Triều Tiên thường được xem là quốc gia tồi tệ nhất thế giới: một nền độc tài cha truyền con nối, kiểm duyệt tuyệt đối, những trại tù và cả một dân chúng bị giam sau một trong những đường biên giới khép kín nhất hành tinh. Nhưng có một sự thật khó chấp nhận: Triều Tiên có thể chưa phải nơi tồi tệ nhất. Bởi rải rác trên thế giới vẫn tồn tại những chế độ đã phát triển phiên bản kiểm soát tuyệt đối của riêng mình, đôi khi còn xâm nhập sâu hơn, quái đản hơn hoặc bóp nghẹt tinh thần con người hơn cả những gì diễn ra ở Bình Nhưỡng.
Video phân tích các mô hình độc tài cực đoan trên thế giới, từ sự cô lập của Triều Tiên, sùng bái cá nhân tại Turkmenistan, nô dịch hóa ở Eritrea đến mạng lưới giám sát cộng đồng tại Cuba. Nội dung nhấn mạnh sự tiến hóa của chủ nghĩa độc đoán khi kết hợp công nghệ và tâm lý học để kiểm soát con người một cách tinh vi và toàn diện hơn.
Triều Tiên thường được xem là quốc gia tồi tệ nhất thế giới,
một nền độc tài cha truyền con nối, kiểm duyệt tuyệt đối.
Những trại tù và cả dân chúng bị giam sau một trong
những đường biên giới khép kín nhất hành tinh.
Suốt nhiều thập niên, chế độ họ Kim trở thành thước
đo toàn cầu của sự kiểm soát độc đoán đến tận cùng.
Nhưng có một sự thật khó chấp nhận,
Triều Tiên có thể chưa phải là nơi tồi tệ nhất.
Bởi rải rác trên thế giới vẫn tồn tại những chế độ đã
phát triển phiên bản kiểm soát tuyệt đối của riêng mình.
đôi khi còn xâm nhập sâu hơn quá đạn
ơn hoặc là bóp nghẹt tinh thần con người hơn
cả những gì đang diễn ra ở Bình Nhưỡng đó là những quốc gia mà Hàn Quốc không
chỉ cai trị xã hội mà còn tìm cách thay thế chính hiện thực Ban
nước nước dưới đây có thể còn tồi tệ hơn cả Triều Tiên trên những
phương diện nhất định với các hệ thống đáng sợ đang giam giữ hàng triệu
người mắc kẹt bên trong Trong chương trình hôm nay quý vị hãy cùng
nhưng nơi đáng sợ nhất thế giới của Triều Tiên có thể bị xóa nhòa
với cung trời mới khám phá những góc tối của ba quốc gia này khiến dân
Ngọc Vi và ban biên tập xin kính chào tất cả quý vị khán giả
đang theo dõi chương trình bình luận chuyên sâu trên khung trời mới
Và bây giờ chúng ta sẽ cùng đến với phần nội dung chi tiết
Bình Nhưỡng chưa phải là giới hạn cuối cùng
Thưa quý vị, muốn hiểu được ba chế độ ấy,
cực đoan tới đâu trước hết phải nhìn vào Triều Tiên từ bên trong,
bởi ngay điểm xuất phát để so sánh đã vô cùng tàn bạo rồi.
Triều đại họ Kim nắm quyền liên tục từ năm 1948, mỗi công dân
sinh ra đã bị đặt vào hệ thống đẳng cấp cứng nhắc gọi là Songbun,
sự phân loại xã hội được thừa kế từ tổ tiên từng ủng
hộ hay chống lại chế độ trong chiến tranh Triều Tiên.
Songbun quyết định nơi ở, cơ hội vào đại học,
khả năng có được một việc làm tử tế, và trong nhiều trường hợp.
Cả việc có được ăn hay không, nó đều bám con người từ lúc mới
sinh ra tới khi chết hoàn toàn không có cơ chế để thay đổi.
Tội của một người trong gia đình trở thành gánh nặng của tất
cả những ai có liên hệ với họ, kéo dài qua nhiều thế hệ.
Khoảng 192.000 người bị giam trong các trại tù chính trị ở Triều Tiên
vào nửa đầu năm 2025. Tại đó, tù nhân phải chịu lao động cưỡng bức,
khẩu phần khiến họ đói kiệt và tra tấn có hệ thống.
