Nội dung chính: 0:00 Điểm tin “Các bạn phải thắng cuộc bầu cử giữa kỳ, bởi nếu chúng ta thất bại, mọi chuyện sẽ chỉ toàn là... Ý tôi là, họ sẽ tìm cớ để luận tội tôi. Tôi sẽ bị luận tội.” Đó là lời mà ông Donald Trump đã cảnh báo chính đảng của mình về viễn cảnh sẽ xảy ra nếu họ thất bại vào tháng 1 năm nay. Và đến ngày 3 tháng 11, họ đã mất sạch cả Hạ viện lẫn Thượng viện chỉ trong một đêm. Lần đầu tiên kể từ năm 1988, bang Texas bầu ra một Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ. Tại Kansas, đó là lần đầu tiên kể từ năm 1932.
Vậy điều gì sẽ chờ đợi một vị Tổng thống sau một đêm thất bại như thế? Lịch sử nước Mỹ từ năm 1900 đến nay đã chứng kiến kịch bản này năm lần — và những diễn biến sau đó còn kịch tính hơn bạn tưởng rất nhiều.
Một vị Tổng thống từng bị chính Thượng nghị sĩ cùng đảng yêu cầu từ chức, nhưng hai năm sau, ông giành lại tất cả. Một người khác thoát hiểm ngoạn mục nhờ một tờ báo in nhầm tên người thắng cuộc. Một người vừa giành chiến thắng trong Thế chiến nhưng lại để mất quyền kiểm soát Quốc hội ngay trong cùng một tuần. Một người khiến Chủ tịch Hạ viện phải lủi thủi bước xuống từ cửa sau của chuyên cơ Không lực Một. Và một người khác bước thẳng vào phòng họp báo, gọi thất bại của chính mình là một cú "thất bại thảm hại". Ba trong số họ đã lội ngược dòng thành công. Hai người còn lại phải chứng kiến đảng của mình đánh mất Nhà Trắng. Bởi vậy, hai năm tới đây Ông Trump sẽ trở thành Harry Truman hay George W. Bush? Trong video này, chúng ta sẽ cùng phân tích những gì một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát thực sự có thể làm với ông Trump kể từ tháng Giêng 2027.
Các bạn phải thắng cuộc bầu cử giữa kỳ,
bởi nếu chúng ta thất bại, mọi chuyện sẽ chỉ toàn là,
ý tôi là họ sẽ tìm cớ để luận tội tôi, tôi sẽ bị luận tội.
Thưa quý vị, đó là lời mà Tổng thống Donald Trump
đã cảnh báo chính đảng của mình về viễn cảnh
sẽ xảy ra nếu họ thất bại vào tháng 1 năm nay.
Và đến ngày 3 tháng 11,
họ đã mất sạch cả Hạ viện lẫn Thượng viện chỉ trong một đêm
Lần đầu tiên kể từ năm 1988,
tiểu bang Texas bầu ra một thượng nghị sĩ đảng Dân Chủ tại Kansas
Đó là lần đầu tiên kể từ năm 1932
Vậy điều gì sẽ chờ đợi một vị tổng
thống sau một đêm thất bại như thế này?
Lịch sử nước Mỹ từ năm 1900 đến nay đã chứng kiến kịch bản này 5 lần.
Và những diễn biến sau đó thì còn kịch
tính hơn là chúng ta tưởng rất nhiều.
Một vị tổng thống từng bị chính thường
nghị sĩ cùng đảng yêu cầu từ chức,
nhưng 2 năm sau, ông giành lại tất cả.
Một người khác thì thoát hiểm ngoạn mục nhờ một tờ báo
in nhầm tên một người thắng cuộc.
Một người vừa giành chiến thắng trong thế chiến,
nhưng lại để mất quyền kiểm soát quốc hội ngay trong cùng một tuần.
Một người khiến Chủ tịch Hạ Viện phải lủi thổi
bước xuống từ cửa sau của chuyên cơ không lực 1
và một người khác bước thẳng vào phòng họp báo gọi
thất bại của chính mình là một cú thất bại thảm hại.
Ba trong số họ đã lội ngược dòng thành công.
Hai người còn lại phải chứng kiến đảng của mình đánh mất tòa Bạch Ốc.
Bởi vậy, hai năm tới đây,
ông Trump sẽ trở thành Harry Truman hay là George W. Bush.
