KỲ THI OLYMPIC TRUYỀN THỐNG 30 / 4
LẦN THỨ XXIX – NĂM 2025
Môn: NGỮ VĂN - Khối: 10
Thời gian: 180 phút
Ngày thi: 05/4/2025
Đề thi gồm 01 trang, 02 câu
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
NHÀ VĂN
R. Tagore
Mẹ nói rằng cha viết rất nhiều sách, nhưng cha viết những gì, con có hiểu đâu.
Cha đọc cho mẹ nghe suốt buổi chiều, nhưng mẹ có thực hiểu ý cha không?
Mẹ ơi, mẹ biết kể cho chúng con nghe những chuyện thật là hay! Tại sao cha không viết được như thế?
Có phải vì cha chưa từng nghe bà kể những chuyện người khổng lồ, những chuyện thần tiên và công chúa?
Hay cha quên hết cả rồi?
Thường ngày cha đi tắm muộn, mẹ đến gọi cha hàng trăm lần.
Mẹ chờ cha, ủ thức ăn nóng cho cha, nhưng cha cứ cặm cụi viết rồi quên mất.
Lúc nào cha cũng lấy viết làm thú vui chơi.
Hễ con vào chơi trong phòng cha là mẹ đến mắng con ngay: "Đồ hư quá!”
Con có làm ồn một tí là mẹ bảo: "Không thấy cha đang làm việc à? ”
Thú vị gì mà cha viết mãi viết hoài.
Khi con cầm bút mực hay bút chì của cha, viết trên sách của cha in hệt như cha, - a, b, c, d, e, f, g, h, i - mẹ giận con là tại sao hở mẹ?
Cha viết thì mẹ không nói gì.
Cha hủy từng đống giấy như thế, mẹ ơi, mẹ không để ý một tí nào.
Nhưng con chỉ lấy một tờ để xếp thuyền là mẹ nói ngay: "Con ơi, sao nghịch thế! ”. Còn cha bôi mực đen lên cả hai mặt giấy làm hỏng tờ này đến tờ khác thì mẹ nghĩ sao?
1909
(R. Tagore, Thơ, Cao Huy Đỉnh dịch, NXB Văn học, Hà Nội, 2009, tr.139-140)
Câu 1. (8,0 điểm)
Bài thơ của R.Tagore tiến triển nhờ những câu hỏi liên tiếp của một em bé tò mò, thích khám phá. Từ những thắc mắc em bé trong bài thơ và trải nghiệm của bản thân, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận với chủ đề: "Khát khao hiểu biết”.
Câu 2. (12,0 điểm)
"Thú vị gì mà cha viết mãi viết hoài.” là một trong những băn khoăn của người con về công việc sáng tác của cha. Từ băn khoăn ấy và từ trải nghiệm văn học của bản thân, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận về những điều thú vị của việc sáng tác văn chương.
------------- Hết----------------
ĐÁP ÁN CHÍNH THỨC
I. HƯỚNG DẪN CHUNG
- Giám khảo chấm theo hướng dẫn và thang điểm của Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.
- Giám khảo cần linh hoạt trong đánh giá; căn cứ vào tình hình và chất lượng thực tế của mỗi bài viết để cho điểm thích hợp.
- Cần khuyến khích những bài viết có sự tìm tòi, sáng tạo riêng, cả trong nội dung và hình thức (ví dụ: biết vận dụng những quan sát, suy nghĩ và trải nghiệm riêng về cuộc sống, văn chương để bàn luận vấn đề; biết kết hợp linh hoạt các thao tác nghị luận để làm nổi bật luận điểm của bài viết,...). Đánh giá cao những bài viết trình bày vấn đề một cách có hệ thống, lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc sảo, bằng chứng đa dạng, tiêu biểu, diễn đạt trôi chảy, mượt mà, có cảm xúc, có cá tính.
II. HƯỚNG DẪN CỤ THỂ
Câu 1: (8,0 điểm)
Bài thơ của R.Tagore tiến triển nhờ những câu hỏi liên tiếp của một em bé tò mò, thích khám phá. Từ những thắc mắc em bé trong bài thơ và trải nghiệm của bản thân, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận với chủ đề: "Khát khao hiểu biết”.
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận (1,0 điểm)
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận; triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành động. (6,0 điểm)
- Giải thích: (1,0 điểm)
+ Giải thích gợi ý của ngữ liệu: Những thắc mắc của người con xoay quanh công việc của người cha; qua đó cho thấy sự tò mò, lòng khao khát hiểu biết, khám phá tường tận những vấn đề trong cuộc sống,...
+ Giải thích từ ngữ:
. “khát khao”: mong muốn một cách đặc biệt tha thiết.
. “hiểu biết”: biết rõ, hiểu thấu một điều gì.
→ Con người sẽ có khát vọng mãnh liệt muốn thấu hiểu tường tận mọi vấn đề: về bản thân, về người khác, về cộng đồng, về hiện tại, quá khứ và tương lai…
- Bàn luận: (3,0 điểm)
+ Nguyên nhân nảy sinh khát khao hiểu biết: bản năng tự nhiên, động lực cá nhân; môi trường gia đình, xã hội, văn hóa; sự phát triển của khoa học, công nghệ,...
+ Khát khao hiểu biết mang đến nhiều giá trị: Giúp mỗi cá nhân đạt được hiểu biết sâu sắc về cuộc sống, không ngừng trưởng thành, có nền tảng để đạt được thành công, kết nối và truyền cảm hứng cho người xung quanh,...; tạo động lực phát triển cho cộng đồng, góp phần xây dựng không khí đối thoại cho xã hội,...
