15 Loài Hoa Kỳ Lạ Và Đẹp Nhất Thế Giới Mà Bạn Sẽ Không Tin Là Có Thật

Trên trái đất có hàng trăm nghìn loài thực vật biết ra hoa, phần lớn trong số đó chúng ta đi ngang qua mà chẳng để ý. Nhưng có một số ít loài chỉ cần nhìn một lần là nhớ rất lâu, bởi chúng sống theo những cách khó tin là có thật. Trên vùng cao nguyên lạnh giá của dãy Andes, có một loài cây kiên nhẫn chờ đợi hàng chục năm, có khi gần cả trăm năm. Suốt quãng đời ấy, nó chỉ lặng lẽ tích góp sức lực, rồi một ngày, nó vươn mình lên cao ngang một ngôi nhà ba tầng với hàng nghìn bông hoa nở cùng lúc. Và sau lần nở duy nhất ấy, nó chết Ở một hòn đảo giữa Thái Bình Dương Có một loài từng bị coi là đã biến mất Người ta tìm lại được đúng một cái cây cuối cùng Rồi cái cây ấy bị lửa thiêu rụi Khi đó, tương lai của cả một loài Chỉ còn nằm trên một cành cây sót lại Có một đoá hoa trà sắc hồng thẫm Mà theo những gì giới khoa học biết đến Cả hành tinh chỉ còn hai cây Một cây ở nước Anh Một cây ở tận New Zealand Còn ở quê hương của nó Người ta cho rằng nó đã không còn nữa Và có một sinh vật khổng lồ giữa rừng nhiệt đới Tự làm nóng cơ thể sấp xỉ thân nhiệt con người Để đẩy mùi xác thối đi thật xa Thế nhưng mỗi lần nó nở Hàng nghìn người lại sẵn sàng xếp hàng Chỉ để được đứng trước nó vài phút 15 loài hoa 15 cách sống kỳ lạ Có loài khéo léo đánh lừa côn trùng Có loài sống chìm dưới lòng đất Và có loài chỉ còn tồn tại nhờ bàn tay con người Trước khi bắt đầu Hãy cho mình biết bạn đang xem video này từ đâu Và lúc này đang là mấy giờ Còn hành trình của chúng ta sẽ khởi đầu trong một khu rừng mây phủ quanh năm Vị trí thứ 15 Trên những sườn núi ở Ecuador và Peru Ở độ cao khoảng 1.000 đến 2.000 mét Có những cánh rừng gần như quanh năm chìm trong sương Rêu phủ kín thân cây Mây trôi lững lờ ngang tầm mắt Và nếu đủ kiên nhẫn quan sát Bạn có thể bắt gặp một khuôn mặt nhỏ đang nhìn lại mình từ trong tán lá Đó là lan mặt khỉ Những cánh hoa nhỏ ở giữa tạo thành đôi mắt và chiếc mũi Còn cánh môi bên dưới trông như một cái miệng đang trúm lại Ba lá đài xòe ra xung quanh kéo dài thành những chiếc đuôi nhọn Khiến cả bông hoa giống gương mặt một chú khỉ có ria Thế nhưng khuôn mặt ấy hoàn toàn là sự trùng hợp Bộ não con người vốn có xu hướng nhìn đâu cũng thấy khuôn mặt Và bông lan này vô tình chạm đúng vào thói quen đó Thứ thật sự quan trọng với loài lan lại nằm ở cánh môi, nhìn thật gần, bạn sẽ thấy những đường gân xếp song song giống hệt mặt dưới của một cây nấm. Không chỉ trông giống, cánh môi còn tỏa ra mùi như nấm. Mục tiêu của màn ngụy trang ấy là những con ruồi giấm nhỏ chuyên sống trên nấm. Khi theo dõi các loài lan cùng chi trong rừng mây Ecuador, các nhà khoa học ghi nhận ruồi tìm đến hoa để kiếm ăn và tìm bạn tình. Lúc chúng bò sâu vào trong, khối phấn dính lên lưng, rồi được mang sang bông hoa kế tiếp Còn với con người, nhiều người trồng lan mô tả hoa có mùi thơm gợi nhớ đến quả cam chín Một chi tiết thú vị khác nằm ở cái tên Chi lan này được đặt tên là Dracula, nghe như tên bá tước ma cà rồng Nhưng thực ra, Dracula ở đây mang nghĩa là con rồng nhỏ, gợi từ những lá đài dài và nhọn có hình dáng kỳ dị Vì cần không khí mát và độ ẩm cao quanh năm, loài lan này rất khó trồng ở nơi khác Trong tự nhiên, nó chỉ sống được ở những cánh rừng mây đang ngày càng bị thu hẹp Một khuôn mặt sinh ra từ sự ngẫu nhiên nhưng lại khiến cả thế giới phải dừng lại để ngắm nhìn Từ rừng mây Nam Mỹ, chúng ta vượt qua Thái Bình Dương đến với những khu rừng mưa của Philippines Vị trí thứ 14, màu sắc bạn đang thấy không hề được chỉnh sửa Trong rừng mưa trên các đảo Luzon, Mindoro và Catanduanes của Philippines Có một loài dây leo buông xuống những chùm hoa dài tới 3 mét Mang sắc xanh ngọc lam mà gần như không loài thực vật nào khác có được Người ta gọi nó là dây ngọc bích Mỗi chùm có hàng trăm bông hoa nhỏ, dài cỡ ngón