cảnh nghèo đói, tình thương con và nỗ lực giữ gìn nhân phẩm. Trong Vợ nhặt, tình huống nhặt được vợ giữa nạn đói làm nổi bật sự mong manh của sự sống, đồng thời gợi lên khát vọng gia đình và niềm hi vọng của con người. Tiêu chí so sánh vì thế không chỉ giúp nhận diện điểm chung về hoàn cảnh mà còn làm rõ những cách biểu hiện khác nhau của giá trị nhân đạo.

2.3. Dẫn chứng và kết quả phân tích – lí giải

Dẫn chứng là căn cứ để người viết xác lập mối quan hệ giữa các đối tượng. Trong bài nghị luận so sánh, dẫn chứng không nên được sử dụng như những thông tin minh họa đứng riêng lẻ mà cần gắn trực tiếp với phương diện đang phân tích. Dẫn chứng có thể là chi tiết truyện, lời nói, hành động, diễn biến tâm lí, cách tổ chức điểm nhìn hoặc đặc điểm ngôn ngữ.

Từ những căn cứ ấy, người viết tiến hành đối chiếu để xác định điểm tương đồng, khác biệt, sau đó lí giải nguyên nhân và ý nghĩa. Đây là bước giúp lập luận vượt khỏi việc nhận xét bề mặt để tiến đến nhận thức có chiều sâu.

Có thể hình dung quá trình triển khai một đơn vị so sánh theo trình tự:

1. Xác định hai đối tượng cần đặt trong quan hệ đối chiếu.
2. Nêu phương diện hoặc tiêu chí so sánh.
3. Phân tích dẫn chứng ở từng đối tượng theo tiêu chí đã chọn.
4. Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt.
5. Lí giải những điểm tương đồng, khác biệt và khái quát ý nghĩa của chúng.

Trình tự này có tính định hướng, không phải quy trình cứng nhắc cho mọi bài viết. Trong thực tế, người viết có thể phân tích lần lượt từng tác phẩm rồi đối chiếu, hoặc đặt hai đối tượng cạnh nhau theo từng tiêu chí. Cách tổ chức nào cũng cần bảo đảm rằng dẫn chứng, nhận xét và lí giải liên kết chặt chẽ với vấn đề nghị luận.

Chẳng hạn, khi so sánh Belikov trong Người trong bao của Anton Chekhov với Nhuận Thổ trong Cố hương của Lỗ Tấn, không nên chỉ kết luận rằng cả hai nhân vật đều là nạn nhân của xã hội cũ. Cần phân tích cụ thể: Belikov tìm cách thu mình trong những giới hạn an toàn, biến nỗi sợ thành nguyên tắc sống và gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường xung quanh; Nhuận Thổ lại cho thấy sự biến đổi của một con người từng hồn nhiên, gần gũi trong tuổi thơ, nay bị cuộc sống cơ cực và những ràng buộc xã hội làm cho xa cách, dè dặt. Từ đó, người viết có thể nhận ra những cách biểu hiện khác nhau của sự tù hãm con người: một bên nghiêng về tính cách bảo thủ và tâm lí sợ hãi, một bên gắn với sự biến đổi của đời sống nông thôn và những quan hệ xã hội. Sự khác biệt ấy còn được thể hiện qua giọng điệu trào phúng của Chekhov và giọng điệu hồi cố, xót xa, phê phán của Lỗ Tấn.

2.4. Bối cảnh tham chiếu và mục đích so sánh

Bối cảnh lịch sử, văn hóa, xã hội và văn học không nhất thiết phải xuất hiện như một thành phần độc lập trong mọi đơn vị so sánh. Tuy nhiên, khi có khả năng giải thích những tương đồng hoặc khác biệt, bối cảnh trở thành căn cứ quan trọng để người viết tránh những nhận xét phiến diện.

