#lichsu#datmasuto#saysu Đạt Ma Sư Tổ có thực sự lướt trên sóng Trường Giang chỉ bằng một cọng lau? Ngài có phải là người sáng lập ra tuyệt kỹ võ công Thiếu Lâm tự như trong phim kiếm hiệp? Chiếc quan tài trống rỗng chỉ còn một chiếc giày ẩn chứa bí mật gì?
Bỏ qua những giai thoại huyền huyễn được thêu dệt qua hàng ngàn năm, video hôm nay của SAY SỬ sẽ đưa bạn trở về với những sự thật trần trụi và cốt lõi nhất dưới lăng kính CHÍNH SỬ. Hãy cùng chứng kiến hành trình vĩ đại bằng xương bằng thịt của một vị hoàng tử Nam Ấn vứt bỏ ngai vàng, bôn ba muôn trùng sóng gió để gieo mầm Thiền tông tại phương Đông.
Chuẩn bị một tách trà và cùng SAY SỬ ngược dòng thời gian ngay thôi! Đừng quên nhấn Like và Đăng ký kênh để không bỏ lỡ những câu chuyện lịch sử hấp dẫn tiếp theo nhé.
Nguồn tư liệu tham khảo:
Lạc Dương Già Lam Ký - Dương Huyễn Chi
Tục Cao Tăng Truyện - Đạo Tuyên
Tổng hợp dữ liệu lịch sử Phật giáo từ Wikipedia.
❤️ Ủng hộ Say Sử tại : Ngân hàng Tiên Phong Bank (TPBank): 2416.145.8888 (LAM VIET HOANG)
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Say Sử
Có lẽ không ít lần chúng ta đã nhìn thấy hình ảnh Bồ Đề Đạt
Ma trên những bức tranh treo tường
Những pho tượng gỗ được chạm khắc công phu hay các
tác phẩm mỹ nghệ mang đậm dấu ấn văn hóa phương Đông
Với bộ râu dài, đôi mắt sâu và dáng vẻ trầm mặc
Hình tượng Đạt Ma Sư Tổ đã trở nên quen thuộc,
vượt qua giới hạn của một nhân vật trong lịch sử Phật giáo
để hiện diện trong đời sống văn hóa của nhiều thế hệ
Nhưng liệu chúng ta đã thực sự biết rõ về
con người đứng sau hình tượng ấy?
Bồ Đề Đạt Ma là ai?
Ngài đến từ vùng đất nào?
Cuộc hành trình nào đã đưa Ngài từ Ấn Độ đến Trung Hoa?
Và những câu chuyện nổi tiếng gắn liền với
cuộc đời Ngài thực chất bắt nguồn từ đâu?
Qua hàng nghìn năm, lịch sử và truyền thuyết đã nhiều lần đan xen
khiến cuộc đời Đạt Ma Sư Tổ trở nên bí ẩn hơn.
Vì vậy, trong video hôm nay, Say Sử sẽ trở lại với những ghi chép cổ,
lần theo từng dấu mốc quan trọng để tái hiện hành trình cuộc đời
của nhân vật này một cách khách quan và có căn cứ nhất có thể.
Chúng ta hãy cùng ngược dòng lịch sử,
trở về thời đại mà Bồ Đề Đạt Ma bắt đầu hành trình của mình.
Bước vào chương đầu tiên của cuộc đời Sơ Tổ, chúng ta sẽ quay
trở lại vùng đất Nam Ấn Độ Thiên Liên vào khoảng thế kỷ thứ 5,
một thời kỳ mà sự giao thoa văn hóa và
tôn giáo đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ.
Theo những tư liệu lịch sử lâu đời nhất được giới học giả và
Phật giáo thừa nhận, Đạt Ma Sư Tổ có xuất thân vô cùng cao quý,
không hề thua kém thân thế của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni năm xưa.
Tên thật của ngài là Bồ-đề Đa-la,
là vị hoàng tử thứ ba của vua Hương Chí,
người trị vì vương quốc Pallava hùng mạnh thuộc vùng Nam Thiên Trúc.
Kinh đô của vương quốc này khi đó là Kanchipuram,
một trong những trung tâm Phật giáo sầm uất và
phát triển bậc nhất toàn cõi Ấn Độ thời bấy giờ,
sinh ra trong nhung lụa và quyền uy tột đỉnh.
Thế nhưng từ thuở nhỏ,
Bồ-đề Đa-la đã bộc lộ một tư chất hoàn toàn khác biệt.
Trong khi các vị hoàng tử anh em say mê học hỏi cùng kiếm
Đắm chìm trong quyền lực vương triều và
những thú vui trần tục của chốn hoàng cung
Ngài lại mang một tính cách trầm mặc, tĩnh lặng
Vị hoàng tử trẻ thường xuyên giam mình trong thư các
Đặc biệt quan tâm đến những triết lý nhân sinh
Về nỗi khổ vô thường của con người và sự luân hồi của vạn vật
Ngài không nhìn thế giới qua lăng kính của một kẻ thống trị
Mà nhìn bằng con mắt của một bậc trí giả đang tìm kiếm chân lý tối hậu
Bước ngoặt lớn nhất làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh của
vị hoàng tử trẻ cũng như lịch sử Phật giáo phương Đông
Xảy ra khi vị tổ sư thứ 27 của dòng thiền Ấn Độ là Bát Nhã Đà
La đến viếng thăm vương quốc Pallava
Vua Hương Chí vốn là một Phật tử vô cùng thuần thành
Vì lòng kính trọng bậc cao tăng,
đã dâng cúng một viên ngọc vô giá, tỏa ánh sáng rực rỡ kỳ lạ
Nhận thấy duyên Pháp đã đến
Bát Nhã Đà La muốn nhân cơ hội này để thử
nghiệm căn cơ và trí tuệ của ba vị hoàng tử
Ngài đưa viên ngọc ra trước mặt họ và hỏi một câu
Các vị hoàng tử hãy nói cho ta biết giữa thế gian bao
la này liệu có thứ gì quý giá hơn viên ngọc này không?