tay, cong vút như những chiếc móng vuốt Bí mật của sắc màu kỳ lạ nằm trong lớp tế bào ngoài cùng của cánh hoa Ở đó có hai loại sắc tố cùng tồn tại theo một tỷ lệ rất đặc biệt Trong môi trường hơi kiềm của tế bào, sắc tố thứ nhất chuyển sang màu xanh lam, sắc tố thứ hai cho màu vàng Hai màu hòa vào nhau tạo nên sắc ngọc lam đặc trưng Những bông hoa rụng xuống còn đổi màu khi khô dần từ xanh bạc hà sang xanh lam rồi cuối cùng ngả tím Sắc màu ấy không phải dành cho con người Khi chạng vạng buông xuống Những chùm hoa nổi bật giữa bóng tối của tán rừng Thu hút những con dơi đi tìm mật Dơi treo ngược mình trên chùm hoa Rút mặt vào từng bông để hút mật ngọt Đúng lúc đó Phấn hoa dính lên đầu chúng Và được mang sang bông khác Hình dáng như móng vuốt của bông hoa vừa khít với tư thế ấy Thế nhưng, loài dây leo này rất khó nhân giống Cây hầu như không tự thụ phấn, còn hạt lại nhanh chóng mất khả năng nảy mầm Trong nhà kính, nơi không có rơi, người ta phải thụ phấn bằng tay thì cây mới đậu quả Loài cây được mô tả khoa học từ giữa thế kỷ 19 Nhưng phải gần 100 năm sau, giới làm vườn mới thực sự nhận ra giá trị của nó Còn ở quê nhà, rừng mưa vẫn đang tiếp tục bị thu hẹp Kéo theo sự mong manh của loài dây leo mang sắc ngọc này Rời xa, sắc màu rực rỡ của rừng nhiệt đới Điểm rừng tiếp theo là một vùng đất khô cằn ở miền Nam Châu Phi Nơi thoạt nhìn chẳng có gì đáng chú ý Vị trí thứ 13 Trên vùng đất cát khô nóng ở miền Nam Châu Phi Giữa những bụi cây mọng nước thuộc họ đại kích Mặt đất thoạt nhìn chẳng có gì đặc biệt Nhưng ngay bên dưới lớp cát ấy Một sinh vật kỳ lạ đang lẳng lẽ sống Người dân nơi đây gọi nó là thức ăn của chó rừng Loài cây này không có lá, không có diệp lục và không thể tự quang hợp. Cơ thể nó chỉ gồm rễ và hoa, sống hoàn toàn dưới đất bằng cách bám vào rễ của cây đại kích để hút chất dinh dưỡng. Thứ duy nhất nhô lên khỏi mặt đất là bông hoa, và nó thường chỉ xuất hiện sau một trận mưa lớn. Bông hoa có lớp vỏ ngoài màu nâu, sần sùi. Khi hé mở, bên trong lộ ra màu cam hồng, viền quanh là những sợi lông cứng như hàm răng. Nhìn từ xa, nó giống một cái miệng đang há ra từ lòng đất. Hoa tỏa ra mùi hôi như phân để dụ bọ hung và bọ ăn xác đến gần Khi bọ chui vào, những sợi lông cứng khiến chúng không thể bò ra Chúng rơi xuống sâu bên trong, lăn qua phần nhị và bám đầy phấn Vài ngày sau, khi bông hoa héo đi, lối thoát mới mở ra Và những con bọ dính đầy phấn lại bay đi tìm bông hoa khác Sau khi thụ phấn, quả tiếp tục lớn dần dưới lòng đất Có khi mất tới 2 năm mới chín, mỗi quả chứa khoảng 20.000 hạt chó rừng, khỉ đầu chó, nhím và nhiều loài chim tìm đến ăn quả rồi mang hạt đi khắp nơi. Người dân địa phương cũng ăn sống hoặc nấu chín loại quả này và dùng nó trong các bài thuốc dân gian. Có một chi tiết cho thấy sinh vật này kỳ lạ đến mức nào. Năm 1775, khi nhà thực vật học người Thụy Điển Carl Thunberg thu thập mẫu vật ở Nam Phi, ông đã công bố nó như một loài nấm mới. Phải đến sau này, giới khoa học mới xác định đây là một loài thực vật có hoa Dấu vết của sự nhầm lẫn ấy vẫn còn trong cái tên Hychnora Bắt nguồn từ một chữ Hy Lạp, có nghĩa là nấm cục từ một loài hoa trông như quái vật Hành trình tiếp theo đưa chúng ta đến những sườn đồi đá vôi ở châu Âu Nơi một bông hoa nhỏ đang giả là một con ong Vị trí thứ 12, nếu nhìn thoáng qua, bạn sẽ nghĩ có một con ong đang đậu trên bông hoa Cánh môi nâu sẫm, phồng tròn, phủ một lớp lông mịn như nhung Trên đó có những vệt vàng giống hoa văn trên thân ong Hai cánh hoa nhỏ phía trên, trông như đôi dâu Đây là lan ong, loài lan mọc trên những đồng cỏ và sườn đồi đất đá vôi Trải dài từ châu Âu đến Bắc Phi và Trung Đông Các loài lan cùng chi với nó, nổi tiếng với một trong những màn đánh lửa tinh vi nhất của giới thực vật Bông hoa bắt chước hình dáng của một con ong cái Đồng thời tỏa ra mùi hương mô phỏng chất dẫn