Nhiều người bị đưa vào không phải vì điều bản thân làm,
mà vì một thành viên trong gia đình bị xem là không trung thành.
Ba thế hệ của cùng một gia đình có thể bị tống
giam vì tội chính trị của một người đàn ông.
Nhà nước kiểm soát mọi mặt đời sống công cộng,
thậm chí có cả những kiểu tóc được chính quyền chấp thuận.
Nghe nhạc Hàn Quốc có thể khiến một người bị hành quyết.
Xem phim nước ngoài có thể đẩy cả gia đình vào trại tù.
Năm 2020, Kim Jong-un thông qua một đạo luật biến việc sở hữu nội
dung truyền thông bên ngoài thành tội có thể bị tử hình. Án tử được
thi hành công khai trước những đám đông bị buộc phải chứng kiến.
Xét theo, gần như bất cứ thước đo nào, Triều Tiên cũng là một
trong những xã hội bị kiểm soát chặt chẽ nhất lịch sử loài người.
Nhưng bộ máy kiểm soát độc đoán không dừng ở lại Bình Nhưỡng.
Những chế độ khác đã nghiên cứu, điều chỉnh và trong
một số trường hợp đưa nó tới những nơi còn đen tối hơn.
Muốn hiểu bằng cách nào cần nhìn vào bộ công cụ chung mà
chế độ độc đoán dựa vào. Sùng bái cá nhân để nâng lãnh tụ,
lên ngang thần thánh. Không bao giờ sai.
Truyền thông nhà nước để nhấn chìm mọi tiếng nói khác.
Mạng lưới giám sát biến người dân thành công cụ chống lại nhau,
lao động cưỡng bức trói cả những thế hệ vào việc phục vụ nhà nước.
Đi cùng với đó là sự nhồi nhét ý thức hệ triệt để tới mức cuối cùng
người dân thôi đặt câu hỏi về hệ thống, không phải vì sợ hậu quả,
mà vì họ không còn tưởng tượng nổi một cách sống nào khác.
Đó là những khối nền, những nguyên liệu thô của đàn áp. Mọi nền
độc tài được nhắc tới ở đây đều sử dụng một phiên bản của chúng,
nhưng ba quốc gia sắp được xem xét không chỉ sử dụng những công cụ ấy.
Họ tinh chỉnh biến chúng thành vũ khí theo những hướng mới,
tạo ra những hệ thống mà trên phương diện then chốt còn cực đoan hơn,
dai dẳng và xâm nhập tâm lý sâu hơn,
chế độ đang thu hút sự chú ý của toàn thế giới này.
Quốc gia đầu tiên có lẽ là một trong những nền độc tài kỳ quái
nhất từng được dựng lên, Turkmenistan, địa ngục sau lớp cẩm thạch.
Turkmenistan nằm ở Trung Á kẹp giữa Iran và Afghanistan.
Nơi sa mạc Karakum, phủ phần lớn lãnh thổ, với nhiều người đất nước
này gần như chẳng hiện diện trên bản đồ nhận thức, chính sự mờ nhạt
ấy có phần giúp một trong những cuộc sùng bái cá nhân khác thường
nhất lịch sử phát triển gần như hoàn toàn ngoài tầm nhìn của thế giới.
Khi Liên Xô tan rã năm 1991,
Một cựu quan chức của đảng Cộng sản Liên Xô
tên là Saparmurat Niyazov lên nắm quyền.
Ông ta không chỉ trở thành tổng thống mà tự xưng là Turkmenbashi,
tức là cha của tất cả những người Turkmen,
rồi từng bước tái tạo cả đất nước quanh hình ảnh của bản thân.
ông ta đổi tên các tháng trong lịch
cho kênh Ghiền
trong gia đình. Đây không
phải kiểu kiểm soát mang tính ẩn dụ, ông ta đang cố gắng sắp xếp lại
cả thời gian theo đúng nghĩa đen nhưng công cụ cai trị gây choáng
video hấp dẫn
bản chính trị mà là một kinh sách thiêng liêng
Tuyên bố tác phẩm được viết dưới sự soi dẫn trực tiếp của Thượng Đế
Và bất cứ công dân nào đọc ba lần đều được bảo đảm lên thiên đường
Ở nơi khác đó chỉ là màn diễn hoang tưởng
Nhưng tại Turkmenistan nó lại trở thành luật lệ
Ruhnama được đưa thành nội dung bắt buộc ở mọi trường học.
