Hà Nội xưa (hơn 1 thế kỷ trước) | Những tư liệu Màu hiếm có thời Pháp thuộc

Sở ký kiến thức thân mến chào các bạn, chúng ta đang xem một bức ảnh màu nguyên bản được chụp vào năm 1914. Những đứa trẻ đang ngồi chơi bên ngoài cổng đình Thanh Trì, Hà Nội, tức là cách đây hơn một thế kỷ. Còn đây là cổng tam quan của đình làng Thanh Trì, ngày nay ngôi đình này vẫn còn và nằm ở ngõ 924 Nguyễn Khói, phương Thanh Trì, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Các bạn thân mến, Sở ký kiến thức xin lưu ý, những bức ảnh màu chúng ta đang xem chính là những tấm ảnh màu nguyên bản hiếm hoi, không qua chỉnh sửa, cũng không có sử dụng bất kỳ công nghệ AI hay công cụ nào. Tổng bộ tư liệu trong video này là nguyên bản 100%, đây được xem là những bức ảnh màu sớm nhất được chụp ở Việt Nam với độ phân giải rất cao. Tác giả của bộ ảnh này chính là nhấp ảnh gia người Pháp Léon Bouchy. Đang xem là một gốc ảnh khác về cổng tam quan của đình Thanh Trì năm 1914. Ngày xưa người Pháp gọi ngôi đình này là Chùa Lò Liệt. Lý do theo chủ thích phiên âm của tác giả, Lò Liệt là một cơ sở kỹ thuật gần ngôi đình. Gốc ảnh này đình làng Thanh Trì năm 1914 nhìn từ hồ nước trước đình. Quan cảnh trước sân đình năm 1914, dân làng Thanh Trì đang tệ tụ và những ánh mắt đang hướng về chiếc máy ảnh của ông Leon Bouchy. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, ngôi đình từng bị quân Pháp đốt nên kiến trúc như trong ảnh không còn nữa. Dấu vết xưa còn sót lại cho đến nay dễ nhận diện là cổng đình đã được trung tu bằng bề tông. Những ánh mắt trẻ thơ hồn nhiên khi được chụp hình, một phần là sự tò mò về chiếc máy ảnh khi lần đầu tiên được thấy. Ngày nay, kính Phật đã thay đổi đến mức không thể nhận ra và những người trong ảnh có lẽ đều đã trở thành thiện sứ. Nhưng con cháu của họ có lẽ vẫn sống ở mạnh đất Thanh Trì giàu truyền thống văn hóa lịch sử. Có thể trong số đó đang xem video này. Chúng ta đang xem toàn cảnh nhà hát lớn Hà Nội năm 1915. Anh được chụp bởi Léon Bouchy, một nhiếp anh già người Pháp. Xin chắc lại, những tấm ảnh trong video này đều là màu nguyên bản, không có bất cứ trình sửa nào. Một hình ảnh khác về nhà hát lớn Hà Nội năm 1915. Góc xa xa, phía phải của anh là đầu phố Pompei, nay là phố Tràng Tiên. Năm 1909, ông chủ ngân hàng người Pháp Albert Kahn bắt đầu thực hiện một dự án kho dữ liệu về trái đất để ghi lại những hình ảnh từ nhiều địa điểm khác nhau trên thế giới bằng hệ thống chụp và xử lý bằng kính màu. Đây cũng là phương pháp chụp ảnh màu đầu tiên trên thế giới. Albert Kahn đã cử các nhiếp ảnh già của mình tới hơn 50 quốc gia trên thế giới và chụp tổng cộng hơn 72.000 bức ảnh. Người được giao nhiệm vụ tiến hành dự án này tại Sứ Đông Dương là nhiệp ảnh trà Leon Bouchy. Ông đã có nhiều bức ảnh tại Hồng Kông, Lào, Campuchia và Việt Nam v.v. Trở lại Hà Nội năm 1915, đây là phố Pompei. Góc ảnh nhìn từ phía nhà hát lớn, nơi này chính là phố Tràng Tiên ngày nay. Một cong phố trung tâm nổi tiếng thuộc quận Hoàng Kiếm, chạy từ Đông sang Tây và mang tên theo thống xứ Bắc Kỳ Pháp Pompei thời Pháp thuộc. Nơi có nhà hát lớn, kem Tràng Tiên và nhiều di tích lịch sử. Đây chính là tượng