Sài Gòn Thập Niên 1960: Hành Trình Về Quá Khứ Qua Hơn 100 Bức Ảnh Lịch Sử Cực Hiếm | Sài Gòn Xưa

Trước khi là một thành phố Hồ Chí Minh năng động, đã từng có một Sài Gòn hoa lệ, một biểu tượng của sự náo nhiệt và thanh lịch làm say đắng biết bao tâm hồn trong thập niên 1960. Nhưng đằng sau những đại lộ thênh thang, những tà áo dài thước tha, đó còn là nhịp sống, là hơi thở, là những câu chuyện ẩn sao mỗi góc phố, mỗi gánh hàng rong, mỗi nụ cười và ánh mắt của người Sài Gòn xưa. Trong video này, chúng ta sẽ cùng nhau lật mở một cuốn album lịch sử với hơn 100 bức ảnh màu cực hiếm, ghi lại những khoảnh khắc chân thực nhất, sóng động nhất mà có thể bạn chưa từng thấy về một Sài Gòn xưa cũ. Hãy nhấn chia sẻ và đăng ký kênh Ký sự Ảnh Xưa để không bỏ lỡ hành trình đầy hoa nhiệm và bất ngờ này nhé! Nào, chúng ta cùng bắt đầu! Đây là một góc đường Phan Đình Phùng, nay là Nguyễn Đình Chiểu, được ghi lại vào năm 1965. Con đường khi ấy vẫn còn hai chiều, rọt bóng cây xanh và vô cùng yên ả. Nhưng mét đặc biệt của nó không chỉ nằm ở vẻ thanh bình mà còn ở những công trình kiến trúc danh giá hai bên đường. Phía bên phải là khuôn viên Tổng lãnh sự quán Pháp, gần đó là tòa tổng giám mục cùng hàng loạt biệt thự cổ sang trọng của giới tinh hoa Sài Gòn xưa. Năm 1967, nhiếp ảnh gia Bill Moulin đã ghi lại một khung cảnh Sài Gòn thật khác biệt. Đây chính là đường Trương Công Định, này là đường Trương Định, với đoạn đường đặc trưng chạy băng qua công viên Tào Đàng. Hai hàng cây cổ thụ cao vút, đan vào nhau tạo thành một đường hầm cây lá tự nhiên đầy thơ mộng. Giải phân cách thấp chạy dọc hai bên cũng là một nét rất quen thuộc. Khung cảnh yên bình này lý giải vì sao nơi đây luôn được ví như lá phổi xanh của thành phố. Chúng ta đang đến với đường tự do, đại lộ sầm ước và sang trọng bậc nhất Sài Gòn giai đoạn 1967-1968. Vúng mang tên Catinac thời Pháp thuộc và ngày nay là đường Đồng Khởi. Đây luôn được xem là trái tim của thành phố. Bức ảnh cho thấy một con phố đầy áp xe hơi. Hai bên là những khách sạn, cửa hàng cao cấp và rạp chú phim lớn. Người ta có thể thấy tấm điển hiệu cinema dọc nổi tiếng. Tất cả tạo nên một nhịp sóng thời thượng mang đậm dấu ấn quốc tế. Cũng trên con đường tự do danh giá nhưng lần này là một góc nhìn gần hơn vào năm 1965. Bức ảnh của John A. Hansen cho chúng ta thấy rõ hơn kiến trúc của các cửa hiệu sang sát nhau. Từ kiểu dáng băng công, mái hiên cho đến những tấm biển hiệu được thiết kế tỉ mỉ. Tất cả đều toát lên vẻ ngăn nắp và sự sôi động của một trung tâm thương mại. Chiếc xe hơi cổ điển đầu bên đường cũng là một hình ảnh rất đặc trưng của giao thông Sài Gòn thời bấy giờ. Năm 1969, tại góc đường, tự do, giao với Nguyễn Thiệp, khung cảnh vẫn sầm ước với nhiều khách sạn, cửa hiệu. Nổi bật trong ảnh là Star Hotel ở số 123, một địa chỉ mang nhiều dấu ấn. Ít ai biết, trước khi trở thành khách sạn, nơi đây từng là hiệu thuốc Pharmacie Normale, nổi tiếng thời Pháp thuộc, khi con đường còn mang tên Catenac. Sự hiện diện của những chiếc xe hơi thời thượng như chiếc xe thể thao môi trường màu đỏ càng tu điểm cho sự hào nhoán của con phố này. Năm 1965, từ trên cao nhìn xuống, đại lộ Trần Hương Đạo hiện ra thật sầm ước và bề thế. Đây là góc nhìn từ tòa nhà Plaza BQ, nơi ở của các quân nhân Mỹ. Bình dưới là dòng xe cổ tắp nạp xuôi ngược trên một trong những trục đường huyết mạch kết nối trung tâm Sài Gòn với khu vực chợ lớn. Đối diện bên kia đường là khách sạn Metropole, một trong những khách sạn lớn và nổi tiếng của thành phố thời bấy giờ. Năm 1968, từ khách sạn Hoa Linh trên đường Phạm Ngũ Lão, chúng ta có một góc nhìn đa chiều về Sài Gòn. Phía trước là một bãi đậu xe lớn, cho thấy văn hóa xe hơi đang thịnh