Sinh viên đại học không thể vượt qua kỳ thi nếu không chứng
tỏ mình nắm vững nội dung. Viên chức nhà nước phải được kiểm
tra về những đoạn trong sách như một điều kiện làm việc.
Muốn có bằng lái xe cũng phải thi về các giáo huấn trong Ruhnama,
một phiên bản cơ khí khổng lồ của cuốn sách được dựng tại trung
tâm Ashgabat. Mỗi tối nó mở ra, còn những trang sách được đọc qua
loa phóng thanh vang lên vào màn đêm. Rồi còn chính Ashgabat.
Bằng nguồn thu từ trữ lượng khí đốt thiên nhiên
khổng lồ của Turkmenistan, Niyazov đã biến thủ đô
thành tượng đài vật chất cho quyền lực của bản thân.
Thành phố giữ kỷ lục Guinness thế giới 543 tòa nhà ốp đá cẩm
thạch trắng trên diện tích 4,5 triệu m2, tạo thành nơi có
mật độ công trình ốp đá cẩm thạch trắng cao nhất hành tinh.
Đường phố sạch bóng kiến trúc đồ sộ nhưng phía sau mặt tiền
đá trắng lóa ấy, tỷ lệ thất nghiệp của đất nước lên tới 60%.
Theo truyền thông độc lập, tâm điểm của ảo ảnh cẩm thạch là
bức tượng Niyazov bằng vàng cao gần 12 mét xoay quanh trục,
để gương mặt lãnh tụ luôn hướng về mặt trời.
Niyazov qua đời vào năm 2006, thế giới chờ đợi cải cách,
nhưng thay vào đó họ nhận được phần tiếp theo của cùng một câu chuyện.
Người kế nhiệm là Gurbanguly Berdimuhamedov,
giữ lại đá cẩm thạch và sự sùng bái cá nhân.
Ông ta nới một vài sắc lệnh mang dáng dấp biếm họa,
việc nuôi chó và để râu được cho phép trở lại,
nhưng ông ta thêm vào những nội ám ảnh riêng.
Một đầu ngựa bằng đá cẩm thạch nặng 600 tấn được đặt lên trên
đỉnh sân vận động Olympic, chân dung ông ta xuất hiện trên bảng
điều khiển của mọi xe taxi và trang nhất báo chí khắp cả nước.
Ông ta xuất bản hàng loạt sách riêng mà người dân được yêu cầu phải
nghiên cứu, lập một ngày lễ dành riêng cho giống chó mình yêu thích.
Năm 2022, ông ta trao ghế tổng thống cho con trai là Serdar và
hoàn tất quá trình biến sùng bái cá nhân thành một triều đại,
cha truyền con nối công khai.
Nhưng diễn biến đáng ngại nhất lại đang xảy ra lúc này
Chế độ xây dựng Arkadag,
thành phố thông minh trị giá trăm tỷ đô la Hoa Kỳ
Mang tên danh hiệu của người cha nghĩa là người bảo hộ
Được quảng bá như trung tâm đổi mới bền vững
Arkadag thích hợp cho việc thu thập dữ
liệu theo thời gian thực và giao thông
Dịch vụ công và hoạt động hàng ngày
Và một mạng lưới thông minh thống nhất
Trong một quốc gia không có báo chí độc lập
và mạng toàn cầu bị hạn chế nghiêm ngặt
Hạ tầng thông minh ấy lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác
Một mặt
Tại nơi không ai được phép đưa tin về điều nó thật sự làm
các bạn
Kiểm duyệt ở Triều Tiên rất tàn bạo
Nhưng ở Turkmenistan đã nhận nên cả một
đã theo
hiện thực được thiết kế về mặt thẩm mỹ
Một thành phố cẩm thạch xây bằng tiền khí đốt và sự im lặng
dõi và
Khiến cho hệ thống gần như không thể được nhìn rõ từ bên ngoài
Tuy nhiên chủ nghĩa độc đoán kỳ quái dù cực đoan đến đâu
hẹn gặp
Vẫn chưa phải dạng bóp nghẹt con người nhất
Quốc gia tiếp theo không dùng một cuốn sách để chiếm lĩnh tâm trí
lại.