dụ của ong cái Ong đực bị đánh lừa, đáp xuống và cố giao phối với bông hoa Trong lúc đó, hai khối phấn dính vào đầu nó Khi bị lừa ở bông hoa tiếp theo, ong đực vô tình mang phấn đến đúng nơi cần đến Ở vùng Địa Trung Hải, lan ong vẫn thu hút được những loài ong đất có râu dài Nhưng càng lên phía Bắc, câu chuyện càng trở nên khác lạ Ở nước Anh, loài ong vốn bị bông hoa đánh lừa lại rất hiếm Một cái bẫy được thiết kế hoàn hảo, nhưng gần như không còn con mồi nào xa vào Vậy loài lan này sống sót bằng cách nào? Câu trả lời từng khiến chính Charles Darwin bối rối Năm 1860, ông viết thư lên một tờ báo làm vườn mời độc giả quan sát xem lan ong được thụ phấn ra sao Bởi theo những gì ông thấy, bông hoa gần như luôn tự thụ phấn Cuống của khối phấn rất mảnh Khi không có côn trùng ghé thăm, nó từ từ rủ xuống Để phấn chạm đúng vào đầu nhụy của chính bông hoa ấy Một bông hoa vẫn giữ nguyên bộ trang phục để quyến rũ ong Nhưng đến cuối cùng lại tự mình hoàn tất mọi việc Lan ong còn có một thói quen khó đoán khác. Có năm, chúng mọc lên rất nhiều, rồi có khi chúng biến mất suốt nhiều năm liền, trước khi bất ngờ quay lại. Câu chuyện về một bông hoa mất đi bạn đồng hành không chỉ có ở châu Âu. Ngoài khơi châu Phi, trên quần đảo Canary, có một loài hoa đang chờ một người bạn có lẽ sẽ không bao giờ quay lại. Địa chỉ thứ 11 Ở nhiều cửa hàng cây cảnh tại châu Âu, bạn có thể dễ dàng mua được một giỏ treo với những cành lá bạc mềm mại rủ xuống, điểm xuyết những bông hoa đỏ cam cong như mỏ chim. Thế nhưng, ở quê hương thật sự của nó, loài cây này gần như đã biến mất, đó là hoa mỏ vẹt. Còn người dân quần đảo Canary gọi là mỏ chim bồ câu, đây là loài đặc hữu của đảo Tenerife. Cây được giới khoa học mô tả vào năm 1881, chỉ vài năm sau, nó đã bị ghi nhận là vô cùng hiếm Việc người ta đào cây mang về trồng có lẽ đã khiến quần thể hoang dã suy giảm nhanh hơn Ngày nay, loài hoa này bị coi là đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên hoặc chỉ còn sót lại vài cá thể Điều kỳ lạ nằm ở hình dáng bông hoa, cánh hoa dài, hẹp và cong, màu đỏ rực, tiết nhiều mật Đó là những đặc điểm thường thấy ở các loài hoa do chim thụ phấn Giống như những bông hoa ở châu Phi dành cho chim hút mật Nhưng quần đảo Canary ngày nay không có loài chim hút mật nào như vậy Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học đặt ra một giả thuyết đầy dai dẳng Có thể từ rất lâu, trên đảo từng có một loài chim hút mật Và chính nó là bạn đồng hành của loài hoa Khi loài chim ấy biến mất, bông hoa mất đi người thụ phấn Và cũng từ đó dần trở nên hiếm hoi Các nghiên cứu gần đây cho thấy bức tranh có phần khác Một số loài chim nhỏ, không chuyên hút mật Như chim chích Canary, vẫn ghé thăm và thụ phấn cho những loài hoa đỏ trên đảo Còn câu chuyện về loài chim đã mất, đến nay vẫn chỉ là một giả thuyết chưa được chứng minh Dù vậy, những cây trồng trong vườn lại đối mặt với một vấn đề khác, chúng rất hiếm khi kết hạt Có ý kiến cho rằng ít nhất một phần cây đang được trồng có thể bắt nguồn từ cùng một dòng nhân bản, không thể tự thụ phấn Nếu điều đó đúng, loài hoa quen mặt ở các cửa hàng cây cảnh thực chất lại có nguồn gen vô cùng hẹp Từ quần đảo Canary, chúng ta quay về châu Á, vào những cánh rừng ẩm ướt của Đông Nam Á, nơi có cả những khu rừng của Việt Nam. Vị trí thứ 10, loài hoa kỳ lạ tiếp theo không ở đâu xa xôi, nó mọc dưới tán những cánh rừng ẩm và râm mát, từ vùng Assam của Ấn Độ, miền Nam Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Campuchia, cho đến Việt Nam. Người Việt gọi nó là dâu hùm. Cái tên ấy đã nói lên hình dáng Từ cụm hoa màu tím đen buông xuống hàng chục sợi dài mảnh Có thể dài tới vài chục phân, giống bộ ria của một con hổ Phía trên là hai cặp lá bắc lớn, xòe rộng như đôi cánh Vì thế, người phương Tây lại gọi nó là hoa dơi đen Ở nhiều vùng, người dân ví nó với một