Iamque deus posita fallacis imagine taurise confessus erat Dictaeaque rura tenebat,cum pater ignarus Cadmo perquirere raptamimperat et poenam, si non invenerit, additexilium, facto pius et sceleratus eodem.5orbe pererrato (quis enim deprendere possitfurta Iovis?) profugus patriamque iramque parentisvitat Agenorides Phoebique oracula supplexconsulit et, quae sit tellus habitanda, requirit.'bos tibi' Phoebus ait 'solis occurret in arvis,10nullum passa iugum curvique inmunis aratri.hac duce carpe vias et, qua requieverit herba,moenia fac condas Boeotiaque illa vocato.'vix bene Castalio Cadmus descenderat antro,incustoditam lente videt ire iuvencam15nullum servitii signum cervice gerentem.subsequitur pressoque legit vestigia gressuauctoremque viae Phoebum taciturnus adorat.iam vada Cephisi Panopesque evaserat arva:bos stetit et tollens speciosam cornibus altis20ad caelum frontem mugitibus inpulit aurasatque ita respiciens comites sua terga sequentisprocubuit teneraque latus submisit in herba.Cadmus agit grates peregrinaeque oscula terraefigit et ignotos montes agrosque salutat.25Sacra Iovi facturus erat: iubet ire ministroset petere e vivis libandas fontibus undas.silva vetus stabat nulla violata securi,et specus in media virgis ac vimine densusefficiens humilem lapidum conpagibus arcum30uberibus fecundus aquis; ubi conditus antroMartius anguis erat, cristis praesignis et auro;igne micant oculi, corpus tumet omne venenis,tresque vibrant linguae, triplici stant ordine dentes.quem postquam Tyria lucum de gente profecti35infausto tetigere gradu, demissaque in undasurna dedit sonitum, longo caput extulit antrocaeruleus serpens horrendaque sibila misit.effluxere urnae manibus sanguisque reliquitcorpus et attonitos subitus tremor occupat artus.40ille volubilibus squamosos nexibus orbestorquet et inmensos saltu sinuatur in arcusac media plus parte leves erectus in aurasdespicit omne nemus tantoque est corpore, quanto,si totum spectes, geminas qui separat arctos.45nec mora, Phoenicas, sive illi tela parabantsive fugam, sive ipse timor prohibebat utrumque,occupat: hos morsu, longis conplexibus illos,hos necat adflati funesta tabe veneni.Fecerat exiguas iam sol altissimus umbras:50quae mora sit sociis, miratur Agenore natusvestigatque viros. tegumen derepta leonipellis erat, telum splendenti lancea ferroet iaculum teloque animus praestantior omni.ut nemus intravit letataque corpora vidit55victoremque supra spatiosi tergoris hostemtristia sanguinea lambentem vulnera lingua,'aut ultor vestrae, fidissima pectora, mortis,aut comes' inquit 'ero.' dixit dextraque molaremsustulit et magnum magno conamine misit.60illius inpulsu cum turribus ardua celsismoenia mota forent, serpens sine vulnere mansitloricaeque modo squamis defensus et atraeduritia pellis validos cute reppulit ictus;at non duritia iaculum quoque vicit eadem,65quod medio lentae spinae curvamine fixumconstitit et totum descendit in ilia ferrum.ille dolore ferox caput in sua terga retorsitvulneraque adspexit fixumque hastile momordit,idque ubi vi multa partem labefecit in omnem,70vix tergo eripuit; ferrum tamen ossibus haesit.tum vero postquam solitas accessit ad irascausa recens, plenis tumuerunt guttura venis,spumaque pestiferos circumfluit albida rictus,terraque rasa sonat squamis, quique halitus exit75ore niger Stygio, vitiatas inficit auras.ipse modo inmensum spiris facientibus orbemcingitur, interdum longa trabe rectior adstat,inpete nunc vasto ceu concitus imbribus amnisfertur et obstantis proturbat pectore silvas.80cedit Agenorides paulum spolioque leonissustinet incursus instantiaque ora retardatcuspide praetenta: furit ille et inania durovulnera dat ferro figitque in acumine dentes.iamque venenifero sanguis manare palato85coeperat et virides adspergine tinxerat herbas;sed leve vulnus erat, quia se retrahebat ab ictulaesaque colla dabat retro plagamque sederecedendo arcebat nec longius ire sinebat,donec Agenorides coniectum in guttura ferrum90usque sequens pressit, dum retro quercus euntiobstitit et fixa est pariter cum robore cervix.pondere serpentis curvata est arbor et imaparte flagellari gemuit sua robora caudae.Dum spatium victor victi considerat hostis,95vox subito audita est; neque erat cognoscere promptum,unde, sed audita est: 'quid, Agenore nate, peremptumserpentem spectas? et tu spectabere serpens.'ille diu pavidus pariter cum mente coloremperdiderat, gelidoque comae terrore rigebant:100ecce viri fautrix superas