hành. Ở giữa là khu vực đường dây của ga Sài Gòn cũ, một đầu mối giao thông quan trọng. Xa hơn là những dãy nhà phố sang sát và hai tháp nước bến thành sừng sửng, những nhân chứng câm lặng cho sự phát triển không ngừng của thành phố. Chúng ta một lần nữa quay trở lại với đại lộ Trần Hưng Đạo vào năm 1965, nhưng ở một góc nhìn khác. Bức ảnh này cho thấy rõ hơn về quy mô của con đường, với nhiều làng xe và giải cây xanh phân cách lớn ở giữa. Trên đường là đủ loại xe hơi thịnh hành thời bấy giờ, từ những chiếc xe gia đình quen thuộc cho đến cả chiếc xe thể thao mùi trần màu đỏ đầu bên lề. Tất cả tạo nên một khung cảnh sóng động, thể hiện nhịp sống hiện đại của Sài Gòn. Bức ảnh này ghi lại công trường chiến sĩ vào năm 1964, địa điểm mà ngày nay được biết đến là Hồ Con Rùa. Công trình trung tâm lúc này là đài kỷ niệm chiến sĩ Trận Vong, được xây dựng từ thời Pháp thuộc. Theo các tài liệu lịch sử, đây là một trong những hình ảnh cuối cùng của công trình này, vì đài kỷ niệm đã bị phá hủy sau một cuộc đảo chính. Giai đoạn 1965-1967, khu vực được tái thiết kế và xây dựng thành giao lộ Hồ Con Rùa. Góc nhìn của bức ảnh là từ đường Trần Quý Cáp, nay là đường Võ Văn Tần. Bức ảnh chụp năm 1969, hướng về cuối đại lộ Nguyễn Huệ, vốn là Boulevard China, thời Pháp thuộc. Công trình kiến trúc lớn ở cuối đại lộ là tòa đôi chánh Sài Gòn. Được xây dựng từ năm 1902-1908 theo lối kiến trúc Bô Giác, đây là trụ sở của chính quyền thành phố. Trong suốt lịch sử, tòa nhà này luôn giữ vai trò là trung tâm hành chính của Sài Gòn và sau năm 1975 trở thành trụ sở ủy ba nhân dân thành phố Hồ Chí Minh. Bức ảnh năm 1965 ghi lại một đoạn đường Hồ Huấn Nghiệp. Đây là tuyến đường ngắn nhưng có vị trí chiến lược, kết nối trục thương mại đường tự do với công trường Mê Linh gần bến sông. Các bản hiệu cho thấy đây là nơi có các văn phòng, đại lý kinh doanh và quán bar, phản ánh hoạt động kinh tế đa dạng của khu vực. Chi tiết đặc trưng là chiếc taxi Volkswagen sơn 2 màu xanh vàng, một loại phương tiện công cộng rất phổ biến ở Sài Gòn thời kỳ này. Bức ảnh chụp giai đoạn 1967-1968 ghi lại cảnh quan đường tự do đoạn chạy dọc công viên Chi Lăng. Công viên này có tên Park Morris Lawn trước năm 1955, từng là một không gian xanh công cộng quan trọng ở trung tâm Sài Gòn. Nó đóng vai trò tạo ra một khoảng đệm thoảng đảng cho khu vực thương mại sâm uốc xung quanh. Bức ảnh là một ghi nhận lịch sử về hiện trạng của khu vực trước khi các dự án tái phát triển đô thị sau này làm thay đổi chức năng của không gian này. Bức ảnh cho thấy nhà thơ Đức Bà Sài Gòn nhìn từ đường Duy Tân. Công trình này được chính quyền Pháp xây dựng trong giai đoạn 1877-1880 theo thiết ký của kiến trúc sư G. Brad. Toàn bộ vật liệu xây dựng, từ gạch đỏ mắc xây đến khung sắc đều được vận chuyển từ Pháp sang. Khu vực công cộng phía trước nhà thơ, nơi có đường Duy Tân chạy qua, ngày nay là công trường Công xã Paris. Năm 1962, Tòa thánh Vatican đã phong cho nhà thơ quy chế một vương cung thánh đường. Bức ảnh chụp một góc cuối đường tự do, đoạn gần ngã tư mô đức kế. Sự hiện diện của văn phòng hai hãng hàng không TWA, Mỹ và CAT cho thấy vị thế của Sài Gòn như một trung tâm quốc tế. Đặc biệt, hãng CAT, Civil Air Transport, có một lịch sử phức tạp, được biết đến với các mối liên hệ với hoạt động của CIA tại Đông Nam Á. Theo ghi chú đi kèm, thời điểm chụp là trước khi nhà hàng Maxim được xây điện tại khu vực này. Đây là góc nhìn từ bến sông Sài Gòn hướng vào đường tự do. Bên trái là khách sạn Majestic, một biểu tường của thành phố, được doanh nhân Huyên Bân Hoa xây dựng năm 1925. Với kiến trúc kiểu Pháp và vị trí đắc địa, Majestic là nơi lưu trú của nhiều nhân vật quốc tế và là trung tâm đời sống xã