Hai tác phẩm có thể gặp nhau ở một vấn đề nhân sinh nhưng khác nhau do được sáng tác trong những hoàn cảnh lịch sử, truyền thống văn hóa hoặc quan niệm nghệ thuật không giống nhau. Ngược lại, những tác phẩm thuộc các thời đại và nền văn học khác nhau vẫn có thể cùng đặt ra những vấn đề có ý nghĩa phổ quát. Bởi vậy, việc sử dụng bối cảnh cần hướng đến giải thích đặc điểm cụ thể của tác phẩm, không nên biến thành phần giới thiệu hoàn cảnh sáng tác dài dòng hoặc dùng những nhãn gọi như “phương Đông”, “phương Tây”, “hiện thực”, “hậu hiện đại” thay cho phân tích.

Mục đích so sánh cũng cần được xác định ngay từ đầu. Người viết so sánh để làm rõ một vấn đề về nội dung, khám phá đặc điểm nghệ thuật, nhận diện phong cách tác giả hay đánh giá cách tiếp cận một vấn đề nhân sinh? Mục đích ấy định hướng việc lựa chọn đối tượng, tiêu chí và dẫn chứng. Tuy nhiên, mục đích không phải một yếu tố tách rời được bổ sung sau khi hoàn thành phân tích; nó được thể hiện xuyên suốt trong cách tổ chức lập luận và kết quả khái quát cuối cùng.

Từ đó, có thể phân biệt ba thành phần cốt lõi của một đơn vị so sánh — đối tượng, phương diện và kết quả phân tích – lí giải — với hai yếu tố hỗ trợ là dẫn chứng và bối cảnh tham chiếu. Cách phân biệt này giúp người viết xác định đúng cấu trúc lập luận mà không đồng nhất mọi điều kiện và thao tác của quá trình so sánh thành những thành phần ngang hàng.

3. Tính linh hoạt của cấu trúc so sánh

Cấu trúc các yếu tố so sánh có tính ổn định về logic nhưng linh hoạt trong cách tổ chức. Người viết cần xác định đối tượng, phương diện và kết quả cần hướng tới, song không nhất thiết phải trình bày theo một trật tự duy nhất. Sự linh hoạt cho phép bài nghị luận thích ứng với yêu cầu của đề bài, đặc điểm của tác phẩm và hướng khám phá mà người viết lựa chọn.

Trước hết, một bài viết có thể tổ chức theo từng phương diện so sánh. Theo cách này, người viết lần lượt đối chiếu các đối tượng ở từng tiêu chí, chẳng hạn hoàn cảnh nhân vật, diễn biến tâm lí, cách xây dựng tình huống và ý nghĩa tư tưởng. Ưu điểm của cách tổ chức là tạo được sự đối chiếu trực tiếp, giúp người đọc dễ nhận ra tương đồng và khác biệt. Tuy nhiên, nếu chia quá nhiều tiêu chí hoặc tách rời các phương diện có quan hệ chặt chẽ, bài viết có thể trở nên vụn vặt.

Một cách khác là phân tích tương đối hoàn chỉnh từng tác phẩm, sau đó tổng hợp và đối chiếu. Cách này phù hợp khi cần giới thiệu những đặc điểm cơ bản của mỗi đối tượng trước khi đi sâu vào quan hệ giữa chúng. Dù lựa chọn cách tổ chức nào, người viết cũng cần tránh tình trạng hai phần phân tích đứng cạnh nhau nhưng thiếu những luận điểm kết nối, khiến thao tác so sánh chỉ xuất hiện ở phần kết luận.

Sự linh hoạt còn thể hiện ở việc mở rộng phạm vi đối chiếu. Ngoài so sánh hai tác phẩm, người viết có thể đặt nhiều tác phẩm trong cùng một hệ quy chiếu để nhận diện những cách biểu hiện khác nhau của một vấn đề. Tuy nhiên, số lượng tác phẩm tăng lên không đồng nghĩa với chiều sâu lập luận được nâng cao. Khi đối chiếu nhiều tác phẩm, tiêu chí cần được xác định rõ hơn, dẫn chứng cần được chọn lọc và mỗi đối tượng cần có vị trí cụ thể trong lập luận.

