Một Người Con Luôn Miệng Thương Mẹ, Nhưng Điều Gì Mới Thật Sự Là Trọn Đạo Làm Con?

Vì sao có những lời cầu cứu khiến người thương ta mất dần những gì quý nhất Câu chuyện này mở ra một cái giá ít ai tính tới Ngày có thư từ phủ thành về, bà hậu thường ngừng mọi việc giữa chừng Dù tay đang nhặt thóc hay bếp vừa bén lửa Bà cẩn thận lau hai bàn tay vào vạt áo nâu rồi mới nhận tờ giấy Như sợ một hạt bụi của đồng ruộng làm nhòe mất tiếng nói của con mình Mười năm, những lá thư đến không đều Có lúc cách nhau hơn một mùa gặt, nhưng chưa lá nào bà đem bỏ Bà buộc chúng bằng sợi chỉ xanh từng dùng để vá chiếc áo đi xa cho con Cất trong hộp gỗ dưới chân giường Mỗi lần người hàng xóm đọc thư giúp Bà đều ngồi nghiêng về phía ngọn đèn Chăm chú như thật sự nhìn thấy người con đang đứng ở đầu ngõ Chỉ có điều Mấy năm gần đây Sau mỗi lần nhận thư Một vật trong nhà lại lặng lẽ biến mất Khi thì chiếc vòng bạc cất dưới đáy hòm Khi thì cặp chum gạo lớn Có năm là cả một mảnh ruộng cha nó để lại Người qua đường chỉ thấy bà già càng lúc càng gầy Còn chiếc hộp thư lại ngày một đầy Chẳng ai biết hai chuyện ấy buộc chặt với nhau đến mức nào Làng Bến Đá nằm bên con đường xe bò từ miền núi xuống chợ huyện Đất không thật tốt, nhưng người biết chăm thì vẫn sống được Nhờ hai vụ lúa và một vụ đậu Chồng bà Hậu mất khi con trai Sơn vừa tròn 13 tuổi Để lại căn nhà ba gian, ba thửa ruộng dài ở ba đầu đồng Và một vườn nhỏ có cây khế già Bà không quen gọi đó là gia sản Với bà, ruộng đồng Trong là nơi cha con Sơn từng nhổ mạ, ruộng bờ sậy là nơi chồng bà đóng chiếc cọc đánh dấu mùa nước, còn thửa gò cỏ cao hơn mặt đồng, tuy ít thóc nhưng không bao giờ ngập trắng vào cuối hạ, mỗi thửa đều có một câu chuyện và bà nhận biết bờ đất bằng những vết lồi lõm hơn là những dòng chữ ghi trong khế. Người trong làng thường bảo bà chịu thương chịu khó, còn bà chỉ nói nhà có một miệng ăn trẻ, đã hứa với người khuất phải nuôi nó lớn, bà dạy Sơn trồng lúa, đóng lại cái cán cuốc và một điều không bao giờ được quên. Nếu đã nhận tiền của ai thì phải làm đủ công cho người ấy Sơn lớn lên khỏe mạnh, nhanh tay Nhưng lòng không bao giờ chịu yên ở những bờ ruộng Mỗi lần có đoàn xe hàng đi ngang Anh chạy ra xem bánh xe bọc sắt, ngắm vải màu và những thùng dầu được buộc bằng dây thừng dày Anh không xem thường nghề của mẹ Chính vì biết mẹ phải cúi lưng đến sẫm mặt mới đủ mùa cơm Anh càng muốn có một con đường khác Năm 24 tuổi, một người quen làm quản kho ở Phủ Thành nhắn rằng Hiệu hàng Vạn Phúc cần người biết đếm kiện vải và có sức khuân vác Sơn đã học được ít chữ ở lớp làng nên quyết xin đi Bà Hậu tiễn con ra đầu đường bằng một túi cơm nắm, hai chiếc áo vải và mấy quan tiền giấu trong lớp lót Anh biết mẹ đã chuẩn bị tiền ấy suốt nhiều tháng Anh hứa chỉ đi 3 năm, dành đủ vốn sẽ về dựng lại gian bếp rột Bà không ngăn, chỉ sờ lần cuối đường chỉ xanh nơi cổ áo con vừa vá, dặn Lúc khó quá thì viết về, có việc gì cũng nói thật, mẹ còn biết đường mà lo Sơn cười, đáp mình đâu còn là đứa trẻ để mẹ phải lo từng bữa Những tháng đầu ở Phủ Thành khiến Sơn mỏi mệt, nhưng cũng đầy hứng khởi Sáng anh khiên vải vào kho, chiều kiểm hàng với một ông quản sổ già Tối ngủ trong gian phòng chật sau hiệu, chủ hiệu trả công đều, chẳng hậu đãi, nhưng không bạc người Khi lần đầu nhận được tiền, Sơn mua một tấm khăn vuông màu tràm định gửi về cho mẹ. Anh muốn viết thư khoe rằng mình đã thuộc tên nhiều loại vải, biết phân biệt kiện còn nguyên dấu niêm với kiện bị ẩm. Nhưng trước quán trà có một người chuyên viết đơn từ và thư tín thuê. Người ấy tên Tường, chừng hơn Sơn 10 tuổi, ngồi bên chiếc bàn thấp, bút treo trên giá gỗ đã sẫm mực. Sơn tự biết nét chữ mình xấu, sợ mẹ nhờ người đọc chẳng ra, bèn trả tiền cho Tường chép lời thành thư. Lá thư đầu chỉ nói anh ăn đủ ba bữa, công việc vất vả mà yên ổn, nhờ mẹ giữ gìn sức khỏe Tường đọc lại từng câu, còn hỏi có cần thêm chuyện tấm khăn chàm không Sơn lắc đầu, bảo để khăn về đến nhà rồi mẹ sẽ biết Anh gửi thư theo đoàn xe về bến đá và thấy trong lòng nhẹ như vừa thật sự bước qua cổng nhà mình Ở làng, bà hậu đem thư sang nhờ ông Kỳ dạy chữ đọc giúp Ông Kỳ vốn làm thầy đồ ở chợ, ra rồi chỉ nhận dạy trẻ nhỏ trong giang nhà gần đỉnh Ông đọc hết một lượt Bà vẫn xin đọc lại chỗ ăn đủ ba bữa Và đừng lo cho con Khi tấm khăn chàm theo chuyến hàng sau về tới nơi Bà không dùng ngay Đem giặt nhẹ rồi gấp đặt cùng thư Chỉ những buổi ra chợ huyện mới quàng Người ta trêu bà có con làm ăn nơi xa Nên sắp được phụng dưỡng Bà cười bảo chưa biết nó làm nên trò trống gì Nhưng nghe giọng thư thấy nó còn thương nhà Mùa gặt ấy bà để riêng mấy bó lúa tốt làm giống Định khi Sơn về sẽ thử trồng Ở gò cỏ cho năng suất cao hơn Cứ tối đến bà lại nhìn ra con đường mòn bên hàng tre Tính xem 3 năm có dài bằng 3 vụ ngô cộng 3 vụ đậu hay không Bà không đo đời người bằng ngày tháng Mà bằng những lần có người cùng mình đi trên bờ ruộng Năm thứ 2, Sơn được giao theo một người buôn lớn xuống bến lấy hàng Biết tính giá nhuộm vải, giá vận chuyển và tiền công của từng chuyến Anh gặp Khương, một người hơn mình vài tuổi Ăn nói khéo và quen lối mua bán ở nhiều chợ Khương rủ Sơn góp tiền đặt trước một lô vải Có thể bán đắt vào cuối năm Sơn từ chối hai lần vì chưa có vốn, đến lần thứ ba nhìn sổ lãi Khương đưa ra, anh bắt đầu tính nếu chỉ làm công thì phải rất lâu mới có ngày dựng lại nhà cho mẹ Anh lấy số tiền dành dụm gửi vào chuyến đầu, chuyến ấy có lãi thật, không lớn nhưng đủ để anh mua một đôi giày tốt Sơn không báo chuyện buôn bán về nhà, anh nghĩ khi đã có món tiền đáng kể, trở về, đặt lên bàn trước mặt mẹ sẽ hay hơn