hội thường lưu. Giao lộ giữa đường tự do và bến sông này trong lịch sử luôn là cửa ngõ giao thương và văn hóa quan trọng bậc nhất của Sài Gòn. Bức ảnh giai đoạn 1965-66 tại đường Phan Văn Đạt hướng về công trường Mê Linh. Phía xa là vị trí của tượng đài Hai Bà Trưng, một công trình được khánh thành vào tháng 10 năm 1962 và là biểu tượng quan trọng của lòng yêu nước. Ở tiền cảnh là chiếc xe Citroen Jackson-Avon, một mẫu xe từ thời Pháp thuộc vẫn còn được sử dụng. Khung cảnh này cho thấy sự tồn tại song song giữa di sản thời Pháp thuộc và các biểu tượng quốc gia của chính thể Việt Nam Cộng Hòa. Bức ảnh chụp tháng 3 năm 1965 tại ngã tư đường tự do và Ngu Đức Kế. Tòa nhà bên trái với mặt tiền ốp ngạch men xanh trắng là một phần của khu phức hợp Eden, một trung tâm thương mại và giải trí cao cấp. Tòa nhà góc bên phải là trụ sở cũ của hãng vận tải biển Pháp Messangerie Maritime. Thời điểm bức ảnh được chụp cũng là một thời gian lịch sử khi những đơn vị lính tác chiến Mỹ đổ bộ vào Việt Nam báo hiệu một giai đoạn leo thang mới của cuộc chiến. Bức ảnh năm 1971 cho thấy Thánh đường Hồi giáo Ramyun Muslimin trên đường Thái Lập Thành, nay là đường Đông Du. Công trình này được xây dựng lần đầu vào năm 1935 để phục vụ cộng đồng người Hồi giáo gốc Nam Ấn Độ đến Sài Gòn để buôn bán. Kiến trúc trong ảnh là kết quả của một đợt tái thiết và mở rộng lớn vào cuối thập niên 1960. Sự hiện diện của Thánh đường tại một vị trí trung tâm là minh chứng lịch sử về sự đa dạng tôn giáo của Sài Gòn. Bức ảnh ghi lại không khí mua sắm dịp Tết canh tuốt 1970 tại góc đường Lê Lai Phan Châu Trinh cạnh cửa Tây chợ Bến Thành. Ngôi chợ trung tâm này được xây dựng từ năm 1914. Bối cảnh diễn ra 2 năm sau sự kiện Tết Mầu Thân 1968 phản ánh sự phục hồi của nhịp sống đô thị và tầm quan trọng của các hoạt động văn hóa truyền thống đối với người dân Sài Gòn bất chấp hoàn cảnh chiến sự đương thời. Bức ảnh năm 1972 chụp trên đường Hồng Thập Tử, này là Nguyễn Thị Minh Khai. Giao lộ phía trước là ngã tư với đường Công Lý, này là Nam Kỳ Khởi Nghĩa. Bên phải là trường Lê Quý Đôn, thành lập năm 1874, một trong những cơ sở giáo dục lâu đời nhất Việt Nam. Thời điểm này tương ứng với chiến dịch mùa hè đỏ lửa, một trong những giai đoạn khốc liệt nhất của cuộc chiến. Hình ảnh này vì vậy phản ánh nỗ lực duy trì nhịp sống thường nhật tại Sài Gòn giữa bối cảnh quân sự trăng thẳng. Bức ảnh giai đoạn 1965-66 ghi lại ngã 6 Phụ Đống trước khi tường Phụ Đống Thiên Vương, Thánh Giống được dựng vào năm 1967. Vào thời điểm này, khu vực quanh đường Phan Văn Hùng, này là Nguyễn Thị Nghĩa, hoạt động như một bến xe đò lớn. Đây là cửa ngõ chính kết nối Sài Gòn với các tỉnh miền Tây, lý giải cho mật độ giao thông và hoạt động uôn bán sầm uốt trong ảnh. Bức ảnh là một tư liệu về vai trò trung tâm giao thông của khu vực này trước khi được tái quy hoạch. Bức ảnh chụp trên đại lộ Hàm Nghi vào năm 1974. Bên phải là chiếc La Da Lat, mẫu xe đầu tiên và duy nhất được lắp ráp tại miền Nam, sản xuất từ năm 1970 đến 1975. Sự ra đời của La Da Lat là kết quả của nỗ lực xây dựng một nền công nghiệp nội địa nhằm tạo ra mẫu xe giá rẻ. Bên cạnh nó là chiếc taxi Renault 4CV, một mẫu xe nhập khẩu phổ biến từ thế hệ trước. Bức ảnh chụp trên đường Phạm Ngũ Láo tháng 11 năm 1968. Bối cảnh lịch sử là yếu tố quan trọng nhất. Chỉ vài tháng trước, Sài Gòn vừa trải qua các đợt tấn công của Tết Mầu Thân. Do đó, hình ảnh sinh hoạt dân sự với xích lô và các cửa hiệu vẫn hoạt động là một bằng chứng lịch sử về sự phục hồi và sức sống bền bỉ của người dân tại Sài Gòn ngay sau một giai đoạn khốc liệt của cuộc chiến. Bức ảnh chụp tại giao lộ biểu tượng giữa hai đại lộ Nguyễn Huệ và Lê Lợi. Đây chính là địa điểm