Thỏa thuận giữa 3 cường quốc: Ukraine sẽ đứng ở đâu trong cục diện mới?

Một cuộc chiến kéo dài gần 5 năm, định đoạt vận mệnh của hàng triệu người, vậy mà có khả năng sẽ được quyết định chỉ bởi 3 người đàn ông trong một căn phòng. Điều nghịch lý nhất là quốc gia đang trực tiếp chiến đấu lại không có ghế ngồi. Ba nhà lãnh đạo, một địa điểm tại Thâm Quyến, và một tuyên bố gây sốc từ Donald Trump về việc thay đổi chủ thể đàm phán cho Ukraine. Khi nguyên tắc không có gì về Ukraine mà không có Ukraine bị gạt sang một bên, chúng ta phải tự hỏi, đây là bước đi thực dụng để chấm dứt đổ máu hay là một cú sang trang về trật tự thế giới, nơi các cường quốc tự định đoạt biên giới của kẻ yếu hơn. Ý tưởng thượng đỉnh Mỹ-Nga chung tại Thâm Quyến về chiến tranh Ukraine Chuyện gì đã thực sự xảy ra trong những cuộc điện đàm bí mật? Điện Kremlin xác nhận cuộc điện đàm ngày 8 tháng 9 năm 2026 có bàn về ý tưởng thượng đỉnh ba bên giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc. Thời điểm giờ được nhắm tới là bên lề hội nghị APEC tại Thâm Quyến. Trung Quốc dự kiến diễn ra vào ngày 18 đến ngày 19 tháng 11 năm 2026 Đáng chú ý, Donald Trump tỏ ra rất sẵn lòng gặp cả Putin và Tập Cận Bình Nhìn vào diễn biến này, ta thấy một sự thay đổi căn bản trong tư duy ngoại giao của Washington Suốt nhiều năm, phương Tây duy trì nguyên tắc Ukraine phải là chủ thể chính trong mọi cuộc đàm phán Nhưng giờ đây, ông Trump đang xoay trục về mô hình ngoại giao cường quốc Great Power Diplomacy Đây là kiểu ngoại giao thượng tầng, nơi những người cầm quyền cao nhất của các siêu cường ngồi lại với nhau để vẽ lại bản đồ và phân chia ảnh hưởng, thay vì xa lầy vào những quy trình pháp lý quốc tế phức tạp vốn thường kéo dài vô tận mà không đem lại kết quả thực tế. Phía Ukraine phản đối gây gắt vì họ cho rằng việc họp ba bên mà không có sự hiện diện của họ sẽ nâng tầm Putin lên vị thế lãnh đạo toàn cầu không xứng đáng, đồng thời khuyến khích Nga tiếp tục chiến sự vì biết rằng vận mệnh của mình sẽ được định đoạt bởi những ông lớn chứ không phải bằng sức mạnh trên chiến trường. Trong khi đó, Điện Kremlin lại tỏ ra cực kỳ cứng rắn khi Putin chỉ chấp nhận gặp Zelensky nếu cuộc gặp đó diễn ra tại Moscow. Theo phân tích của kênh, việc gạt Zelensky ra khỏi bàn đàm phán không phải là sự ngẫu nhiên mà là một phần trong chiến lược gây áp lực cực lớn từ Washington. Ông Trump hiểu rằng nếu cứ để Ukraine nắm quyền phủ quyết trong đàm phán, cuộc chiến sẽ kéo dài vô tận vì Kyiv sẽ luôn đòi hỏi những điều kiện lý tưởng không bao giờ đạt được. Bằng cách tạo ra một diễn đàn ba bên, ông Trump tước đi quyền mặc cả trực tiếp của Zelensky, buộc Ukraine phải chấp nhận một thực tế mới, hoặc là đồng ý với khung thỏa thuận của các cường quốc, hoặc là bị bỏ lại phía sau trong một thế giới không còn sự hỗ trợ từ Mỹ. Nhiều khả năng, ông Trump đang muốn đóng vai người phán xử để chấm dứt một cuộc chiến tiêu hao không hồi kết, nơi tiền thuế của người dân Mỹ đổ vào những hố đen không đáy mà không thấy ngày kết thúc. Việc chấp nhận đề xuất của Putin về một thượng đỉnh tại Thâm Quyến cho thấy ông Trump