kể từng lần lời lỗ Một lời muốn làm mẹ vui đã khiến anh giữ lại chuyện quan trọng nhất Trong lá thư tiếp theo, Sơn viết đúng theo lời Sơn Việc ở hiệu hàng vẫn bình yên, đường phố đông nhưng chẳng đáng ngại Xin mẹ đừng gửi tiền Bà Hậu đọc xong, vui đến mức biếu ông Kỳ rổ khế ngọt đầu mùa Sang năm thứ ba, trận mưa kéo dài ở Phủ thành làm đường vận hàng ách lại Số vải Sơn và Khương cùng góp mua nằm gần một tháng trong kho thuê Vừa tốn tiền giữ hàng vừa bị ẩm Khương cho rằng phải vay thêm để chuyển hàng đi đường vòng Nếu không coi như mất sạch vốn Sơn ký tên vào tờ nhận phần nợ Nghĩ mình còn công ở hiệu hàng nên sẽ gánh được Nhưng lúc hàng đến chợ xa Thì giá đã xuống Những người bỏ tiền cùng Khương lần lượt rút lui Để Sơn đứng trước chủ kho và người cho vay Anh đem bán đôi giày Bán cả khăn mới Mà người quản kho tặng vẫn thiếu Hôm đến bàn viết thuê Sơn không ngồi xuống ngay Tường thấy mặt anh xám đi Hỏi có chuyện gì Sơn đáp mình sơ xuất với hàng hóa Cần mẹ giúp ít tiền để qua một phen khó Lời ấy lúc đầu vẫn là sự thật Anh nhờ Tường viết rằng Phải bù khoản hao hụt nếu muốn giữ việc Hứa mùa sau sẽ hoàn lại Tường thêm câu Con không dám giấu mẹ Theo thói quen làm cho thư có giọng cung kính Sơn nghe xong hơi khựng lại Rồi gật đầu Bà hậu đọc lá thư xin tiền đầu tiên Vào đúng ngày nhà vừa phơi xong đậu Bà không trách Người đi xa vấp phải đá Mẹ ở nhà còn cách nào ngoài đưa tay đỡ Bà bán sổ đậu dành làm giống Mượn thêm 2 quan của người họ hàng Rồi gửi theo bác đánh xe tên Dự Nhờ giao tận hiệu hàng Dặn phải lấy lời nhắn đã nhận cho chắc Bác Dự quay về bảo Sơn vẫn khỏe Đang đi làm nên không gặp được lâu Bà thở nhẹ Có người hàng xóm hỏi bà sao không để con tự xoay sở Nó đã lớn rồi Bà đáp Nó xin một lần Tôi giúp một lần Về sau nó khôn hơn cũng nên Người nói câu ấy tin mình đang dạy con đứng dậy Sao sai lầm Bà không biết ở phủ thành Sơn vừa lấy tiền để trả phần lãi quá hạn Còn món nợ gốc vẫn chờ Khương biến khỏi chợ Để lại một địa chỉ chẳng còn ai ở Sơn giận bạn, giận mình Rồi tự nhủ thêm một chuyến hàng thuận lợi sẽ giải quyết hết Anh bắt đầu tránh nhìn thẳng những người vẫn gọi mình là tay quản hàng đáng tin Tường đã quen Sơn qua những lần viết thư Ông vốn là con nhà nông ở làng khác Từng bỏ ruộng đi học chữ với mong muốn làm thư lại Nhưng cha mất sớm Nên cuối cùng ngồi viết đơn thuê ở góc chợ Ông biết một lá thư không phải món hàng thông thường Nhiều người mang đến bàn ông một vài câu nói khó thành lời Người đi làm xa sợ cha già không còn đợi được Nàng dâu về nhà mẹ đẻ muốn xin lỗi Một người lính cũ nhờ báo tin cho gia đình bạn Tường thường đọc lại chậm rãi để người nhờ tự nghe xem lời có đúng lòng mình Vì vậy ông nhận ra Sơn thay đổi trước cả khi anh chịu thừa nhận Người thanh niên trước đây chỉ muốn gửi tin bình an Nay hỏi phải viết thế nào để người nhà hiểu chuyện nghiêm trọng Khi Tường gợi nên kể đúng số tiền còn thiếu, Sơn bảo mẹ không quen tính nợ ở Phủ Thành, chỉ cần biết con đang lâm cảnh khó Tường hỏi, mẹ cậu còn ruộng không? Sơn đáp, bà có ba thửa cha để lại Lo gì? Ông không hỏi thêm, nhưng sau hôm đó, mỗi lần nhúng bút đều chậm đi một nhịp Một mùa nữa trôi qua, nợ chưa vơi mà Sơn lại mất việc Chủ hiệu Vạn Phúc phát hiện anh tự ý dùng danh nghĩa người của hiệu để nhận một lô hàng riêng Không chiếm đoạt tiền hiệu, nhưng khiến khách tưởng hiệu đứng ra bảo chứng Ông chủ gọi Sơn vào, đặt cuốn sổ trước mặt và bảo Ta cho ngươi việc làm, không cho ngươi mang tên cửa hiệu ra vay lòng tin Sơn xin được ở lại thêm 3 tháng, hứa tự dàn xếp Ông chủ nhìn người làm đã từng chăm chỉ, giảm khoản công cuối để bù thiệt hại rồi cho thôi việc Đó là một quyết định không tàn nhẫn, nhưng đủ khiến Sơn thấy cửa sau lưng đóng lại Trên phố, anh có thể nhận khuân thuê, bốc hàng hay đi theo đoàn xe Xong công việc ấy chẳng giúp anh nói với mẹ rằng mình sắp thành chủ hiệu Điều làm anh sợ nhất không còn là thiếu tiền Mà là phải viết câu Con thất bại rồi Anh đến bàn tường Nói muốn xin mẹ thêm một lần Khi tường hỏi lý do Sơn đáp đang có khoản tiền hàng bị người khác giam Chỉ thiếu ít vốn để lấy lại Phần người khác giam có thật Phần lấy lại thì anh chẳng còn chắc Ở bến đá Bà hậu vừa qua trận cảm lạnh kéo dài Mỗi sáng bà ra ruộng muộn hơn trước Phải tựa vào cán cuốc mới đứng được khi nghỉ Thư Sơn đến lúc bà đang phân loại thóc giống nhờ cô gái người hàng xó Cô gái mới đọc nửa chừng đã ngập ngừng Sợ những lời trong thư làm bà quá lo cho kênh La La Bà bảo cứ đọc hết Xong bà lấy chiếc vòng bạc duy nhất trong hòm Thứ chồng đã cho vào năm đầu dựng nhà School Để không Đem tới người quen ở chợ cầm lấy tiền Chủ tiệm hỏi có chắc sẽ chuộc về không Bà đáp khi con trai làm ăn lại được thì chuộc bỏ lỡ những Bà còn bán hai con gà mái đang đẻ Tính nếu dành dụm thêm sẽ đủ số tiền Sơn dặn video hấp dẫn Đêm trước lúc gửi Bà mở hộp thư Lấy lá đầu tiên Đọc nhớ lại trong trí nhớ câu đừng lo con Những lá thư về sau vẫn có câu ấy Nhưng cứ sau câu ấy lại là một điều phải lo Bà gấp lá mới cho kênh La La Đặt cạnh lá cũ Tự nhủ người ta đi xa Thời vận lên xuống là chuyện thường School Để không Tin con chưa phải sai Điều đáng buồn là chẳng có người nào giúp bà nhìn thấy những phần con cố giấu Sơn nhận túi tiền của bác Dự ở đầu phố bỏ lỡ những Bác bảo mẹ anh không được khỏe video hấp dẫn Lúc ra đồng phải nhờ người gánh hộ bó lúa Rồi hỏi bao giờ anh về thăm Sơn vừa đếm bạc vừa đáp Còn ít việc chưa xong Bác Dự nhìn anh một lát Không nói đến chiếc áo mới trên người hay đôi giày mà anh vừa sắm từ khoản công khuân hàng Chỉ nhắc bà hậu dặn nhớ ăn đúng bữa Lúc xe đã đi khuất, Sơn mới cầm chiếc túi lên xem