Những tư liệu QUÝ HƠN VÀNG về Sài Gòn năm 1930 | Lịch sử Việt Nam

Quý vị và các bạn đang theo dõi những tư liệu vô cùng quý của Sài Gòn tập niên 1930. Thời kỳ này Sài Gòn đầy biến động khi thành phố vừa mang nằm dấu ấn thuộc địa, vừa khởi sắc với những công trình mới. Cuộc sống người dân Sài Gòn thời kỳ này đa dạng về văn hóa. Người Pháp, người Hoa và người Việt cùng sống chung tạo nên một bức tranh dân cư phong phú với lối sống giao thoa giữa truyền thống và hiện đại. Về mặt chính trị, tập niên 1930 chính khiến sự trở về của phong trào yêu nước và cách mạng. Các tổ chức như Việt Nam Quốc Dân Đảng và Đảng Cộng sản Đông Dương bắt đầu hoạt động, đặt lên móng cho các cuộc đấu tranh sau này. Kinh tế Sài Gòn phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn này. Thương mại sàm út, các nhà máy và xứ nghiệp mộc lên, biến Sài Gòn thành trung tâm kinh tế quan trọng của Đông Dương. Không thể phủ nhận, tập niên 1930 Sài Gòn là một đô thị sôi đồng dưới sự cây trị của Pháp. Sài Gòn khi ấy nổi tiếng với kiến trúc độc đáo kết hợp phong cách Pháp và bản địa, tạo nên vẻ đẹp của một hòn ngọc phiển đồng. Một điều không thể phủ nhận nữa là hầu hết các tư liệu phim ảnh lịch sử về Việt Nam thời kỳ này đều được thực hiện bởi các ống kính của người Pháp. Và cho đến ngày nay, các tư liệu lịch sử giai đoạn này vẫn còn được lưu giữ rất kỹ ở các bảo tàng, thư viện của Pháp. Tiếp theo, mời quý vị và các bạn cùng thăm lại Sài Gòn xưa, tập niên 1930 qua bộ ảnh sâu tập vô cùng quý giá mà chúng tôi tìm được. Bộ ảnh này thuộc về ông Aurelien Duclos, một sĩ quan phục vụ tại Sò Hiến Minh thuộc địa Sài Gòn từ năm 1904 đến năm 1937. Trải qua hơn 3 thập kỷ, ông đã ghi lại nhiều khoảnh khắc đời thương của gia đình mình. Mặc dù đây chủ yếu là những bức ảnh cá nhân với sự xuất hiện của vợ con ông Duclos, nhưng chúng vẫn mang giá trị lịch sử to lớn. Qua những hình ảnh này, ta có thể nhìn thấy được diện mạo của Sài Gòn cách đây gần 100 năm, từ cảnh quang đường phố đến các công trình kiến trúc đặc trưng thời bấy giờ. Ảnh đang xem chính là Dinh xã Tây với đèn đường và ghế công viên phía trước. Nơi này ngày nay là ủy ban dân dân thành phố Hồ Chí Minh, ở đầu phố đi bầu Nguyễn Huệ giao nhau với đường Lê Thánh Tôn. Chơi xích đu tại hội xuân gần chợ Bến Thành năm 1930. Một góc ánh khác trước chợ Bến Thành. Còn đây chính là chùa Ngọc Hoàng ở Đà Cao, trên đường Piedre, nay là đường Mai Thị Lụ. Một ngôi chùa khá lâu đời, ngày nay chùa Ngọc Hoàng là một trong những ngôi chùa thu hút rất nhiều du khách trước ngoài ghé thăm. Kỳ binh diễu hành trên bến Bách Đăng, đoàn qua công trường Mê Linh. Nhà thơ chính Sài Gòn, ánh chụp vào thập niên 1930. Giai đoạn này nhà thơ được gọi là nhà thơ Sài Gòn và phía trước nhà thơ chính vẫn còn là tượng giám mục Bá Đa Lộc và Hoàng Tử Cảnh. Từ năm 1945 thì hai tượng này không còn nữa, nhưng bầy đá hòa cương màu đỏ phía dưới vẫn được giữ lại, nằm chờ vời giữa quảng trường. Cho đến năm 1959 thì tượng Đức Mẹ Hòa Bình được dựng lên và kể từ đây tên nhà thơ Đức Bà Sài Gòn hay nhà thơ Đức Bà được gọi cho đến