Ví dụ, khi đặt Lão Hạc bên cạnh Vợ nhặt, người viết có thể mở rộng liên hệ với Chí Phèo để xem xét những cách thể hiện khác nhau về thân phận người nông dân trong văn học Việt Nam hiện đại. Nhưng nếu đưa cả ba tác phẩm vào một bài viết mà không xác định rõ phương diện chung, việc mở rộng sẽ dễ biến thành chuỗi dẫn chứng. Trái lại, nếu giới hạn vấn đề ở mối quan hệ giữa hoàn cảnh sống và khả năng giữ gìn hoặc khơi dậy phẩm chất người, sự đối chiếu có thể tạo nên một nhận định khái quát hơn về cách các nhà văn khám phá con người trong những hoàn cảnh xã hội khác nhau.

Khi so sánh các nhân vật nữ trong Chí Phèo, Vợ chồng A Phủ và Chiếc thuyền ngoài xa, người viết cũng cần thận trọng trong lựa chọn tiêu chí. Thị Nở, Mị và người đàn bà hàng chài có hoàn cảnh, vị trí truyện và chức năng nghệ thuật khác nhau. Nếu đặt họ trong cùng một phạm trù quá rộng như “số phận người phụ nữ”, bài viết có nguy cơ chỉ lặp lại nhận xét chung về bất hạnh. Nếu lựa chọn một phương diện cụ thể hơn — chẳng hạn mối quan hệ giữa hoàn cảnh sống và khả năng tự ý thức, phản ứng trước nghịch cảnh — người viết sẽ có cơ sở để vừa nhận ra những điểm gặp gỡ, vừa giữ được tính riêng của mỗi nhân vật. Đồng thời, cần tránh đồng nhất những phản ứng rất khác nhau của họ thành một biểu hiện giống nhau của sức sống hoặc tinh thần phản kháng.

Một biểu hiện khác của tính linh hoạt là thay đổi điểm xuất phát của quá trình đọc. Người viết có thể bắt đầu từ một chi tiết nổi bật, một biểu tượng hoặc một đặc điểm trần thuật, rồi từ đó xác định đối tượng và phương diện so sánh. Chẳng hạn, khi nhận thấy vai trò nổi bật của yếu tố huyền thoại trong Con gái Thủy thần của Nguyễn Huy Thiệp và Người chết đuối đẹp nhất thế gian của Gabriel García Márquez, người viết có thể lấy cách thức yếu tố huyền thoại tham gia kiến tạo thế giới truyện làm điểm xuất phát. Từ đó, bài viết triển khai đối chiếu theo những phương diện cụ thể hơn, thay vì mặc nhiên coi hai tác phẩm có cùng một hệ thống biểu tượng hoặc cùng một quan niệm nghệ thuật.

Tính linh hoạt không có nghĩa là tùy ý liên hệ mọi tác phẩm với nhau. Một mối quan hệ so sánh có giá trị cần đáp ứng hai điều kiện: có căn cứ trong văn bản và phục vụ trực tiếp cho vấn đề nghị luận. Người viết có thể mở rộng phạm vi liên hệ, thay đổi trật tự trình bày hoặc kết hợp nhiều tiêu chí, nhưng phải giữ được tính nhất quán của hệ thống lập luận. Chính yêu cầu này giúp so sánh trở thành phương pháp đọc hiểu và tư duy phản biện, thay vì chỉ là một thao tác liên tưởng.

4. Những yêu cầu khi vận dụng cấu trúc so sánh

Từ các hướng vận dụng trên, có thể rút ra một số yêu cầu cơ bản.

Thứ nhất, xác định vấn đề nghị luận trước khi lựa chọn đối tượng. Không nên bắt đầu bằng việc tập hợp nhiều tác phẩm rồi cố tìm điểm chung giữa chúng. Đối tượng cần được lựa chọn vì có khả năng làm sáng tỏ vấn đề đang đặt ra.