Trong video này, chúng ta sẽ cùng phân tích những gì quốc hội
do đảng Dân Chủ kiểm soát
thực sự có thể làm được gì ông Trump kể từ tháng Giêng 2027 tới nhé!
Ngọc Vi xin kính chào tất cả quý vị khán giả
đang theo dõi chương trình trên Khung Trời Mới.
Cảm ơn quý vị đã luôn tin tưởng lựa chọn
Khung Trời Mới cập nhật thông tin mỗi ngày.
Nếu yêu mến những nội dung của chúng tôi,
quý vị đừng quên ghi danh đăng ký kênh
cùng nút chuông thông báo bên cạnh,
hoặc đăng ký trở thành hội viên của Khung Trời Mới
để ủng hộ chúng tôi quý vị nhé!
Không để quý vị chờ lâu thêm nữa, Ngọc Phi xin mời quý vị cùng
theo dõi phần nội dung chi tiết có trong chương trình hôm nay.
Bàn cờ sau đêm bầu cử
Thưa quý vị, hầu hết mọi người đều biết đảng của Tổng thống
đương nhiệm thường thất thế trong các cuộc bầu cử giữa kỳ.
Kể từ sau Thế chiến thứ 2, đảng cầm quyền đã để mất ghế tại Hạ
viện trong hầu hết các kỳ bầu cử giữa kỳ trừ 2 lần ngoại lệ,
mức sụt giảm trung bình là khoảng 26 ghế.
Điều này gần như đã trở thành một thông lệ, người dân Mỹ bầu ra một
Tổng thống và 2 năm sau họ gửi cho ông ta một hóa đơn tính sổ.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ,
mất ghế là chuyện bình thường còn mất trắng thì không.
Theo số liệu hiện tại, cách biệt của họ về
tổng số phiếu bầu toàn quốc cho Hạ Viện
là lớn nhất trong bất kỳ kỳ bầu cử giữa kỳ nào kể từ năm 1974.
Đã có 8 ghế thượng viện đổi chủ,
tất cả đều chuyển từ đảng Cộng Hòa sang đảng Dân Chủ,
theo bản kết quả Reuters cập nhật ngày 16 tháng 11 năm 2026.
Trong số đó, 7 ghế nằm tại những bang
ông Trump giành chiến thắng năm 2024.
Nếu hỏi cử tri lý do, bạn sẽ nhận được 3 câu trả lời giống hệt nhau.
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
và khi được hỏi điều gì đã đi lệch hướng
ông chỉ đưa ra một lý do duy nhất
tôi nghĩ một phần là do vấn đề Iran
Sau đó ông đăng tải bức ảnh
một chiếc mũ lưỡi trai màu đỏ
trên mặt trước chỉ theo đúng một từ
Veto nghĩa là phủ quyết
và chúng ta thử đoán xem
giá trị của nó sẽ lớn đến nhường nào
Ngày mùng 3 tháng 1
Quốc hội khóa mới tuyên thệ nhậm chức
và mọi ủy ban ở cả hai viện đều đổi chủ
Ai nắm chiếc búa điều hành
sẽ quyết định vấn đề nào bị điều tra
Ai bị triệu tập ra điều trần và khi nào ống kính truyền thông bật lên?
Họ cũng nắm trong tay trát đòi hầu tòa, tức mệnh lệnh pháp lý
buộc giao nộp tài liệu hoặc ra làm chứng dưới lời tuyên thệ.
Suốt hai năm qua, các thư yêu cầu cung cấp hồ
sơ của đảng Dân Chủ đều bị Nhà Trắng phớt lờ.
Từ tháng Giêng tới, chúng sẽ đi kèm thời hạn chót.
Nghị sĩ Robert Garcia, người dự kiến đứng đầu Ủy ban Giám sát Hạ Viện,
tuyên bố các quan chức chính quyền có thể
nhận trát triệu tập ngay ngày đầu tiên.
Danh sách mục tiêu đã công khai.
Cuộc chiến với Iran hồ sơ vụ án Epstein và các
thương vụ làm ăn liên quan đến gia đình Tổng thống.
Cố vấn Nhà Trắng đã gửi văn bản cảnh báo về các lằn ranh đỏ.
Chưa ai nhậm chức, nhưng hai bên đã bắt đầu màn đấu thư.
Thượng viện trầm lắng hơn.