Người anh cả và người anh thứ hai nhìn
viên ngọc lấp lánh vội vàng đáp lời
Thưa đại sư, đây quả thực là viên ngọc quý nhất thế gian
Là quốc bảo hiếm có, không một báu vật trần tục nào có thể sánh bằng
Bác nhã Đà La chỉ im lặng,
ánh mắt ôn hòa chuyển sang vị hoàng tử thứ ba
Bù đề Đà La không hề tỏ ra kinh ngạc trước vẻ đẹp của viên ngọc
Ngay điềm nhiên chắp tay và đáp
Đây chỉ là báu vật của thế gian, không thể gọi là báu vật tối thượng
Trong tất cả các báu vật, pháp bảo mới là cao nhất
Ánh sáng của viên ngọc này dẫu có rực rỡ đến đâu
Cũng chỉ là thứ ánh sáng trần tục, hư ảo và vô thường
Ánh sáng của tâm trí thấu mộ, ánh sáng của trí tuệ bác nhã
Mới là thứ ánh sáng trần quý nhất, có thể soi rọi mọi ưu minh
Nghe câu trả lời đầy trí tuệ, phá vỡ mọi chấp niệm về vật chất ấy
Bác Nhã Đà La lập tức nhận ra đây chính là một bậc đại trí,
một hạt giống quý báu ngàn năm có một để kế thừa chẳng pháp
Vị Tổ sư thứ 27 đã quyết định nhận Bồ Đề Đà La làm đệ tử trân truyền
Dưới sự dẫn dắt của Minh Sư, Bồ Đề Đà
La dứt khoát vứt bỏ mọi vinh hòa phú quý của Vương Triều Palava
Cởi bỏ Cẩm Bào, chính thức cạo đầu xuất gia nhập đạo
Bác Nhã Đà La đã đổi pháp danh cho Ngài thành Bồ Đề Đạt Ma
Trong tiếng Phạn, Bồ Đề có nghĩa là sự giác mộ
Còn Đạt Ma mang ý nghĩa là con người có sự thông đạt
Thấu hiểu sâu sắc và rộng lớn về chân lý Phật Pháp
Kể từ thời khắc ấy, Bồ Đề Đạt Ma dành ra nhiều thập kỷ tù khổ hẳn
Ngài chuyên tâm rèn luyện, không màn danh lợi
Tình tấn tu học và ngộ đạo sâu sắc về tư tưởng Đại Thừa
Với đạo hạnh ngày càng uyên thâm, lan tỏa uy tín khắp Nam Thiền Trúc
Ngày được bác Nhã Đà La chính thức truyền lại Y Bác
Trở thành vị tổ sư thứ 28 của Thiền Tổng Ấn Độ
Thời gian thấm thoát thoi đưa
Cho đến một ngày khi bác Nhã Đà
La biết cổ xe nhục thể của mình đã đến lúc tàn tạ
Sắp phải viên tịch
Vị ân sư đã gọi Đạt Ma đến bên giường và dặn dò lời tâm huyết cuối cùng
Sau khi ta qua đời
Con hãy cứ ở lại thiền trúc 60 năm để củng
cố chánh pháp và độ hóa chúng sinh nơi đây
Khi thời cơ chín mùi, qua thời gian đó,
con hãy vượt biển đi về phương Đông
Đến vùng đất Chấn Đáng để hoằng dương đại pháp
Nơi đó có những con người mang căn cơ đại thừa đang chờ được khai ngộ
Chấn Đáng chính là danh xưng mà người Ấn Độ đương
thời dùng để gọi mảnh đất Trung Hoa rộng lớn
Tuân đúng lời trăng trối của sư phụ,
Bồ Đề Đạt Ma ở lại cố quốc hoằng pháp,
dìu dắt tăng chúng suốt nhiều chục năm ròng rã,
mãi cho đến khi tuổi tác đã rất cao,
Ngài mới quyết định bỏ lại sau lưng quê hương Ngam Ấn quen thuộc,
bám sát các dữ liệu đáng tin cậy,
không hề có chuyện Ngài dùng phép thuật
hay thần thông để bay qua đại dương.
Bồ Đề Đạt Ma đã một thân một mình bước lên một chiếc
thuyền buôn xuôi theo con đường tơ lụa trên biển.
Ngài phải lênh đênh trên biển cả mênh mông
Vượt qua muôn ngàn cơn bão dữ của Ấn Độ Dương
Băng qua eo biển Malacca
Đầy rẫy hiểm nguy và bệnh tật
Hành trình đó ròng rã kéo dài suốt gần 3 năm trời
Một sự thử thách cực đại về cả thể xác lẫn tinh thần
Đối với một vị tu sĩ tuổi đã cao
Để có thể tiến về bến bờ phương Đông
Thực hiện di nguyện vĩ đại của Bậc Ân Sư
Vào khoảng năm 527 sau Công Nguyên, sau một hành trình dài đằng đẵng,
nếm trải đủ mọi cuồng phong bão tố trên biển cả
Chiếc thuyền buôn chở Bồ Đề Đạt
Ma cuối cùng cũng cập bến Nam Áo thuộc vùng Quảng Châu, Trung Hoa
Lúc bấy giờ, bản đồ chính trị Trung Hoa đang chìm trong một thời
kỳ chia cắt và đầy biến động bậc nhất, thời kỳ Nam Bắc Triều
Ở phương Bắc là sự cai trị của triều đại Bắc Ngụy
do tộc người Tiên Ti lập nên
Còn ở phương Nam là triều đại Nhà Lương
đang được trị vì bởi Lương Vũ Đế Tiêu Diễn
Lương Vũ Đế không phải là một vị vua tầm thường
Trong lịch sử phong kiến Trung Hoa,
ông nổi tiếng là vị hoàng đế sùng bái Phật giáo đến mức cuồng tín
Được người đời sau xưng tụng là Hoàng đế Bồ Tát
Bám sát các ghi chép chính sử,
Lương Vũ Đế đã dốc cạn quốc khố để xây dựng tới 484 ngôi chùa lớn nhỏ,
độ cho hàng vạn tăng ni xuất gia tu học.