của bùng binh Bồn Càng nổi tiếng thời Pháp thuộc. Dù Bồn Càng không còn vào thời điểm chụp, khu vực này vẫn là trung tâm giao thông và xã hội quan trọng bậc nhất. Tòa giả công ở phía sau là nơi có quán cà phê Givran Huyền Thoại, một điểm gặp gỡ của giới trí thức và ký giả Sài Gòn. Cả bùng binh và dãy nhà này về sau đều đã bị giải tỏa. Bức ảnh chụp năm 1969 tại ngã tư Lê Thánh Tôn và Công Lý. Tình gọi Công Lý của con đường này bắt nguồn từ việc nó là nơi tọa lạc của Tòa án Sài Gòn. Khung cảnh ghi lại nghiệp sóng thường nhật với xích lô và xe Vespa diễn ra ngay bên ngoài trung tâm tư pháp này. Biện báo cắm xe tải là một chi tiết cho thấy nỗ lực điều tiết giao thông tại khu vực hành chính quan trọng của thành phố. Bức ảnh năm 1967 ghi lại một vụ kẹt xe nghiêm trọng trên đường Võ Tánh, này là đường Nguyễn Trãi, đây là hệ quả trực tiếp của sự bùng nổ số lượng xe cơ giới trong thập niên 60 khi hạ tầng giao thông được quy hoạch từ thời pháp thuộc không còn đáp ứng kịp. Là tuyến đường Huyết Mạch nối liền trung tâm Sài Gòn và khu chợ lớn, đường Võ Tánh thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải. Hình ảnh này là một minh chứng về những thách thức đô thị mà Sài Gòn phải đối mặt. Bức ảnh được chụp từ trên cầu móng, nhìn xuống đường Pasteur vào thập niên 1960. Đây là góc nhìn về một khu vực kinh tế chính trị quan trọng. Tòa nhà bên phải là mặt hông của ngân hàng quốc gia, tức ngân hàng trung ương. Còn đường này là một trục Huyết Mạch dẫn ra đại lộ hàm nghi, nơi có sự hiện diện của tòa đại sứ Đài Loan và các định chế tài chính quốc tế như giao thông ngân hàng. Bức ảnh năm 1969 ghi lại một đoạn đường Pasteur yên tĩnh, với bên phải là trường đại học kiến trúc, không gian xanh bên trái là công viên Vạn Xuân. Đây là một ghi nhận lịch sử quan trọng, vì công viên này về sau đã bị giải tỏa để sắp nhập vào khuôn viên của nhà thi đấu Phan Định Phùng. Bức ảnh vì thế đã lưu giữ lại một cảnh quan đô thị của Sài Gòn mà ngày nay không còn tồn tại. Bức ảnh năm 1965 chụp trên đường Pasteur, đoạn giữa đường Gia Long, nay là Lý Tử Trọng và Nguyễn Du. Khu vực này thuộc lõi hành chính của Sài Gòn chạy song song ngay phía sau khuôn viên dinh độc lập. Sự yên tĩnh và những hàng cây xanh mát là đặc trưng của khu vực an ninh cao, nơi có nhiều dinh thự và trụ sở cơ quan chính quyền. Bức ảnh vì vậy đã ghi lại không khí đặc trưng của trung tâm quyền lực Sài Gòn thời bấy giờ. Bức ảnh năm 1969 chụp lại quảng trường phía trước tòa đô chánh Sài Gòn, ngay đầu đại lộ Nguyễn Huệ. Khu vực này vốn là công trường Francis Garnier, thời Pháp thuộc, là trung tâm hành chính và không gian công cộng quan trọng nhất của Sài Gòn. Đây là nơi thường diễn ra các cuộc duyệt binh và lễ tiết quốc gia. Hình ảnh chiếc xích lô và taxi đi qua cho thấy dòng chảy đồi sóng thường nhật luôn hiện diện ngay tại tâm điểm quyền lực của thành phố. Bức ảnh chụp năm 1968 trên một con đường có tên gọi mang ý nghĩa chính trị sâu sắc. Đại lộ cách mạng 1-11, đây là tên gọi của đoạn đường mà ngày nay là đường Nguyễn Văn Trỗi. Tên đường được đặt theo ngày 1 tháng 11 năm 1963. Ngày diễn ra cuộc đảo chính lật đổ Tổng thống Ngô Đình Diệm. Khung cảnh đời thường với dòng xe cổ và các bản hiệu thương mại này đang diễn ra trên một con đường mà chính tên gọi của nó là một lời nhắc về một biến cố chính trị lớn. Bức ảnh giai đoạn 1965-66 ghi lại dòng xe cổ trên đại lộ Công Lý, này là đường Nam Kỳ khởi nghĩa. Đây là một trong những con đường quan trọng nhất của Sài Gòn vì nó là trục đường chính dẫn thẳng đến dinh độc lập. Con đường này thường được sử dụng cho các đoàn xe công vụ và diễu hành. Sự hiện diện của chiếc xe làm ba bánh, một phương tiện công cộng chủ lực cho thấy đời sống