sẵn sàng chơi một ván bài lớn, nơi ông nắm quyền điều phối cuộc chơi thay vì chỉ là bên hỗ trợ vũ khí thụ động. Đây là một nước đi táo bạo, chuyển từ vị thế người cung cấp sang vị thế người định đoạt cho phép Mỹ kiểm soát kết quả cuối cùng của cuộc chiến theo hướng có lợi nhất cho lợi ích quốc gia. Sự chuyển dịch này cũng cho thấy ông Trump không còn tin vào những cam kết mơ hồ về chiến thắng hoàn toàn của Ukraine, điều mà theo ông là không khả thi và chỉ làm tăng chi phí cho Mỹ. Thay vào đó, ông chọn một giải pháp thực dụng, một thỏa thuận giữa các siêu cường để đóng băng xung đột, ổn định khu vực và giải phóng nguồn lực của Mỹ cho những mục tiêu chiến lược khác. Điều này không chỉ là về Ukraine, mà là về việc tái lập vị thế dẫn dắt của Mỹ trong một trật tự thế giới đa cực, nơi các thỏa thuận thượng tầng có giá trị hơn mọi lời hứa hẹn trên giấy tờ. Một thực tế nghiệt ngã là Kyiv đang đối mặt với khoảng trống ngân sách cho năm tới, trong khi Nga liên tục tấn công hạ tầng năng lượng ngay trước mùa đông khắc nghiệt. Áp lực tài chính này khiến các nhà ngoại giao EU lo ngại vì mọi gánh nặng giờ đây đổ rồn lên vai châu Âu. Trong tình thế đó, việc ông Trump nới lỏng một số lệnh trừng phạt năng lượng đối với Nga bị nhiều nghị sĩ Mỹ và đối tác quốc tế của Ukraine phản đối. Nhưng theo phân tích của kênh, đây là nước đi tính toán để tạo ra một cửa thoát cho Moscow, đồng thời buộc Kyiv phải nhìn nhận lại khả năng duy trì cuộc chiến khi nguồn lực từ phương Tây không còn là vô hạn. Zelensky dù khẳng định sẵn sàng làm việc xây dựng để đạt kết quả thực tế và nhấn mạnh hòa bình chỉ đến thông qua sức mạnh cùng sự tin tưởng, nhưng những nỗ lực này dường như đang đi ngược lại với lộ trình của Washington. Việc ông Trump đơn phương tuyên bố một lệnh ngừng bắn năng lượng trên mạng xã hội cho thấy ông không còn kiên nhẫn với những yêu cầu lý tưởng từ Kyiv Ở phía ngược lại, Nga có thể đang tận dụng sự mệt mỏi vì chiến tranh tại Ukraine để triển khai các chiến dịch thông tin. Dù các cộng đồng Nga trên Telegram và VKontakte tỏ ra chế nhạo những đề xuất hòa bình hời hợt, nhưng Điện Kremlin hiểu rằng việc ông Trump xoay trục sang ngoại giao cường quốc sẽ khiến Ukraine mất đi điểm tựa chính trị lớn nhất. Nhiều khả năng, lộ trình tiếp theo sẽ là một cuộc mặc cả song phẳng giữa ba ông lớn tại Thâm Quyến, nơi lợi ích của Mỹ về ổn định chiến lược và giảm chi phí sẽ được ưu tiên, còn Ukraine sẽ được cung cấp một gói hỗ trợ phục hồi thay vì những lời hứa về một chiến thắng không khả thi. Đây là cách ông Trump tái lập trật tự, dùng sức mạnh kinh tế và chính trị để định hình một kết cục mà ở đó Mỹ thắng lợi về mặt chiến lược, đồng minh châu Âu thoát khỏi gánh nặng tài chính và xung đột được đóng băng một cách thực dụng. Mỹ cấp phép nhập khẩu diesel Nga, tại sao ông Trump lại nới lỏng trừng phạt cho Nga ngay lúc này? Câu trả lời nằm ở một nước cờ kinh tế cực kỳ thực dụng. Ngày 9 tháng 10, Bộ Tài chính Mỹ ban hành giấy phép chung gọi là General License 135 miễn trừ một số lệnh trừng phạt mới đối với Nga Theo ông Trump trên chút social, Putin đồng ý cung cấp diesel