Đã chiếm lấy thân thể bắt đầu từ trẻ em
Eritrea, một quốc gia bị biến thành trại lính.
Eritrea là một quốc gia nhỏ tại vùng sừng châu Phi,
nằm ở bên bờ Hồng Hải giữa Ethiopia và Sudan và Djibouti.
Nước này giành độc lập năm 1993 sau cuộc
chiến tàn khốc kéo dài 30 năm với Ethiopia.
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
ta lại đóng nó lại trong những năm sau độc lập thay vì xây dựng xã hội tự
bỏ lỡ những
do mà phong trào giải phóng hứa hẹn,
Afewerki tạo ra một thứ hoàn toàn khác.
video hấp dẫn
Hiến pháp được soạn thảo nhưng chưa bao giờ được thực thi.
Bầu cử được lên lịch nhưng chưa bao giờ được diễn ra.
Năm 2001, khi một nhóm quan chức cao cấp,
những người cả nam lẫn nữ từng chiến đấu
bên cạnh Afewerki suốt nhiều thập niên,
công bố thư ngõ kêu gọi cải cách dân chủ,
thì họ đã bị bắt chỉ trong vài tuần.
Một số người được cho là vẫn bị giam cho đến tận hôm nay.
Những người khác bị cho là đã chết
Không cáo trạng, không xét xử, không có thông tin
Ông ta biến đất nước thành một trại lính
Mọi công dân Eritrea đều thuộc diện nghĩa vụ quân sự quốc gia
Trên giấy tờ, luật định 18 tháng quân dịch bắt buộc
Nhưng trên thực tế, theo tài liệu của Liên Hợp Quốc
Tổ chức theo dõi nhân quyền và những lời kể
được xác minh của hàng nghìn người đã bỏ trốn
Nghĩa vụ tại Eritrea kéo dài vô thời hạn
Nam giới tới 60 tuổi, phụ nữ tới 27 tuổi,
bị buộc phục vụ nhà nước theo cách nhà nước quyết định.
Thường là lao động chân tay trong nông nghiệp, xây dựng và khai mỏ,
với mức thù lao thấp tới mức gần như không thể gọi là tiền công.
Ủy ban điều tra của Liên Hợp Quốc mô tả thẳng hệ thống này chính
là nô dịch. Nhưng ở đây còn một tầng đen tối hơn nơi Eritrea
bắt đầu khác biệt với gần như mọi chế độ khác trên thế giới.
Nhà nước không đợi tới khi công dân trưởng thành rồi mới bắt đầu.
Tất cả học sinh, cả nam lẫn nữ phải hoàn thành năm cuối trung
học tại Sawa, một trại quân sự xa xôi trong sa mạc phía Tây.
Tại Sawa, ranh giới giữa giáo dục và cưỡng bách nhập ngũ bị xóa bỏ.
Học sinh vừa chuẩn bị thi quốc gia vừa trải qua các bài huấn luyện quân
sự, dưới quyền những sĩ quan bị tố cáo có hành vi tàn bạo có hệ thống.
Nhiều người trẻ đi qua Sawa vẫn còn là trẻ em,
với nhiều người đặc biệt là các cô gái trẻ sang chấn tâm lý
do điều kiện tại đó nghiêm trọng tới mức.
Giới lâm sàng ghi nhận những đợt xuất hiện hàng loạt
chứng rối loạn chuyển dạng, căng thẳng tâm lý cực độ,
biểu hiện thành các triệu chứng thần kinh thể chất như tê liệt,
co giật mà không tìm thấy nguyên nhân thực thể.
Nói cách khác thì cơ thể suy sụp dưới dạng
sức nặng tâm trí mà không còn chịu đựng nổi.
Mỗi tháng, hàng nghìn thanh niên Eritrea chạy khỏi đất nước,
biên giới được tuần tra với lệnh bắn hạ người vượt biên.
Nhiều người thoát được vượt Sahara và địa Trung Hải,
còn nhiều người thì không sống sót.