Nhưng đoạn giãn có thể thấm thía hơn
Mọi bộ trưởng nội các và thẩm phán liên bang
Đều cần phiếu thuận của thượng viện
Để được bổ nhiệm
Và từ tháng giêng đảng dân chủ sẽ quyết định
Ai mới có cơ hội được đưa ra bỏ phiếu
Và rồi đến chính từ ngữ
Mà ông Trump đã nhắc tới
Luận tội
Quy trình này bắt đầu tại Hạ viện
Và chỉ cần đa số quá bán đơn thuần
Điều Đảng Dân chủ đã nắm chắc
Tuy nhiên để phế truất Tổng thống
Cần tới 2 phần 3 số phiếu
Tại Thượng viện tức 67 phiếu
trong khi Đảng Dân chủ cùng lắm chỉ có tối đa 55 ghế.
Trong lịch sử Mỹ, chưa từng có tổng
thống nào bị phế truất theo cách này.
Nhưng điều tra chỉ là một cách quốc hội gây sức ép,
cách còn lại là tiền bạc,
mọi đồng ngân sách chính phủ chi tiêu đều phải được quốc hội thông qua.
Ông Trump có thể phủ quyết bất kỳ dự luật nào,
và để lật ngược quyền này,
quốc hội cần 2 phần 3 số phiếu ở cả 2 viện.
Trong nhiệm kỳ đầu, ông từng phủ quyết 10 dự
luật và quốc hội chỉ lật ngược được đúng 1 lần.
thế nhưng quyền phủ quyết chỉ có thể nói không
chứ không thể chi trả cho bất cứ thứ gì
Và chính quyền này
vốn đã trải qua đợt đóng cửa chính phủ
dài nhất lịch sử Mỹ
43 ngày, ngay trong năm ngoái
Bàn cờ đã bày ra
một bên là trát đòi hầu tòa
bên kia là quyền phủ quyết
và đồng hồ đếm ngược 2 năm đã chạy
5 vị tổng thống Mỹ từng ngồi vào đúng chiếc ghế
mà ông Trump đang ngồi
Dưới đây là cách mỗi người đã xoay xở
Woodrow Wilson, người không chịu thỏa hiệp
Tháng 9 năm 1919 tại Pueblo, bang Colorado,
Tổng thống Woodrow Wilson có khoảng 40 bài phát biểu trong 3 tuần
từ tòa cuối một đoàn tàu hỏa để cố cứu vãn điều ông tâm huyết nhất,
đêm đó trên tàu ông gục ngã. Một tuần sau cơn đột quỵ khiến ông
liệt nửa người và điều ông nỗ lực bảo vệ cuối cùng vẫn chết yểu.
Quay lại một năm trước đó, tháng 10 năm 1918.
Thế chiến thứ nhất sắp kết thúc và ông Wilson đã vạch kế hoạch hòa
bình hậu chiến, với ý tưởng lớn là thành lập hội quốc liên, tổ chức
giải quyết mâu thuẫn quốc tế trước khi bùng phát thành chiến tranh.
Để thường viện phê chuẩn 10 ngày trước bầu cử giữa kỳ,
ông công khai kêu gọi dân Mỹ bỏ phiếu cho đảng Dân Chủ,
cảnh báo chiến thắng của đảng Cộng Hòa sẽ bị thế
giới xem là sự bác bỏ vai trò lãnh đạo của ông.
Nước đi đó phản tác dụng.
Ngày 5 tháng 11, đảng Cộng Hòa thâu tóm cả hai viện quốc hội.
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Mì Gõ Để không
bỏ lỡ những
video hấp dẫn
Nhưng lại chỉ đạo các nghị sĩ cùng đảng
bác bỏ mọi phiên bản có sửa đổi của Lodge
Với ông thỏa hiệp là đầu hàng
Ông phớt lờ thượng viện lên tàu vận động
công chúng cho tới khi gục ngã tại Pueblo
Thượng viện bác bỏ hiệp ước vào tháng 11 năm 1919 và tháng 3 năm sau
Mỹ chưa bao giờ gia nhập hội quốc liên
Đến năm 1920, đảng của ông thảm bại trước ứng viên Warren Harding
Ông Wilson từ chối thỏa hiệp và mất tất cả
Một tiền lệ đáng nhớ
Bởi ông Trump cũng vừa mất quốc hội giữa lúc có chiến tranh
Harry Truman và quốc hội ăn không ngồi rồi
28 năm sau, vị tổng thống tiếp theo mất trắng
Quốc hội thậm chí còn bị chính phe mình yêu cầu từ chức
Mùa thu năm 1946, nước Mỹ khan hiếm thịt
Các biện pháp kiểm soát giá thời chiến
hết hiệu lực khiến giá thịt tăng vọt
Washington áp đặt lại lệnh kiểm soát giá
Khiến chủ trang trại găm gia súc không xuất chuồng
Người dân xếp hàng dài trước các tiệm thịt trống trơn
Vì Tổng thống giận dữ viết sẵn bài diễn văn cáo buộc cả
nước quay lưng với mình rồi không đọc trước khi nhượng bộ
dỡ bỏ kiểm soát giá 3 tuần trước bầu cử, nhưng đã quá muộn.