Thậm chí, vị hoàng đế này còn có đến 4 lần tự mình cởi bỏ long bào,
mặc áo cà sa, tình nguyện vào chùa đồng
phái để làm một vị sư quét rác tụng kinh.
đến mức bá quan văn võ triều đình nhà Lương
đã phải dốc ra những khoản tiền khổng lồ
lên tới hàng vạn xu tiền để chuộc vị
hoàng đế của mình về lại ngai vàng.
Việc tôn sùng Phật giáo của Lương Vũ Đế lúc bấy giờ
nhiên hoàn toàn về mặt hình thức và phước báu thế gian.
Sự xuất hiện của một vị cao tăng mang cốt cách phi phàm,
râu tóc rậm rạp, đôi mắt sâu thẳm tỏa ra ánh
sáng của sự chứng ngộ đến từ Tây Trúc xa xôi,
nhanh chóng thu hút sự chú ý của thứ sử Quảng Châu là Tiêu Ngạn.
Tin tức lập tức được cấp báo bằng những chuyến
ngựa trạm hỏa tốc về kinh đô Kiến Khang.
Lương Vũ Đế vừa nghe tin vị tổ sư thứ 28 của Phật giáo
Ấn Độ đặt chân đến bờ cõi nhà Lương thì vô cùng mừng rỡ.
Ông đinh ninh rằng đây là một cơ duyên
trời ban để mình được ấn chứng công đức
Lập tức, nhà vua hạ chiếu thư,
phái sứ giả mang theo cờ lọng, chiền trống
Rước Đạt Ma sư tổ về kinh thành Kiến Khang
Bằng nghi thức nghênh đón long trọng nhất dành cho một bậc quốc sư
Tại đại điện uy nghi ở Kiến Khang, một cuộc gặp gỡ lịch sử đã diễn ra
Một bên là bậc đế vương quyền uy tột đỉnh,
khoác trên mình long bào lụa là gấm vóc
Một bên là vị thiền sư rũ bỏ mọi vinh hoa
Mặc chiếc áo cà sa bằng vải thô sần rát
Cuộc hội kiến này không hề êm ả như những lời tán tụng thông thường
Nó đã nổ ra thành một cuộc đối thoại nảy lửa
Sau này được ghi chép lại tỉ mỉ
Và trở thành một trong những công án thiền kinh điển nhất
Nó đánh dấu sự va chạm gay gắt
Giữa Phật giáo nặng về hình tướng bề ngoài của phương Đông
Và giáo lý Thiền Tông
Chú trọng vào cốt lõi tâm tính của phương Tây
Lương Vũ Đế, mang trong mình sự tự hào tột độ về
những cống hiến vĩ đại của mình cho tôn giáo,
đã chắp tay, mỉm cười đầy tự đắc mà hỏi Bồ Đề Đạt Ma
Trẫm từ khi lên ngôi trị vì thiên hạ đến nay, đã xây dựng vô
số chùa chiền, tự tay chép không biết bao nhiêu kinh Phật,
lại ban áo cà sa độ cho hàng vạn tăng ni xuất gia
chẳng làm nhiều việc thiện như vậy
dốc lòng dốc sức như vậy
xin hỏi đại sư
rốt cuộc chẳng có được công đức gì không
Lương Vũ Đế mong chờ một lời tán thán
một sự ngợi khen
hoặc chí ít là một lời xác nhận
từ vị cao tăng đại diện cho quê hương của Đức Phật
rằng ông sẽ được lên cõi trời
hay đắc đạo thần tiên
thế nhưng Bồ Đề Đạt Ma
chỉ lẳng nhạt nhìn vị hoàng đế
đang chìm đắm trong ảo tưởng vinh quang
rồi điềm nhiên dội một gáo nước lạnh
Hoàn toàn không có công đức gì
Bốn chữ ấy thốt ra như một tiếng sét
đánh ngang tai giữa triều đường
Lương Vũ Đế vô cùng kinh ngạc
Nụ cười trên môi vụt tắt
Sắc mặt lập tức thay đổi
Bao nhiêu vị cao tăng đại đức trong triều
Chưa một ai dám buông lời phủ nhận như vậy
Nhà vua vội vàng gặn hỏi
Giọng điệu có phần chất vấn
Tại sao lại không có công đức
Trẫm đã dốc lòng, dốc của
Vì Phật Pháp đến như vậy cơ mà
Đạt Ma Sư Tổ vẻ mặt vẫn không chút dao động, ngài chậm rãi giải thích
Tất cả những việc bề hạ làm chỉ là những nhân thiên tiểu quả
Là những việc làm bề ngoài của cõi trời người mong cầu phước báo
Đó gọi là những nhân hữu lậu, vẫn còn nằm trong vòng luân hồi sinh tử
Chúng giống như cái bóng đi theo hình,
tuy nhìn bằng mắt thường thấy là có bóng
Nhưng thực chất lại là hư ảo, hoàn toàn không có thực thể
Công đức chân thực phải là trí tuệ thanh tịnh,
là sự viên mãn, là bản thể tỉnh không tịch
Những thứ công đức vĩ đại đó,
bệ hạ tuyệt đối không thể dùng những việc làm thế tục
Dùng tiền tài, gặt ngói hay quyền lược trần gian mà mong cầu có được
Cuộc đối thoại bắt đầu trở nên căng thẳng tột độ
Lương Vũ Đế vốn là một người uyên bác kinh kệ,
tự cho mình là người am hiểu đạo lý
Nhưng ông lại mắc kẹt trong sự chấp
niệm quá lớn vào hình tướng bề ngoài
Ông cảm thấy triết lý của vị sư Ấn Độ
này quá sức ngông cuồn, nhan ngược
và đi ngược lại hoàn toàn với những gì ông hẳn tin tưởng
Cố nén cơn giận, Lương Vũ Đế nhíu mày, đổi chủ đề
và hỏi thẳng vào một câu mang tính cốt lõi của giáo lý Phật Pháp
Vậy xin hỏi Đại sư, nếu những việc chẳng làm không phải là thắng thiện
thế nào mới là đệ nhất Thánh Đế?