dân sự vẫn diễn ra sôi động trên chính trục đường quyền lực này. Bức ảnh trục các biểu ngữ trên đường Công Lý vào tháng 2 năm 1966 nhân hội nghị thường đỉnh Honolulu giữa lãnh đạo Hoa Kỳ và miền Nam Việt Nam. Với nội dung về quan hệ đồng minh và lập trường chống công sản, đây là một hoạt động truyền thông chính thức của chính quyền Sài Gòn. Việc treo các biểu ngữ trên trục đường chính dẫn tới dinh độc lập càng khẳng định rõ mục đích này. Bức ảnh giai đoạn 1969-70 chụp trên đại lộ Nguyễn Huệ gần góc Ngô Đức Kế, tòa nhà nổi bật với logo Pan Am là văn phòng của Pan American World Airways. Đây là hãng hàng không quốc tế hàng đầu của Hoa Kỳ và sự hiện diện của họ là một biểu tượng cho kết nối quốc tế của Sài Gòn. Tòa nhà này tọa lạc tại một trong những vị trí đắc địa nhất, đối diện quảng trường tòa Đô Chánh. Bức ảnh năm 1972 chụp trên đường Ngô Đức Kế, một tuyến đường trong trung tâm tài chính Sài Gòn. Ở phía xa là tòa nhà với mái vòm đặc trưng của Ngân hàng Đông Dương, định chế tài chính quyền lực nhất thời Pháp thuộc. Tòa nhà này là biểu tượng cho vai rõ trung tâm kinh tế của thành phố. Còn phố Ngô Đức Kế có chức năng kết nối hai đại lộ chính là Nguyễn Huệ và Đồng Khởi. Bức ảnh giai đoạn 1967-68 ghi lại cảnh trên đường Đinh Tiên Hoàng, khu vực gần cầu bông. Đây là một cây cầu lịch sử, đóng vai trò cửa ngõ quan trọng, núi liền trung tâm quận 1 với quận Bình Thạnh. Thời điểm bức ảnh được chụp ngay trước thềm sự kiện Tết Mậu Thân khi các cây cầu vào Sài Gòn trở thành những vị trí chiến lược. Khung cảnh cho thấy nhịp sóng tại một trong những đầu mối giao thông chính của thành phố. Bức ảnh giai đoạn 1967-68 chụp tại ngã ba Đinh Tiên Hoàng và Hiền Vương, này là Võ Thị Sáu. Công trình nổi bật là rạp hát Casino Da Cao, một trung tâm giải trí quan trọng của khu Da Cao. Các rạp chiếu phim khu vực như thế này đóng vai trò lớn trong đời sống xã hội Sài Gòn. Là nơi trình chiếu các tác phẩm điện ảnh trong nước và quốc tế cho người dân. Bức ảnh toàn cảnh giai đoạn 1969-70 này cho thấy một góc nhìn từ trên xuống khu vực đường Phạm Ngũ Lão. Trên đường chân trời có thể nhận ra tháp chuông của nhà thờ huyện Sĩ, một nhà thờ cổ xây dựng từ năm 1902 và một tháp nước trung tâm. Bức ảnh cho thấy sự đa dạng trong kiến trúc đô thị với các khu nhà phố lập ngói truyền thống sen kẽ với những chung cư hiện đại. Bức ảnh giai đoạn 1964-65 cho thấy một phần của khu vực ga xe lửa Sài Gòn xưa nằm ngay trung tâm thành phố. Đây từng là nhà ga chính và đầu mối đường sắt quan trọng nhất của miền Nam. Còn bộ khu vực nhà ga và sân ga rộng lớn này về sau đã được di dời. Khu đất sau đó được chuyển đổi công năng thành công viên 23 tháng 9 và bến xe buýt trung tâm như chúng ta thấy ngày nay. Bức ảnh nằm 1971 chụp tượng đài Trần Nguyên Hãng, một biểu tượng nổi tiếng của Sài Gòn. Tượng đài được đặt tại công trường Oách Thị Trang, ngay trước chợ Bến Thành. Tượng đài vị tướng nhà Lê này được dựng lên vào năm 1965. Trong ảnh còn có thể thấy các cầu vật bộ hành hiện đại được xây dựng để giúp người dân đi qua giao lộ đông đúc. Phía sau là tòa nhà mái ngói, một phần dinh thự của gia tộc Hứa Bổn Hòa, chú Hòa. Bức ảnh giai đoạn 1969-70 ghi lại mặt tiền cửa nam của chợ Bến Thành, một trong những công trình biểu tượng nổi tiếng nhất Sài Gòn. Tòa nhà khu chợ này được người Pháp xây dựng và khánh thành vào tháng 3 năm 1914. Tháp Đồng Hồ Bốn mặt của nó từ lâu đã trở thành một hình ảnh quen thuộc của thành phố và khu chợ luôn là trung tâm thương mại sầm uất bật nhất của Sài Gòn. Bức ảnh năm 1969 ghi lại cảnh đông đúc dưới chân cầu bộ hành trước chợ Bến Thành. Cây cầu là một công trình hạ tầng hiện đại được xây dựng để giải quyết tình trạng quá tải. Bức ảnh là một lát