Harry Truman vốn không được chuẩn bị để làm Tổng thống, ông mới làm
Phó Tổng thống chưa đầy 3 tháng thì Franklin Roosevelt qua đời.
Đảng Cộng Hòa chỉ cần 2 từ cho chiến dịch tranh cử. Đủ chưa?
Cử tri trả lời đủ rồi, trao cho Đảng Cộng Hòa thêm 55 ghế Hạ Viện
và 12 ghế Thượng Viện, thâu tóm cả 2 viện lần đầu sau 16 năm.
Đảng Dân Chủ gọi đó là cuộc bầu cử bitter.
Thượng nghị sĩ Dân Chủ J. William
Fulbright của bang Arkansas liền đề xuất
vì ông Truman không có phó tổng thống nên
người kế nhiệm tiếp theo là ngoại trưởng.
Ông Truman nên bổ nhiệm một người Cộng hòa làm ngoại
trưởng rồi từ chức để trao chính phủ cho phe đối lập.
Ông Truman đáp trả bằng cách đặc biệt danh cho vị nghị sĩ này
là thượng nghị sĩ nửa sáng suốt, chơi chữ từ tên Fulbright.
Hãy nhớ thứ tự kế nhiệm này.
Nó sẽ thay đổi vài tháng sau đó và có ý nghĩa sống còn vào năm 2027.
Tuy nhiên phần thường bị bỏ qua là
quốc hội Cộng hòa đó đối đầu gay gắt với ông Truman về đối nội,
thậm chí lật ngược quyền phủ quyết của
ông với một đạo luật lao động lớn.
Nhưng về đối ngoại, chính quốc hội ấy lại trao cho ông
di sản vĩ đại nhất sự nghiệp,
kế hoạch Marshall, rót hàng tỷ đô la Mỹ tái thiết châu Âu.
Dẫu vậy, tính đến mùa hè năm 1948,
cả Washington đều đồng thuận về một điều,
sự nghiệp của Harry Truman coi như đã chấm dứt.
Phe Dân Chủ miền Nam tách khỏi đảng vì bất đồng về dân quyền.
Trong khi phe cánh tả tự đưa ra ứng cử viên riêng,
ứng cử viên Cộng hòa Thomas Dewey dẫn trước xa đến mức
nhà thăm dò dư luận nổi tiếng Elmo Roper tuyên bố ngừng
khảo sát ngay từ tháng 9 vì cho rằng kết quả đã an bài.
Thế nhưng, tại Đại hội Toàn quốc Đảng Dân Chủ ở Philadelphia
lúc 2 giờ sáng, trước hội trường đầy những đại biểu mệt nhoài,
ông Truman bước lên đón nhận đề cử và tuyên bố,
vào ngày hai mươi sáu tháng bảy ngày mà ở quê
nhà Missouri của tôi gọi là ngày trồng củ cải
tôi sẽ triệu tập quốc hội đó họp trở lại
cho kênh Ghiền
đây chính là tuyệt chiêu của ông
Tại đại hội của mình, đảng Cộng Hòa đã hứa hẹn
Mì Gõ Để không
đủ điều từ luật dân quyền đến xây thêm nhà ở
Ông Truman lôi họ quay lại Washington ngay
giữa mùa hè với thông điệp thách thức
bỏ lỡ những
Các vị đang nắm đa số đấy,
hãy tự thông qua những lời hứa của chính mình đi
video hấp dẫn
Ông nói họ có thể hoàn thành trong 15 ngày,
nhưng phiên họp kéo dài 11 ngày
và chỉ gửi lên bàn Tổng thống 2 dự luật khiêm tốn
Đó chính xác là điều ông Truman mong đợi
Ông đã có một kẻ phản diện mang tên Quốc hội ăn không ngồi rồi
tên tiếng Anh là John Nothing Congress sau đó ông
lên tàu tàu riêng Ferdinand lấy một trăm tám mươi
chín phiếu của Dewey đồn
giúp đảng dân chủ lấy lại cả hai viện quốc hội chỉ
hai năm sau ngày bị đồng nghiệp khuyên từ chức,
Mì Gõ Để không
ông Truman đã giành lại tất cả nhờ biến quốc hội thành kẻ phản diện,
kịch bản mà các đồng minh của ông Truman đang kỳ vọng.
