Ký Ức Hà Nội: 36 Phố Phường Xưa | Hanoi Memories: The 36 Old Streets

Bạn có bao giờ tự hỏi phố Hàng Ngan, Hàng Đào, Hàng Thiết, Hàng Mắm một thế kỷ trước trông như thế nào? Liệu có còn những gánh hàng rong, những mái nhà ngói rêu phông, hay những bóng dáng người Hà Thành trong tà áo ngũ thân truyền thống cổ kính xưa? Những bức ảnh đen trắng đã kể một phần câu chuyện, nhưng hôm nay, ký sự ảnh xưa sẽ đưa bạn vào một chuyến du hành vượt thời gian. Chúng ta sẽ chìm ngưỡng 36 phố phường Hà Nội cổ kính, được phục chế màu sắc rực rỡ, sắc nét đến từng chi tiết nhỏ. Hãy cùng khám phá một Hà Nội mà bạn chưa từng thấy. Đừng quen nhấn nút đăng ký kênh và bật chuông thông báo để không bỏ lỡ những câu chuyện lịch sử sống động và độc đáo mà chúng tôi mang đến bạn nhé. Nào, chúng ta cùng bắt đầu. Đây là phố Sinh Từ mà ngày nay chính là phố Nguyễn Khuyến. Khung cảnh xưa hiện ra với con đường đất một mạc, hay bền là những mái nhà đơn sơ. Nổi bật nhất chính là chiếc cổng tam quan cổ kính của khu trường Giám, hay còn gọi là Sinh Từ. Và đây cũng là nguồn gốc tên phố. Từ cuối thế kỷ 19, nơi đây đã nức tiếng hạ thành với nghề ràng và kinh doanh giao kéo. Chúng ta đang ở phố Hàng Điếu. Tên phố vốn bắt muộn từ ngày thủ công truyền thống, chuyên làm và bán các loại điếu hút thuốc lào. Tuy nhiên, bức ảnh này được dụp vào đầu thế kỷ 20, lại ghi lại một khoảnh khắc chuyển mình thú vị. Vào thời điểm này, chỉ còn sót lại vài ba nhà giữ nghề cũ. Thay vào đó, phần lớn các gia đình đã nhanh nhạy chuyển sang nghề làm và bán giày dép da. Chúng ta đang ở phố Hàng Mắm. Thỏa sơ khai, đây chỉ là một khu bến sông nơi tập trung nhiều nhà bán các loại mắm. Đến thời pháp thuộc, khu vực này được quy hoạch lập thành phố và mang tên phố nước mắm. Tên gọi Hàng Mắm chính thức được sử dụng từ sau năm 1945. Đây là phố Hàng Đường, một trong những con phố thương mại sầm út bậc nhất Hà Nội xưa. Bức ảnh cho thấy rõ đường rây tàu điện chạy dọc con phố, hai bên là những cửa hiệu, cửa tiệm sang sát. Đúng như tên gọi, con phố này đã có từ rất lâu, nổi tiếng là nơi chuyên bán các loại đường, mức. Đến đầu thế kỷ 20, nơi đây còn buôn bán thêm cả bánh kẹo, trở thành thủ phủ ngọt ngào của cả Hà Thành, tấp nập kẻ bán, người mua. Khung cảnh chúng ta đang thấy chính là phố Hàng Bạc, với góc nhìn từ phía phố hạng ngang. Con phố hiện ra với những dãy nhà phố sang sát và một chiếc xe kéo đang di chuyển. Từ hàng trăm năm trước, Hàng Bạc đã là trung tâm nghệ kim hoàng, nơi chuyên đúc bạc nén, đổi tiền và chế tác, buôn bán vàng bạc. Nơi đây hội tụ những người thợ tài hoa nhất, tạo nên sự sầm út, giàu có bậc nhất cho khu phố cổ. Đây là phố Hàng Đào, tên gọi này bắt nguồn từ nghề nhộm vải. Xưa kia, đây là đất thuộc phường Đồng Lạc của Kinh Thành Thăng Long, cùng với dân làng Đăng Loan từ Hải Dương tụ tập về đây. Họ chuyên nhộm các loại vải, lụa, với màu sắc chủ đạo là đỏ và hồng đào. Chính nghề nhộm đặc trưng này đã