Nhưng dòng người vẫn cứ tiếp diễn bởi với những ai sống trong hệ
thống này, nguy cơ của cuộc đào thoát hiểm nghèo vẫn đáng chọn hơn
là số phận chắc chắn bị trói vào nghĩa vụ không có ngày kết thúc.
Trong chỉ số tự do báo chí thế giới năm 2025 của Tổ chức Phóng
viên Không Biên giới, Eritrea bị xếp thứ 180 trên 180 quốc gia,
đứng cuối cùng của thế giới thấp hơn cả Triều Tiên ở vị trí 179.
Cả nước không có lấy một cơ quan truyền thông độc lập.
Tất cả đã bị cấm từ năm 2001.
Những nhà báo bị giam hơn 20 năm mà không có cáo trạng hay xét xử.
Nếu cho rằng rời đất nước là rời khỏi chế độ,
phần đáng sợ nhất vẫn còn ở phía trước.
Nếu là người Eritrea sống ở nước ngoài tại London, Toronto hay Berlin,
chế độ này vẫn thò tay vào túi của họ. Nhà nước đánh thuế
2% lên toàn bộ thu nhập của người Eritrea ở hải ngoại.
Chính thức gọi là thuế phục hồi và tái thiết
Từ chối nộp không chỉ gây đắc rối về mặt giấy tờ
Mà có nghĩa là không thể gia hạn hộ chiếu
Những người thân còn sống ở Eritrea có thể bị mất
quyền tiếp cận phiếu lương thực và dịch vụ thiết yếu
Các đại sứ quán và mạng lưới gắn chế độ chủ động theo dõi
Xách nhiễu đe dọa những người Eritrea ở
nước ngoài bị xem là thiếu trung thành
Nghị viện châu Âu ghi nhận điều này
Tổ chức ân xá quốc tế cũng ghi nhận điều này
Các ủy ban của Quốc hội Anh cũng đã tiếp nhận chứng cứ
Triều Tiên canh biên giới bằng tháp canh gác và bãi mìn.
Eritrea theo dõi công dân tới tận nước dân chủ,
rồi buộc họ nộp tiền ngay tại đó.
Nhà tù không có tường, chỉ có cánh tay vương rất dài.
Nhưng hệ thống tiếp theo trên một số phương diện còn thâm hiểm
hơn cả một nền độc tài không xây tường hay là đổi tên lịch,
mà tuyển mộ chính hàng xóm của quý vị.
Cuba biến người dân thành công cụ đàn áp lẫn nhau.
Suốt nhiều thập niên, Cuba tồn tại ở một vị trí kỳ lạ trong
nhận thức của phương Tây, huyền thoại cách mạng, xì gà,
xe hơi cổ và một hình ảnh kháng cự được lãng mạn hóa.
Nhưng bên dưới những hình ảnh ấy,
nhà nước Cuba dựng lên một trong những hệ thống kiểm soát xã
hội chi ly và thâm nhập tâm lý sâu nhất từng được hình dung.
Các chế độ độc đoán khác có thể không sao chép được,
bởi nó phụ thuộc vào thứ họ không thể sản xuất, lòng tin và những
gì xảy ra khi nhà nước phá hủy lòng tin một cách có hệ thống.
Mọi chuyện bắt đầu từ năm 1960, một năm sau cách mạng,
Fidel Castro tuyên bố thành lập Ủy ban bảo vệ cách mạng,
mục đích công bố là bảo vệ cách mạng trước phá hoại từ bên trong.
Chức năng thực sự là biến mọi khu dân cư Cuba thành một đơn
vị giám sát, các ủy ban được tổ chức theo từng khối phố.
Mỗi khối có một ủy ban, mỗi ủy ban có một chủ tịch,
người này chịu trách nhiệm lập hồ sơ chi tiết về từng cư
dân trong địa bàn, ai tới nhà họ, thường xuyên tới mức nào.
Họ nhận bao nhiêu kiện hàng, hiệu quả làm việc,
quan điểm chính trị, lịch sử, gia đình
và điều mà chính chủ tịch ủy ban đánh giá
là phẩm chất đạo đức cách mạng của họ
Thông tin ấy chạy thẳng tới cơ quan an ninh nhà nước
Đến năm 2010, tổng số 11,2 triệu dân Cuba có tới 8,4 triệu
người đăng ký là thành viên các ủy ban bảo vệ cách mạng.