bỏ lỡ những
Eisenhower, người chọn làm bạn.
Sáu năm sau, vị tổng thống tiếp theo mất quốc hội
video hấp dẫn
lại chọn cách ngược lại, bắt tay làm bạn với họ.
Mùa hè năm 1919, một đoàn xe quân sự mất tới 62 ngày để hành quân
chật vật từ Washington tới San Francisco vì đường xá lầy lội,
cầu cống sập gãy.
Trong đoàn quân năm đó, có một sĩ quan
trẻ không bao giờ quên trải nghiệm này,
Dwight Eisenhower.
35 năm sau, ông trở thành tổng thống và vừa để mất quốc hội.
Cử tri quý mến Ike, nhưng bất mãn với
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Joseph McCarthy
vì những cáo buộc chống cộng cực đoan nhắm
vào cả quân đội Mỹ trên sóng truyền hình.
Tháng 11 năm 1954,
Đảng Dân Chủ dành thêm 19 ghế hạ viện và 2 ghế thượng viện,
thâu tóm cả 2 viện.
Một tháng sau, Thượng viện khiển trách McCarthy và
đảng Dân Chủ giữ vững Hạ viện suốt 40 năm tiếp theo.
Hai nhân vật lãnh đạo Quốc hội khi đó đều là người Texas, Chủ tịch Hạ
viện Sam Rayburn và lãnh đạo phe đa số Thượng viện Lyndon Johnson.
Ông Eisenhower vốn sinh ra ngay trong khu vực bầu cử của ông Rayburn
ở Texas. Thay vì đối đầu, ông mời cả hai vào Nhà Trắng và hỏi,
chúng ta có thể cùng nhau thông qua những gì?
Câu trả lời bắt nguồn từ chuyến hành quân năm xưa và hệ
thống đường cao tốc Autobahn mà ông từng thấy ở Đức.
Năm 1956, ông cùng Quốc hội Dân Chủ khai sinh ra hệ thống xa
lộ liên bang dài 41.000 dặm, với 90% kinh phí từ liên bang.
Tháng 11 năm ấy, ông tái đắc cử với 457 phiếu đại cử tri,
trong khi cử tri vẫn giữ Quốc hội cho đảng Dân Chủ.
Ông biến Quốc hội thành đối tác và tất cả đều thắng,
dù rất khó hình dung ông Trump sẽ đi theo hướng này.
Bill Clinton vừa đối đầu vừa
hòa hiệp, bốn mươi năm sau một vị tổng thống trẻ tuổi cố gắng vừa đối đầu
vừa thỏa hiệp với quốc hội dẫn đến chuyến
bay ngượng ngùng bậc nhất lịch sử Không lực Một.
Tháng 11 năm 1995, chuyên cơ Không lực Một hạ cánh trở lại
Mì Gõ Để không
căn cứ Andrews sau lễ tan thủ tướng Israel Yitzhak Rabin.
bỏ lỡ những
Trên khoang có nhân vật quyền lực nhất của đảng Cộng hòa,
Chủ tịch Hạ viện Newt Gingrich.
ô
Ông chờ đợi suốt chuyến bay để bàn về ngân sách,
nhưng Tổng thống Bill Clinton không hề đả động tới,
rồi khi hạ cánh ông còn bị đưa xuống bằng cửa sau.
Ông Gingrich đem chuyện phàn nàn với báo giới.
Sáng hôm sau
Một tờ báo lá cải ở New York vẽ biếm họa ông như một đứa trẻ khổng lồ,
mặt tả khóc nhè ngay trên trang nhất,
cho kênh La La
điều ông thừa nhận là sai lầm ngớ ngẩn nhất sự nghiệp.