đường khâu Mẹ đã dùng đúng loại chỉ xanh vá áo anh thừa trước để khép miệng túi khỏi bung Anh tính đến chuyện gửi lại một nửa Nhưng nếu thiếu khoản tiền đang hứa với người cho vay Họ sẽ không cho anh tiếp tục làm ăn ở bến Anh mang hết đi trả, tự nói sau mùa này phải về Mấy hôm sau, một chủ xe thuê anh ghi sổ và theo hàng tới chợ xa Trả công khá hơn trước Sơn làm trầm, được khen trung thực trong việc cân đếm Người đời không ai biết có những kẻ vẫn giữ đúng cân cho người lạ Mà lại làm lệch lòng tin của người thân nhất Bởi món nợ trước mắt luôn có một thời hạn rõ Còn lòng mẹ thì tưởng như chẳng khi nào đòi Mùa ấy, một người trồng đậu thuê đến hỏi mua đất đồng trồng Ông ta đã cày ruộng sát đó nhiều năm Muốn hợp hai thửa cho tiện dẫn nước Bà hậu nói, đất cha Sơn để lại Bà không bán, người ấy không nài Chỉ để một lời rằng khi nào cần tiền thì báo trước Ông trả đủ theo giá ngoài chợ Bà về kể cho hàng xóm nghe mà giọng còn tự hào Ba thửa ruộng chia không đều Nhưng đủ nuôi hai mẹ con qua những năm khó nhất Tối, bà mở khế xem những dòng chữ mở Nhớ chồng từng dắt tay bà đi dọc bờ Để chỉ danh từng thửa Ông bảo có thể nghèo về tiền Nhưng nếu còn đất chồng, nhà sẽ không thiếu bát cơm Bà là người không biết nhiều chữ Nhưng những nếp gấp ở tờ khế bà thuộc lòng Nó được gấp 3 lần theo chiều ngang Mép phía phải sờn hơn do tay chồng hay mở Bà đem khế cất dưới hộp thư Tưởng rằng những lời Sơn hứa ở phủ thành rồi Sẽ thêm cho căn nhà chút vững chắc Từ đầu đến cuối Bà chưa từng nghĩ một ngày phải đổi tờ giấy ghi ruộng Lấy một tờ giấy mang nét chữ của người khác Chuyến vải với Hoạch gặp năm giá thấp Sơn đã tính lãi dựa theo giá mùa trước Lại nhận thêm phần hàng vượt sức trả Đến ngày phải thanh toán Số bạc bán được không đủ bù khoản ứng Hoạch không nổi giận Ông mở sổ, đối từng kiện Và nói sẽ không ứng thêm khi tiền chưa về đủ Sơn đề nghị làm bù công Nhưng số công một tháng chỉ như một nhúm thóc cạnh đống lúa lớn Anh ra phố tìm việc khác Mỗi chỗ nhận vài ngày Rồi lại bị đòi quay về giải quyết công nợ Điều đáng sợ ở những khoản vay không hẳn là tiếng người đòi Mà là lúc nó bắt đầu chi phối mọi điều nhỏ nhất trong ngày Sơn thôi ăn sáng, chập chờn ngủ Đã nhiều lần định thu xếp về quê nhận mình thua Nhưng cứ nghĩ đến mẹ ngồi trước nhà với tấm khăn chàm, anh lại tưởng tượng ánh mắt thất vọng của bà Anh muốn mang về ít tiền để câu ba năm sẽ về, dù trễ vẫn còn chút danh dự Anh quên mẹ đã chờ sang năm thứ sáu, từ lâu chẳng còn đếm tiền theo cách anh đếm nữa Một chiều cuối năm, Sơn đến bàn viết thuê, đặt trước mặt tường tờ giấy, có liệt kê nhiều khoản nợ Anh nhớ viết rằng mình bị kẻ gian lấy mất tiền giao hàng và chủ hiệu đang buộc bồi thường Nếu không sẽ khó trở về quê trong danh dự Tường nhìn tờ giấy, hỏi thẳng đó có phải là chuyện mới xảy ra không? Sơn không trả lời ngay, anh nói có người lừa thật, chỉ là từ mấy năm trước Nợ ấy nối thành nợ bây giờ, viết gọn cho mẹ dễ hiểu Tường đặt bút xuống, dễ hiểu cho bà, hay dễ xin cho cậu Sơn đỏ mặt rồi thở dài, thú nhận anh sợ về tay trắng Anh lấy lý do thương mẹ đã chịu khổ một đời, giờ không thể khiến bà thấy con vô dụng Lúc ấy Tường có thể trả lại tiền thuê và chấm dứt Nhưng trong gian hàng nhỏ Phía sau ông là vợ bệnh yếu Và hai đứa trẻ đang tuổi học Mỗi lá thư Sơn đặt tiền công cao hơn khách thường Vì muốn viết kỹ Tường tự nhủ nếu mình không viết Sơn vẫn tìm người khác Ít nhất ông có thể bỏ bớt những lời quá đáng Ông viết một lá thư chứa những câu đúng riêng lẻ Nhưng ghép lại thành một chuyện dài Chính sự nửa thật nửa giả ấy Làm nó nguy hiểm hơn lời bịa hoàn toàn Bà hậu nhận thư vào buổi sáng đầu mùa cấy, trong sân còn đống giả chưa gom Ông Kỳ tới đọc, đến đoạn xin khoản bạc gấp thì ngừng lại hỏi Liệu bà có muốn viết thư khuyên Sơn trở về, làm thuê ở làng cũng có người nhận Bà bảo trước hết phải cho con qua được lần nguy cấp Ông Kỳ khẽ hỏi bà còn bao nhiêu tiền Bà nhìn mấy chiếc chum trống trong góc rồi im Suốt buổi trưa, bà đi dọc bờ đồng trong, đứng rất lâu bên cái cọc gỗ cũ Đất vụ này ít nước, nhưng bờ còn chắc Chiều ấy bà đến nhà người đang có ý định gom thêm ruộng cạnh đó, nói nếu ông muốn, bà sẽ nhượng ruộng đồng trong Người mua không ép giá, còn hỏi bà có chắc không, vì bà vẫn cần lúa Bà đáp sẽ giữ hai thửa còn lại, vẫn có cái ăn Khi điểm chỉ vào khế mới trước hai người làm chứng, ngón tay bà lấm mực Bà lặng lẽ lau vào khăn, chứ không để dây ra chiếc hộp đã gói giấy đem theo Bà nghĩ chuyện gì khó rồi, cũng có thể làm nếu là để mở đường cho con trở về Lúc tờ khế sang tên được xếp lại, bà thấy lòng mình nhẹ đi một chút, như người vừa rút được một cái gai. Đêm ấy bà không ngủ. Mãi đến gần sáng, mới ra bờ đất đã không còn thuộc về mình để nhìn lần cuối. Tiền bán ruộng đi theo xe bác dự lên phủ thành. Bác nhận gói bạc mà cau mày, lần đầu nói thẳng với bà hậu rằng, gửi lần này rồi hãy để Sơn tự lo, đừng bán thêm gì nữa. Bà đáp một người mẹ biết tính toán cũng có thể sai, nhưng người con đang khó thì đâu nỡ ngồi yên. Bác dự bảo nếu Sơn thực sự vì làm ăn mà mắc nợ Bác sẽ hỏi rõ trước khi giao Bà không cho, sợ con xấu hổ với người cùng quê Bác cầm gói đi, lòng nặng như đang chở món gì không thuộc về một chuyến hàng Trước bàn viết thuê, bác dừng lại tìm Tường Hỏi nơi Sơn trọ có gần không Tường nghe tên bà hậu và nhìn gói vải Nhưng vẫn chỉ lối Bác dự đến chỗ Sơn, thấy anh đang cùng chủ vựa hoạch đối sổ Anh đón tiền, vừa mừng vừa tái mặt khi bác kể ruộng đồng trong đã bán Bác bảo bờ ấy cha cậu từng chống nước hai đêm liền Cậu nhớ chứ? Sơn nhớ Anh đã từng đứng trên bờ ấy cầm đèn cho cha Nhưng anh cũng biết người cho vay