Đâu là chân lý tối cao của Thắng Nhân?
Không một chút nào núng,
Đạt Ma giỏng giạc đáp bằng bốn chữ kinh thiên động địa
Khuất nhiên vô thánh
Câu nói này mang nghĩa là chỉ có sự trống rỗng thênh thang,
mênh mông vô ngã
Hoàn toàn không có gì gọi là thắng nhân hay kẻ phàm phu cả
Nó triệt để phá bỏ mọi hình tượng xuồng bái,
mọi sự bám chấp vào thần thắng mà nhà lương đang ra sức xây dựng
Câu trả lời này đã đi quá giới hạn chịu đựng của Lương Vũ Đế
Mọi niềm tin của ông như bị phủ nhận hoàn toàn
Trong cơn bực thức và mất kỳ nhẫn
Vì hoàng đế chỉ thẳng tay vào mặt Đạt Ma và gắt lên hỏi câu cuối cùng
Nếu đại sư nói hoàn toàn không có thánh nhân
Vậy kẻ đang đứng đối diện với trảm đầy rút cuộc là ai?
Không ngàn đến cơn thịnh nộ của Bậc Đế Vương
Có thể tước đoạt mạng sống của mình bất cứ lúc nào
Bù đề Đạt Ma thẳng nhiên buồn đúng hai chữ
Không biết
Hai chữ không biết ấy, không phải là sự ngu dốt,
mà là cảnh giới cao nhất của sự vô ngã, không còn thấy cái
tôi đang hiện hữu, không còn phân biệt giữa ta và người.
Nhưng với Lương Vũ Đế, đó chỉ là lời lẽ sất sược.
Sau câu nói ấy, không gian trong đại điện như đóng bằng.
Lương Vũ Đế hầm hầm phất tay áo bỏ đi
Trong lòng kết luận rằng
Vị sư Ấn Độ này chỉ là kẻ nói lời phù phiếm
Thích chơi chữ
Và hoàn toàn không hiểu gì về Phật Pháp
Mà ông đang tôn kính
Đạt Ma Sư Tổ đứng đó
Nhìn theo bóng lưng của nhà vua khẽ thở dài
Ngài hiểu rằng cơ duyên không hợp
Vị hoàng đế này tuy có tâm hướng Phật
Nhưng trí tuệ lại bị che mờ
Bởi cái ngã quá lớn
Bởi danh lợi và sự kiêu ngạo
Của một bậc quần vương
Lương Vũ Đế chưa thể tiếp thu được triết lý
Trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật
Chỉ thẳng vào tâm người
Thấy được bản tính mà thành Phật
Cốt lõi của thiền tông
Nhận thấy mầm móng Phật Pháp đích thực
Không thể gieo trồng ở triều đình Phương Nam
Đầy rẫy sự chấp niệm này
Chưa đầy một tháng sau
Đạt Ma lặng lẽ thu xếp hành trang
Rời khỏi kinh đô Kiến Khang
Ngài quyết định đi lên phương Bắc,
hướng về lãnh thổ của triều đại Bắc Ngụy
Nơi Ngài tin rằng sẽ tìm được những
người có căn cơ để truyền thừa Y bát
Nói về chuyến đi dời Nam lên Bắc này,
dân gian và các cuốn tiểu thuyết võ hiệp
Giả sử đời sau đã dệt nên một giai thoại vô cùng nổi tiếng
Nhất vị Độ Giang, nghĩa là qua sông trên một cọng lau
Giai thoại kể rằng, khi Đạt Ma rời đi,
Lương Vũ Đế hối hận phải cùng lính đuổi theo,
dồn Ngài đến bờ sông Trường Giang cuồn cuộn sóng dữ.
Không có thuyền, Đạt Ma bèn ngắt một cọng lau ném xuống nước,
ung dung đạp lên cọng lau đó mà lướt qua con sông rộng lớn.
Tuy nhiên, với góc nhìn của lịch sử chân thực,
chúng ta phải thẳng thắng bác bỏ điều này.
Bám sát các ghi chép chính sử, đây hoàn toàn là sự phóng
tác của dân gian nhằm thần thánh hóa sơ tổ thiền tông
Bồ Đề Đạt Ma vĩ đại, nhưng Ngài là một con người bằng xương bằng thịt,
bị chi phối bởi các định luật vật lý tự nhiên
Việc qua sông của Ngài diễn ra âm thầm và thực tế hơn rất nhiều
Để tránh sự truy xét của quan quân nhà Lương,
Ngài đã phải cải trang, trà trộn vào dòng người qua lại,
nhẫn nại chờ đợi và sử dụng một chiếc thuyền chở khách nhỏ
của người dân ven sông để lặng lẽ vượt qua Trường Giang.
Vượt sông không phải bằng phép thuật huyền huyễn,
mà vĩ đại ở chỗ, một ông lão đã ngoài 60 tuổi, thần cô thế cô,
mang trên vai trọng trách bảo vệ ngọn đèn chánh pháp,
bất chấp hiểm nguy, giá rét và sự truy bắt của triều đình,
kiên định lội suối trèo đèo tiến về phương Bắc.
Chính ý chí sắt đá và tinh thần cầu đạo bất diệt ấy mới là phép màu
chân thực nhất, đáng ngưỡng mộ nhất trong cuộc đời của Đạt Ma Sư Tổ.