Trước đó một năm sau khi kế hoạch y tế của ông Clinton sụp đổ,
School Để không
ông Gingrich đã tập hợp hơn 300 ứng viên Cộng
Hòa ký vào bản cam kết khế ước với nước Mỹ.
t
Tháng 11 năm 1994, Đảng Cộng Hòa giành thêm 54 ghế Hạ Viện
v
và 8 ghế Thượng Viện, chiếm lại Hạ Viện lần đầu sau 40 năm.
Trong vài tháng, ông Gingrich gần như điều hành cả Washington buộc
ông Clinton phải lên tiếng khẳng định quyền lực vào tháng 4 năm 1995,
rồi cuộc đối đầu nổ ra.
Đảng Cộng Hòa muốn cân bằng ngân sách bằng cách cắt giảm
sâu chương trình Medicare, nhưng ông Clinton phủ quyết.
Cả hai bên cùng đánh cược xem công chúng sẽ đổ lỗi cho ai khi chính
phủ đóng cửa, bao gồm đợt đóng cửa thứ hai dài kỷ lục 21 ngày.
Ông Clinton đã thắng,
đa số người Mỹ đổ lỗi cho đảng Cộng Hòa và tỷ lệ ủng hộ ông tăng vọt.
Bất ngờ, ông tuyên bố kỷ nguyên của một chính phủ cồng kềnh đã chấm dứt,
ký ban hành luật cải cách phúc lợi của đảng Cộng Hòa và đồng ý cân
bằng ngân sách, dù bị nhiều người cùng đảng chỉ trích là đầu hàng.
ông vẫn tái đắc cử áp đảo năm 1996 với 379 phiếu đại cử tri.
Đến năm 1998, ngân sách Mỹ đạt thặng dư lần đầu tiên kể từ năm 1969,
Đảng Cộng Hòa bèn tung vũ khí cuối cùng điều tra.
Công tố viên độc lập Kenneth Starr điều tra vụ ông Clinton
khai mang về mối quan hệ với một nữ thực tập sinh Nhà Trắng.
Trái với dự đoán của phe Cộng Hòa, Đảng Dân Chủ lại dành thêm
5 ghế hạ viện trong kỳ bầu cử giữa kỳ tháng 11 năm 1998.
Lần đầu tiên đảng của Tổng thống đương nhiệm làm được
điều này kể từ năm 1934, ông Gingrich lập tức từ chức.
Hạ viện vẫn bỏ phiếu luận tội nhưng Thượng viện tuyên bố ông
trắng án và ông rời nhiệm sở với tỷ lệ ủng hộ cao ngất ngưỡng.
Ông đối đầu trước, thỏa hiệp sau và thành công. Đây cũng là lý do đồng
minh của ông Trump tin rằng nỗ lực luận tội thứ ba sẽ phản tác dụng.
George W. Bush
Người đối đầu vì chiến tranh
Ba cú lội ngược dòng liên tiếp cho thấy
Việc mất quốc hội vẫn có thể xoay chuyển
Nhưng trường hợp cuối cùng lại là
Viễn cảnh mà các đối thủ của ông Trump
Luôn viện dẫn
Sáng ngày 8 tháng 11 năm 2006
Ngay sau đêm bầu cử thay vì lắp liếm thất bại
Tổng thống George W. Bush
thẳng thắn thừa nhận trước báo giới
Nếu nhìn vào từng cuộc đua riêng lẻ
Kết quả khá xích sao
Tuy nhiên xét trên tổng thể
Đó là một thất bại thảm hại
Đêm hôm trước, đảng Dân Chủ dành thêm 31 ghế hạ viện và 6
ghế thượng viện, thâu tóm cả 2 viện lần đầu sau 12 năm,
với quyền kiểm soát thượng viện được định đoạt tại Virginia,
chỉ nhờ cách biệt 9.000 phiếu, nguyên nhân gói gọn trong một từ Iraq.
Cuộc chiến bước sang năm thứ Tư, khoảng 3.000 binh sĩ Mỹ thiệt
mạng và tỷ lệ ủng hộ ông Bush rơi xuống dưới 40%, chỉ cần thay
tên cuộc chiến và tên nhân vật, kịch bản này hệt như năm nay.
Ngay chiều hôm đó, ông thông báo Bộ trưởng
Quốc phòng Donald Rumsfeld sẽ rời nhiệm sở.
Cứ tri dường như đang phát đi thông
điệp đòi hỏi một lối thoát khỏi Iraq.