ngày nay. Lăng Cha Cả Bá Đa Lộc tại Gia Định, ánh chụp năm 1930. Nơi này ngày nay là vòng xoay Lăng Cha Cả thuộc phường 4 quận Thân Bình, là điểm giao cắt của các trục đường lớn như Cộng Hòa, Hoàng Văn Thụ, Trần Quốc Hoàng, Lê Văn Sĩ, Bùi Thị Xuân. Vòng xoay nở bật với qua điều cầu hai màu xanh đỏ đường kính khoảng 2 mét. Ảnh đang xem chính là trường đua Phú Thọ, trốn đỏ đèn danh tiếng nhất Đông Dương thời bấy giờ. Được quyền Pháp xây dựng từ năm 1932 với diện tích 440.000m2. Trường đua Phú Thọ này thuộc quận 11, khi ấy là trường đua ngựa duy nhất của Sài Gòn và Việt Nam. Lúc bấy giờ Phú Thọ được xếp hạng là một trong những trường đua lớn nhất nhị Châu Á. Những chiếc ghe xuồng trên kênh Tàu Hủ năm 1930, xa xa chính là cầu Mống. Được xem là cây cầu cổ xưa nhất Sài Gòn do công ty vận chuyển hàng hải của Pháp. Bỏ vốn thuê công ty xây dựng Levaluie-Pere, tức FM cũ, xây dựng từ năm 1893 và hoàn thành năm 1894. Cầu Mống bắt qua kênh Tàu Hủ, Bến Ghé, nói liền quận 1 và quận 4 vẫn còn cho đến ngày nay. Bức ảnh này chụp tại công trường QDH trước chợ Sài Gòn, phía sau là ghe xe lửa Sài Gòn, nay là Công viên 23 tháng 9. Còn người trong ảnh chính là vợ của ông Adrian Knopfbluth, người đã chụp bức ảnh này. Trong ảnh này, dòng người đang đi qua công trường chiến sĩ, được chụp năm 1930, nay là Hồ Công Rùa. Vị trí này có lịch sử khá phức tạp từ thời nhà quyển. Trước năm 1975 là nơi giao giao giữa đường Duy Thân và Trận Quý Cáp. Sau năm 1975, được đổi thành đường Phạm Ngọc Thạch và Võ Văn Tận cho đến ngày nay. Đây là dinh Notre Dame, hay dinh toàn quyền đồng dương của Pháp tại Sài Gòn. Là một to dinh thự được sử dụng làm nơi ở và làm việc của toàn quyền đồng dương tại Sài Gòn dưới thời Pháp thuộc. Ngày 7 tháng 9 năm 1954, sau khi nhận bàn giao từ chính phủ Pháp, Ngô Đình Diệm đã quyết định đổi tên dinh thành dinh độc lập. Bến cảng Arcane, tức bến Bạch Đăng ngày nay. Ánh này được chụp vào khoảng năm 1930. Một cốc của bến cảng Arcane cho thấy chiếc tàu rất lớn đang neo đầu trên sông Sài Gòn. Còn bên phải là bến Nhà Rồng. Còn ánh này được chụp từ phía sông Sài Gòn nhìn vào đại lộ Chardonnay, nay là phố đi bộ Nguyễn Huệ. Một tàu lửa đang di chuyển từ cảng Sài Gòn về ra Sài Gòn năm 1930. Tướng đường sắt này chạy dọc bến cảng phên sông Sài Gòn. Nơi tàu lửa đang đi qua ngày nay là bến Bạch Đăng và đường Tôn Đức Thắng. Dưỡng đường Arcane này thuộc khu vực đường Nguyễn Minh Khiêm gần vườn Bách Thú, tức Thảo Cầm Viện Sài Gòn ngày nay. Dưỡng đường Arcane là tiền thân của Bệnh viện Mắc trên đường Điện Biên Phủ ngày nay. Ánh này là tòa nhà cao lọc bộ sĩ quan trên đại lộ Notre Dame, nay là đại lộ Lê Duẩn, cái bên nhà thờ Đức Ba Sài Gòn. Tòa nhà này ngày nay là tru sở UBND quận 1 và kiến trúc nơi đây cũng ít thay đổi. Đây là công viện Parkit, nay là công viện Chi Lăng. Nhìn ra đường La Grande, nay chính là đường Lý Tư Trọng, ánh chụp năm 1930. Tức là phía bên phải bức ảnh này ngày nay là trung tâm thương mại phim công đồng khởi. Đây là đầu đường Cantina, nay là đường đồng khởi. Bên trái ảnh là khách sạn Majestic của