khai sinh ra tên phố. Chúng ta đang ở phố Hàng Bè. Bức ảnh cho thấy một con phố tấp nập với những người gánh hàng. Thời xưa, đây vốn là một khu bãi bồi, chuyên bán bè tre, nứa, gỗ, nằm ngay gần cửa ô Mỹ Lộc, giáp với sông Hồng. Phải đến thời Pháp thuộc, khu vực này mới được quy hoạch, chính thức lập thành phố và mang tên Hàng Bè, ghi dấu một quá khứ buôn bán tấp nập. Chúng ta đang ở phố Hàng Bông. Con phố này có tên chính thức từ thời Pháp thuộc. Tên gọi Hàng Bông bắt nguồn từ việc đây từng là nơi tập trung của những người làm nghề thủ công bật bông, chuyên làm đệm, chăn bông, bán tơ sợi. Con phố là sự hợp thành của nhiều đoạn phố nhỏ xưa kia. Chúng ta đang ở phố Hàng Ngang, một con phố mang hai câu chuyện lịch sử thú vị. Vào thế kỷ 19, phố này là trung tâm buôn bán sậm út của Hoa Kiều đến từ Quảng Đông, nên còn được gọi là phố Việt Đông. Cái tên Hàng Ngang mà chúng ta biết lại bắt nguồn từ một đặc điểm kiến trúc độc đáo. Xưa kia, hai đầu phố có hai cánh cổng lớn. Hàng đêm cũng được đóng lại, ngăn ngang con phố để đảm bảo an ninh. Chính từ đó, cái tên Hàng Ngang ra đời và trở thành một trong những con phố biểu tượng của Hà Nội. Chúng ta đang đến phố Hàng Gà. Đây là con phố có lịch sử, tên gọi khá thú vị. Dù trải qua nhiều lần thay đổi tên chính thức, nhưng mười dân Hà Thành vẫn luôn quen gọi là Hàng Gà. Lý do rất đơn giản, đây từng là khu vực chuyên buôn bán các loại gia cậm như gà, vịt. Phải mãi đến sau năm 1945, cái tên dân gian Hàng Gà mới chính thức được công nhận, ghi dấu lại nghề buôn bán đặc trưng của nơi này. Bây giờ, chúng ta đến với phố Hàng Đông. Đúng như tên gọi, đây chính là nơi chuyên kế tác và buôn bán các vật dụng tinh xảo làm băng đồng. Từ xa xưa, những người thợ thú công tài hoa đã hội tụ về đây, tạo nên một phố nghề sầm ước. Điều đặc biệt là, Hàng Đông là một trong số những phố cổ hiếm hoi của Hà Nội mà cho đến tận ngày nay vẫn giữ được nét đặc trưng của nghề thú công truyền thống. Chúng ta đang đến với phố Hàng Mã, con phố luôn rực rỡ sát màu của Hà Nội. Lịch sử của con phố này gắn liền với những người dân làng Tân Khai xưa. Chính họ đã đến đây lập nghiệp, mở ra các cửa hàng chuyên bán giấy và đặc biệt là các loại hàng mã nhỏ phục vụ cho đời sống tâm linh của người dân Kinh Thành. Nghề thú công này đã tạo nên nét đặc trưng không thể nhầm lẫn cho con phố. Chúng ta đang ở phố Hàng Vãi, tên gọi này ẩn dấu một câu chuyện sáp nhập. Thực chất, phố này xưa gồm hai đoạn. Đoạn phía đông là phố Hàng Vãi Thâm, chuyên bán vải nhụm nâu. Đoạn phía tây lại là phố Hàng Quốc, chuyên bán cuốc, cày. Thời Pháp, họ gọp chung lại và gọi là Hàng Vãi. Chúng ta đang đến phố Hàng Thang. Đúng như tên gọi, thuở xưa đây là khu vực bến sông chuyên buôn bán các loại thang, củi được vận chuyển bằng đường thủy. Tuy nhiên, đến thế kỷ 20, con phố này là có một sự thay nghề ngoạn mục. Nó trở nên lường danh không phải vì thang, mà là với các cửa hàng bán cốm, và