đang đợi ngoài ngõ Anh đưa tay nhận tiền Nói sau này sẽ mua lại ruộng Và lần ấy giọng chính anh nghe cũng không vững Tối hôm nhận tiền Sơn tới Tường nhờ viết một lá thư cảm ơn mẹ Anh muốn nói tiền đã cứu anh thoát khỏi cảnh Bị người ta bắt tội Công việc sắp ổn, sang xuân sẽ gửi lại Tường nhìn Sơn, hỏi khoản nợ đã hết thật chưa Sơn nói vẫn còn ít Nhưng không nên để mẹ biết Bà già nghe Tường hỏi thêm chuyện ruộng đồng trong Sơn đáp một thửa thôi, mẹ còn hai thửa cho kênh Ghiền Khi mình làm ra tiền mua lại chẳng khó Cách Sơn nói một thửa thôi Khiến Tường thấy cổ họng khô lại Mì Gõ Để không Ông nhớ cha mình đã nhiều lần nói ruộng một thửa ít Cũng là cả đời người gom góp Ông từ chối viết câu mọi việc đã xong bỏ lỡ những Chỉ ghi Sơn đã nhận tiền và biết ơn mẹ Sơn cau mặt cho rằng ông bắt bẻ chữ nghĩa video hấp dẫn Tương để lại tiền thuê trên bàn Bảo có những câu không thể chép hổ Sơn cầm tiền về, mấy ngày sau tìm người khác viết một lá ngắn Tưởng tường mình đã cắt được một việc khó chịu Nhưng vài tháng sau Sơn trở lại, nhờ viết những lá hỏi thăm bình thường, không xin tiền Ông nhận vì vẫn muốn giữ một đường cho người con gửi tin về mẹ Thỉnh thoảng Sơn lại giấu trong lời hỏi thăm những câu úp mở về khó khăn Và tưởng, dù đã cảnh giác, vẫn có lần mềm lòng Từ đầu năm thứ 7, thư về ít đi, bà hậu đoán Sơn bận xoay sở, không giận Bà làm thuê trên chính ruộng đồng Trong vào mùa gặt Nhận công bằng thóc như những người khác Chủ ruộng mới vẫn gọi bà là bà hậu Không sai khiến nặng Nhưng khi đi qua bờ cặp cũ Bà đã không còn quyền nhổ một cây cỏ nếu không được dặn Có buổi gánh dạ về Bà đứng ở giữa đồng Lúng túng vì chân quen rẽ vào lối đã thay chủ Cô Lý, người hàng xóm làm cùng Nhẹ nhàng kéo bà qua đường mới Bà nói mình cứ quên Cô Lý không khuyên thêm Chỉ đỡ một đầu gánh Về nhà, bà đem số thóc công để riêng một góc Nghĩ dẫu bán ruộng, nhưng vẫn được làm trên đất quen Vậy cũng không đến nỗi Thư Sơn khi ấy, ghi anh đang học thêm nghề buôn Phải đi chợ xa, sẽ đưa mẹ về ở một căn nhà khác khi có dịp Bà nhờ ông Kỳ viết đáp Mẹ không cần nhà khác Nếu con có thể về ăn cơm một ngày thôi Mẹ sẽ để sẵn nồi Tờ thư ấy gửi đi mà không có khoản bạc nào Sơn đọc xong, xếp vào túi áo Tối lại đem mở ra Rồi sáng sau đi theo đoàn xe hàng Sơn thực ra đã có nhiều lần có thể dừng lại Anh từng được một người chủ xưởng gốm ở ngoại thành nhận làm quản hàng Lương ít nhưng đều, có chỗ ngủ và bữa cơm Công việc ấy chỉ cần cân đếm, ghi mốc giao nhận Đủ để anh sống và gửi về ít bạc sau một năm Anh làm hai tháng thì bỏ Bởi cùng lúc nghe tin một đoàn buôn phía Bắc đang cần người gom vải với tiền công theo chuyến Nếu chuyến ấy thành, một tháng sẽ bằng cả năm làm ở lò gốm Trong đầu Sơn, những món nợ không còn là lý do duy nhất Giờ còn có hình ảnh anh trở về làng trên một cỗ xe tốt Trước ngực áo có túi bạc Hàng xóm nhìn mẹ anh mà khen Có con biết làm ăn Sự tưởng tượng ấy vừa an ủi vừa trói buộc Anh càng sợ về quê trong dáng vẻ bình thường bao nhiêu Càng chấp nhận đánh đổi một điều có thật Để đuổi theo vẻ vang chưa biết bao giờ tới bấy nhiêu Gần đêm, Sơn dừng trước bàn tưởng Nhờ ghi vào thư rằng mình sắp đứng chân trong một hiệu lớn Tường hỏi sắp là khi nào Anh cười, khi chuyến này xong Tường viết đúng chữ ấy mà không hỏi tiếp chuyến này, còn thiếu bao nhiêu tiền Đoàn buôn Sơn vừa theo trở về muộn hơn dự kiến, lời lãi chẳng đáng bao nhiêu Sơn tiếp tục nhận một khoản ứng trước để đặt tiền thuê xe mới Người cho ứng là chủ một cửa hàng dầu đèn, vốn không giữ rằn nhưng tính lãi nghiêm Đúng ngày thu, ông đến đòi trong khi Sơn chưa có hàng để bán Ông chấp nhận trả dần nếu Sơn có người bảo chứng Sơn nghĩ đến tên mẹ trên tờ khế ruộng, nhưng biết đem khế từ làng lên sẽ khiến việc khó che giấu Anh mượn một người quen làm chứng, hứa chỉ cần ít bạc nữa để trả dứt Khi người quen bị đòi tới tận cửa, Sơn không còn nhìn vào mắt anh ta được Lần đầu anh viết lời xin tiền mà không tới tưởng Anh tìm một quán xa, đọc cho người lạ chép rằng mình thiếu tiền thuốc vì bệnh nặng Nếu mẹ không giúp sẽ khó qua mùa lạnh Anh không bệnh nặng Mấy đêm mất ngủ và bữa đói do tự xoay sở khiến mặt anh xanh đi Thế là anh dùng chính dáng vẻ ấy để tin vào lời miện Lúc phong thư rời tay, Sơn biết đây không còn là giấu bớt phần xấu để mẹ yên lòng Anh đã cố tình khiến mẹ sợ cho tính mạng mình Lá thư ấy đến bến đá giữa vụ gặt năm thứ 8 Bà hậu nghe đoạn con đau yếu phải trả tiền thuốc Chân như không còn đứng vững Ông Kỳ phải kéo ghế cho bà ngồi Cô Lý hàng xóm vội đun nước khuyên bà gửi người lên phủ thành xem thực hư Bà lập tức sai bác dự nhắn rằng sẽ tự lên thăm con Mấy hôm sau thư trả lời tới Chỉ một trang ngắn, ghi Sơn đã đỡ, đường xa sóc không hợp sức bà, cần tiền bồi dưỡng và trả người chữa bệnh rồi mọi việc sẽ yên Tường là người viết lá trả lời này Sơn nói mình có sốt mấy hôm, mẹ đừng lo quá, nhờ giải thích để bà đừng đi Tường không biết trước đó, Sơn đã thuê người lạ viết rằng bệnh nguy cấp Ông ghi lời Sơn, tưởng đang làm điều bớt hoảng hốt cho một người già Không ai trong hai người nhìn thấy bà hậu đã xếp sẵn tay nải dưới chân giường Trong đó có chiếc khăn chàm từ năm đầu Sơn đi xa Khi thư tới, bà đặt tay nải trở lại hòm Bà tin con đã đỡ Và cũng tin muốn con khỏe hẳn phải gửi tiền Ruộng bờ sậy thành thứ duy nhất Con có thể đổi ra bạc nhanh mà không làm mất căn nhà Bà hậu lại tìm người mua ruộng Lần này khó hơn Bờ sậy có nước Nhưng cánh đồng chia vụ theo con mương chung Người ngoài làng mua sẽ phải thương lượng với các hộ cạnh đó Một người trồng lúa tên Bửu muốn nhận Xong chỉ đủ tiền trả một phần trước mùa tới Bà không thể