Tai mắt có ở khắp nơi.
Bởi tai mắt chính là mọi người, những thông tin trong hồ
sơ không chỉ nằm ở đó cho có, chúng quyết định số phận.
Một báo cáo của ủy ban có thể chặn cơ
hội làm việc trong khu vực nhà nước,
mà tại Cuba gần như đồng nghĩa với toàn bộ cơ hội việc làm.
Nó có thể ngăn một sinh viên vào được đại học,
ngăn một công dân có giấy phép đi lại.
Một lời phê phán bị ghi vào hồ sơ khu phố có thể đeo bám
con người trong nhiều thập niên,
khi không biết người đối diện là bạn hay người báo cáo về mình,
ngay cả một lời than phiền cũng phải nuốt trở vào.
Nhưng các ủy ban mới chỉ là một nửa hệ thống,
nửa còn lại là thứ mà nhà nước Cuba gọi là Actos de Repudio.
là những hành vi lên án khi một người bất đồng chính kiến,
một nhà hoạt động nhân quyền hoặc một người
định cư mà chưa xin phép lọt vào tầm ngắm,
chế độ không chỉ cử công an tới nơi, họ còn huy động cả khu phố,
những nhóm công dân cách mạng được điều phối qua mạng lưới ủy ban và các
đội phản ứng nhanh bao vây nhà mục tiêu, la hét, ném đồ vật, hành hung.
Đó không phải biểu hiện của phẫn nộ tự phát của cộng đồng,
đó là những chiến dịch do nhà nước dàn dựng để đạt được điều công
an một mình làm không được.
Khiến cho nạn nhân cảm thấy không chỉ chính quyền mà cả con phố,
hàng xóm và cộng đồng của mình đều quay lưng chống lại họ
Tháng 7 năm 2021, Cuba chứng kiến cuộc nổi dậy
quần chúng lớn nhất kể từ cách mạng năm 1959
Hàng chục nghìn người tại hàng chục thành phố xuống đường hô vang tự
do và tổ quốc và sự sống
Nhà nước đáp trả bằng sức mạnh áp đảo hàng trăm vụ bắt giữ tùy tiện
Những người biểu tình bị kết án hàng chục năm tù và một
cuộc đàn áp có hệ thống tiếp diễn cho tới tận hôm nay
Theo báo cáo Thế giới năm 2026 của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền,
đàn áp không có dấu hiệu giảm bớt và chế độ chưa dừng lại ở đó.
Năm 2022, Bộ luật Hình sự mới mở rộng mạnh
khả năng hình sự hóa phát ngôn trên mạng.
Năm 2023, Luật truyền thông xã hội tiếp nối trao cho nhà
chức trách những quyền lực mới sâu rộng đối với nội dung số.
ETECSA, doanh nghiệp viễn thông, độc quyền do nhà nước kiểm soát
tăng giá dữ liệu mạng tới mức thường vượt cả lương tối thiểu
trung bình một tháng khiến những người Cuba nghèo nhất không thể
trả tiền để tiếp cận thông tin hay tổ chức hoạt động trên mạng.
Kết quả là một hệ thống mà mỗi tầng đời sống đều trở thành công
cụ kiểm soát, khu phố theo dõi, hồ sơ ghi lại, đám đông lên án,
luật pháp hình sự hóa, còn truy cập mạng vượt ra khỏi khả năng chi trả.
Cuba không có
những bức tường ấy nhưng không có nơi nào
Khi độc tài học cách trở nên vô hình,
khi lùi lại nhìn cả ba quốc gia, một mô thức đang hiện ra cho
Mì Gõ Để không
thấy sự kiểm soát độc đoán đang tiến về đâu trên toàn cầu.
Triều Tiên xây hệ thống quanh sự cô lập địa lý,
bỏ lỡ những
tường hàng rào bóng tối.
Thế giới có thể nhìn thấy sự tàn bạo của ảnh vệ tinh,
video hấp dẫn
nhưng nó được đóng kính, sự tàn nhẫn hiện rõ.
Chính vì phải mang hình hài vật chất trực diện đến như vậy,
dây thép gai, trại tù, lính biên phòng có lệnh nổ súng.