con dơi đang bay Một gương mặt dữ tợn, hay một con hổ có ria Màu đen là thứ rất hiếm gặp trong thế giới hoa Hầu hết các loài hoa đều khoe sắc thật rực rỡ để thu hút côn trùng Trong một thời gian dài, giới khoa học tin rằng dâu hùm dùng màu sẫm và hình dáng kỳ quái để giả làm vật chất đang phân hủy, nhằm dụ ruồi đến thụ phấn. Đó cũng là chiến lược của nhiều loài hoa có màu tối trong rừng nhiệt đới. Thế nhưng, vào năm 2005, một nhóm nghiên cứu theo dõi dâu hùm trong rừng ở miền Nam Trung Quốc đã phát hiện điều ngược lại. Côn trùng rất hiếm khi ghé thăm. Những bông hoa được trùm túi kín vẫn kết hạt rất nhiều và phấn hoa đã nằm sẵn trên đầu nhụy ngay từ trước khi hoa nở. Nói cách khác, phần lớn hạt của dâu hùm đến từ tự thụ phấn. Vậy bộ trang phục cầu kỳ ấy để làm gì? Đến nay, câu hỏi vẫn chưa có lời giải trọn vẹn. Có giả thuyết cho rằng những loài côn trùng từng thụ phấn cho nó đã không còn. Cũng có nhà nghiên cứu cho rằng những sợi dâu dài có thể tham gia quang hợp. Có lẽ vẻ ngoài kỳ bí ấy là dấu vết còn sót lại từ một quá khứ mà con người chưa biết hết Ngày nay, dâu hùm được trồng làm cảnh ở nhiều nơi trên thế giới Cây ưa bóng râm, độ ẩm cao và không chịu được nắng gắt Từ một loài hoa mà vẻ ngoài chưa ai giải thích trọn vẹn Chúng ta đến với một loài hoa mà giá trị đã được con người định đoạt từ hàng nghìn năm trước Vị trí thứ 9 150.000 bông hoa Đó là số lượng cần thiết để làm ra chỉ một ký nghệ tây khô, loại gia vị đắt nhất thế giới Mỗi bông hoa nghệ tây màu tím nhạt chỉ có 3 sợi nhụy đỏ thẫm Người ta phải hái hoa bằng tay, thường vào buổi sáng khi hoa vừa nở, rồi tỉ mỉ tách từng sợi nhụy ra Sau khi sấy, những sợi nhụy ấy mất đi khoảng 4 phần 5 trọng lượng Toàn bộ quy trình gần như không thể làm bằng máy móc Và đó là lý do một nhúm nhỏ nghệ tây lại có giá cao đến vậy Nhưng điều kỳ lạ nhất của loài hoa này không nằm ở giá tiền Nghệ Tây trồng là một loài hoa bất thụ Bộ nhiễm sắc thể bất thường khiến nó không thể tạo ra hạt giống nảy mầm được Nói cách khác, nghệ Tây không thể tự sinh sản Suốt hàng nghìn năm qua, nó tồn tại hoàn toàn nhờ con người Mỗi mùa, người nông dân đào củ lên, tách những củ con ra, rồi trồng lại Mọi cánh đồng nghệ Tây trên thế giới hôm nay đều được nhân lên theo cách ấy Vì quá đắt, nghệ Tây từng khuấy động cả lịch sử châu Âu Năm 1374, một chuyến hàng nghệ Tây nặng hơn 350 kg bị cướp gần thành phố Basel, thuộc Thụy Sĩ ngày nay Vụ việc dẫn đến một cuộc xung đột kéo dài 14 tuần, được sử sách gọi là cuộc chiến nghệ Tây Nạn làm giả nghệ Tây cũng bị trừng phạt rất nặng Từ giữa thế kỷ 14, thành phố Nuremberg ở Đức đã lập ra cơ chế kiểm định nghệ Tây Và vào năm 1444, những kẻ làm giả nghệ Tây ở đây bị thiêu sống cùng chính số hàng giả của mình Ngày nay, Iran là nơi sản xuất nhiều nghệ Tây nhất bên cạnh Tây Ban Nha, Ấn Độ, Hy Lạp và Ma-rốc Ở Anh, có cả một thị trấn mang tên loài hoa này, từng là trung tâm trồng nghệ Tây vào thế kỷ 16 Một bông hoa nhỏ bé, không thể tự mình duy trì nòi giống, lại trở thành một phần của lịch sử, của chiến tranh và của luật lệ con người Nếu nghệ Tây gắn với hương vị, thì loài hoa tiếp theo lại mang một mùi hương khiến bạn nghĩ ngay đến món tráng miệng. Chúng ta đến với Mexico, vị trí thứ 8. Vào cuối một ngày nắng, nếu cúi xuống gần bông hoa này, bạn sẽ ngửi thấy một mùi thơm rất quen. Rất tuyệt vời Mùi của Sô-cô-la. Đây là Cúc Sô-cô-la, một loài hoa họ Cúc có nguồn gốc từ Mexico. Cánh hoa màu đỏ thẫm, gần như nâu sẫm, mịn như nhung. Tên khoa học của nó mang nghĩa là màu đỏ sẫm như máu. Mùi hương đến từ vanilin, hợp chất tạo nên hương vani và thường có trong sô-cô-la Hương thơm ấy đậm dần khi trời về chiều Khoảng cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, loài hoa này được đưa từ Mexico sang Anh để trồng làm cảnh Nhưng ở quê nhà, người ta không còn tìm thấy nó trong tự nhiên Và loài