chờ Cô Lý đề nghị cho vay ít Tính đến mùa gặt thì trả Bà hậu từ chối vì chẳng biết sau đó lấy gì hoàn Cuối cùng bà bán cho ông Bửu Với giá thấp hơn thửa đồng Trong nếu tính theo từng xào Ông Bửu không giấu chuyện ruộng Có thể đáng hơn Nhưng ông chỉ gom được chừng ấy bạc Bà tự quyết nhờ ông Kỳ xem kỹ khế Không phải vì nghi người mua Mà vì muốn chắc mình còn giữ được lối đi chung Tới gò cỏ Lúc ông Kỳ gấp khế đưa bà điểm chỉ Ngón tay bà run nhẹ Không ai thúc Ông Kỳ hỏi bà có muốn suy nghĩ thêm một đêm Bà đáp Nó đã phải chờ tiền thuốc Tôi không nên bắt nó chờ thêm Một câu nói giản dị khiến những người làm chứng đều nhìn xuống mặt bàn Không ai ở đó biết bệnh của Sơn đã được đem lên giấy như một thứ giá để người khác phải trả Sang năm thứ 10, Tường tìm lại Sơn sau một lần chứng kiến người trẻ ấy tranh cãi với chủ nợ ngay trước cửa hàng Ông không hỏi tiền, chỉ đề nghị Sơn viết một lá thư nói thật và về quê ít ngày Sơn bật cười khô khốc, bảo ông già chữ nghĩa nên chẳng hiểu việc làm ăn Về một ngày mất một ngày công, còn hai thửa ruộng mẹ đã bán thì cần bao nhiêu ngày mới mua nổi Tường nói không có ngày công nào mua lại được thời gian bà sống một mình Sơn gắt rằng ông đã lấy tiền viết thư nhiều năm Nay sao lại dạy mình làm con Câu ấy đánh trúng chỗ Tường né tránh Ông không cãi, đưa cuốn sổ mỏng ra cho Sơn xem những dòng mình đã ghi nhớ Trong sổ có ngày Sơn xin lần đầu Rồi những năm thư ít nhiều Những khoản giúp tạm, qua nạn, thuốc thang Từng chữ được dùng để làm nỗi lo lớn lên Sơn lật qua mấy trang, sắc mặt đổi đi nhưng lại đẩy trả Nếu ông muốn đòi thêm công, cứ nói Tường đáp không đòi tiền, chỉ muốn Sơn tự nhìn lại Sơn bỏ đi Để người viết thuê đứng một mình trước chiếc bàn Mà bao năm ông vẫn nghĩ là chỗ kiếm ăn lương thiện Mấy hôm sau, một người đàn bà mặc áo sẫm từ bến đá Đến hỏi bàn viết thư của Tường Đó là cô Lý Cô mang theo lá thư Sơn gửi gần nhất Muốn nhờ người từng viết nhiều năm nhận ra có đúng địa chỉ hiện tại không Vì bà hậu quyết tính chuyến đi thăm Tường thấy tên bà ở góc giấy, thì mời cô ngồi Cô Lý kể, bà gần đây ho liên miên, không nặng đến mức nằm liệt nhưng không còn đủ sức gánh vác Cô kể thêm bà đã bán 2 thửa ruộng, giữ mảnh gò cỏ để có nơi đặt chân Vậy mà cứ đến ngày bác dự mang thư qua là bà lại ngóng Tường hỏi những tờ khế bán có còn không? Cô gật, bà giữ bản ghi sang nhượng như giữ cả thư Tường không có lý do để hỏi tiếp mà không kể điều mình biết Ông rót nước, lần đầu nhận với một người ngoài rằng nhiều lá thư sơn gửi là do mình chép Rằng Sơn đã nhờ ông viết những câu xin tiền Và dần biến việc làm ăn thất bại Thành những nạn khó nói Cô Lý đặt chén xuống, không lớn tiếng Cô hỏi, ông biết nó xin từ lâu Sao ông không ghé xem người gửi đang lấy tiền ở đâu Tường nhìn bút trên bàn Đến lúc ấy ông hiểu Không còn có thể núp sau câu mình không phải người con Tường quyết về bến đá Trước khi viết thêm thư nào Vợ ông không ngăn, chỉ đem áo khoác ra sân phơi Một lúc cho khô rồi gói cho chồng ít bánh Ông mang cuốn sổ mỏng cùng các bản nháp còn giữ Không định tới đó để tự xưng người cứu bà hậu Ông sợ bà sẽ hỏi tại sao mình tiếp tay Và biết mình không có câu đáp nào đủ sạch Bác dự nhận chở ông về bằng xe hàng Suốt đường chỉ nói thời tiết trên đèo Đến lúc nhìn thấy bờ ruộng mới nhắc mẹ Sơn Giờ đi chậm lắm Khi qua đồng trong Tường thấy ruộng lúa xanh Người mua mới đang dẫn nước Chẳng có dấu nào cho người ngoài biết Đó từng là ruộng ai Ông chợt nghĩ, đất không mất đi sau một tờ khế Chỉ người làm ra thóc trên đất ấy bị thay đổi Mọi chuyện Sơn gọi là thiếu một ít bạc Thật ra, đã làm đứt những việc một người mẹ làm từ thời trẻ tới già Xe dừng trước vườn có cây khế Tường nhìn căn nhà đã siêu một góc mái Lòng bàn tay ướt mồ hôi dù gió mát Ông đứng lâu bên cổng, không vì không biết gõ cửa thế nào Mà vì cuối cùng, phải bước qua chính điều mình đã im lặng để tránh Bà Hậu tiếp Tường bằng bát nước chè nhạt Ông nói tên mình và nhắc lá thư đầu có gửi tấm khăn chàm Bà ngẩng lên ngay, hỏi có phải ông đã viết chữ cho Sơn Tường gật Mấy phút đầu bà mừng, như gặp được người từng ngồi cạnh con ở một góc phố xa Bà hỏi Sơn có ăn uống đủ không, nay đang ở đâu, có thật đã hết bệnh không Ông không đáp ngay, xin bà cho xem những lá thư cũ Bà kéo chiếc hộp gỗ khỏi chân giường, mở nắp, để lên bàn trả chồng giấy buộc chỉ xanh Tường nhận ra nét chữ của mình qua từng nếp gấp Nhận ra cả những câu đã cố sửa Và những câu mình từng để nguyên Một vài lá mang chữ người khác Nhưng giọng kể cùng một lối Trước báo bình an, sau xin mẹ giúp ít tiền Kết bằng lời hứa, rồi sẽ về Tường nhẹ nhàng đặt các lá đó cạnh nhau Kể từng chuyện mình biết Phân biệt rõ điều do Sơn kể với điều ông tận mắt thấy Bà Hậu không chen lời Nghe đến khoản bệnh nặng Bà nhìn ra chiếc khăn chàm treo trên vách Tường bảo ông chưa từng thấy Sơn nằm bệnh như trong thư Ông chỉ biết từng có mấy hôm Sơn xanh sao Bà gặp lá thư lại, hỏi rất nhỏ Vậy tiền thuốc tôi gửi đã đi đâu? Tường không trả lời thay Sơn Ông đặt cuốn sổ mỏng xuống và nói Mình đã nhận tiền chép nhiều lá Kể cả những lá có câu khiến bà phải lo Ông biết Sơn giấu chuyện nhưng không tìm đến bà sớm Tôi đến đây xin được dừng Ông nói Nếu cậu ấy còn nhờ tôi viết điều không thật Tôi sẽ không viết nữa Nhưng chỉ thôi cầm bút thì chưa đủ Tôi phải nói điều tôi đã thấy Bà lặng nghe chữ dừng rất lâu Bà hỏi ông có giữ được tất cả tờ nháp không Ông đáp không Vì có những tờ đã đốt bỏ khi dọn bàn Bà hỏi ông có dám đối lời trước mặt Sơn không Ông đáp có Và nếu cần sẽ nhận phần lỗi mình đã góp Bà đứng dậy lấy hai tờ khế bán ruộng đưa sang Nhờ Tường đọc rõ tên người