Turkmenistan xây dựng hệ thống quanh một hiện thực được chế tạo,
đá cẩm thạch huyền thoại, tượng vàng xoay theo hướng mặt trời,
rồi tới thành phố thông minh theo dõi đời sống hàng ngày trong
lúc thế giới gần như không biết quốc gia này đang tồn tại.
Những màn phô diện khiến đàn áp trở nên vô hình.
Eritrea xây dựng hệ thống quanh sự bòn rút thường trực,
sức lao động tiền bạc con người, rồi kéo dài nó qua biên giới quốc tế,
biến ngay cả cuộc sống lưu vong thành một hình thức tiếp
tục bị kiểm soát, không có bên ngoài, không có một điểm
đào thoát nào mà qua đó bàn tay chế độ chịu nới lỏng cả.
Cuba xây hệ thống quanh tâm lý con người,
tuyển mộ những công dân bình thường để theo dõi,
tối giác và tấn công chính hàng xóm của mình.
Một xã hội được tạo ra một bộ máy đàn áp không có đồng phục,
không có trụ sở, không có một tòa nhà trung tâm để
người ta chỉ vào mà nói rằng sự áp bức nằm ở đây.
Nó nằm trong khối phố, trong ủy ban, trong hồ sơ.
Chế độ họ kim là quái vật,
không một phân tích trung thực nào phủ nhận điều ấy.
Nhưng ba quốc gia này cho thấy chủ nghĩa độc đoán không đứng yên
Nó đã tiến hóa, học hỏi,
tìm ra cách vận hành hiệu quả hơn và tự ngụy trang lấy
Chế độ Turkmenistan học được rằng sự
thịnh vượng được giàn dựng có thể bền hơn
Nỗi sợ được tạo ra
Một dân chúng phụ thuộc vào khí đốt và điện nhà nước cung cấp
Sẽ không muốn mạo hiểm làm gián đoạn hệ thống
Chế độ Eritrea học được rằng cưỡng bách phục vụ có thể được mở rộng
Nếu tuyên bố mọi công dân là tài sản nhà nước
từ tuổi 18 sẽ không bao giờ thiếu lao động
Cũng không phải lo ai có thể tổ chức chống lại mình.
Chế độ Cuba học được rằng mạng lưới giám sát tiết kiệm chi phí nhất
chính là mạng lưới do công dân tự tạo ra,
biến hàng xóm thành người chỉ điểm,
không chỉ giúp thu thập tình báo mà còn phá hủy
lòng tin xã hội vốn làm nên khả năng phản kháng.
Giờ đây khi công nghệ trưởng thành,
các thành phố thông minh xuất hiện nhiều hơn,
luật về truyền thông số mở rộng và việc
theo dõi cộng đồng hải ngoại tinh vi hơn,
các hệ thống ấy không trở nên bất cực đoan.
Chúng trở nên hiệu quả hơn, dễ xuất khẩu hơn, khó nhìn thấy hơn
Triều Tiên có thể là nền độc tài nổi tiếng nhất thế giới
Nhưng bộ máy kiểm soát tuyệt đối đã âm thầm tiến hóa
Tại Ashgabat, Asmara và Havana
Trên một số phương diện, những gì họ xây dựng còn dài dặn
Xâm nhập sâu hơn và khó thoát hơn
Nếu ba quốc gia đã vượt cả Triều Tiên về những phương thức kiểm soát ấy
Thế hệ chủ nghĩa độc đoán tiếp theo sẽ mang hình hài nào đây?
Và sự quan tâm của chúng ta có đủ để ngăn chặn nó hay không?
Vâng thưa quý vị, thông tin vừa rồi đã khép lại chương trình
bình luận chuyên sâu trên khung trời mới ngày hôm nay.
Một lần nữa, Ngọc Vi xin trân trọng cảm ơn quý vị đã luôn tin
tưởng và lựa chọn chúng tôi để cập nhật tin tức mỗi ngày.
Xin mời quý vị hãy ghi danh đăng ký kênh và nhấn nút chuông thông
báo bên cạnh để cập nhật những tin tức mới nhất từ khung trời mới.
Còn bây giờ, Ngọc Vi xin kính chào và hẹn gặp
lại quý vị trong các chương trình tiếp theo.