đặc biệt là món bánh cốm trứ danh, biến hàng thang thành địa chỉ quen thuộc trong các dịp lễ Tết, ăn hỏi của mười Hà Nội. Chúng ta đang ở phố Lo Đen. Đây chính là nơi hội tụ của thợ thủ công từ các làng ràng trứ danh, đặc biệt là làng Hòe Thị, này thuộc Nam Từ Liêm, và làng Đa Sỉ, Hà Đông. Họ lên đây lập nghiệp, chuyên ràng các loại nông cụ như cày, bừa, cuốc, sảng, tạo nên một phố nghề rộng rã tuyến đe búa. Chúng ta đang đến phố Mã Mây. Ít ai biết rằng tên gọi Mã Mây là tên ghép từ hai con phố cổ. Phố Hàng Mây chuyên bán song mây, và phố Hàng Mã chuyên làm đồ mã tan lễ. Đặc biệt, con phố này còn có một tên gọi lịch sử là phố Cờ Đen. Tên tiếng Pháp của nó là Rue des Pavilons Nord vì vào năm 1883, một đơn vị của quân Cờ Đen do Lu Vĩnh Phúc chỉ huy đã đóng quân tại đây trong thời kỳ đầu chống Pháp. Chúng ta đang đến phố Hàng Thiết. Đây là nơi hội tụ của thợ thủ công làng Đan Hội, Đan Phượng lên lập nghiệp. Ban đầu, họ chuyên làm đồ bằng thiết nguyên chất như chân đèn, lư hương. Về sau, khi vật liệu thay đổi, con phố chuyển sang chuyên gò hàng đồ sắc Tây, tức là tôn, như thùng, xô, chậu, tạo nên âm thanh đặc trưng của con phố này. Chúng ta đang ở phố Hàng Nón. Lịch sử con phố này là một câu chuyện sáp nhập. Thật chất, đây là hai con phố. Đoạn phía đông là phố hàng nón cũ, chuyên bán các loại nón truyền thống như nón lá, nón quai thao. Còn đoạn phía tây là phố hàng mũ, chuyên bán các loại mũ kiểu phương Tây. Sau này, người Pháp đã gục chung cả hai lại thành một con phố. Chúng ta đang ở phố Hàng Gai. Tên Hàng Gai bắt nuồn từ nghề xa xưa. Phố Hàng Gai đời xưa chuyên bán các thứ dây gai, dây đay, vỏng, thừng. Nhưng từ thế kỷ 19, nghề in sách đã du nhập vào con phố này. Nhiều cửa hàng khắc ván, in sách và bán sách mở ra đã để các hàng bán dây gai lên phượng Đông Thành, phố Bác Đàn. Chúng ta đang đến với phố Hàng Khay. Đây là một con phố rất ngắn, chỉ dài khoảng 160 mét. Nhưng lại nức tiếng với một nghề thủ công vô cùng tinh xảo, nghề khảm sạc cừ. Xưa kia, đây chính là nơi chuyên làm và bán các loại khay gỗ, cơ trầu, được khảm trai, ốc lấp lánh, tạo nên những sản phẩm miễn nghệ độc đáo của đất Hà Thành. Chúng ta đang ở phố Hàng Trống. Tấm biểu thiếp cổ khi rõ tên tiếng Pháp của phố là Rue du Ferry. Đây là con phố giữ vai trò cầu nối quan trọng, liên kết khu phố cổ, bắt đầu từ hàng gai với khu trung tâm kiểu Âu ở Tràng Thi. Nhưng di sản lớn nhất của con phố này chính là nghệ thuật. Đây là nơi khai sinh ra dòng tranh Hàng Trống trứ danh, một phong cách tranh khắc gỗ dân gian độc đáo của Hà Nội xưa. Đây là phố cầu gỗ. Tên phố bắt nguồn từ một cây cầu gỗ xưa, bắt qua con lạch nối hồ Thái Cực, hồ Hàng Đào với hồ Hoàng Kiếm. Con phố này có lịch sử lâu đời, nằm trên đất của hai thun cũ là Hương Minh và Nhiễm Thượng. Thời cổ, đây là phố cơm của các học trò trọ xung quanh. Đặc biệt, cầu gỗ xưa chính là nơi chuyên bán sơn và các loại dầu, cung cấp cho cả Hà Nội. Bức