mua Giá và ngày sang nhượng Ông đọc Bà yêu cầu đọc thêm lần nữa Tự dùng đầu móng tay lần theo chỗ đóng dấu Như thể muốn chắc hai tờ giấy ấy Không phải một giấc mộng buồn Bà không trách ông ngay Cảm ơn Tôi từng sợ con thiếu tiền Hóa ra có lúc nó thiếu một lời nói thật hơn các bạn Tin người viết thư đã tới nhà bà hậu Lan ra đã theo Vì cô Lý phải nhờ ông Kỳ làm chứng cho việc kiểm khế Vài người tò mò đứng ngoài sân dõi và Ông Kỳ bảo ai không có việc hãy về Bà không muốn biến lỗi của con thành chuyện giữa chợ hẹn gặp Nhưng cũng không muốn sau này người ta nói bà bịa ra để đòi lại đất Bà nhờ ông Kỳ đối chiếu ngày bán ruộng lại. với ngày trên những lá thư xin tiền Rồi nhờ Tường ghi lại lời bà thành một lá thư mới Lần đầu sau gần 10 năm, chính bà quyết từng chữ một, không nhờ ai tô cho đẹp Bà muốn viết, mẹ không còn khoản nào gửi nữa Đồng trong và bờ sậy đã sang tên, chỉ còn gò cỏ và vườn nhà Mẹ biết có những điều con viết không thật Nếu con về, hãy về với sự thật Đừng đem một lá thư khác để mẹ phải bán nốt những gì cha con để lại Đến câu cuối, bà dừng lâu rồi bảo thêm Mẹ vẫn nấu cơm, nhưng mẹ không chờ một chuyện làm ăn lớn nữa Tường đọc lại, không sửa Những câu vụn về ấy, lần đầu khiến ông thấy nghề viết thuê của mình đáng quý, không phải giúp người ta có lời thật hay, mà giữ cho lời thật của người khác không bị thay đổi. Lá thư của bà hậu lên đến phủ thành giữa một ngày gió thổi bụi mịn vào chợ, Sơn nhận từ tay bác dự, nhìn nét chữ tường mà hiểu có điều không ổn. Anh đọc ở góc kho, dòng đầu chưa hết đã ngồi xuống bao hàng. Anh biết mình đã mất hai thửa ruộng, nhưng chưa từng hình dung mẹ đã đặt những khế bán cạnh từng lá thư như đặt hai phần đời cạnh nhau. Dòng, mẹ vẫn nấu cơm làm anh đau hơn mọi lời mắng Anh muốn chạy về ngay Xong đến ngưỡng cửa lại nhớ mình đang giữ sổ giao hàng cho một chủ buôn Và còn tiền công chưa nhận Nếu bỏ đi không bàn giao, món nợ mới lại đến Mọi chuyện sẽ giống 10 năm trước Sơn tìm chủ buôn, xin nghỉ để về quê Đưa sổ ra đối đủ từng kiện Chấp nhận mất phần tiền thưởng chuyến sau Chủ buôn hỏi có việc nhà gấp à Sơn đáp mẹ già đã chờ quá lâu Nhưng lần này anh không thể về Bằng cách để người khác phải mang khoản nợ của mình Anh làm hết 2 ngày bàn giao Cất phần bạc còn lại vào túi Mua ít thuốc ho theo lời bác dự Rồi theo xe trở về Đó là lần đầu Sơn chịu làm một việc đúng Mà biết chắc nó sẽ khiến mình chậm lại Sơn về đến bến đá vào một buổi chiều cuối vụ Cổng nhà vẫn dùng thanh tre cài ngang như ngày anh rời đi Nhưng rào phía đông đã đổ thấp Lớp đất dưới chân cây khế Bị nước mưa khoét thành một rãnh nhỏ Anh đứng một lúc, không dám gọi Từ trong bếp có tiếng bát chạm thành nồi Bà hậu chống tay lên khung cửa nhìn ra Người con đi xa 10 năm trước Chắc nịch như cây mã mới bén đất Người trở về gầy hơn, vai hơi lệch Vì những bao hàng, khóe mắt đã có vệt hẳn Bà nhận ra ngay, nhưng không chạy tới ôm Bà hỏi, con có ăn cơm chưa? Sơn lắc đầu Bà đáp trong nồi còn, đi lấy bát Anh bước vào, thấy nơi đặt hòm gạo Ngày trước giờ chỉ là chiếc thúng nhỏ Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Bà không hỏi chuyện phủ thành giữa bữa Sơn nhìn bàn tay mẹ Những đường gân nổi rõ dưới lớp da sẫm Nhớ ngày đi bà đã cố nhét thêm tiền vào áo mình Anh định nói Con sai rồi Nhưng miệng vừa mở Bà đã bảo Ăn cho hết Nói chuyện sau Cơm nguội không ngon Anh cúi xuống chén cơm Lần đầu sau nhiều năm Anh không ăn vội để kịp đi đâu nữa Mà vẫn thấy mỗi miếng khó nuốt Vì người ngồi đối diện Đã phải ăn ít đi trong quá nhiều mùa Đêm ấy, bà Hậu đặt hộp thư lên bàn Bên cạnh hai tờ khế bán ruộng Và một mẩu giấy ghi số bạc bà từng gửi Mẩu giấy do ông Kỳ viết theo trí nhớ của bà Có khoản nhớ rõ Có khoản chỉ còn biết vào vụ nào Bà Bảo Sơn đọc từng lá theo thứ tự Từ lá đầu tiên báo đã vào làm ở Hiệu Vạn Phúc Anh đọc Nhận ra giọng mình thời còn thật thà vui mừng vì có việc làm Đến thư xin tiền đầu Anh dừng Mẹ Bảo đọc tiếp Thư thứ hai chứa câu, không dám giấu mẹ, làm anh nóng mặt Vì chính ngày ấy, anh đã để tường viết thay phần không thật Càng về sau, câu hứa, lần cuối xuất hiện nhiều Đến mức anh không nhớ lần nào mình có ý định thực hiện Bà không bắt anh đọc để hành hạ Bà chỉ muốn người đã đi xa nghe lại những gì một người ở nhà phải sống cùng Sơn đọc gần hết chồng thư, có lá chữ, nhòe nước, có lá góc rách vì mở nhiều lần Khi tới lá báo bệnh nặng, anh không thể đọc nốt Bà lấy bút trì than đánh một dấu nhỏ lên tờ giấy ấy Hỏi Có bệnh như trong này không? Sơn đáp Không Bà lại hỏi tiền thuốc để làm gì Anh thú nhận đó là tiền trả nợ chuyến buôn Và lần khác Là tiền để giữ danh trước những người anh đã hứa hẹn quá sức Sơn nói hết không phải trong một hơi Có chuyện anh phải ngồi im rất lâu mới dám kể Khoản lãi đầu làm anh ham buôn, món nợ Khương bỏ lại Việc dùng tên hiệu hàng để vay lòng tin Tấm khăn nâu đỏ mua cho mẹ giữa những ngày còn thiếu nợ Rồi lần tự thuê người khác, viết thư rằng mình bệnh nặng Bà hậu không cắt ngang, chỉ hỏi rõ khi thấy con tìm cách nói nhẹ Mẹ muốn biết tiền bán đồng, trong dùng vào việc gì Bà bảo, không phải nghe con nói tại thời vận Sơn lấy viên than trên bếp, viết xuống mặt sau một tờ giấy gói Lần đầu tự cộng các khoản mình đã xin, không đủ chính xác Bởi có khoản đã lâu và đã tiêu qua nhiều tay Anh không lấp khoảng trống bằng một con số cho đẹp Ghi bên cạnh rằng chưa nhớ Sẽ hỏi bác dự và đối lại sổ cũ Đến gần sáng, Sơn ngồi trước hai tờ khế Nói nhỏ Con tưởng chỉ cần thành công rồi về Những chuyện trước mẹ sẽ quên Bà đáp Mẹ có thể quên vài đồng bạc Nhưng từng mảnh ruộng mất ngày nào Mẹ đi ngang bờ ấy là nhớ Sơn đưa tay muốn chạm vào