Rời khỏi bến bờ mộng ảo của phương Nam,
Bồ Đề Đạt Ma khoác chiếc áo ca sa bạc màu gió bụi
Một thân một mình lầm lũi đi về phương Bắc,
tiến vào lãnh thổ của triều đại Bắc Ngụy
Đích đến của ngài là Lạc Dương,
một trung tâm chính trị và tôn giáo sầm uất bậc nhất thời bấy giờ
Và rồi, bước chân của vị tu sĩ Ấn Độ đã dừng lại tại ngọn
núi Tùng Sơn tĩnh lặng, nơi có ngôi chùa Thiếu Lâm nổi tiếng
Lúc bấy giờ, chùa Thiếu Lâm đã được Bắc Ngụy Hiếu Văn
Đế xây dựng từ trước để cấp cho vị sư tên là Bạc Đà
Không phải do Đạt Ma sáng lập như nhiều cuốn
tiểu thuyết võ hiệp vẫn thường theo dệt
Khi Đạt Ma sư tổ đến đây, ngài không hề vào chùa để mở
đại hội võ lâm hay truyền thụ võ công cho Thiếu Lâm
Thay vào đó, ngài lặng lẽ đi sâu vào một hang động đá tự
nhiên nằm trên đỉnh Mũ Niũ Phong, ngay phía sau ngôi chùa
Tại đây, Ngài đã bắt đầu một trong những cuộc tu tập
khắc nghiệt và chấn động nhất trong lịch sử Phật giáo
Cửu Niên Diện Bích, tĩnh tọa quay mặt vào vách đá suốt 9 năm ròng rã
Trong suốt 9 năm ấy, bất kể xuân hạ thu đông, mưa xa, bão tuyết
Bồ Đề Đạt Ma chỉ ngồi kiết già, đối diện với vách đá lạnh lẽo
Giữ im lặng tuyệt đối và không nói với bất kỳ ai một lời nào
Người dân quanh vùng và các nhà sư tại chùa Thiếu Lâm thấy kỳ lạ,
không hiểu vị sư ngoại quốc này đang làm gì.
Bèn gọi ngài là Bích Quán Bà Lạ Môn.
Dân gian và các thế hệ sau này đã khoát lên
sự kiện này vô vàng những lớp áo huyền thoại.
Có truyền thuyết kể rằng, vì ngài ngồi quá lâu, bóng hình của ngài đã
in hàng khắc sâu vào vách đá cẩm thạch trong hàng.
lại có giai thoại nói rằng
trong đúc tọa thiền, vì buồn ngủ
Ngài đã tức giận từ các đứt
hai mí mắt của mình ném xuống đất
và nơi đó mọc lên những cây trà
đầu tiên để giúp các tu sĩ
giữ tỉnh táo. Tuy nhiên
bám sát dưới góc nhìn của chính sử
và triết học thiền tông
chúng ta phải loại bỏ những yếu tố
thần thoại hư cấu này. Khái niệm
bích quán, ngắm vách tường
mà Đạt Ma thực hành không phải là
một loại phép thuật, cũng không phải
Ngài cố tình hằng hạ thể xác
Nó là một pháp môn tu tập cốt lõi được ghi chép
trong tác phẩm Nhị Nhập Tứ Hằng của chính ngài
Tượng trưng cho sự vững chải, kiên định, không gì lây chuyển ngổi
Quay mặt vào vách đá là phương pháp để nâng
đứt mọi duyên cớ với thế giới bên ngoài
Không để ngoại cản tác động, dập tắt mọi vọng niệm lăng xăng trong đầu
Đưa tâm trí trở về trạng thái rộng ràng,
trong sáng và tỉnh lặng như một bức tường thành vững chắc
9 năm quay mặt vào vách đá là 9 năm ngài chờ đợi
Ngay chờ đợi một hạt giống, chờ đợi một người đệ tử có đủ căng cơ,
đủ sự quyết tâm bằng cả tính mạng
Để có thể tiếp nhận và truyền thừa ngọn đèn thiền tông tại phương Đông
Và cuối cùng, người đó cũng xuất hiện
Người đó tên là Thần Quang, một vị tăng sĩ người Trung Hoa đã 40 tuổi
Xuất thần uyên bác, thông lầu cả nhò giáo,
đạo giáo và kinh điển Phật giáo
Thế nhưng, dù đọc nhang quyển kinh sách, Thần Quang vẫn cảm thấy bế tắc
Tâm trí vẫn luôn xáo động,
không sao tìm thấy chân lý giải thoát thực sự
Nghe giang tiếng của vị bích quán bà Lạ Môn trên núi Tùng Sơn
Thần Quang đã lặn lội tìm đến hang đá để cầu đạo
Thế nhưng, suốt nhiều ngày liền, mặc cho Thần Quang chắp tay thỉnh cầu
Bồ Đề Đạt Ma vẫn ngồi quay mặt vào vách, không hề quay lại
Cũng chẳng buồn hé môi đáp lấy nửa lời
Sự im lặng của Ngài như một vách núi sắc lạnh
Cự tuyệt mọi kẻ tò mò hay những kẻ đạo tâm chưa đủ lớn
Đỉnh điểm của câu chuyện cầu đạo bi
tráng này diễn ra vào một đêm mùa đông
Năm đó, trên núi Tùng Sơn, bão tuyết đổ xuống mịt mù
Cái lạnh cắt da cắt thịt như muốn đóng băng mọi sinh linh
Thần quang không trùng bước,
Ngài đứng trang nghiêm bên ngoài cửa hang động
Mặc cho gió rít và tuyết rơi mỗi lúc một dày
Tuyết rơi thấm ướt áo cà sa, phủ kín hai vai,
rồi dâng cao ngập đến tận đầu gối
Nhưng Thần Quang vẫn đứng bất động như một pho tượng đá
Trong lòng chỉ đau đáu một khát khao tìm cầu chân lý
Đến sáng hôm sau, khi màn đêm qua đi,
Bồ Đề Đạt Ma mới từ từ xoay người lại
Nhìn thấy người tu sĩ Trung Hoa đã bị
đóng băng một nửa người trong tuyết
Nhưng ánh mắt vẫn sáng rực sự kiên định
Ngài cất giọng trầm ấm
Phá vỡ sự im lặng kéo dài
Ngươi đứng dầm mình trong tuyết lạnh
Lâu như vậy
Rốt cuộc là muốn cầu việc gì
Thần Quang nước mắt lưng tròng
Khóc vì cái lặng thì ít
Mà khóc vì tuổi thân
Và khao khát tránh pháp thì nhiều
Ngài nất lên đáp
Đệ tử chỉ mong hòa thượng mở lòng từ bi
Mở pháp môn cam lộ
Rộng độ cuồng sinh
Truyền dạy cho con con đường giải thoát
Nhưng Đạt Ma Sư Tổ không hề dễ dàng xoa diệu
Ngài muốn thử thách xem ý chí của
con người này rút cuộc mạnh mẽ đến đâu
Hay chỉ là sự bồng bột nhất thời
Ngài dùng những lời lẽ vô cùng nghiêm khắc để cổ trách
Đạo diệu không lường của chư Phật
Dẫu trải qua vô lượng kiếp cực khổ tu hành
Làm những việc người đời khó làm
Nhẫn những việc người đời khó nhẫn
Còn chưa chắc đã đạt được
Người chỉ mang cái tâm nông nổi, trí tuệ cạn cợt,
mang sự khinh mạng mà muốn cầu chân thừa,
mong đắc đạo quả sao, chỉ là luống còng vô ích.