delapsa per aurasPallas adest motaeque iubet supponere terraevipereos dentes, populi incrementa futuri.paret et, ut presso sulcum patefecit aratro,spargit humi iussos, mortalia semina, dentes.105inde (fide maius) glaebae coepere moveri,primaque de sulcis acies adparuit hastae,tegmina mox capitum picto nutantia cono,mox umeri pectusque onerataque bracchia telisexsistunt, crescitque seges clipeata virorum:110sic, ubi tolluntur festis aulaea theatris,surgere signa solent primumque ostendere vultus,cetera paulatim, placidoque educta tenoretota patent imoque pedes in margine ponunt.Territus hoste novo Cadmus capere arma parabat:115'ne cape!' de populo, quem terra creaverat, unusexclamat 'nec te civilibus insere bellis!'atque ita terrigenis rigido de fratribus unumcomminus ense ferit, iaculo cadit eminus ipse;hunc quoque qui leto dederat, non longius illo120vivit et exspirat, modo quas acceperat auras,exemploque pari furit omnis turba, suoqueMarte cadunt subiti per mutua vulnera fratres.iamque brevis vitae spatium sortita iuventussanguineam tepido plangebat pectore matrem,125quinque superstitibus, quorum fuit unus Echion.is sua iecit humo monitu Tritonidis armafraternaeque fidem pacis petiitque deditque:hos operis comites habuit Sidonius hospes,cum posuit iussus Phoebeis sortibus urbem.130Iam stabant Thebae, poteras iam, Cadme, videriexilio felix: soceri tibi Marsque Venusquecontigerant; huc adde genus de coniuge tanta,tot natos natasque et, pignora cara, nepotes,hos quoque iam iuvenes; sed scilicet ultima semper135exspectanda dies hominis, dicique beatusante obitum nemo supremaque funera debet.Prima nepos inter tot res tibi, Cadme, secundascausa fuit luctus, alienaque cornua frontiaddita, vosque, canes satiatae sanguine erili.140at bene si quaeras, Fortunae crimen in illo,non scelus invenies; quod enim scelus error habebat?Mons erat infectus variarum caede ferarum,iamque dies medius rerum contraxerat umbraset sol ex aequo meta distabat utraque,145cum iuvenis placido per devia lustra vagantesparticipes operum conpellat Hyantius ore:'lina madent, comites, ferrumque cruore ferarum,fortunaeque dies habuit satis; altera lucemcum croceis invecta rotis Aurora reducet,150propositum repetemus opus: nunc Phoebus utraquedistat idem meta finditque vaporibus arva.sistite opus praesens nodosaque tollite lina!'iussa viri faciunt intermittuntque laborem.Vallis erat piceis et acuta densa cupressu,155nomine Gargaphie succinctae sacra Dianae,cuius in extremo est antrum nemorale recessuarte laboratum nulla: simulaverat artemingenio natura suo; nam pumice vivoet levibus tofis nativum duxerat arcum;160fons sonat a dextra tenui perlucidus unda,margine gramineo patulos incinctus hiatus.hic dea silvarum venatu fessa solebatvirgineos artus liquido perfundere rore.quo postquam subiit, nympharum tradidit uni165armigerae iaculum pharetramque arcusque retentos,altera depositae subiecit bracchia pallae,vincla duae pedibus demunt; nam doctior illisIsmenis Crocale sparsos per colla capilloscolligit in nodum, quamvis erat ipsa solutis.170excipiunt laticem Nepheleque Hyaleque Rhanisqueet Psecas et Phiale funduntque capacibus urnis.dumque ibi perluitur solita Titania lympha,ecce nepos Cadmi dilata parte laborumper nemus ignotum non certis passibus errans175pervenit in lucum: sic illum fata ferebant.qui simul intravit rorantia fontibus antra,sicut erant, nudae viso sua pectora nymphaepercussere viro subitisque ululatibus omneinplevere nemus circumfusaeque Dianam180corporibus texere suis; tamen altior illisipsa dea est colloque tenus supereminet omnis.qui color infectis adversi solis ab ictunubibus esse solet aut purpureae Aurorae,is fuit in vultu visae sine veste Dianae.185quae, quamquam comitum turba est stipata suarum,in latus obliquum tamen adstitit oraque retroflexit et, ut vellet promptas habuisse sagittas,quas habuit sic hausit aquas vultumque virilemperfudit spargensque comas ultricibus undis190addidit haec cladis praenuntia verba futurae:'nunc tibi me posito visam velamine narres,si poteris narrare, licet!' nec plura minatadat sparso capiti vivacis cornua cervi,dat spatium collo summasque cacuminat aures195cum pedibusque manus, cum longis bracchia mutatcruribus et velat maculoso vellere corpus;additus et pavor est: fugit Autonoeius heroset se tam celerem cursu miratur in ipso.ut vero vultus et cornua vidit in unda,200'me miserum!' dicturus erat: vox nulla secuta est!ingemuit: vox illa fuit, lacrimaeque per