cúc này bị coi là đã tuyệt chủng ngoài hoang dã Rồi một vấn đề lớn xuất hiện, cúc sô-cô-la không tự thụ phấn được Hoa chỉ kết hạt khi nhận phấn từ một cá thể khác, mang bộ gen khác. Trong khi đó, suốt nhiều thập kỷ, những cây được trồng ở Anh đều được nhân giống bằng cách tách củ từ cùng một dòng duy nhất. Hàng nghìn cây, ở hàng nghìn khu vườn, nhưng thực chất chỉ là một cá thể được nhân bản. Thụ phấn cho chúng cũng chẳng khác gì tự thụ phấn, không có hạt nào được tạo ra. Đến giữa thế kỷ 20, loài hoa này gần như biến mất khỏi các khu vườn Vườn thực vật Kew ở London đã giữ cho dòng cây ấy tiếp tục sống Và đến cuối những năm 70, họ chia sẻ nó cho các vườn ươm Từ đó, cúc sô-cô-la mới phổ biến trở lại Bước ngoặt đến vào những năm 90, khi ở New Zealand xuất hiện những cây có thể kết hạt Sau đó, các nhà lai tạo dần tạo ra những giống mới gieo được từ hạt Bên cạnh đó, đã có những báo cáo về việc tìm thấy các quần thể hoang dã ở Mexico Tuy nhiên, thông tin này vẫn cần được kiểm chứng thêm Một loài hoa từng chỉ còn một bản sao duy nhất trong vườn của con người Giờ đang có cơ hội đa dạng trở lại Và nếu có một loài hoa mà gần như người Việt nào cũng từng nghe tên, từng thức đêm chờ đợi Thì đó chính là loài hoa tiếp theo Vị trí thứ 7 Có lẽ nhiều người trong chúng ta vẫn còn nhớ những đêm như thế Cả nhà ngồi quanh chậu hoa, chờ từng cánh hoa trắng chậm chậm mở ra Hoa quỳnh nở về đêm, tỏa hương thơm ngát, rồi khép lại trước khi trời sáng Ít ai biết rằng loài hoa quen thuộc ấy không có nguồn gốc từ châu Á Quỳnh là một loài xương rồng sống bám trên thân cây Quê gốc ở vùng rừng nhiệt đới từ miền Trung Mexico đến Trung Mỹ những thứ trông giống lá thực chất là thân cây dẹt và hoa mọc ra từ mép của những thân dẹt ấy. Từ châu Mỹ, quỳnh theo chân con người đi khắp thế giới và ở mỗi nơi nó lại mang một câu chuyện riêng. Ở Sri Lanka, hoa được gọi là Kadupun. Theo một truyền thuyết, những vị thần rắn Naga hiện lên vào ban đêm hái hoa để dâng lên Đức Phật. Ở Nhật Bản, hoa có cái tên đầy thi vị là mỹ nhân dưới trăng. Còn trong tiếng Hán, có thành ngữ đàm hoa nhất hiện Chỉ những điều đẹp đẽ, nhưng chỉ xuất hiện thoáng qua rồi biến mất Vì sao quỳnh lại nở về đêm? Bông hoa trắng muốt, dài tới gần 30 phân, nổi bật trong bóng tối Hương thơm đậm dần khi màn đêm buông xuống Tất cả để thu hút những loài bướm đêm đi tìm mật Ở quê nhà, chính chúng là người thụ phấn cho hoa Khi trời sáng và bướm đêm thôi hoạt động Bông hoa cũng hoàn thành vai trò của mình và héo dần Nhiều trang mạng gọi kadupun là loài hoa hiếm nhất thế giới, không thể mua được bằng tiền. Thực ra, quỳnh là một trong những cây cảnh dễ trồng nhất, chỉ cần cắm một đoạn thân xuống đất là có thể ra rễ. Thứ duy nhất không thể mua được là chính khoảnh khắc nó nở, một bông hoa không hề hiếm, nhưng lại dạy con người biết kiên nhẫn chờ đợi. Nếu quỳnh là loài hoa ai cũng có thể trồng, thì loài tiếp theo từng chỉ còn đúng một cái cây trên toàn thế giới. Chúng ta đến với đảo Molokai thuộc quần đảo Hawaii Vị trí thứ 6 Ở miền Tây đảo Molokai, từng có những cánh rừng khô với nhiều loài cây chỉ có ở Hawaii Hơn 100 năm chăn thả gia súc đã biến phần lớn vùng đất ấy thành đồng cỏ và rừng cũ gần như không còn Cùng với những cánh rừng ấy, có một loài cây nhỏ mang hoa đỏ rực đã đi đến bờ vực biến mất Người Hawaii gọi nó là Kokio Kokio là họ hàng gần của cây bông vải, cây cao khoảng 3 mét, lá sẻ thùy, hoa đỏ và lớn Ngay từ khi được phát hiện vào những năm 60 của thế kỷ 19, người ta chỉ tìm thấy đúng 3 cây. Đến đầu thế kỷ 20, chỉ còn lại một cây cuối cùng, đứng đơn độc trên một mỏm đá giữa đồng cỏ trơ trụi. Năm 1910, một nhà thực vật học đã kịp thu hạt từ cái cây ấy. Không lâu sau, nó chết và loài này biến mất khỏi tự nhiên. Trong số những hạt giống đó, chỉ một cây còn sống sót lâu dài. Nó được trồng trong khu vườn của gia đình