ảnh này đưa chúng ta đến phố Hàng Chiếu, với điểm nhấn là ô quan trượng, đông hạ môn, cửa ô duy nhất còn sót lại của kinh thành. Tên phố Hàng Chiếu bắt nguồn từ nghề truyền thống, nơi đây chuyên buôn bán các loại chiếu cói, vận chuyển bằng đường sông vào thành. Tấm bu thiếp ghi tên phố Rangdu Pi, đây chính là tên mà người Pháp đặt cho Hàng Chiếu vào những năm 1870. Chúng ta đang đến với toàn trảnh phố chợ gạo xưa. Bức ảnh cho thấy một khu chợ một mạc với những mái nhà canh. Gạo là nông phẩm quan trọng nhất của toàn xã hội. Do đó, việc buôn bán gạo tại đây trở nên vô cùng thiết yếu cho một đô thị đang phát triển như Hà Nội đầu thế kỷ 20. Xưa kia, gạo được vận chuyển chủ yếu bằng đường sông. Vì thế, khu chợ này được đặt ngay sát bờ sông Hồng, đoạn gần ô quan trưởng. Chúng ta đang ở phố Hàng Bồ, đây là con phố có lịch sử buôn bán đa dạng. Tên Hàng Bồ xuất phát từ nghề ban đầu là bán các loại bồ, sọt, rổ rá bằng mây tre đăng. Về sau, con phố này chuyển mình trở thành nơi chuyên bán các loại tranh tàu, tranh tết và văn phòng phẩm. Đây cũng chính là nơi các ông đồi xưa trải chiếu, ngồi viết chữ thuê cho người dân mỗi dịp tết đến xuân về. Chúng ta đang ở phố Hàng Hồm, lịch sử con phố này gắn liền với những người thợ thủ công làng Cổ Vũ hay Hà Vĩ, Thường Tín. Những người đã lên đây lập nghiệp với nghề làm đồ gỗ sơn tinh xảo. Xưa kia, người dân phố Hàng Hồm vẫn giữ nếp vỗ tổ nghề, trùng với lễ hội ở làng quê Hà Vĩ. Con phố này đã bị phá hủy gần như hoàn toàn trong 60 ngày đêm chiến sự cuối năm 1946. Và sau đó mới được xây dựng lại. Đây là cảnh múa rồng trên phố Hàng Quạt. Phố Hàng Quạt thật chất là sự sáp nhập của ba phố cổ, Hàng Đàn, Hàng Quạt và Mã Vĩ. Phố Hàng Đàn xưa bán đàn, sau chuyển sang đồ gỗ chạm khắt. Phố Hàng Quạt là nơi bán quạt của người làng Đào Xá, Hưng Yên. Còn đoạn cuối phố, tức phố Mã Vĩ, chuyên bán hàng theo. Ngày nay, Hàng Quạt là trung tâm chuyên doanh các loại bàn thờ và đồ thờ cúng. Chúng ta đang ở phố Tràng Tiền, tên thời Pháp thuộc là Rue Paulbert. Xưa kia, đây là một con đường dài, phía tây dáp Phủ Chú Trịnh, phía đông dáp cửa ô Tây Long, tức là nhà hát lớn ngày nay. Nguồn gốc tên phố bắt đầu từ khoảng năm 1808, khi một sưởng đúc tiền của triệu đường Gia Long, gọi là Bảo Tuyền Cục, được lập ra ở đây. Dân gian quyền gọi là Tràng Tiền, và cái tên đó đã trở thành tên phố. Chúng ta đang ở phố Hàng Lược, tên phố bắt nguồn từ nghề làm và bán lược xưa. Nhưng tên Pháp lại là Rue de Rivière Toilette, phố sông Tô Lịch, vì phố chạy dọc theo bờ sông Tô Lịch cũ. Phố này còn có tên Cống Chéo, do một cây cống bắt chéo qua phết tích con sông. Nhưng nhắc đến Hàng Lược, người Hà Nội nghĩ ngay đến chợ Hoa Tết. Từ 25 tháng chạp, nơi đây ngập tràn hoa đào, hoa cúp, trở thành thú chơi thanh nhã của người Hà Thành. Chúng ta đang đến phố Hàng Lọng, này là một đoạn của đường Lê Dũng. Xưa kia, đây là con đường quang lộ dẫn vào Cửa Nam. Vì thế, phố chuyên