công ty Hubert Hoa. Tấm ảnh này được tác giả chú thích là ông hội đồng thành phố Sài Gòn. Ánh chụp vào thập niên 1930. Đây là mặt tuyển danh trài hiến binh Sài Gòn trên đường La Grande, nay là đường Lý Tư Trọng. Trải qua hơn một thế kỷ, nơi đây luôn đóng phai trò là cơ quan an ninh quan trọng của chính quyền Pháp. Do tích chất bảo mật cao nên người dân thường thời kỳ này tuyệt đối không được phép vào bên trong. Vì vậy những bức ảnh tiếp theo này có thể được xem là tư liệu công khai duy nhất về nội khu sở hiến binh mang giá trị lịch sử đặc biệt. Đây chính là bên trong duyên trại hiến binh Sài Gòn, một người phụ nữ Pháp đang ngồi mai độ. Khu viên bên trong duyên trại hiến binh Sài Gòn năm 1930. Trong ảnh là vợ và con gái của tác giả bức ảnh này. Cục duyệt binh của quân Đồng Dương bên trong sở hiến binh Sài Gòn. Và đây là nội thất bên trong nơi ở của sĩ quan Pháp ở sở hiến binh Sài Gòn năm 1930. Sở hiến binh thuộc địa Grandi Mire Colonnelle, được người Việt gọi là Sang Đầm hay Sang Đầm, là tổ chức an ninh quân sự được thành lập ngay sau khi thực dân Pháp chiếm đóng gia đình. Đây là lực lượng thuộc quân đội chịu trách nhiệm chưa trị an ninh trật tự, khác biệt với cảnh sát dân sự. Việc thành lập sở hiến binh phản ánh chiến lược kiểm soát an ninh của chính quyền thuộc địa ngay từ những ngày đầu thiết lập quyền cai trị tại Việt Nam. Trong ảnh này là quân hiến binh đang triệu bắt tội phạm tại Hóc Môn. Trong thời kỳ thuộc địa, sở hiến binh ở Đồng Dương đảm nhận nhiều vai trò quan trọng. Nhiệm vụ chính của họ bao gồm giám sát quân đội và kiểm soát dân sự về mặt hành chính lẫn từ Pháp. Ngoài ra, họ còn chịu trách nhiệm quan lý các nhà tù ở các tỉnh. Đôi khi, sở hiến binh còn được giao nhiệm vụ phụ trách các công tác đô thị như chiếu sáng, vệ sinh, duy trì tật tự công cộng. Sau năm 1955, tòa nhà sở hiến binh Sài Gòn trở thành trụ sở quần cảnh. Và từ năm 1975 đến nay, lại doanh trại Quân đội Nhân dân Việt Nam. Như vậy, suốt hơn một thế kỷ qua, tòa nhà này vẫn là trụ sở của các cơ quản quân sự có chức năng tương tự. Khoảng 100 năm trước, địa điểm vui chơi phổ biến của trai em Sài Gòn bao gồm công viên Pa Khiệt sau đổi thành công viên Chi Lăng, vườn Bờ Rồ nay là công viên Tao Đàn và vườn Bách Thú nay là Thảo Cầm Viên Sài Gòn. Ông Nob Lục, một viên chức sống cùng gia đình tại Sài Gòn, thường xuyên đưa con cấu mình đến vườn Bách Thú vui chơi và chụp ảnh lưu niệm. Và đó cũng chính là những bức ảnh quý giá về đời sống xã hội thời bấy trời. Đây là hai chú vội và người chăm sóc chúng ở vườn Bách Thú Sài Gòn, ánh chụp năm 1930. Tượng vội đồng cao 1,5 mét trong vườn Bách Thú Sài Gòn, qua tặng từ vua Sim năm 1930. Tượng vội đều đặt bên cạnh đền kỷ niệm, ngày nay là đền Hùng Vương. Một gốc ảnh khác của đền kỷ niệm. Cây cầu sắc trong vườn Bách Thú Sài Gòn, ngày nay đã bị dỡ bỏ. Đây chính là bảo tàng Blanchard-de-Plauprot, cạnh vườn Bách Thú. Lúc này bảo tàng vừa mới đi vào hoạt động, nơi này ngày nay là bảo tàng lịch sử, thú hút rất nhiều du khách tới thăm quan. Và một số hình ảnh khác của Sài Gòn tập niên 1930.