Cook trên đảo Những người đã góp công gìn giữ loài cây Và tên khoa học của loài cũng được đặt theo họ của họ Cái cây ấy cho ra hơn 130 cây con Nhưng không cây nào trụ lại được Cuối những năm 50, nó chết Và Kokio bị coi là đã tuyệt chủng Năm 1970, một điều bất ngờ xảy ra Trong chính khu đất ấy, người ta phát hiện một cây Kokio còn sống Có lẽ là cây sót lại từ những lần gieo trồng trước đó nhưng 8 năm sau, một trận hỏa hoạn đã thiêu dụi cái cây cuối cùng còn mọc trên rễ của chính nó. Điều may mắn duy nhất là trước đó, người ta đã cắt một cành từ cây này. Cành cây ấy được ghép lên gốc của một loài Kokyo họ hàng, cũng là loài đang bị đe dọa và ca ghép đã thành công. Ngày nay, Kokyo tồn tại dưới dạng khoảng 23 cây ghép, giải rác ở vài địa điểm trên các đảo Hawaii Nhờ kỹ thuật nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học cũng đã tạo ra được một số cây con mọc trên chính rễ của mình Toàn bộ một loài đã từng phụ thuộc vào đúng một cành cây Từ Thái Bình Dương, chúng ta trở lại rừng mưa Sumatra của Indonesia, quê hương của bông hoa đơn lớn nhất thế giới Vị trí thứ 5 Một bông hoa có đường kính khoảng 1 mét, nặng tới 11 ký Sấp xỉ một đứa trẻ mới biết đi Đó là Rafflesia, bông hoa đơn lớn nhất từng được biết đến trên trái đất Năm 1818, trong một chuyến khảo sát ở Sumatra Một người dẫn đường địa phương đã đưa nhà tự nhiên học người Anh Joseph Arnold đến trước bông hoa khổng lồ Arnold sau đó viết rằng Nếu chỉ có một mình, không có ai làm chứng Có lẽ ông đã ngại kể lại kích thước của nó Không lâu sau, ông qua đời vì một cơn sốt nhiệt đới Loài hoa được đặt tên theo ông và người dẫn đầu chuyến khảo sát Stamford Raffles Thế nhưng, điều kỳ lạ nhất của loài hoa này không phải kích thước Nó không có lá, không có thân, không có rễ và cũng không quang hợp Toàn bộ cơ thể sống ẩn bên trong một loài dây leo trong rừng Dưới dạng những sợi mảnh như tơ hút dinh dưỡng từ cây chủ Bạn sẽ không bao giờ nhìn thấy nó Cho đến khi nó bắt đầu ra hoa Một nụ nhỏ nhú ra từ thân dây leo rồi lớn dần trong nhiều tháng Có khi tới gần một năm, trông như một bắp cải nâu sẫm Khi nở, 5 cánh hoa dày màu đỏ nâu, lốm đốm trắng, xòe rộng trên nền rừng Bông hoa tỏa ra mùi thịt thối để thu hút ruồi đến thụ phấn Vẻ đẹp ấy chỉ kéo dài vài ngày trước khi bông hoa sẫm lại và mục rữa Rafflesia chỉ sống được trong những khu rừng nguyên sinh nơi loài dây leo chủ còn tồn tại. Rừng bị chặt phá thì cả cây chủ lẫn loài hoa đều biến mất theo cộng với việc nụ cần rất lâu để lớn còn hoa lại tàn rất nhanh nó trở thành một trong những loài hoa khó tìm nhất trong rừng. Ở Sumatra còn một loài cây khổng lồ khác cũng có mùi sắc thối và hai loài thường bị nhầm lẫn với nhau. Rafflesia giữ danh hiệu bông hoa đơn lớn nhất Nhưng nó chưa phải là cấu trúc hoa khổng lồ nhất Danh hiệu ấy thuộc về một cái tên khác Và chúng ta sẽ gặp nó ở cuối hành trình Còn bây giờ, chúng ta đến bên kia trái đất Lên những đồng cỏ lạnh giá ở độ cao hơn 3.000 mét trên dãy Andes Vị trí thứ tư Có những cây trên dãy Andes đã nảy mầm từ trước khi ông bà chúng ta ra đời Và suốt chừng ấy năm, chúng chưa từng nở một bông hoa nào Puya Raimondi, còn được gọi là nữ hoàng Andes, sống trên những đồng cỏ cao nguyên của Peru và Bolivia, ở độ cao từ khoảng 3.200 đến 4.800 mét. Nó là loài lớn nhất trong họ dứa. Đúng vậy, cùng họ với quả dứa mà chúng ta vẫn ăn. Phần lớn cuộc đời, cây chỉ là một búi lá cứng có gai, xòe tròn như một quả cầu khổng lồ. Nó tích góp năng lượng một cách chậm chạp, qua hàng chục năm, có tài liệu ước tính khoảng 40 năm, có tài liệu cho rằng tới 80, thậm chí hơn 100 năm, đến nay vẫn chưa ai biết con số chính xác. Rồi một ngày, mọi thứ thay đổi, từ giữa búi lá, một cột hoa vươn thẳng lên trời, cao từ 4 đến 8 mét, tính cả thân, cây thường cao khoảng 8 đến 10 mét, ngang một ngôi nhà 3 tầng. Trên cột hoa ấy có từ khoảng 