cắt về xã hội Sài Gòn, cho thấy sự đa dạng trong trang phục từ thời thượng áo dài cho đến áo bà ba. Tất cả cùng hiện diện tại trung tâm giao thương lớn nhất thành phố. Bức ảnh ghi lại không khí Sài Gòn vào đầu năm 1968, trong những ngày giáp Tết mậu thân. Các tấm biểu ngữ rực rỡ quảng cáo cho những chương trình giải trí mừng xuân, phản ảnh một không khí lễ hội và tâm lý bình thường của người dân. Đây là một trong những hình ảnh cuối cùng về sự bình yên này, vì chỉ một thời gian rất ngắn sau đó, cuộc tổng tiến công Tết mậu thân đã nổ ra. Bức ảnh chụp hai nữ lao công đang quét dọn tại công trường Mê Linh, nằm ở đầu đường Hai Bà Trưng. Đây là một trong những không gian công cộng mang tính biểu tượng nhất của Sài Gòn. Hình ảnh này ghi lại công việc lao động thủ công thầm lặng, góp phần duy trì vẽ sạch đẹp cho bộ mặt thành phố. Trang phục áo bà ba và nón lá của họ là hình ảnh quen thuộc của tầng lớp lao động thời bấy giờ. Bức ảnh này chụp từ trên cao, nhìn xuống ngã ba đường Nguyễn Văn Thinh và Phan Văn Đạt. Này là đường Mạc Thị Bởi, đây là một gốc phố nằm trong lõi trung tâm lịch sử của Sài Gòn, chỉ cách đường Đồng Khởi và Bến Sông một quãng ngắn. Tên đường Nguyễn Văn Thinh cũng là một dấu ấn của một giai đoạn lịch sử phức tạp trong thập niên 1940, trước khi cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất bùng nổ. Bức ảnh năm 1968 chụp trên đường Võ Di Nguy ở quận Phú Nhuận, này là đường Nguyễn Kiệm. Sự xuất hiện của chiếc xe cơ bắp Mỹ ở trung tâm là một dấu ấn về ảnh hưởng văn hóa và kinh tế của Hoa Kỳ tại Sài Gòn. Đây là tuyến đường huyết mạch dẫn đến sân bay Tân Sơn nhất, một trung tâm quân sự lớn. Chiếc xe thể thao Mỹ nổi bật giữa dòng xe máy và xe lam phổ thông. Bức ảnh này chụp một góc nhìn về chợ lớn, khu vực kinh doanh sâm ước của cộng đồng người Hoa tại Sài Gòn. Ở trung tâm là bùng binh lớn với tượng đài chính sĩ vô danh, nằm giữa ngã tư Hồng Bàng và Tổng đốc Phương. Tượng đài này có nguồn gốc từ thời Pháp thuộc, được xây để tưởng niệm các binh sĩ tử trần và là một trung tâm của khu vực. Bức ảnh năm 1969 chụp tại bùng binh Nguyễn Huệ – Lê Lợi, một trong những giao lộ trung tâm nhất Sài Gòn. Tòa nhà công trong ảnh là một địa danh văn hóa quan trọng, nổi tiếng nhất với quán cà phê Chi Phran ở Tần Trệt. Trong nhiều thập kỷ, Chi Phran là điểm gặp gỡ hàng đầu của giới ký giả, trí thức và chính khách Sài Gòn. Toàn bộ dãy nhà lịch sử này sau đó đã bị phá bỏ. Bức ảnh năm 1964 chụp một cảnh tượng ứng tượng trên đài lỗ Lê Lợi, một trong những con đường sầm út nhất Sài Gòn. Dàn xe hơi Mỹ, sản xuất trong thập niên 50, với kiểu dáng đuôi cá đặc trưng, là dấu ứng rõ nét của viện trợ kinh tế và ảnh hưởng văn hóa Hoa Kỳ. Nhiều chiếc xe loại này được nhập khẩu thông qua các chương trình viện trợ và nhanh chóng trở thành biểu tượng của sự hiện đại tại Sài Gòn. Bức ảnh chụp trên đại lộ Nguyễn Huệ vào năm 1968. Điểm đáng chú ý nhất là sự hiện diện của các quân nhân và xe Jeep quân sự ngay trên vỉa hè sen lẫn với dòng người hoa lại. Sau các cuộc tấn trông Tết Mậu Thân trong cùng năm, an ninh được thắt chặt trên toàn Sài Gòn. Hình ảnh quân đội hiện diện tại các khu vực công cộng dân sự đã trở nên quen thuộc hơn, phản ánh thực tế thời chiến. Bức ảnh năm 1968 chụp trên đường Hai Bà Trưng, một trục giao thông chính của Sài Gòn. Bức tường dài bên trái trong ảnh chạy khuất một khu phức hợp an ninh quan trọng, vốn là trụ sở của Sở Mật Thám Pháp. Hình ảnh dòng xe cộ dân sự hối hã đi qua, một địa điểm gắn liền với lịch sử an ninh và chính trị, là một lát cắt đặc trưng của Sài Gòn thời chiến. Bức ảnh toàn cảnh năm 1969 cho thấy một đoạn đại lộ Trần Hương Đạo. Bức ảnh thể hiện sự tương phản giữa đại lộ hiện đại và các