Pompei ở quảng trường cùng tên nằm bên bờ hồ Hoàng Kiếm. Ánh dập năm 1915, ngày nay là vườn hòa Lý Thái Tổ. Còn có tên gọi khác là vườn hòa Chí Linh, là nơi đặt tượng đại vua Lý Thái Tổ người có công khai lập kinh thành Thăng Long. Quan cảnh trên đại lộ Gilirond Pitcher lấy theo tên của một vị tướng thời Pháp. Nơi này ngày nay là phố Cửa Đông. Tòa phía trước là khu nhà của quân đội Pháp ở thành phố Hà Nội năm 1915. Khi xem những bức ảnh có màu và sắc nét như thế này ta không nghĩ sẽ được ngắm nhìn một Hà Nội xinh đẹp như thế từ hơn 100 năm trước. Bởi để tìm kiếm một tấm ảnh có màu nguyên bản về Hà Nội những năm tập niên 1910 là điều rất khó. Trong ảnh một người kéo xe đứng nghỉ chân trên đại lộ Gilirond Pitcher. Ngày kéo xe ở Hà Nội thời Pháp thuộc là một ngày lao động phổ biến gắn liền với hình ảnh những người phu xe vất vả kéo xe chủ yếu cho quan chức Pháp và người giàu. Phu kéo xe thân mặt áo màu xanh hoặc đầu sẵm tưởng trưng cho sự phân biệt giàu nghèo và bốc lột. Được khắc hòa rõ nét trong phân học như chuyện ngắn, người ngựa, ngựa người của Nguyễn Công Hoang và phóng sự tôi kéo xe của Tam Lan. Xe kéo tay xuất hiện đầu tiên ở Hà Nội vào năm 1884. Đó là hai chiếc xe do công sứ Pona cho nhập từ Nhật Bản về. Một chiếc ông để dùng và một chiếc để biểu cho Tổng đốc Hà Nội là Nguyễn Hữu Độ. Thời gian này, ngoài một số rất ít ô tô của quân đội Pháp ra, phương tiện giao thông ở Hà Nội chủ yếu là xe ngựa và xe kéo tay của người bản sứ. Năm 1886, cả Hà Nội chỉ có hai chiếc ô tô. Một chiếc của giáo hội chuyên để chở cha đạo Bukini và một chiếc của nhà thầu xe công chính ở Hà Nội là Kutel. Mặc dù sau này, ở Hà Nội có thêm các phương tiện giao thông công cộng khác như ô tô khách, xe xích lô, xích lô máy… Nhưng xe kéo tay vẫn tồn tại với nhiều thăng trầm trong một khoảng thời gian rất dài, từ năm 1884 đến sau năm 1950 và đã trở thành một phương tiện giao thông đặc trưng cho diện mạo đô thị Hà Nội. Ngay sau khi xe kéo tay xuất hiện ở Hà Nội, phương tiện giao thông này đã hấp dẫn những người thợ bản sứ. Họ đã chế tạo ra những xe kéo tay phù hợp với địa hình và điều kiện của Việt Nam, tạo ra một ngành ký ngày mới trong những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20. Ảnh đăng xem là một xe kéo tay đang đi qua phố Hàng Thiết năm 1915. Còn tấm ảnh này chính là quan cảnh phía trước một cửa hàng tạp hóa Nhật Bản tên Yamada trên phố Hàng Chén năm 1915. Những tấm ảnh được giúp anh cha Leon Bukini chụp đúng vào mùa hoa vườn hoàng nở, càng làm tô thêm vẻ đẹp của Hà Nội xưa. Một bức ảnh khác ở cùng một góc ảnh được chụp cho ta thấy thêm một chi tiết là có người đến lấy nước ở trụ nước máy công cộng bên góc đường. Sau khi chiếp Hà Nội năm 1882, Tực dân Phá bắt đầu triển khai đề án khai thác nước ngầm từ khoảng năm 1894, xây dựng hệ thống cấp nước, ban đầu chủ yếu vực vụ cho công sở và khu dân cư của người Pháp. Cho đến sau Thế chiến thứ nhất thập niên 1910, trên một số tiếng phố Hà Nội bắt đầu xuất hiện những trụ nước máy công cộng miễn phí. Một cửa hàng đồ đồng ở phố Hàng Đồng năm 1915. Đó là một con phố có chiều dài khoảng 128 mét, từ chợ Đồng Xuân đi xuôi xuống ngã tư Lò