Thế nhưng đến tháng Giêng, ông Bush lại làm điều ngược lại.
Ông điều động thêm hơn 20.000 binh sĩ tới chiến trường chiến
dịch được gọi là tăng quân, tên tiếng Anh là The Surge.
Đảng Dân Chủ thông qua dự luật ngân sách chiến tranh,
kèm theo thời hạn chót buộc phải rút quân về nước,
nhưng ông Bush lập tức phủ quyết.
Sau cùng, gói ngân sách chiến tranh vẫn được thông qua,
kèm theo điều khoản tăng mức lương tối thiểu lần đầu tiên sau 10 năm.
Trong khi đó, các ủy ban do đảng Dân Chủ kiểm soát ráo riết điều tra vụ
sa thải hàng loạt công tố viên liên bang
tạo sức ép cho đến khi Bộ trưởng Tư pháp
Alberto González
buộc phải từ chức. Đến tháng 9 năm
2008, ngân hàng Lehman Brothers
sụp đổ, đẩy ông Bush
và Quốc hội Dân Chủ vào cuộc thương lượng
lớn nhất lịch sử, gói giải cứu
hệ thống ngân hàng trị giá 700 tỷ đô la Mỹ.
khi ấy tỷ lệ ủng hộ của ông đã lao dốc xuống quanh mức 25%.
Tháng 11 năm đó, Đảng Cộng Hòa thất bại
thảm hại trong cuộc đua vào Nhà Trắng
trước ứng cử viên Barack Obama.
Ông Bush đã đối đầu vì chiến tranh thỏa hiệp trong khủng hoảng,
nhưng rốt cuộc chẳng điều gì cứu vãn được tình thế,
quy luật chung và con đường của ông Trump.
Giờ hãy xếp cả 5 hồ sơ lịch sử này cạnh nhau.
Quy luật chung sẽ lập tức lộ diện.
Truman, Eisenhower và Clinton đều lội ngược dòng thành công.
và mỗi người đều trao cho cử tri một thứ cụ thể,
một kẻ phản diện, một người đối tác hoặc một thỏa thuận.
Ngược lại Wilson và Bush đều thất bại
và điểm chung của cả hai là đều dành trọn hai năm cuối
để dằn co với quốc hội xoay quanh một cuộc chiến tranh.
Và hiện tại ông Trump cũng đang có một cuộc chiến trên tay.
Điều này đưa chúng ta quay trở lại với tháng 11 năm nay,
lần thứ sáu kể từ năm 1900,
một vị tổng thống Mỹ sắp phải đối mặt với một quốc hội
hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của đảng đối lập.
Và xuyên suốt cả năm tiền lệ lịch sử đó,
luôn có ba kịch bản lặp đi lặp lại.
Thứ nhất là các cuộc điều tra.
Quốc hội Cộng hòa thời Truman,
công tố viên độc lập thời Clinton hay vụ bộ trưởng tư pháp thời Bush,
những cuộc điều tra gần như luôn xuất hiện,
và lần này các mục tiêu đã được điểm mặt chỉ tên.
Ông Trump từng hai lần bị hạ viện do đảng Dân Chủ kiểm soát luận tội,
và chính ông cũng đã dự báo về lần thứ ba.
Tuy nhiên, bài học năm 1998 là lời cảnh báo cho cả hai phía.
Đảng nào để căng thẳng đi quá xa sẽ phải trả giá ngay tại hòm phiếu.
Thứ hai là những cuộc chiến ngân sách, quyền phủ quyết,
các hạn chót và nguy cơ đóng cửa chính phủ.
Hãy chuẩn bị tinh thần cho tất cả những kịch bản đó.
Nhưng điều bất ngờ nằm ở chỗ.
Một số đạo luật vĩ đại nhất trong lịch sử nước
Mỹ lại ra đời từ chính những thế bế tắc như vậy.