oranon sua fluxerunt; mens tantum pristina mansit.quid faciat? repetatne domum et regalia tectaan lateat silvis? pudor hoc, timor inpedit illud.205Dum dubitat, videre canes, primique MelampusIchnobatesque sagax latratu signa dedere,Cnosius Ichnobates, Spartana gente Melampus.inde ruunt alii rapida velocius aura,Pamphagos et Dorceus et Oribasos, Arcades omnes,210Nebrophonosque valens et trux cum Laelape Theronet pedibus Pterelas et naribus utilis AgreHylaeusque ferox nuper percussus ab aprodeque lupo concepta Nape pecudesque secutaPoemenis et natis comitata Harpyia duobus215et substricta gerens Sicyonius ilia Ladonet Dromas et Canache Sticteque et Tigris et Alceet niveis Leucon et villis Asbolos atrispraevalidusque Lacon et cursu fortis Aelloet Thoos et Cyprio velox cum fratre Lycisce220et nigram medio frontem distinctus ab alboHarpalos et Melaneus hirsutaque corpore Lachneet patre Dictaeo, sed matre Laconide natiLabros et Argiodus et acutae vocis Hylactorquosque referre mora est: ea turba cupidine praedae225per rupes scopulosque adituque carentia saxa,quaque est difficilis quaque est via nulla, sequuntur.ille fugit per quae fuerat loca saepe secutus,heu! famulos fugit ipse suos. clamare libebat:'Actaeon ego sum: dominum cognoscite vestrum!'230verba animo desunt; resonat latratibus aether.prima Melanchaetes in tergo vulnera fecit,proxima Theridamas, Oresitrophos haesit in armo:tardius exierant, sed per conpendia montisanticipata via est; dominum retinentibus illis,235cetera turba coit confertque in corpore dentes.iam loca vulneribus desunt; gemit ille sonumque,etsi non hominis, quem non tamen edere possitcervus, habet maestisque replet iuga nota querelliset genibus pronis supplex similisque roganti240circumfert tacitos tamquam sua bracchia vultus.at comites rapidum solitis hortatibus agmenignari instigant oculisque Actaeona quaeruntet velut absentem certatim Actaeona clamant(ad nomen caput ille refert) et abesse queruntur245nec capere oblatae segnem spectacula praedae.vellet abesse quidem, sed adest; velletque videre,non etiam sentire canum fera facta suorum.undique circumstant, mersisque in corpore rostrisdilacerant falsi dominum sub imagine cervi,250nec nisi finita per plurima vulnera vitaira pharetratae fertur satiata Dianae.Rumor in ambiguo est; aliis violentior aequovisa dea est, alii laudant dignamque severavirginitate vocant: pars invenit utraque causas.255sola Iovis coniunx non tam, culpetne probetne,eloquitur, quam clade domus ab Agenore ductaegaudet et a Tyria collectum paelice transfertin generis socios odium; subit ecce prioricausa recens, gravidamque dolet de semine magni260esse Iovis Semelen; dum linguam ad iurgia solvit,'profeci quid enim totiens per iurgia?' dixit,'ipsa petenda mihi est; ipsam, si maxima Iunorite vocor, perdam, si me gemmantia dextrasceptra tenere decet, si sum regina Iovisque265et soror et coniunx, certe soror. at, puto, furto estcontenta, et thalami brevis est iniuria nostri.concipit++id derat++manifestaque crimina plenofert utero et mater, quod vix mihi contigit, unode Iove vult fieri: tanta est fiducia formae.270fallat eam faxo; nec sum Saturnia, si nonab Iove mersa suo Stygias penetrabit in undas.'Surgit ab his solio fulvaque recondita nubelimen adit Semeles nec nubes ante removitquam simulavit anum posuitque ad tempora canos275sulcavitque cutem rugis et curva trementimembra tulit passu; vocem quoque fecit anilem,ipsaque erat Beroe, Semeles Epidauria nutrix.ergo ubi captato sermone diuque loquendoad nomen venere Iovis, suspirat et 'opto,280Iuppiter ut sit' ait; 'metuo tamen omnia: multinomine divorum thalamos iniere pudicos.nec tamen esse Iovem satis est: det pignus amoris,si modo verus is est; quantusque et qualis ab altaIunone excipitur, tantus talisque, rogato,285det tibi conplexus suaque ante insignia sumat!'Talibus ignaram Iuno Cadmeida dictisformarat: rogat illa Iovem sine nomine munus.cui deus 'elige!' ait 'nullam patiere repulsam,quoque magis credas, Stygii quoque conscia sunto290numina torrentis: timor et deus ille deorum est.'laeta malo nimiumque potens perituraque amantisobsequio Semele 'qualem Saturnia' dixit'te solet amplecti, Veneris cum foedus initis,da mihi te talem!' voluit deus ora loquentis295opprimere: exierat iam vox properata sub auras.ingemuit; neque enim non haec optasse, neque illenon iurasse potest. ergo maestissimus altumaethera conscendit vultuque sequentia traxitnubila, quis nimbos inmixtaque fulgura ventis