làm lọng, hay còn gọi là tàng, để che cho các quang. Còn phố này còn nổi tiếng với nghề theo tay truyền thống. Cả hai nghề này đều gắn với ông Tổ Lê Công Hành, người thường tính. Ngày nay, tên phố đã mất, chỉ còn xót lại một con ngõ mang tên Ngõ Hàng Lọng. Chúng ta đang ở phố Hồ Hoàng Kiếm, mà xưa kia dần quen gọi là Ngõ Hàng Chè. Với chiều dài chỉ 52 mét, đây chính là con phố ngắn nhất Hà Nội. Tên pháp của phố là Phi Harmonic, gắn với rạp hát cũ. Nhưng linh hồn của con phố ngắn này lại là món nộm bò khô trứ danh. Với vị đu đủ giòn, thịt bò dai và cái cây chua đặc trưng, trở thành ký ức không thể quên của bao thế hệ người Hà Nội. Chúng ta đang đến phố Hàng Cót. Tên thời pháp thuộc là Ru Taku. Tên Hàng Cót bắt nguồn từ nghề truyền thống. Cư dân ở đây chuyên làm nghề đan và buôn bán cót. Bức ảnh này chụp toàn cảnh tháp nước hàng đậu. Và ngay bên cạnh là ngôi nhà số 1 Hàng Cót. Theo tư liệu, đây chính là bớp cảnh sát thứ 2 của Hà Nội thời bấy giờ, mà ngày nay là trụ sở công an phường Hàng Mã. Chúng ta đang ở phố Tố Tịch, nhưng thường gọi là Tô Tịch. Tên phố có nghĩa là chiếu trắng, nhưng tư liệu ghi lại là nơi đây không hề bán chiếu. Thay vào đó, đây là phố của nghề tuyện gỗ do người làng Nhị Khê thường tín mang ra. Bức ảnh chụp số 12 Tô Tịch là minh chứng với biển, cửa hàng thợ tiện. Ngày nay, Tô Tịch lại nức tiếng là phố hoa quả dầm. Bức ảnh này được cho là trực phố Hàng Thùng. Ít ai biết, con phố này thực chất là sự sắp nhập của hai phố cũ. Thứ nhất là đoạn từ phố Nguyễn Hữu Hưng đến Hàng Bè. Đây mới là phố Hàng Thùng Rue de Sault gốc, chuyên làm thùng tre, thùng gỗ, gánh nước. Thứ hai là đoạn đầu tên là phố Rondigny. Sau đổi là Bình Chuẩn, nơi này lại chuyên bán gỗ và đồ gia dụng. Mãi đến năm 1947, hai con phố này mới được gọp làm một. Ngày nay, nghề làm thùng đã hoàn toàn biến mất. Thay vào đó là kinh doanh các nghề khác, đặc biệt nổi tiếng với món nem tai bà Hồng, 37 Hàng Thùng. Cảm ơn quý vị đã cùng ký sự ảnh xưa sống lại những khoảnh khắc hoài niệm. Để có thêm kinh phí duy trì và phát triển kênh, tiếp tục hồi sinh những tư hiệu quý, chúng tôi rất mong nhận được sự chung tay của quý vị. Nếu yêu mến, quý vị có thể hỗ trợ chúng tôi qua nút bấm Cảm ơn Superthanks ở nhay bên dưới video này. Mọi sự đồng hành, dù là nhỏ nhất của quý vị, đều là nguồn động lực to lớn để chúng tôi tiếp tục hành trình. Xin chân thành cảm ơn. Mỗi con phố, một câu chuyện. Mỗi cái tên, một nghề nghiệp đã đi vào lịch sử. Từ Hàng Chiếu, Hàng Quạt, Hàng Thùng đến Hàng Lọng, 36 phố phường Hà Nội một thế kỷ trước, không chỉ là những địa danh. Chúng là linh hồn, là ký ức, là nơi lưu giữ văn hóa và nhiệp sống của cả một kinh thành. Cảm ơn quý vị và các bạn đã đồng hành cùng ký sự ánh xưa trong chuyến du hành vượt thời gian, chim ngưỡng một Hà Nội cổ kính, một mạc mà vô cùng sóng động qua những bức ảnh lịch sử. Đừng quên chia sẻ và đăng ký kênh bạn nhé. Xin chào và hẹn gặp lại!