Lời của trách sắc như dao bầu ấy không làm thần quan nhục trí.
Ngược lại, nó như một mồi lửa chăm ngòi cho
ngọn núi lửa quyết tâm trong lòng vị tăng sĩ.
Để chứng minh đạo tâm kiên cố,
chứng minh sinh mệnh vật chất này không là gì so với chân lý tối cao.
Thần Quang đã làm một việc chấn động
Ngài rút thành giới đào mang theo bên mình
Nhín rằng vung đào lên
Tự chặt đứt luôn cánh tay trái của chính mình
Máu tươi phun trào
Nhụm đỏ rực cả một vùng tuyết trắng xóa
Thần Quang nén cân đầu thấu tận tâm can
Dùng tay phải nhặt cánh tay trái đã đứt lìa
Đặt trước mặt Bồ Đề Đạt Ma
Sắc mặt tái nhợt
Nhưng ánh mắt thì vô cùng kiên định
Cánh tượng lập tuyết đoạn tí
Đứng trong tuyết chặt đứt cánh tay
đã được ghi chép lại trong tác phẩm Tục
Cao Tăng Truyện của Đại sư Đạo Tuyên
như một trong những biểu tượng vĩ đại
nhất của tinh thần vì Pháp quên thần.
Nhìn thấy sự hy sinh tột cùng ấy,
Bồ Đề Đạt Ma hiểu rằng Ngài đã tìm thấy bậc đại khí.
Ngài gật đầu, chính thức nhận thần quan làm đệ
tử chân truyền và ban cho Pháp danh là Huệ Khả.
Nhưng vết thương thể xác chưa phải là tất cả
Ngay lúc đó, Huệ Khả mới thốt lên nỗi đau khổ tận cùng từ trong tâm trí
Mở ra một đoạn hội thoại cốt lõi đã làm nền
tảng cho toàn bộ thiền tông phương đồng
Thưa sư phụ, dẫu con có đọc ngàn vạn cuốn kinh
Tâm con vẫn luôn phiền não, xáo động và bất an vô cùng
Tâm con không an, xin sư phụ hãy an tâm cho con
Bồ đề Đạt Ma không giảng một bài kinh dài dòng nào
Ngài chỉ điềm nhiên nhìn thẳng vào mắt đệ tử
Buông một câu sắc bén như gương
Ngươi hãy đem tâm ra đây, ta sẽ an cho
Huệ khả xứng người lại, đem tâm ra đây
Suốt 40 năm cuộc đời, Ngài luôn thấy tâm mình lăng xăng phiền não
Lúc giận hờn, lúc đau khổ, lúc mong cầu
Nhưng giờ phút này, khi sư phụ bắt phải chỉ mặt đặt tên
Tìm xem cái tâm đó rút cuộc nằm ở đâu
Có hình thù gì để đem ra
Huệ Khả bỗng nhiên hoàn toàn bế tắc
Ngài sụp sạo tìm kiếm khắp trong mọi suy nghĩ
Mọi ngóc ngách của nhận thức
Và rồi chợt nhận ra
Mọi phiền não, mọi sự xáo động
Vốn dĩ không có thực thể
Nó chỉ là ảo ảnh do suy nghĩ tạo ra
Huệ Khả thảng thốt ngước lên nhìn sư phụ
Con đã tìm kiếm khắp nơi
Tìm từ trong ra ngoài
Nhưng rốt cuộc
Con không thể nào tìm thấy tâm mình đâu cả
Lúc bấy giờ
Bồ Đề Đạt Ma mới mỉm cười
Một nụ cười thấu tỏ căn khôn
Ngài nhẹ nhàng phán
Đó, ta đã an tâm cho người rồi đó
Ngay khoảnh khắc nghe xong câu nói ấy
Như một luồng điện xẹt ngang qua bầu trời đêm
Mọi đám mây vô minh trong đầu Huệ Khả vỡ vụn
Ngài bừng tỉnh, lập tức đại ngộ
Ngài nhận ra rằng cái tâm vốn dĩ là không tịch, là rỗng lặng thanh tịnh
Chỉ vì con người cố bám víu vào những suy
nghĩ ảo vọng nên mới sinh ra phiền não
Không tìm thấy tâm, chính là lúc tâm đã được an
Sự kiện này chính thức đánh dấu việc Huệ Khả đắc đạo
Trở thành vị tổ sư thứ hai, tức nhị tổ của thiền tông Trung Hoa
Người sẽ kế thừa y bác và tiếp tục thắp sáng ngọn đuốt trí tuệ
Mà Đạt Ma Sư Tổ đã mang từ Ấn Độ sang
Sau sự kiện lập tuyết, đoạn tí, bi tráng
Bù đề Đạt Ma đã tìm được truyền nhân xuất chúng là Nhị Tổ Huệ Khả
Kể từ đây, sứ mệnh truyền bá chánh pháp tại phương Đông của Ngài
Xem như đã đạt được nền móng vững chắc
Trong những năm tháng sau đó,
Đạt Ma Sư Tổ rời khỏi hang đá trên đỉnh Tung Sơn
Cùng với Huệ Khả và một vài đệ tử khác đi vân
du thuyết pháp khắp vùng Lạc Dương
Và các vùng lân cận thuộc lãng thổ Bắc Nguyễn
Ngài đã trao cho Huệ Khả bộ kinh Lăng Già gồm 4 quyển, cẩn thận dặn dò
Ta thấy ở vùng đất chấn đáng này,
chỉ có bộ kinh Lăng Già là có thể dùng để ấn tâm
Người hãy y theo đó mà tu hành,
tự nhiên sẽ liễu ngộ được đường vào cõi Phật
Tuy nhiên, chính sự xuất hiện và tầm ảnh
hưởng ngày càng lớn của Đạt Ma Sư Tổ