khu dân cư đông đúc phía sau. Ở phía xa là Tháp Trắng của nhà thờ Cầu Kho, một trung tâm tôn giáo và cộng đồng lâu đời của khu vực. Đây là một góc nhìn đặc trưng về cấu trúc đô thị Sài Gòn, nơi các trục đường lớn chạy qua những khu phố đã hình thành từ trước. Bức ảnh năm 1968 chụp cổng vào căn cứ không quân tân sân nhất, khu vực này là vòng xoay lăng cha cả. Đây là một trung tâm chỉ huy không quân và là một trong những sân bay bận rộn nhất thế giới. Đầu năm 1968, trong sự kiện mậu thân, căn cứ này là một mục tiêu tấn công lớn. Hình ảnh phản ánh an ninh được thắt chặt tại một địa điểm chiến lược quan trọng bậc nhất của Sài Gòn. Bức ảnh của nhiếp ảnh gia chiến trường Larry Burroughs chụp trên đại lộ Lê Lợi năm 1968 ghi lại một hiện tượng xã hội quan trọng. Đó chính là cuộc cách mạng xe Honda. Hàng trăm chiếc xe máy, chủ yếu là Honda Coupe, đã thay đổi hoàn toàn bộ mặt giao thông và đời sống đô thị Sài Gòn. Nhờ giá cả hợp lý và tính tiện dụng, xe Honda đã mang lại sự tự do đi lại cho người dân. Bức ảnh chụp tại góc đường Lê Lợi và Tự Do, một trong những giao lộ trung tâm nhất Sài Gòn. Bức tường dán đầy các áp phép quảng cáo cho báo, tin, sóng, một nhật báo lớn thời bấy giờ. Sài Gòn khi đó có một nền báo chí rất sôi động với hàng chục tờ báo khác nhau, phản ánh nhịp sống chính trị, xã hội của thành phố. Việc dán báo tại các góc phố lớn là một hình thức quảng bá và cung cấp thông tin quan trọng. Bức ảnh chụp trên đường Hồng Thập Tự, phía trước trường Lê Quý Đôn. Điểm nổi bực nhất là hàng rào kẻm gai được dăng dày đặc dọc vỉa nè. Đây là hình ảnh đặc trưng của Sài Gòn sau sự kiện Mậu Thân 1968 khi các biện pháp an ninh được tăng cường để bảo vệ các cơ quan quan trọng. Hàng rào phòng thủ quân sự tạo ra sự tương phản rõ rệt với dòng xe cộ dân sự ngay bên cạnh. Bức ảnh của nhiếp ảnh gia Wilbert Watts ghi lại một nét văn hóa đặc trưng của Sài Gòn, cà phê vỉa hè. Đây không chỉ là nơi để dạy khác mà còn là một trung tâm thông tin, nơi tin tức được trao đổi và nhịp sống thành phố được quan sát. Đặc biệt, các quán cà phê trên trục đường Tự Do, nơi được cho là bối cảnh của bức ảnh còn là điểm hẹn quen thuộc của giới ký giả quốc tế. Bức ảnh màu năm 1961 chụp một khoảnh khắc trên bến Bạch Đằng. Hình ảnh tạo ra một sự tương phản xã hội rõ rệt. Một bên là gia đình thành thị trẻ trung trên chiếc xe Vespa thời thượng, một biểu tượng của sự hiện đại và khá giả. Bên còn lại là hai người phụ nữ lớn tuổi trong trang phục truyền thống, di chuyển bằng xích lô. Bức ảnh là một ghi nhận sóng động về sự giao thoa giữa các thế hệ và lối sóng trong một Sài Gòn đang thay đổi. Bức ảnh ghi lại một hình ảnh mang tính biểu tượng của Sài Gòn xưa, một phụ nữ mặc áo dài đi xe đạp. Phía sau cô là các bản hiệu quảng cáo của Hainos, một thương hiệu kem đánh răng nội địa rất thành công và phổ biến trong thập niên 60. Hình ảnh thể diện sự song hành của hai yếu tố, một bên là nét duyên dáng truyền thống và một bên là sự trỗi dậy của văn hóa tiêu dùng và kỹ thuật quảng cáo hiện đại. Bức ảnh chọc ngày 1 tháng 10 năm 1961 ghi lại khung cảnh bến cảng Sài Gòn tại khu vực bến Bạch Đăng. Đây là huyết mạch giao thương, cửa ngõ chính cho hàng hóa xuất nhập khẩu của toàn miền Nam. Sự hiện diện của tàu viễn dương lớn cùng các tàu thuyền nhỏ hơn cho thấy vai trò kép của cảng vừa là một cảng quốc tế vừa là một trung tâm vận tải đường sông nội địa. Bức ảnh năm 1965 này không chỉ là cảnh qua đường, nó là một giao lộ của các dòng chải lịch sử. Vạch kẽ đường theo kiểu Tây Phương và chiếc xe Vespa là biểu tượng của một Sài Gòn hiện đại đang hội nhập. Trong khi đó, những chiếc xếp lô, xe đạp và tà áo dài lại đại diện cho một nhịp sống và những giá trị truyền thống hơn. Tất