Đó là kế hoạch Marshall, hệ thống xa lộ liên bang,
cải cách phúc lợi cho tới gói giải cứu ngân hàng.
một chính phủ chi rẻ vận hành chậm chạp nhưng không phải lúc nào cũng t
Và thứ ba là cuộc đấu xoay quanh danh sách kế nhiệm
cho kênh Ghiền
nơi vị thượng nghị sĩ từ năm 1946 trở lại câu chuyện
Bạn còn nhớ ông Fulbright
y
người từng muốn ông Truman trao quyền
điều hành chính phủ cho phe Cộng Hòa chứ
Giờ đây không ai có thể thực hiện nước đi đó được nữa
năm một ng
Năm 1947, chính ông Truman đã ký ban hành một đạo luật mới
video hấp dẫn
đưa Chủ tịch Hạ Viện lên vị trí kế nhiệm ngay sau Phó Tổng thống
Điều đó có nghĩa là kể từ tháng Giêng tới
người đứng thứ hai trong danh sách kế nhiệm tổng
thống Mỹ sẽ là một thành viên của đảng Dân Chủ.
Và chính quốc hội do đảng Cộng hòa kiểm soát đó, quốc hội từng
dồn ông Truman vào thế chân tường còn làm thêm một việc nữa.
Một phần để phản ứng lại việc tổng thống Franklin
Roosevelt giành chiến thắng tới bốn kỳ bầu cử liên tiếp,
họ đã thông qua một tu chính án hiến pháp giới hạn
mỗi tổng thống chỉ được phục vụ tối đa hai nhiệm kỳ.
Tu chính án này được phê chuẩn vào năm 1951 và thậm chí còn miễn
trừ cho chính người đang đương nhiệm lúc bấy giờ là ông Truman.
Đó chính là tu chính án thứ 22 và đó cũng là lý
do khiến ông Donald Trump không thể ra tranh cử vào năm 2028.
Nói cách khác, chính quốc hội từng hạ bệ một vị tổng
thống theo cách tương tự trong quá khứ lại là bên đã
viết ra quy định trói chặt vị tổng thống của hiện tại.
Cả Truman, Eisenhower,
và Clinton đều tự cứu mình
theo cùng một cách. Họ tiếp tục
ra tranh cử và giành chiến thắng.
Cánh cửa đó giờ đã khép lại với
ông Trump. Đối với ông, một cuộc lội
ngược dòng chỉ có thể mang một ý nghĩa
duy nhất, giúp đảng Cộng Hòa giữ được
chiếc ghế tại Nhà Trắng vào năm
2028. Đó là
con đường của Truman. Con đường
còn lại chính là vết xe đổ của Bush.
Các đồng minh của ông Trump nhìn thấy
kịch bản của Truman, một quốc hội
thù địch sẽ trở thành kẻ phản diện hoàn hảo.
Và nếu cuộc chiến kết thúc, giá xăng tiếp tục hạ nhiệt,
còn đảng Dân Chủ đi quá giới hạn,
cử tri hoàn toàn có thể quay xe ủng hộ phe Cộng Hòa,
giống như từng xảy ra vào năm 1998. Thực tế,
ông Trump cũng đã bị giới quan sát gạch tên nhiều lần không đếm xuể.
Ngược lại, những người chỉ trích ông là nhìn thấy bóng dáng của Bush,
một vị tổng thống đang ở nhiệm kỳ 2, một cuộc chiến không được lòng
dân, vật giá leo thang và một quốc hội lăm le trát đòi hầu tòa.
Và cả Wilson lẫn Bush đều đã phải trả giá đắt để ngộ ra một chân lý.
Quyền phủ quyết có thể chặn đứng một dự luật
nhưng không thể chấm dứt một cuộc chiến tranh.
Đó chính là giá trị thực sự của chiếc mũ lưỡi trai màu đỏ kia.
Nó có thể ngăn cản những gì quốc hội làm.
Nhưng không thể thay đổi những gì cử tri đã định đoạt về cuộc chiến,
về giá cả sinh hoạt và giá xăng
Vị tổng thống từng lội ngược dòng thành
công không hề chiến thắng nhờ sự ngăn chặn.
Hỏi chiến thắng gì đã trao cho cử tri một kẻ phản diện,
một người đối tác hoặc một thỏa thuận.
Chưa ai biết ông Trump sẽ chọn nước đi nào.
Vậy hai năm nữa ông Trump sẽ giống vị
tổng thống nào hơn, Truman hay Bush?
Hãy để lại suy nghĩ của quý vị ở phần bình luận bên dưới nhé.
Những thông tin cập nhật vừa rồi cũng
đã khép lại bản tin của chúng tôi.
Một lần nữa, Ban Biên tập Khung Trời Mới xin
kính chúc quý vị có một buổi tối tốt lành.
Còn bây giờ, Ngọc Vi xin kính chào và hẹn gặp
lại quý vị trong các chương trình tiếp theo.