lại vô tình trở thành một cơn địa chấn,
làm lung lay dữ dội nền tảng của giới Phật giáo đương thời
Bám sát các ghi chép từ tục cao tăng truyện của Đại sư Đạo Tuyên
Thời kỳ Bắc Nguyện lúc bấy giờ là kỷ
nguyên mà Phật giáo phát triển cực thịnh
Nhưng lại nặng nề về mặt hình thức và kinh viện
Hàng vạn tăng ni sống dựa vào việc dịch thuộc kinh sách
Xây dựng chùa tháp đồ sộ và nhận sự cúng dường
khổng lồ từ hoàng gia cũng như giới quý tộc
Các vị cao tăng quyền uy được vua chúa bái phục
Hưởng thụ vinh hoa không khác gì quan lại chư đình
Trong bối cảnh đó, giáo lý thiền tông của Đạt Ma giảng dạy lại hoàn
toàn đi ngược lại với lợi ích của tầng lớp tu sĩ quyền lực này
Ngài chủ trương bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền
Nghĩa là chân lý tối cao không nằm trong
những trang sách giấy mực hồ khang
Không bám chấp vào ngôn từ mà truyền trực tiếp từ tâm ẩn tâm
Ngài chỉ ra rằng việc xây chùa to Phật lớn,
tụng niệm hàng vãng quyển kinh mà tâm không sáng thì cũng vô ích
Chuyết lý này chẳng khác nào một mũi dao đâm thẳng vào bát cơm
Và địa vị của những vị Pháp Sư đang hưởng lọc trừ định
Nếu người dân đều tin rằng Phật ở trong tâm
Chỉ cần tỉnh tọa quán chiếu là thấy được bản tánh
Thì ai sẽ mang vàng bạc đến cúng giường xây chùa
Ai sẽ mỏ tiền ra thuê tăng lử tụng kinh siêu độ
Chính vì sự đe dọa trực tiếp đến quyền lợi kinh tế và địa vị xã hội đó
Đạt Ma Sư Tổ đã trở thành cái gai trong mắt
của giới lãnh đạo Phật giáo Kinh Viện Bác Nguy
Nổi bật nhất trong số những kẻ ghen ghét ngài là Bồ Đề Lưu Chi
Một dịch giả Kinh Phật rất có thế lực và quan thống luật sư
Một vị cao tăng đang giữ chức vụ quản lý Phật giáo của cả nước
Theo các sử liệu cổ ghi lại,
do không thể tranh luận thắng được Đạt Ma về mặt triết học
Hai vị này đã nảy sinh ác tâm,
quyết định dùng thủ đoạn hen hạ nhất để triệt hạ ngài, hạ độc
Sự sách chép rằng,
Bồ Đề Lưu Chi và Quang Thống Luật Sư đã cho người lén trộn một
loại thuốc độc cực mặn vào trong thức ăn chay của Đạt Mà Sư Tổ
Tuy nhiên, với đạo hẳn cao thâm, ngài đã nhiều lần phát hiện ra
Có giai thoại kể rằng ngài đã gạt bát cơm có độc ra
hoặc ăn vào rồi lại dùng nội công nôn ra một tảng đá
khiến tảng đá nứt toát,
bỏ qua những chi tiết mang màu sắc huyền huyển phóng đại
Sự thật cốt lõi được ghi nhận là Đạt
Ma đã sống sót qua tận 5 lần bị hạ độc
Ngài không hề vạch trần kẻ thủ ác, cũng không báo quàng phủ
mà chỉ im lặng nhẫn nhục bởi ngài hiểu rõ cội rễ của sự thù hận này
Đến lần hạ độc thứ 6, mọi chuyện đã khác
Lúc này, Đạt Ma Sư Tổ đã tuổi cao sức yếu,
bước vào những năm tháng cuối đời
Quan trọng hơn, Ngài nhận thấy ngọn đèn thiền tông đã được trao truyền
an toàn cho Huệ Khả
Những đạo lý cốt tuỷ nhất đã được thuyết giảng xong
Bánh xe Pháp Luân tại phương Đông đã bắt đầu lăng
Sứ mệnh mà ân sư Bác Nhã Đà Là giao phó năm xưa đã hoàn thành viên mãn
Ngài gọi Huệ Khả cùng các đệ tử đến bên cạnh
Thần sắc vô cùng thanh thản
Từ Thổ nói
Ta vốn từ Nam Thiên Trúc xa xôi vượt đại dương đến đây
Chỉ vì muốn truyền bá chắn Pháp
Cứ vớt những chúng sinh đang chìm đắm trong mê lầm
Nay truyền nhân đã có
Pháp mặt đã thông
Việc của ta ở cõi đời này đã xong
Đã đến lúc ta phải ra đi
Nói xong, khi nhận bát cơm có tẩm kịch đọc từ tay kẻ giang,
Đạt Ma Sư Tổ không hề từ chối hay tìm cách nôn ra như trước,
ngài thẳng nhiên dùng bữa,
thanh thẳng chấp nhận quy luật sinh tử của cõi nhân sinh,
dùng chính sinh mạng của mình để khép lại mọi oán thù,
cũng là để chứng minh cho cảnh giới sinh tử vô ý,
không sợ hãi cái chết của bậc trần tù.
Ngày 5 tháng 10 năm Bính Thình,
tức khoảng năm 536 hoặc có sử liệu ghi là năm 528,
Bồ Đề Đạt Ma ngồi kiết già, tỉnh tọa,
miếm cười an nhiên và lạng lẽ viên tịch.