theo đợt bắt đầu từ 300.000 tấn Hãy nhìn vào logic của ông Trump, ông không đơn thuần là nhượng bộ Putin mà việc mua diesel là cách ông Trump tạo ra một cửa thoát kinh tế cho Nga khiến Putin cảm thấy mình có lợi ích thực tế khi ngồi vào bàn đàm phán Khi túi tiền của điện Kremlin được nới lỏng một chút, họ sẽ dễ dàng chấp nhận những điều kiện chính trị khác hơn. Đây chính là củ cà rốt mà ông Trump đưa ra để dẫn dụ đối phương vào khung đàm phán do ông thiết lập biến lợi ích kinh tế ngắn hạn của Nga thành công cụ để đạt được mục tiêu chính trị dài hạn của Mỹ. Nhưng cùng lúc đó, ông Trump lại dùng cây gậy siết chặt đối với Kyiv. Gần đây, Kyiv nói việc SpaceX giới hạn Starlink cho thiết bị di động qua đêm làm gián đoạn nhiệm vụ drone. Musk nói việc giới hạn tốc độ hoặc sử dụng do quân đội Mỹ và Tổng thống quyết định Trong thế giới địa chính trị, những sự cố kỹ thuật này có thể là tín hiệu cho thấy sự hỗ trợ không còn là tấm xác khống Ông Trump muốn Ukraine hiểu rằng sự giúp đỡ của Mỹ có giới hạn và nó sẽ tỷ lệ thuận với mức độ hợp tác của Kyiv trong việc đạt được hòa bình Thậm chí, ông Trump còn đưa ra yêu cầu cứng rắn Ukraine phải ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga để tránh làm tăng giá diesel toàn cầu Đây là một đòn đánh trực diện vào chiến thuật quân sự của Ukraine Vì bằng cách này, ông Trump vừa bảo vệ lợi ích kinh tế của Mỹ thông qua giá năng lượng thấp vừa tước đi một vũ khí gây áp lực của Ukraine đối với Nga Việc buộc Ukraine ngừng tấn công lọc dầu không chỉ là vấn đề kinh tế mà là cách ông Trump tước đi quyền tự quyết về chiến thuật của Kyiv buộc họ phải nhìn về phía Washington để tìm kiếm sự đồng thuận Theo phân tích của kênh, đây là một chiến lược tính toán tinh vi nhằm tối ưu hóa lợi ích Tổng thống Trump đang đặt Nga vào thế, nếu muốn tiếp tục duy trì dòng tiền từ diesel và vị thế thượng đỉnh, Nga phải chấp nhận những điều kiện hòa bình mà Mỹ đưa ra. Còn với Ukraine, họ được định hướng, nếu chấp nhận đàm phán, họ sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật và tình báo then chốt, những thứ mà không một quốc gia nào khác có thể cung cấp thay thế. Ông Trump đang thắng thế khi nắm giữ cả hai đầu dây, ông tạo ra một lối thoát cho Nga nhưng lại siết chặt vòng vây kỹ thuật với Ukraine. Putin có thể tưởng mình đang thắng khi được mời họp ba bên nhưng thực chất là đang bước vào một kịch bản mà Trump đã viết sẵn nơi mọi lợi ích của Nga đều phải đánh đổi bằng những cam kết cụ thể về chấm dứt chiến sự Đây là nghệ thuật thương thuyết đặc trưng của ông Trump tạo ra một ảo giác về sự nhượng bộ để đối phương tự nguyện bước vào cái bẫy của lợi ích rồi sau đó dùng chính những lợi ích đó để ép đối phương ký vào thỏa thuận cuối cùng Việc sử dụng giấy phép chung 135 là một minh chứng cho thấy ông Trump không vận hành chính sách đối ngoại theo kiểu ý thức hệ mà theo kiểu giao dịch. Ông không quan tâm đến việc Nga là kẻ thù hay đối tác về mặt lý thuyết, ông chỉ quan tâm đến việc làm sao để giá diesel giảm, làm sao để Mỹ ngừng chi tiền cho chiến tranh và làm sao để ông đạt được một thỏa thuận mà thế giới phải