cả cùng gặp nhau trong một khoảnh khắc cho thấy một xã hội Sài Gòn đang trong giai đoạn chuyển mình sâu sắc. Bức ảnh năm 1967 chụp nhà thờ Trên Đờ Ác, nay thường gọi là nhà thờ ngã sấu, một công trình tôn giáo lớn nằm tại khu vực chợ lớn. Nhà thờ được xây dựng vào thập niên 1920 theo phong cách kiến trúc Romanesque. Sự hiện diện của một nhà thờ công giáo lớn mang tên một vị thánh nước Pháp, ngay tại trung tâm chợ lớn là minh chứng cho sự giao thoa văn hóa và tôn giáo đa dạng của Sài Gòn. Bức ảnh năm 1965 chụp từ đường Hàm Nghi nhìn ra bùng binh trước chợ Bến Thành. Đây là đầu mối giao thông bận rộn nhất Sài Gòn, ghi lại hệ thống giao thông công cộng đa dạng của thành phố. Những chiếc xe biếc lớn kết nối các tuyến đường chính, trong khi hàng loại xe taxi con cốc phục vụ nhu cầu đi lại cá nhân, tất cả cùng lưu thông trong một dòng chảy hỗn hợp. Bức ảnh năm 1966 ghi lại chiếc xe Citroen ID.19 của Pháp trên một con phố Sài Gòn. Đây là một trong những mẫu xe có thiết kế và công nghệ tiên tiến nhất thế giới thời bấy giờ, nổi tiếng với hệ thống treo thủy lực đặc biệt. Sự hiện diện của nó là biểu tượng cho sự tinh tế và ảnh hưởng văn hóa Pháp vẫn còn sâu đậm trong một bộ phận giới thượng lưu Sài Gòn. Bức ảnh năm 1969 chụp lại khu chợ sách khổ nổi tiếng ở góc đường Lê Lợi và Công Lý. Đây từng là một trung tâm tri thức ngoài trời, nơi sinh viên và người yêu sách có thể tìm thấy đủ loại ứng phẩm. Sự tồn tại của khu chợ sòng ước này phản ánh một đời sống văn hóa và học thuật sôi ngổi của Sài Gòn. Ở phía xa, tòa nhà cao tầng đang xây là công trình Thư viện Quốc gia mới. Bức ảnh năm 1970 ghi lại cảnh tượng tại vòng xoay ngã 7, một trong những giao lộ phức tạp và nổi tiếng nhất Sài Gòn. Đúng như tên gọi, đây là nơi hội tụ của 7 con đường, bao gồm cả trục đường chính Phan Thanh Giảng, nay là Điện Biên Phủ. Nó tạo ra một dòng giao thông liên tục và có phần hỗn loạn. Khung cảnh đông đúc này là hình ảnh đặc trưng cho năng lượng và nhịp sóng hối hả của Sài Gòn. Bức ảnh tháng 9 năm 1967 chụp lại một công trình kiến trúc biểu tượng của Sài Gòn. Mặc dù chú thích ghi là trụ sở quốc hội, đây chính là tòa nhà Nhà hát lớn, được xây dựng năm 1897. Từ năm 1955, công năng của công trình được thay đổi để làm nơi họp của Hạ viện. Tòa nhà này đã có ba vai trò lịch sử, nhà hát, tòa nhà lập pháp và ngày nay lại trở về là nhà hát thành phố. Bức ảnh năm 1970 ghi lại các sư hướng thời trang của phụ nữ Sài Gòn. Chiếc áo dài màu xanh và trắng là ví dụ của phong cách áo dài mini đang thịnh hành. Với phong dáng ôm sát và tạ ngắn hơn, nó là một sự kết tân lớn so với kiểu truyền thống. Phong cách này phản ánh ảnh hưởng của thời trang phương Tây và tinh thần năng động hiện đại của phụ nữ thành thị Sài Gòn. Bức ảnh toàn cảnh tháng 5 năm 1968 cho thấy bộ mặt của Sài Gòn nhìn từ hướng sông. Dọc theo khúc uống của sông Sài Gòn là Bến Bạch Đăng, nơi có khách sạn Majestic nổi tiếng. Ta cũng có thể thấy rạch Bến Ngá, tuyến đường thủy quan trọng chia tách khu vực trung tâm quận 1. Đây chính là cửa ngõ giao thương đường thủy và là không gian công cộng quan trọng của thành phố. Chúng ta vừa cùng nhau thực hiện một chuyến hành trình quay ngược thời gian qua hơn 100 bức ảnh để thấy lại một Sài Gòn của thập niên 1960. Từ những đại lộ trung tâm sầm út đến những con phố yên tĩnh, từ những biểu tượng đã trở thành di sản đến những khoảnh khắc đời thường, mỗi bức ảnh là một cánh cửa mở về quá khứ. Đó là một giai đoạn lịch sử phức tạp, nhiều biến động nhưng cũng đầy sức sống. Cảm ơn quý vị và các bạn đã đồng hành cùng ký sự ảnh xưa. Đừng quên chia sẻ và đăng ký kênh để không bỏ lỡ những video hấp dẫn nhé. Xin chào và hẹn gặp lại trong những hành trình tiếp theo.