Rèn, Hàng Mã, đến phố Hàng Đồng, rồi đến ngã tư Bắc Sứ, Hàng Vải thuộc quận Hoàng Kiếm. Phố Hàng Đồng xưa ở Hà Nội nổi tiếng là cái nồi của người gọ, đúc, chế tác và buôn bán đồ đồng như mâm, nồi, đỉnh, lư hương, đồ thợ cúng. Đây cũng là nơi cư ngự của người dân làng người gọ Chạm Đồng, Đại Bái, thuộc huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, và những người dân buôn bán đồ đồng gốc ở làng Cầu Nôm, huyện Khói Châu, tỉnh Hưng Yên, cùng số ít người dân ở vùng khác. Họ đến nơi đây lập nghiệp, tạo nên nét đặc trưng của 36 phố phường với nhiều sản phẩm tinh xảo. Nhưng ngày nay, nghề truyền thống này đang dần bị may một. Không gian bên trong một cửa hàng đồ đồng ở phố Hàng Đồng với các sản phẩm chế tác tinh xảo. Các bạn đang xem những bức ảnh màu nguyên bản thuộc bộ ảnh có tên Kho dữ liệu về trái đất do nhấp ảnh gia người Pháp Lyon Bouchy chụp từ năm 1914 đến năm 1916. Ảnh đang xem là một ông chủ kiếm người bán hàng đồ đồng trong một cửa hàng của mình. Còn đây là một cửa hàng bán quan tài trên phố Hàng Hồm năm 1915. Hàng Hồm là một con phố cũng thuộc quận Hoàng Kiếm trong khu phố cổ Hà Đội đi từ cuối phố Hàng Quạt đến cuối phố Hàng Cai. Phố Hàng Hồm có chiều dài 120 mét. Phố Hàng Hồm nguyên là đất của thôn cổ Vũ Thượng, tổng tiến túc sau là tổng thuận Mỹ thuộc huyện Thọ Sương Củ. Phố ngày nay thuộc vườn Hàng Cai, quận Hoàng Kiếm. Một cửa hàng khác trên phố Hàng Hồm năm 1915. Ván gỗ và những tài sản được xếp ngỗ ngang bên trong cửa hàng. Ngoài quan tài nên đây bán cả đồ nội thất bằng gỗ. Ảnh chúng ta đang xem đồ vàng mã được trưng bày bên ngoài đỉnh Yên Nội năm 1915. Ngày nay nằm trên phố Hàng Nón. Phố Hàng Nón xưa kia cũng nằm trên đất của thôn Yên Nội thuộc tổng tiến túc huyện Thọ Sương Củ. Hiện nay là một phần của vườn Hàng Cai, quận Hoàng Kiếm. Nhiều duy tích làng Yên Nội từng tồn tại ở con phố này nhưng hiện nay gần như không còn dấu tích, chỉ còn lại đỉnh Yên Nội trên phố Hàng Nón. Đồ vàng mã trưng bày bên ngoài một ngôi đình thần trên phố Hàng Nón xưa. Hình ảnh này ban đầm dấu ấn văn hóa tâm linh của người Việt Nam đầu thế kỷ 20. Các món đồ vàng mã được giấy tán rất công phu và đầy đủ màu sắc mô phỏng sinh động một lễ trước trang trọng. Ở tấm ảnh này ta thử để ý các chi tiết khác như vỉa hè lắc đá. Phía sau là mặt tiền có một kiến trúc truyền thống có mấy ngói công có thể là ngôi đền nơi người dân đến cúng lễ. Bên phải không hình là một cửa tiệm kim hoàng hay tiệm vàng bạc với biển hiệu chữ Hàng Nôm, chữ quốc ngữ và có cả chữ Pháp. Cho thấy sự giao thoa giữa văn hóa truyền thống và ảnh hưởng từ phương tị thời bấy giờ. Còn bức ảnh màu đầy dập đến 1915, mở ra một cái nhìn sinh động với một cửa hàng chuyên cung cấp trống, vật dụng thờ cúng và khí cụ nghi lễ phục vụ cho các đình, chùa hoặc các nghị thức dân dàng tại Hà Nội. Các bức tranh mô tả thần vật hoặc các tích truyện dân dàng được sử dụng để trang trí và thờ cúng trong các không gian linh thiên. Bức ảnh là một minh chứng quý giá về phố ngày truyền thống của Hà Nội xưa, nơi chuyên sản xuất và buôn bán các vật phẩm phục vụ đời sống tâm linh. Nó cho thấy sự tỉ mị đa dạng trong việc chế tác đồ thơ, cũng như