công nhận. Bằng cách kết hợp giữa miễn trừ trừng phạt và siết chặt hỗ trợ kỹ thuật, ông Trump đã tạo ra một thế gọng kìm hoàn hảo, khiến cả Moscow và Kyiv đều không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận thượng đỉnh thẩm quyền. Nhưng thực tế, sự điều chỉnh của Washington lại buộc Kyiv phải thích nghi nhanh chóng. Áp lực lên Kyiv càng tăng khi một bản dự thảo ngân sách 2027 nêu nhu cầu tài chính bên ngoài khoảng 52,6 tỷ đô la Mỹ. Sự phụ thuộc vào tài chính và kỹ thuật khiến Kyiv không thể đứng ngoài cuộc chơi của các cường quốc. Các nhà ngoại giao EU cảnh báo Washington đang đặt dấu hỏi về những liên minh an ninh cũ trong khi Berlin cáo buộc Moscow tiến hành chiến tranh bóng tối qua các vụ tấn công mạng và phá hoại, điển hình là vụ tấn công drone tại sân bay Leipzig. Khi gánh nặng tài chính đổ rồn lên vai châu Âu, ông Trump dùng chính điểm yếu này để đẩy nhanh tiến trình đàm phán. Zelenskyy khẳng định, Ukraine sẵn sàng làm việc một cách xây dựng và trung thực để đạt kết quả thực tế, đồng thời nhấn mạnh hòa bình chỉ đến thông qua sức mạnh và sự hợp tác dựa trên niềm tin. Nhưng thực tế, áp lực từ phía Moscow không dừng lại ở chiến trường Theo phân tích của kênh, đây là nỗ lực của Điện Kremlin nhằm tạo ra sự chia rẽ nội bộ tại Kyiv biến khao khát hòa bình của người dân thành công cụ gây sức ép lên chính phủ Ông Trump sẽ dùng sự ủng hộ của Mỹ như một phần thưởng cho những nhượng bộ cụ thể từ cả hai phía Sự hợp tác win-win ở đây là Mỹ đạt được mục tiêu chấm dứt chi phí chiến tranh Ukraine giữ được sự tồn tại thông qua một thỏa thuận an ninh mới và châu Âu có thể bớt gánh nặng tài chính. Trung Quốc đóng vai trò bảo chứng trong thỏa thuận địa chính trị với Mỹ. Nhìn lại toàn bộ, ai thực sự là người cầm lái cuộc chơi này? Chúng ta đang chứng kiến một sự chuyển dịch khủng khiếp từ mô hình hỗ trợ Ukraine tự quyết sang thỏa thuận giữa các cường quốc. Trong kịch bản này, vai trò của Trung Quốc không chỉ là nơi cung cấp địa điểm tổ chức tại thâm quyến, mà Tập Cận Bình đóng vai trò là một bên bảo chứng. Trung Quốc muốn một cuộc chiến kết thúc để ổn định thương mại toàn cầu, nhưng họ cũng muốn khẳng định vị thế siêu cường ngang hàng với Mỹ. Việc thâm quyến trở thành tâm điểm của Thượng đỉnh cho thấy Trung Quốc đang biến cuộc chiến Ukraine thành một quân bài trong thỏa thuận lớn hơn về địa chính trị Mỹ-Trung. Về phía Donald Trump, ông sẽ thắng lớn nếu chấm dứt được chiến tranh nhanh chóng. Điều này không chỉ giúp ổn định giá năng lượng mà còn khẳng định vị thế người thương thuyết vĩ đại của ông trước cử tri Mỹ. Ông Trump không quan tâm đến việc Ukraine có lấy lại được toàn bộ lãnh thổ hay không. Điều ông quan tâm là kết quả cuối cùng, chiến tranh dừng lại, Mỹ ngừng chi tiền và ông là người tạo ra hòa bình Đây là một chiến thắng chính trị tuyệt đối, biến một cuộc xung đột bế tắc thành một thành tựu cá nhân rực rỡ Vladimir Putin thì thắng về mặt vị thế vì việc được ngồi cùng bàn với ông Trump và Tập Cận Bình là một chiến thắng chính trị khổng lồ, xóa bỏ hình ảnh một lãnh đạo bị cô lập sau nhiều năm trừng phạt Nhưng Putin cũng