+ Khát khao hiểu biết có thể đạt được thông qua: trải nghiệm trực tiếp (trong quan hệ gia đình, nhà trường; quan sát đời sống, tham gia các hoạt động xã hội, văn hóa); trải nghiệm gián tiếp (qua sách báo, phim ảnh, mạng xã hội, internet; qua lời kể, tâm sự của bạn bè…)
- Giải pháp: (1,0 điểm)
+ Cá nhân: Kiên trì suy nghĩ kĩ về điều đang thắc mắc, về điều còn chưa hiểu biết thấu đáo,... từ đó có thể tự mình giải đáp, hiểu rõ vấn đề. Chủ động tìm đến bạn bè, anh chị, cha mẹ, thầy cô, ông bà, người thông thái... để bày tỏ thắc mắc và tìm câu trả lời hoặc tìm kiếm câu trả lời qua việc đọc sách, các ứng dụng tìm kiếm và trả lời trên Internet,...
+ Gia đình, xã hội: Cần có cái nhìn cởi mở trước những câu hỏi của người trẻ, khuyến khích người trẻ tìm tòi, khám phá; tạo môi trường thuận lợi để người trẻ học tập, chinh phục tri thức.
- Mở rộng, trao đổi với các ý kiến trái chiều: (1,0 điểm)
+ Con đường đi đến sự hiểu biết có nhiều trở ngại chủ quan, khách quan,... nên không phải lúc nào ta cũng có thể đi đến cùng của con đường ấy.
+ Khao khát hiểu biết cần được định hướng, dẫn dắt trong khuôn khổ đạo đức và pháp luật nhằm tránh gây ra những hậu quả tiêu cực cho bản thân, xã hội...
c. Sáng tạo: (0, 5 điểm)
Có cách diễn đạt sáng tạo; thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận.
d. Chính tả, dùng từ, đặt câu: (0,5 điểm)
Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.
Câu 2: (12,0 điểm)
“Thú vị gì mà cha viết mãi viết hoài.” là một trong những băn khoăn của người con về công việc sáng tác của cha. Từ băn khoăn ấy và từ trải nghiệm văn học của bản thân, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận về những điều thú vị của việc sáng tác văn chương.
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận (1,5 điểm)
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề; triển khai vấn đề thành các luận điểm; vận dụng tốt các phương thức biểu đạt; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. (9,0 điểm)
- Giải thích: (1,0 điểm)
+ Giải thích băn khoăn của người con:
. "thú vị”: có tác dụng làm người ta hứng thú, vui thích.
. "viết mãi viết hoài”: không ngừng ghi ra giấy những dòng chữ thể hiện suy nghĩ, tình cảm một cách không biết mệt mỏi hay chán ngán.
+ Khái quát vấn đề nghị luận: Có nhiều điều thú vị thôi thúc nhà văn liên tục viết lách, sáng tạo. Điều thú vị ấy xuất phát từ niềm vui riêng của nhà văn lẫn những giá trị mà văn học mang đến cho người đọc.
- Bàn luận: (6,0 điểm)
+ Viết mang lại niềm vui cho cá nhân nhà văn: Thoả mãn nhu cầu nhận thức (tự do khám phá, thể hiện tư tưởng và tình cảm về con người và thế giới); nhu cầu sáng tạo (chọn lựa ngôn ngữ, tạo dựng hình ảnh, tổ chức văn bản,... nhằm biểu đạt ý tưởng, cảm xúc một cách phong phú, tinh tế, sâu sắc); nhu cầu thẩm mĩ (tưởng tượng, sáng tạo những thế giới kì diệu, phức tạp; những con người lí tưởng, hoàn thiện, hoàn mĩ); nhu cầu chia sẻ, kết nối; nhu cầu được công nhận (nhà văn được biết đến, được yêu mến, vượt qua giới hạn của cuộc đời);…
+ Việc sáng tác của nhà văn có ý nghĩa đặc biệt đối với đời sống của người khác, cộng đồng và nhân loại: Tác phẩm do nhà văn sáng tác giúp người đọc có nhận thức sâu sắc về bản thân, người khác và cả xã hội; tự giáo dục và dần thay đổi để trở thành những người tử tế, lương thiện; được thỏa mãn nhu cầu thẩm mĩ (nhu cầu thưởng thức cái đẹp trong tự nhiên, xã hội và nghệ thuật). Tác phẩm do nhà văn sáng tác giúp cộng đồng bảo tồn các giá trị văn hóa và nhân tính; trao truyền cho đời sau những gì tinh túy, tốt đẹp…
- Mở rộng, khái quát, đánh giá: (2,0 điểm)
+ Mở rộng:
. Mặt trái của việc viết lách: khiến nhà văn quên cả nhu cầu thiết yếu của bản thân, quên mất cuộc sống đời thường, thiếu quan tâm đến những người thân quanh mình.
. Viết là thú vui của nhà văn, nhưng đồng thời cũng là lao động nghiêm túc, miệt mài, vất vả, chịu nhiều hi sinh.
+ Đánh giá:
. Nhà văn cần không ngừng trau dồi nhân cách, tài năng để việc sáng tạo không chỉ mang đến niềm vui cho bản thân mà còn tác động tích cực đến người đọc.
. Người đọc cần thấu hiểu, trân trọng niềm vui thú và nỗi vất vả trong lao động sáng tạo của nhà văn.
c. Sáng tạo: (1,0 điểm)
Có cách diễn đạt sáng tạo; thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận,...
d. Chính tả, dùng từ, đặt câu: (0,5 điểm)
Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.
TỔNG ĐIỂM TOÀN BÀI: 20,0
Bình luận