8.000 đến 20.000 bông hoa nhỏ màu trắng ngà thu hút chim và côn trùng tìm đến hút mật Đây được ghi nhận là cụm hoa lớn nhất trong giới thực vật Một cây có thể tạo ra khoảng 6 triệu hạt giống Và sau lần nở hoa duy nhất ấy, cây khô héo rồi chết Cả một đời dài dồn hết cho một mùa hoa Tên của loài cây được đặt theo Antonio Raimondi, một nhà khoa học người Ý di cư sang Peru vào thế kỷ 19 và dành nhiều năm khảo sát thiên nhiên nơi đây. Ngày nay, nhiều quần thể chỉ còn vài trăm cá thể. Cây ra hoa quá chậm, nguồn gen hẹp, sinh cảnh lại bị thu hẹp, khiến loài cây này được đánh giá là đang bị đe dọa. Từ một loài cây chờ cả đời để nở một lần, chúng ta đến với một loài hoa mà cả thế giới chỉ còn hai cây được biết đến. Câu chuyện bắt đầu ở London hơn hai thế kỷ trước. Vị trí thứ ba, năm 1804, John Middlemist, một người làm vườn ươm ở London, mang về từ Trung Quốc một cây hoa trà. Thời ấy, hoa trà là món hàng xa xỉ ở châu Âu và giới quý tộc sẵn sàng trả những khoản tiền rất lớn để sở hữu một cây trà quý từ phương Đông. giống hoa ấy về sau mang tên người đã đưa nó về Middlemist đỏ Dù tên gọi là đỏ hoa thực chất có màu hồng thẫm cánh hoa xếp lớp dày dặn, tròn đều trông gần giống một bông hồng Ông từng tặng một cây cho vườn thực vật Kew nhưng cây ấy về sau không còn nữa Ở Anh, nơi còn lưu giữ giống hoa này là nhà kính của dinh thự Chiswick phía tây London Nhà kính được xây vào đầu thế kỷ 19 và đến năm 1828 thì được trồng kín những cây hoa trà Cây hoa quý được cho là đã về đây sau năm 1823 Trải qua gần 2 thế kỷ, nó vẫn sống trong nhà kính ấy Nhưng phải đến năm 1999, giới chuyên môn mới xác định được rằng đây chính là giống hoa hiếm có này Cây thứ 2 nằm ở tận bên kia địa cầu Tại khu di tích Waitangi ở New Zealand, nơi gắn với bản hiệp ước lịch sử của đất nước này Có một cây được trồng từ năm 1833 Còn ở Trung Quốc, quê hương của giống hoa, người ta cho rằng nó đã không còn Vì vậy, Middlemist đỏ thường được gọi là loài hoa hiếm nhất thế giới Cũng cần nói thêm, đây là một giống hoa trà do con người chọn lọc Chứ không phải một loài hoang dã Có ý kiến cho rằng, từ thế kỷ 19, những cành chiết từ cây gốc đã được bán hoặc trao tặng Nên con số 2 cây có thể chưa phản ánh hết thực tế Mỗi năm, vào khoảng tháng 2, tháng 3, khi cây trổ hoa trong nhà kính Chiswick, nơi đây tổ chức lễ hội hoa trà để du khách đến chiêm ngưỡng. Một giống hoa đã biến mất ở quê nhà, nhưng vẫn lặng lẽ nở suốt hơn 200 năm ở hai góc xa xôi của thế giới. Từ một nhà kính ở London, chúng ta đến những đầm lầy ở miền nam Florida, nơi có một bông hoa khiến con người sẵn sàng phạm luật để sở hữu. Vị trí thứ 2 Giữa những đầm lầy cây bách ở miền nam Florida, nơi nước ngập ngang lưng, cá sấu ẩn mình và muỗi bay dày đặc, có một bông hoa trắng như đang lơ lửng giữa không trung, không thấy lá, không thấy thân. Chỉ có bông hoa trắng muốt với hai giải cánh dài cong xuống, như một hồn ma nhỏ đang trôi trong bóng tối của rừng. Đó là lan ma, loài lan chỉ được tìm thấy ở miền nam Florida và miền tây Cuba. Nó không có lá Thứ duy nhất bám vào thân cây Là một mạng lưới rễ màu xanh xám Và chính những chiếc rễ ấy Đảm nhận việc quang hợp thay cho lá Khi không ra hoa Lan ma gần như vô hình Lẫn hoàn toàn vào vỏ cây Bông hoa có một cựa mật rất dài phía sau Khoảng 11 đến 17 phân Chỉ những loài bướm đêm Có vòi đủ dài Mới chạm được tới mật ở đáy cựa Trong nhiều thập kỷ, giới nghiên cứu tin rằng chỉ có loài bướm nhân sư khổng lồ làm được điều đó, nhưng chưa ai từng chụp được khoảnh khắc ấy. Từ năm 2016 đến năm 2018, các nhiếp ảnh gia và nhà khoa học đã lội đầm lầy qua nhiều mùa hè, đặt bẫy ảnh suốt hàng nghìn giờ. Kết quả khiến nhiều người bất ngờ, bướm nhân sư khổng lồ đúng là có ghé thăm, nhưng những con bướm được chụp lại với khối phấn hoa dính trên người lại thuộc những loài bướm nhân sư khác. Lanma còn nổi tiếng vì một