sự duy trì mạnh mẽ của các tập tục cúng bái và nghi lễ truyền thống dưới thời Pháp thuộc. Ảnh đang xem là khung cảnh đời sống thôn quê ở Hà Nội năm 1915. Quán nhỏ mái rộm ven đường, nơi những người phụ nữ bày bán mía, ngù nướng, bánh đà nướng, không khí mộc mạc, bình dị mà thân thường của một Hà Nội xưa. Quan cảnh trên con đường làng thuộc vùng ngoại ô Hà Nội, những gánh hàng rồng ven đường, trong ảnh còn có sự hiện diện của nón quay thao, nét văn hóa đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Nón quay thao còn gọi là nón ba tầm, nón dẹp hay nón thúng. Nguồn gốc được cho là từ Triều Trần tại Hải Trương, ban đầu chỉ dành cho cung nữ, sau đó phát triển thêm quay thao và trở thành vật phẩm trong văn hóa quan họ. Quan cảnh trong sân phơi có một sướng nhộm vải thuộc vùng ngoại thành Hà Nội xưa. Bên ngoài một ngôi chùa được người Pháp gọi là chùa Tổng Đốc, nằm bên Hồ Tây, ảnh được chụp năm 1914. Một phụ nữ và đứa trẻ đang đứng trong sân chùa Tổng Đốc. Các kiến trúc xung quanh ngôi chùa đều đã rêu phòng cũ kỹ. Một gia đình nông dân Hà Nội phơi lúa trên sân sau bụ gặt. Lúa được đựng trong những chiếc mẹt lớn. Đứa trẻ ngồi dưới gốc cây, bên trịa một ngôi làng ở ngoại thành Hà Nội năm 1915. Còn trong tấm ánh này, trên một lối mòn rộp bóng tre, một người phụ nữ đồi nón quay thao đang bước đến từ phía xa. Trong sân có một khu nhà nhiều thế hệ, với những căn nhà lập mái tranh dài chặn, thể hiện lối kiến trúc dần dàng phổ biến ở nông thôn Bắc Bộ, nơi vật liệu tự diên dễ tìm và được tận dụng tối đa. Kết cấu này cho thấy đây là một khu dân cư truyền thống chưa chịu nhiều ảnh hưởng của kiến trúc đồ thị Pháp. Quan cảnh vùng ngoại thành Hà Nội hơn một thế kỷ trước, ao nước, bùi tre và những ngôi nhà lá, người phụ nữ và hai đứa trẻ ngồi bên bờ ao. Xin biết ơn bộ ảnh kho dữ liệu về trái chất và nhấp ảnh cha Leon Boussy đã cho chúng ta thấy một Hà Nội yên bình như thế. Một ngôi nhà bên bờ ao, trên cầu ao có một người đang ngồi. Trong ảnh này, cậu bé chăn bò đang tò mò nhìn về ống kính máy ảnh của nhấp ảnh cha Leon Boussy năm 1915. Quan cảnh bên trong một khu lăn mộ bầy thế ở vùng ven Hà Nội. Giữa khung hình, có cậu bé đang ngồi thận thơ nhìn về ống kính. Đám trẻ đứng trước cổng một khu lăn mộ, có lẽ cùng vị trí với tấm ảnh trước. Các bạn đang xem những tấm ảnh màu nguyên bản không có bất cứ chỉnh sửa nào. Thuộc bộ ảnh kho dữ liệu về trái đất do nhấp ảnh cha Leon Boussy thực hiện năm 1914 và năm 1915. Đây là ruộng trò muỗng trước một ngôi chùa ở Cầu Giấy năm 1915, một người nông dân đang thu hoạch rau. Bức ảnh ghi lại cảnh các nữ công nhân đang thực hiện công đoàn kéo sợi tơ tại Hà Nội năm 1915. Họ ngồi trên một bàn làm việc rất lớn, sử dụng các cuồng quay bằng gỗ, là loại cuồng kéo tơ thủ công truyền thống. Ở phía trước, một lượng lớn kén tầm trắng đang được phơi. Những hình ảnh này là một minh hòa sóng động về nghề thủ công truyền thống và vai trò của phụ nữ trong nền kinh tế Việt Nam đầu thế kỷ 20 dưới thời Pháp thuộc. Quan cảnh hiếm hồi một loài giấy ở làng nghề giấy gió Yên Thái. Làng nghề giấy gió Yên Thái hay còn gọi là làng Bưởi ở phía tây bắc Hà Nội là một làng nghề