mẹ Bà khẽ thu lại để lấy chén nước Cử chỉ ấy không phải ghét bỏ Nó cho anh hiểu có những khoảng cách không thể bước qua bằng một đêm khóc lóc Sáng hôm sau, Sơn cùng mẹ tới nhà ông Kỳ Tường vẫn còn ở làng, đang đối lại những lá thư mình có ghi trong sổ Trước mặt ông Kỳ và bác Dự, Sơn nhận rõ các lời cầu cứu sai là do mình nghĩ ra và thuê viết Không đổ cho người chép, cũng không bảo mẹ tự nguyện nên không thể trách Tường nhận phần mình đã tiếp tay Nói có những lần biết lời Sơn không đủ thật mà vẫn nhận tiền Ông đem số tiền công còn giữ được của các lá thư xin bạc trả lại Tuy chẳng đáng bao nhiêu so với hai thửa ruộng Bà Hậu không muốn nhận trước mặt nhiều người Nhưng ông đặt vào một bao giấy có ghi tên mình Nói đó là việc ông tự phải làm Không phải để bà tha Ông Kỳ yêu cầu Sơn ký vào tờ ghi nhận khoản tiền đã nhận từ mẹ Không phải khế nợ để kiện tụng Mà để chính Sơn có thứ đối chiếu khi bắt đầu hoàn trả Người trẻ nhìn chữ ký của mình Nhớ những năm ở Phủ Thành Đã ký vào bao nhiêu tờ vay Mà chẳng một lần hỏi mẹ có muốn gánh cùng không Anh hỏi có cần làm thêm tờ cam kết Sẽ chuộc ruộng trước một ngày định sẵn Bà Hậu lắc đầu Đừng hứa ngày nếu con chưa biết đường làm Trước mắt mai ra đồng cùng mẹ Làng không đón Sơn trở về như đón một người con Có hiếu muộn màng Có người nghe chuyện thì tránh giao việc Sợ anh quen gian dối Có người bảo dù sao anh chịu về là tốt rồi Mọi việc nên bỏ qua Bà Hậu không muốn ai thay mình quyết chuyện ấy Khi có người đến hỏi Bà bảo Sơn đang ở nhà Đi làm như những người khác Còn ruộng không thể chỉ nói một câu là về Sơn đem đôi giày da còn lành Và chiếc áo tốt nhất ở phủ thành bán ở chợ Dùng tiền trả phần nợ anh còn thiếu Một người bạn từng đứng bảo chứng Anh không lấy số ấy làm công chuộc ruộng Vì món nợ kia cũng phải rõ ràng Sau đó anh xin làm công mùa Tại ruộng gò cỏ của mẹ Và một số ruộng nhà khác Nhận cả việc đào mương, gánh phân, thu thóc Công ít hơn khi bốc hàng ở Phủ Thành Nhưng hết ngày anh về nhà Sửa lại mái bếp và đun nước nóng cho mẹ ngâm chân Bà Hậu vẫn tự làm được nhiều việc Ghét bị coi như người ốm Có khi Sơn dành lấy đòn gánh Bà lại mắng Con gánh đúng bó của con đừng quên buộc bó bên kia Một câu bình thường làm anh vừa ngượng vừa yên tâm Mẹ vẫn dạy anh cách làm một việc tới nơi tới chốn Như ngày xưa chưa có những lá thư làm cả nhà hao hụt Chủ ruộng đồng Trong tên nghiêm không phải người đã lợi dụng bà Hậu Ông mua theo giá đôi bên thuận Đã bỏ thêm tiền dẫn nước, dựng lại bờ sạt và cần ruộng để nuôi cả nhà Khi Sơn tới xin mua lại ngay, ông nói không bán Ít nhất trong vài năm tới, Sơn từng nghĩ Cứ giải thích mẹ già chịu thiệt thì người ta sẽ mềm lòng Nghe câu trả lời dứt khoát, anh thấy trong mình nổi lên ý muốn trách người khác không thương Nhưng rồi ông nghiêm bảo, nếu muốn có công làm Thì mùa sau ông thuê thêm người cấy và trông nước, trả đúng giá ngoài đồng Sơn cuối đầu nhận Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Bà kéo cuốn sổ lại, nhờ ông Kỳ viết thêm 3 cột Tiền kiếm được, tiền phải chi, tiền thực sự còn Mùa xuân năm thứ 2, sau khi Sơn trở về, ông Tường quay lại Ông không đem một lá thư cầu tha thứ Chỉ mang những bản chép rõ số ngày Sơn thuê viết mà ông đã đối lại từ sổ quán Ông nói từ sau chuyến về Bến Đá Mình lập thói quen đọc lại mọi lá thư đụng tới tiền bạc Và hỏi người thuê có muốn ghi rõ sự thật hay không Có khách không thích, bỏ sang quán khác, tiền công giảm đi Vợ ông phải cùng may vá thêm để trang trải Bà hậu nghe thế không khen Cũng không lấy việc ông nghèo hơn Làm bằng chứng đã chuộc hết lỗi Bà chỉ nhờ ông đọc lần nữa tờ khế đồng trong Xem còn chỗ nào cần hiểu rõ Trước khi con trai làm việc với chủ ruộng Tường ngồi ở chiếc bàn cũ Đọc từng dòng Giải thích phần tiền thuế và lối dẫn mương Những điều năm xưa bà nghe mà chỉ hiểu lơ mơ Xong ông định đi Sơn mời ở lại ăn cơm Bà hậu lấy thêm một cái bát Đặt xuống chỗ khách Không nói gì về thà hay không thà Hãy Tường ăn ít nhưng trước lúc rời nhà đã tự đứng lên rửa bát của mình người trong nhà chẳng xem đó là việc lớn có khi một người muốn sửa sai phải chấp nh ận trở lại đời sống của người mình làm tổn thương chỉ bằ ng những video hấp dẫn Anh đã có ngày bực dọc Nghĩ nếu mẹ không cố giữ nhà cũ Mà chịu theo anh ra phủ thành năm nào Có lẽ chẳng cần gánh nhiều thứ Ý nghĩ ấy vừa ló lên Đã làm anh xấu hổ Nhưng anh không giả rằng Mình chưa từng nghĩ Anh kể thật với mẹ một buổi tối Lúc hai người cùng tước lạt Bà nhìn con Bảo trăm người già có những ngày mệt Mẹ biết Điều đáng sợ không phải mệt Mà là đi tìm lời dối để trốn Sơn nghe vậy Rồi tiếp tục tước lạt Tay chậm hơn Anh giữ lời về nhà ăn cơm Nhưng đôi khi về muộn đã báo qua bác dự Không để mẹ ngồi ngoài cổng đợi vô ích Những lá thư từ phủ thành không còn nữa Thay vào đó là những mẫu giấy ghi khoản công Sơn gửi ông Kỳ kiểm giúp Bà cất các mẫu giấy ở một ngăn khác Không buộc vào chồng thư cũ Chúng chẳng có lời hứa nào đẹp Chỉ có con số thật, tháng thật Và cả những lần tiền dành được giảm đi Vì những việc không ai lường trước Năm thứ tư sau ngày về Ông Bửu ngỏ ý nhượng lại bờ sậy vì hai người con của ông đã chuyển nghề ruộng xanhà không còn tiện chă Ông không tự hạ giá chỉ vì biết chuyện Sơn c Cũng không nâng giá Để tận dụng lòng sốt ruột của người mua Hai bên đem khế cũ ra n Nhờ ông Kỳ tính cả phần công ông Bửu Đã đắp mương và phần tiền ruộng Tạo ra trong những năm qua r Rồi thống nhất một giá phù hợp Số bạc Sơn giành được chưa đủ video hấp dẫn Ông Bửu đồng ý để anh giao trước một phần Phần còn lại trả theo từng vụ Trong thời gian ấy ông vẫn đứng tên Và Sơn được nhận cây rẽ Tiền công