lý do khác. Năm 1994, một nhóm người bị bắt khi đang lấy trộm Lan ma và nhiều loài lan quý khác từ khu rừng đầm lầy Fakahatchie. Câu chuyện ấy sau này trở thành một cuốn sách nổi tiếng, rồi được dựng thành phim Hollywood. Sự nổi tiếng lại khiến loài lan càng bị săn lùng, trong khi Lan ma gần như không thể sống sót khi bị tách khỏi môi trường tự nhiên. Ngày nay, chỉ còn khoảng 2.000 cây lan ma hoang dã ở Hoa Kỳ Nạn săn trộm, đầm lầy bị thu hẹp, bão và thuốc trừ sâu đều đang đe dọa loài lan này Các nhà khoa học đang nhân giống lan ma trong phòng thí nghiệm Rồi đưa cây con trở lại đầm lầy Với hy vọng những hồn ma trắng ấy sẽ tiếp tục lơ lửng trong rừng Và cuối cùng, chúng ta trở lại Sumatra Nơi có sinh vật mà hàng nghìn người sẵn sàng xếp hàng Chỉ để ngửi một mùi kinh khủng Vị trí thứ nhất Mỗi khi loài cây này chuẩn bị nở ở một vườn thực vật nào đó, tin tức lan đi rất nhanh Người ta xếp hàng dài từ sáng đến tối, nhiều vườn mở cửa thêm giờ, phát trực tiếp từng khoảnh khắc Tất cả chỉ để được đứng trước một bông hoa có mùi như xác chết, đó là hoa xác thối Người Indonesia gọi là bunga bangkai, nghĩa là hoa xác chết Trong tự nhiên, nó chỉ mọc ở rừng mưa xích đạo trên đảo Sumatra Năm 1878, nhà thực vật học người Ý Odoardo Beccari phát hiện loài cây này và gửi hạt về châu Âu. Phải 11 năm sau, cây hoa đầu tiên mới nở tại vườn thực vật Kew ở London. Phần lớn cuộc đời, nó không hề có hoa, cây chỉ mọc lên một chiếc lá khổng lồ, cao tới 6 mét, trông như một cái cây nhỏ. Năng lượng được dồn xuống một củ ngầm dưới đất. Củ lớn nhất từng được cân nặng gần 154 kg bằng khoảng 2 người trưởng thành. Trong vườn trồng, cây thường mất 7 đến 10 năm mới ra hoa lần đầu Khi đã đủ sức, một trồi hoa vươn lên mỗi ngày một cao, có khi đạt hơn 3 mét Lớp mo bên ngoài mở ra, mặt trong màu đỏ tía như thịt, ở giữa là một trục hoa khổng lồ Khi hoa nở, trục hoa tự làm nóng mình lên sấp xỉ thân nhiệt con người Hơi nóng giúp mùi thịt thối bay đi thật xa, dụ bọ ăn xác và ruồi từ khắp khu rừng tìm đến Và đây là câu trả lời cho điều chúng ta đã nhắc đến ở vị trí thứ 5 Thứ trông như một bông hoa khổng lồ ấy, thực chất không phải một bông hoa. Ẩn sâu dưới chân trục hoa là hàng trăm đến hàng nghìn bông hoa đực và hoa cái tí hon. Rafflesia là bông hoa đơn lớn nhất, còn hoa xác thối là cụm hoa không phân nhánh lớn nhất thế giới. Cả màn trình diễn ấy chỉ kéo dài khoảng một đến hai ngày. Sau đó, lớp mo khép lại, sụp xuống, và cây lại bước vào một chu kỳ tích lũy mới, có thể kéo dài nhiều năm. Nếu được thụ phấn, cây sẽ cho ra những chùm quả mọng Và chim mỏ sừng sẽ ăn quả, mang hạt đi khắp rừng Ngoài tự nhiên, sinh cảnh của hoa xác thối đang bị thu hẹp vì rừng ở Sumatra bị khai thác Và loài cây này hiện được xếp vào nhóm đang bị đe dọa Những bông hoa nở trong các vườn thực vật trên khắp thế giới Giờ đây không chỉ để người ta xếp hàng chiêm ngưỡng Mà còn là nguồn gen dự trữ cho tương lai của chính loài cây này 15 loài hoa, 15 cách tồn tại khác nhau Có loài giả làm nấm, có loài giả làm ong, có loài giả làm xác chết, có loài sống chìm dưới đất, có loài ẩn mình bên trong một loài cây khác, và có loài chờ cả đời cho một lần nở. Có những loài như Kokio, cúc sô-cô-la hay middle mist đỏ từng chỉ còn sống được nhờ con người. Phần lớn những loài hoa ấy bị đe dọa bởi những cánh rừng bị chặt, những đầm lầy bị lấp và những bàn tay hái hoa mang về. Nhưng cũng chính bàn tay con người đã giữ lại một cảnh Cô Kio, một dòng cúc sô-cô-la, một cây hoa trà trong nhà kính cũ. Nếu có dịp đi qua một khu vườn thực vật, hãy dừng lại lâu hơn một chút. Biết đâu, bạn đang đứng trước một câu chuyện kỳ lạ, không kém những gì chúng ta vừa đi qua. Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng chuyến đi hôm nay. Hãy để lại bình luận về loài hoa khiến bạn ấn tượng nhất và hẹn gặp lại bạn trong hành trình tiếp theo.