truyền thống nổi tiếng từ thế kỷ 15 chuyên sản xuất các loài giấy quý như giấy thị chỉ là ảnh dụng trong triều đình. Với âm thanh nhịp trài Yên Thái gắn liền với hồ Tây tạo nên nét văn hóa độc đáo của kẻ Bưởi. Dù ngày nay nghề làm giấy gió thuộc công truyền thống đang dẫn mai một nhưng giá trị lịch sử văn hóa vẫn còn nguyên vẹn. Trong tấm ảnh này những người mù ăn sinh bên con đường gần một ngôi làng thuộc vùng ngoài ô Hà Nội năm 1915. Một góc ảnh khác cần cảnh hai người phụ nữ ăn sinh và những đứa con của họ đời sống cơ cực rất đáng thương. Tấm ảnh này được nhiếp ảnh trà Leon Boushi chụp tại một giang phòng trưng bại trong nhà đấu xảo Hà Nội năm 1915. Tòa nhà đấu xảo này sau đó bị phá hủy trong cái chiến thứ hai và ngày nay chính là cung văn hóa lao động hữu nghị Việt Xô. Bức ảnh chúng ta đang xem mảng xanh và không gian yên bình này được tác giả chủ tích là hồ nước trong vườn Bách Thảo ven thành Hà Nội năm 1915. Vườn Bách Thảo Hà Nội hay công viên Bách Thảo là một công viên cây xanh nằm ở phía Tây Bắc thủ đô Hà Nội được thành lập từ những năm đầu khi người Pháp đặt dân đến Việt Nam. Hiện nay khu vườn được ví như là lá vổi xanh của Hà Nội nơi những người yêu thiên nhiên được đắm mình trong màu xanh cây lá và những âm thanh của rừng với những cây cẩu thụ lớn là chứng nhân của nhiều biến cố trong lịch sự thủ đô. Tiếp theo mời các bạn cùng ghé thăm đền Vôi Phục để xem cảnh vật ở đó hơn một thế kỷ trước Đây là quan cảnh hoàng sự bên ngoài nghi môn của đền Vôi Phục Hà Nội năm 1914 Những đứa trẻ đang chơi trên một con đường mòn dẫn vào đền Và đây là nghi môn của đền Vôi Phục hiện nay Có thể thấy cổng đền được giữ nguyên kiến trúc đặc biệt là hai cục chính ở giữa cổng đền Đền Vôi Phục là một ngôi đền cổ hiện nay có địa chỉ số 362 đường Kim Mã thuộc vườn Ngọc Khánh quận Ba Đình Hà Nội Ngôi đền này cũng nằm trong hệ Tư Trấn trấn dự phía Tây của thành Thăng Long xưa Cùng với đền Bạch Mã trấn ở phía Đồng đền Quán Thánh trấn ở phía Bắc đền Kim Liên trấn ở phía Nam nên còn được gọi với cái tên hoa mỹ khác là Tây Trấn Thăng Long Sau nghi môn là con đường dẫn vào đền Vôi Phục với hàng cây cổ thụ nhiều năm tuổi Cổng Tâm Quan Nội nằm ở cuối con đường Còn đây là cổng Tâm Quan hiện nay kiến trúc dường như không có thay đổi Quan cảnh trong khuôn viên đền Vôi Phục năm 1914 Khu điện thờ nằm phía bên trái Còn bên phải là diễn nước Điểm giống nhau giữa sư và nai của đền Vôi Phục là nét cổ kính và không gian rập bổng mát của cây xanh Một chú bé ngồi bên diễn nước của đền Vôi Phục cùng bộ quan gánh dùng để lấy nước Anh được chụp năm 1914 bởi nhiếp anh cha Lê Âu Bù Si Khung cảnh hoàng sơ ở ngôi đền cổ nổi tiếng của Hà Nội cách đây hơn một thế kỷ Một người dân đang lấy nước ở ao nước cạnh đền Vôi Phục Thời kỳ này nguồn nước tự nhiên được dùng phục vụ sinh hoạt phần lớn cho người dân Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung Hai đứa trẻ ngồi chơi bên diễn nước của đền Vôi Phục năm 1914 Và đây cũng là tấm ảnh cuối cùng xuất hiện trong video ngày hôm nay Xin cảm ơn quý vị đã theo dõi hết video Nếu thấy hay hãy chia sẻ cho mọi người cùng xem nhé Sự kiện kiến thức xin chào và hẹn gặp lại