Thi hài của ngài sau đó được an tán trọng thể tại ngọn na Hùng Nhĩ,
thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc ngày nay.
Tuy nhiên, câu chuyện về cuộc đời ngài
không kết thúc ở nắm mồ trên núi Hùng Nhĩ.
3 năm sau khi ngại viên tịch,
một sự kiện kỳ lạ đã làm rúng động toàn bộ triều đình Bắc Nghị
Lúc bấy giờ, triều đình có một vị sứ thần tên là Tống Vân
vừa hoàn thành chuyến đi sứ Tây Vực và đang trên đường trở về
Khi đi qua thông lẳng, tức dãy núi Pamir hiểm trở
nằm ở ngã ba biên giới giữa Trung Quốc,
Afghanistan và Tajikistan ngày nay
Tổng vân vô tình nhìn thấy một lão tăng râu tóc bạc phơ
Mặc áo tràng sờn cũ, chân đi đất
Tay cầm một cây thiền trường
Điểm kỳ lạ nhất là trên đầu cây thiền trường ấy
Có treo lũng lẳng một chiếc giày cỏ
Tổng vân nhận ra ngay
Đó chính là Bồ Đề Đạt Ma
Vì quốc sư dân tiến ở Kinh Thành Lạc Dương
Tổng vân ngạc nhiên tiến lại gần
Chắp tay thi lễ và hỏi
Đại sư, ngài đang đi đâu vậy?
Bồ Đề Đạt Ma không dừng bước
Chỉ mỉm cười nhẹ nhàng đáp
Ta đang trở về Tây Trúc
Nói xong, bổng dáng vị lão tăng cứ thế khuất
dần vào lớp sương mù dày đặc của dãy tuyết sơn
Khi Tống Vân trở về đến Kinh Đô Lạc Dương
Ông đem toàn bộ sự việc kỳ lạ này bẩm báo lại với Hoàng đế
Cả triều đình kinh ngạc
Bởi ai cũng biết Đạt
Ma Sư Tổ đã viên tịch và được chôn cất từ 3 năm trước
Để làm rõ thực hư,
Hoàng đế lập tức hạ lệnh cho quan quân lên núi Hùng Nhĩ
Cuộc mở phần mộ của ngài ra kiểm tra
Khi nắp quan tài bằng gỗ bật mở
Tất cả mọi người đều sững sờ
Bên trong quan tài hoàn toàn trống rỗng
Không hề có di hài của vị thiền sư
Mà chỉ trống trơ duy nhất một chiếc giày cỏ
Chiếc giày còn lại
Đúng như lời Tống Vân kể
Đã theo ngài hướng về phía Tây phương cực lạc
Giai thoại Trích Lý Tây Quy
Mang một chiếc giày về Tây
Này đã trở thành một biểu tượng kinh điển nhất
Gắn liền với hình ảnh Đạt Ma Sư Tổ
Trong văn hóa đại chúng
Thế nhưng, nếu soi chiếu dưới góc độ của chính sử
học thuật và triết lý thiền tông trên kênh Say Sử
Chúng ta cần có một cái nhìn tỉnh táo hơn
Sự kiện quật mộ và chiếc quan tài chỉ có một chiếc giày
Hoàn toàn không được ghi nhận trong bất kỳ văn bản
sử học chính thống nào của nhà nước thời bấy giờ
Nó chỉ bắt đầu xuất hiện trong các tác phẩm mang
tính truyền kỳ của giới Phật tử nhiều thế kỷ sau đó
Dưới góc nhìn logic,
đây là một câu chuyện được những môn đồ thiền tông đời sau sáng tác ra
Nhằm mục đích thần thánh hóa vị sơ tổ của mình
Bảo vệ hình ảnh vĩ đại của ngài trước cái chết
do bị kẻ gian hạ độc hèn hạ
Về mặt triết học, giai thoại này ẩn chứa một thông điệp sâu sắc
Chiếc quan tài trống rỗng tượng trưng
cho việc sự tồn tại của Đạt Ma Sư Tổ
Không bị trói buộc bởi thể xác vật chất
Giáo pháp của Ngài đã vượt ra khỏi giới
hạn của sự sống và cái chết thông thường
Ngài để lại một chiếc giày ở phương Đông
Tượng trưng cho việc Ngài đã để lại dấu chân
Tức là cốt tủy thiền tông tại mảnh đất Trung Hoa
Còn bản thể của Ngài thì đã hoàn toàn tự tại, phiêu diêu, vô ngã
Sự bất tử của Đạt
Ma không nằm ở việc Ngài hồi sinh mang theo một chiếc giày
Mà nằm ở chính tư tưởng,
ở sức sống mãnh liệt của dòng thiền mà Ngài đã gieo hạt
Nhục thân có thể tan biến trên núi Hùng Nhĩ
Nhưng ánh sáng trí tuệ của Ngài thì đã vĩnh viễn ở lại
Bám rễ sâu vào nền văn hóa Á Đông
Vậy là chúng ta vừa cùng nhau nhìn lại cuộc đời, hành trạng
Và những dấu ấn đặc biệt của sơ tổ Bồ Đề Đạt Ma
Qua góc nhìn của chính sử và những tư liệu lịch sử còn được lưu truyền
Lịch sử luôn có nhiều điều đáng để tìm hiểu
Và đôi khi, phía sau một nhân vật nổi tiếng
Lại là những câu chuyện mà không phải ai cũng từng biết đến
Cảm ơn các bạn đã theo dõi video của Say Sử
Nếu yêu thích những nội dung như thế này
Hãy nhấn đăng ký kênh, bật thông báo,
để lại một lượt thích và chia sẻ cảm nhận của mình bên dưới
Đừng quên gợi ý cho Say Sử những nhân vật hoặc sự kiện
lịch sử mà các bạn muốn khám phá trong những video sắp tới
Một lần nữa, xin cảm ơn sự đồng hành của các bạn
Xin chào, hẹn gặp lại trong câu chuyện lịch sử tiếp theo