tính riêng để không lẫn với tiền mua Tất cả viết rõ, hai người làm chứng Không dựa vào một lời hứa miệng Bà Hậu nhìn dòng ghi điều kiện chậm trả Sợ con vì quá muốn chuộc ruộng lại lao vào nợ như trước Sơn bảo mẹ cứ nhờ ông Kỳ đọc từng chữ Nếu khoản nào chưa hiểu thì chưa ký Lần này anh không thúc ai tin mình Anh trở về nhà mà tay chưa cầm khế ruộng Chỉ giữ bản ghi khoản đã trả Và ngày đến hạn tiếp theo Dẫu vậy, trên đường đi qua bờ sậy, anh cúi xuống nhổ một bụi cỏ mọc chắn lối nước Lần đầu làm việc ấy, với ý nghĩ có thể mai sau mình sẽ phải chăm bờ này suốt nhiều mùa Chứ không phải bán nó để đổi một món lợi thật nhanh Thêm ba vụ lúa và một vụ đậu trôi qua, Sơn trả xong khoản còn lại Ông Bửu đến nhà trao khế mới trước mặt ông Kỳ và cô Lý Nhờ bà Hậu điểm chỉ ở chỗ ghi người đứng tên, bà nhìn con Sơn nói ruộng vốn của mẹ cha để lại, phải về tên mẹ trước, sau này tính sao là quyền mẹ Bà không đáp ngay, chỉ xòe bàn tay đã có nhiều vết nhăn, đặt dấu mực lên giấy Người làm chứng ai cũng im Sơn không quỳ xuống, cũng không xin nói một câu để ghi lỏng Anh cầm khế đem phơi bên cửa cho mực khô, sợ nếp gấp mới làm nhòe Chiều ấy bà Hậu muốn tự ra bờ sậy xem nước dẫn vào ruộng Sơn đi cạnh, không cản khi bà cúi sờ một nắm đất Chỉ đứng phía bờ thấp, để nếu bà trượt chân còn kịp đỡ Bà nhắc anh bờ phía nam hàng năm hay dò, phải chèn thêm đất từ lúc nước chưa lớn Sơn gật Hỏi nơi đặt cọc ngày trước ở đâu Bà đưa tay chỉ Hai người nói chuyện bờ nước rất lâu Không ai nhắc đến chuyện đã qua Nhưng cả hai đều hiểu mảnh đất này không trở lại Chỉ nhờ một câu con biết lỗi Nó trở lại từ biết bao buổi sáng có người đi làm đúng giờ Bao tờ sổ được ghi thật Và những bữa cơm hai mẹ con ăn bên nhau Đồng nhé Trong phải chờ lâu hơn Ông Nghiêm giữ ruộng đến gần hết năm thứ 7 kể từ ngày Sơn trở về Đến lúc con gái lấy chồng về vùng khác và người làm trong nhà thiếu đi Ông mới tính nhượng bớt đất ra Ông báo Sơn trước như đã nói Nhưng cũng đưa giá phù hợp với những năm sửa bờ Không phải vì nghĩa tình mà bỏ đi quyền lợi của gia đình mình Sơn lúc ấy đã ngoài 40, tóc lấm tấm bạc ở thái dương Anh có khoản tiền dành được từ việc ghi sổ trợ và cây thuê Bờ sậy đã cho thêm thóc nên nhà không phải mua gạo trong những vụ bình thường Anh tính lại mọi khoản, đem hỏi bà hậu có nên mua Bởi nếu dốc sạch tiền, mùa sau bà bệnh hoặc mái nhà hỏng sẽ rất khó xoay sở Bà bảo, trước tiên phải trừ một khoản lo tuổi già, rồi mới xem ruộng có mua nổi không Hai mẹ con bàn với ông Nghiêm, được chia tiền trả làm hai kỳ có giấy ghi rõ Không tính lãi nếu đúng hẹn, bù lại giá cao hơn chút so với trả ngay Sơn chấp nhận vì thấy mình đủ sức hoàn tất mà không phải vay nóng Đến ngày giao kỳ cuối, ông Nghiêm trao khế, còn dặn mương phía Tây đã sửa, cần giữ lối nước cho nhà bên cạnh Sơn cảm ơn, cam kết bằng việc làm, chứ không bằng những câu hứa về tiền bạc chưa có Anh mang khế về chậm rãi trên con đường từng muốn đi thật nhanh để tránh mặt người quen Bà Hậu lúc ấy tuổi đã cao, không còn ra đồng thường xuyên Bà ngồi dưới cây khế trước sân, chờ Sơn rửa chân rồi mới hỏi giấy tờ đã xong chưa Anh đưa khế cho mẹ, cùng hai bản ghi, đã trả đủ tiền Bà nhờ anh đọc từ đầu đến cuối Đến chỗ tên bà được ghi lại Thì yêu cầu đọc một lần nữa Sơn đọc, không bực Bà mở chiếc hộp gỗ lấy chồng thư cũ ra Sợi chỉ xanh đã bạc màu Nhưng những nút thắt do tay bà buộc 10 năm trước Vẫn còn Sơn định xin đốt hết để khỏi phải nhớ Bà lắc đầu Giấy ấy mẹ giữ Không phải để mỗi ngày nhắc lỗi con Mẹ giữ để có lúc con tưởng mình chẳng còn có thể nói dối lần nào nữa Con biết mình từng đi xa đến đâu Bà đặt 2 tờ khế Mới bên cạnh chồng thư không gộp chúng thành một bọn Nắng qua tán khế dọi lên những nét chữ khác nhau Một bên đầy lời hứa được viết thuê cho kênh La La Một bên là những khoản đã trả sau nhiều năm cày cấy Sơn nhìn, nhận ra mẹ không cần anh biến School Để không thành người giàu để có thể ngẩng mặt Bà chỉ cần từ hôm nay về sau Điều anh nói với bà và việc anh làm không đi hai đường khác nhau bỏ lỡ những Tối đó, Sơn tự lấy giấy viết thư cho một người bạn làm ăn cũ ở Phủ Thành video hấp dẫn Báo mình đã trả xong những khoản nợ còn liên quan tới bạn Và nay tiếp tục ở làng chăm mẹ Nét chữ anh vẫn thô, câu văn chẳng bóng bẩy Anh đọc cho mẹ nghe, bà không hiểu hết tên người và chuyện sổ sách Nhưng hỏi có điều nào chưa đúng không Sơn đáp, có một điều phải sửa Anh vừa viết, mọi sự đã yên Trong khi mùa tới còn phải lo đắp bờ và trả công người cấy Anh gạch câu ấy, viết lại rằng nhà đã có ruộng, việc còn nhiều, mẹ đã già Anh vẫn đang học làm cho trọn Bà hậu nghe rồi gật đầu, xếp lá thư vào bao đưa bác dự chuyến sáng Khi về rửa bút, Sơn thấy mẹ đang buộc chồng thư cũ bằng sợi chỉ xanh Còn tờ khế mới bà đặt trong ngăn khô nhất của hộp Ngoài vườn, tiếng lá khế chạm nhau rất khẽ Trong căn nhà đã từng vơi đi từng mảnh ruộng để nuôi những lời dối trá Giờ không có lời hứa lớn nào vang lên nữa Chỉ có người con đi qua gian bếp, hỏi mẹ mai muốn ăn cơm với rau gì Và người mẹ bảo, anh ra xem luống cải sau nhà, hái vừa đủ hai người Có những món nợ không thể trả bằng một câu hối hận Cũng không thể đo hết bằng số bạc đã hoàn lại Câu chuyện khép lại ở một mái nhà nơi lời thật đến muộn Nhưng từ đó được gìn giữ qua từng ngày sống Nếu quý vị thấy một điều đáng suy ngẫm Hãy like và chia sẻ để câu chuyện đến với người cần nghe Đừng quên đăng ký kênh Sổ Tay Nhân Quả Để tiếp tục đồng hành qua những chuyện đời thường về tình thân, trách nhiệm và nhân quả Kính chúc quý vị cùng gia đình bình an Biết quý người còn ngồi đợi mình bên mâm cơm Và hẹn gặp lại ở câu chuyện tiếp theo