Thứ hai, lựa chọn tiêu chí có căn cứ và có tính tương thích. Hai đối tượng không cần giống nhau hoàn toàn, nhưng phải có ít nhất một phương diện đủ cơ sở để đối chiếu. Tiêu chí càng rõ, việc lựa chọn dẫn chứng và tổ chức lập luận càng thuận lợi.

Thứ ba, phân tích văn bản trước khi khái quát. Những nhận xét về phong cách, tư tưởng, bối cảnh hoặc khuynh hướng nghệ thuật phải được nâng đỡ bằng chi tiết cụ thể. Không nên dùng các khái niệm rộng như “tính nhân văn”, “chủ nghĩa hiện thực”, “tư tưởng phương Đông” thay cho việc phân tích tác phẩm.

Thứ tư, kết hợp nhận diện với lí giải. Chỉ ra điểm giống và khác mới là bước đầu. Người viết cần tiếp tục trả lời những câu hỏi: Vì sao có sự tương đồng? Khác biệt ấy bắt nguồn từ đâu? Nó cho thấy điều gì về nhân vật, cách nhìn hiện thực hoặc lựa chọn nghệ thuật của nhà văn?

Thứ năm, bảo đảm tính cân đối và liên kết của lập luận. Không nên dành phần lớn dung lượng để phân tích riêng từng tác phẩm rồi chỉ so sánh bằng một vài câu kết luận. Ngược lại, cũng không nên đặt hai đối tượng cạnh nhau liên tục nhưng thiếu phần phân tích độc lập cần thiết để làm rõ đặc điểm của mỗi tác phẩm.

Thứ sáu, khái quát kết quả so sánh theo đúng mức độ của dẫn chứng. Kết luận cần làm rõ điều được nhận thức thêm qua việc đặt các đối tượng trong quan hệ với nhau, đồng thời giữ được tính riêng của từng tác phẩm. Không nên mở rộng từ một vài điểm tương đồng thành những khẳng định bao quát về cả nền văn học, nền văn hóa hoặc một trường phái nghệ thuật.

Những yêu cầu này giúp người viết sử dụng cấu trúc so sánh như một công cụ tổ chức tư duy, không phải một công thức máy móc. Khi được vận dụng linh hoạt và có căn cứ, phương pháp so sánh có thể góp phần nâng cao năng lực đọc hiểu, năng lực lập luận và tư duy phản biện trong học tập văn học.

Kết luận

Xác lập cấu trúc các yếu tố so sánh là bước quan trọng để vận dụng phương pháp so sánh trong tạo lập văn bản nghị luận văn học về truyện ngắn. Việc xác định đúng đối tượng, lựa chọn phương diện phù hợp, sử dụng dẫn chứng có căn cứ và thực hiện các thao tác đối chiếu, lí giải giúp người viết tổ chức lập luận chặt chẽ, tránh tình trạng phân tích tác phẩm rời rạc hoặc chỉ liệt kê những điểm giống và khác nhau.

Cấu trúc so sánh không phải là một công thức cố định mà là khung tư duy có khả năng vận dụng linh hoạt theo yêu cầu nghị luận và đặc điểm của từng tác phẩm. Điều cốt yếu không nằm ở số lượng tác phẩm được huy động hay số phương diện được đề cập, mà ở tính xác đáng của tiêu chí, chiều sâu của việc phân tích và khả năng khái quát ý nghĩa từ những tương đồng, khác biệt. Qua đó, so sánh không chỉ giúp nhận diện nét riêng của mỗi tác phẩm mà còn mở rộng cách hiểu về con người, hiện thực và những lựa chọn nghệ thuật của nhà văn.

Nắm vững cấu trúc các yếu tố so sánh vì thế tạo tiền đề cho việc xây dựng hệ thống nguyên tắc và quy trình vận dụng phương pháp so sánh trong nghị luận văn học. Đây cũng là cơ sở để người học từng bước phát triển năng lực đọc hiểu độc lập, tư duy phản biện và khả năng tạo lập những văn bản nghị luận có căn cứ, logic và chiều sâu.