đối mặt với rủi ro, ông có thể thắng về danh tiếng nhưng sẽ thua nếu phải chấp nhận những điều kiện phi hạt nhân hóa hoặc những ràng buộc thương mại khắt khe mà ông Trump đưa ra để đổi lấy việc miễn trừ trừng phạt. Putin đang đánh cược rằng ông Trump sẽ ưu tiên kết thúc chiến tranh hơn là ép Nga nhượng bộ sâu về chiến lược. Ukraine là bên đối mặt với rủi ro cao nhất. Họ đứng trước nguy cơ trở thành đối tượng bị phân chia ảnh hưởng thay vì là chủ thể quyết định biên giới. Khi ba cường quốc thỏa thuận xong, Ukraine có thể bị buộc phải chấp nhận một thực tế đau đớn, mất một phần lãnh thổ để đổi lấy sự tồn tại. Đây là mặt trái của ngoại giao cường quốc, nơi những quốc gia nhỏ hơn thường phải hy sinh lợi ích cục bộ cho sự ổn định chung của các siêu cường. Sự kiện này đánh dấu sự trở lại của thời kỳ ngoại giao cường quốc, nơi các thỏa thuận thượng tầng quyết định vận mệnh khu vực. Đây là một thực tế phũ phàng, nhưng hiệu quả trong việc chấm dứt xung đột nhanh chóng, vì nó loại bỏ những giao cản từ các nhóm lợi ích nhỏ và tập trung vào ý chí của những người có quyền lực thực sự. Vậy, chúng ta có thể dự báo những kịch bản nào cho thượng đỉnh thâm quyến? Kịch bản thứ nhất là đại thỏa thuận. Điều kiện kích hoạt là dòng diesel từ Nga chảy về Mỹ ổn định và Putin chấp nhận một mức độ phi quân sự hóa nhất định. Khi đó, ông Trump sẽ đạt được mục tiêu dừng chiến tranh, Putin có được vị thế và lợi ích kinh tế, còn Tập Cận Bình khẳng định vai trò trung gian quyền lực. Tín hiệu cần theo dõi là các tuyên bố chung về vùng đệm hoặc đình chiến tạm thời ngay sau ngày 19 tháng 11. Kịch bản thứ hai là bế tắc chiến thuật. Điều này xảy ra nếu Putin đòi hỏi quá nhiều, ví dụ như yêu cầu Mỹ công nhận toàn bộ vùng lãnh thổ sáp nhập mà không nhượng bộ bất cứ điều gì. Khi đó, ông Trump sẽ không ngần ngại lật bài, hủy bỏ General License 135 và siết chặt trừng phạt trở lại để chứng minh rằng củ cà rốt của ông có thể biến thành cây gậy bất cứ lúc nào. Tín hiệu là sự xuất hiện của các lệnh trừng phạt mới nhắm vào ngành năng lượng Nga ngay trước thềm thượng đỉnh. Kịch bản thứ ba là cú lật hướng Trung Quốc. Ông Trump có thể dùng thượng đỉnh này không phải để giải quyết Ukraine mà để ép Tập Cận Bình đưa ra những nhượng bộ về thương mại và công nghệ. Trong kịch bản này, Ukraine chỉ là cái cớ để ba ông lớn ngồi lại và kết quả cuối cùng sẽ là một thỏa thuận kinh tế Mỹ-Trung mới. Tín hiệu là các cuộc thảo luận về thuế quan và chip bán dẫn xuất hiện dày đặc trong chương trình nghị sự tại Thâm Quyến. Kết luận lại, Donald Trump đang nắm giữ lợi thế tuyệt đối trong ván cờ này Bằng cách thay đổi luật chơi từ hỗ trợ đồng minh sang thương thuyết siêu cường ông đã đặt cả Nga và Ukraine vào thế bị động Ông Trump không chỉ giải quyết một cuộc chiến mà ông đang tái định nghĩa cách Mỹ vận hành quyền lực trên thế giới không dùng lý tưởng để dẫn dắt mà dùng lợi ích và áp lực để định đoạt Bạn nghĩ sao về nước cờ này của Donald Trump? Liệu việc gạt Ukraine ra khỏi bàn đàm phán là sự tàn nhẫn hay là sự thực dụng cần thiết để cứu hàng triệu sinh mạng? Hãy để lại ý kiến ở phần bình luận.