Bạn đã quá quen thuộc với hình ảnh một Tể tướng Lưu Gù thấp bé, đội mũ lệch, luôn dùng mưu mẹo hài hước để trêu tức Đệ nhất tham quan Hòa Thân trên màn ảnh nhỏ? Nhưng bạn có biết, Lưu Dung trong dòng chảy của chính sử lại là một vĩ nhân mang dáng vóc hoàn toàn khác?
Không phải là một người mang dị tật bẩm sinh, Lưu Dung thực chất xuất thân từ một danh gia vọng tộc bậc nhất Đại Thanh. Cuộc đời ông là một thước phim trải dài qua ba triều đại Khang Hy, Càn Long, Gia Khánh, đầy rẫy những thăng trầm vinh nhục. Từ một vị quan giáo dục thiết diện vô tư, một Tuần phủ uy trấn thiên hạ, cho đến một lão thần phải "giả ngốc" nhẫn nhục suốt hai thập kỷ để chờ ngày giáng đòn chí mạng định đoạt số phận kẻ thù không đội trời chung.
Trong video ngày hôm nay, hãy cùng Cổ Phong古風 rũ bỏ lớp áo trào phúng của những giai thoại dân gian, để lật mở toàn bộ cuộc đời thực sự của Lưu Dung. Ông là ai? Cuộc chiến quyền lực giữa ông và Hòa Thân diễn ra tàn khốc như thế nào? Và cái tên "Lưu Gù" thực sự bắt nguồn từ đâu?
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video kể về cuộc đời thực của Lưu Dung (Lưu Gù), một chính trị gia liêm chính và nhà thư pháp lỗi lạc thời nhà Thanh. Thay vì hình ảnh hài hước trong dân gian, ông là một vị quan cương trực, dành cả đời đấu tranh chống tham nhũng, đặc biệt là cuộc đối đầu kéo dài 20 năm với quyền thần Hòa Thân để bảo vệ công lý và sự hưng thịnh của vương triều.
Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Say xử.
Hôm nay chúng ta sẽ không nói về những vị vua chúa uy quyền,
cũng không bàn về những vị tướng quân bách chiến bách thắng.
Chúng ta sẽ cùng nhau lật lại cuộc đời của một nhân vật
mà hình ảnh của ông đã in sâu vào tâm trí nhiều thế hệ qua màn ảnh nhỏ.
Lưu Gù
Tuy nhiên rủ bỏ lớp áo hài hước và những giai thoại dân gian được theo dệt,
Lưu Dùng trong chính xử là một con người hoàn toàn khác.
Một vị quang xuất thân từ danh gia vọng tộc,
một nhà thư pháp lỗi lạc
và là một chính trị gia nếm đủ mọi thăng trầm dưới thời Càng Long và Gia Khánh.
Hãy cùng Say xử đi dọc theo dòng thời gian
để xem cuộc đời thực sự của Lưu Dùng đã diễn ra như thế nào.
Vào năm khang hy thứ 58,
tức năm 1719,
tại huyện Chư Thành, Phủ Thanh Châu, tỉnh Sơn Đông,
một cậu bé cất tiếng khóc chào đời.
Cậu được đặt tên là Lưu Dùng, tự Sùng Như, hiệu Thạch Am.
Lưu Dùng không sinh ra trong một gia đình bình thường.
Gia tộc họ Lưu ở Chư Thành lúc bấy giờ là một danh gia vọng tộc bậc nhất.
Cụ nội của ông là Lưu Tất Hiển,
từng thi đổ tiến sĩ, làm đến chức viên ngoại Lan Bộ Hộ.
Ông nội Lưu Khải làm quang đến chức bố chính xứ Tứ Xuyên.
Và đặc biệt nhất, cha của Lưu Dùng chính là Lưu Thống Huân,
một vị đại thần khét tiếng thanh liêm, cứng rắn,
sau này làm đến chức đại học sĩ,
thống lĩnh triều đình dưới thời vua Càng Long.
Sinh ra trong một gia đình mà ngõ trước ngõ sau đều là quang lại gánh vác việc nước,
tuổi thơ của Lưu Dùng không có chỗ cho sự nuôn chiều.
Ngay từ khi Lưu Dùng mới biết cầm bút,
Lưu Thống Huân đã đứng ngay cạnh thư phòng,
đích thần uốn nắng từng ngét chữ.
Còn sinh ra trong nhà quang, ăn lọc của triều đình,
không phải để hưởng vinh hòa phú quý,
mà để sau này gánh vác việc nước.
Ngét chữ phải ngây ngắn,
làm người phải chính trực,
sai một nét, phạt một ròi.
Đó là những lời mà Lưu Dùng phải khắc cốt ghi tâm mỗi ngày.
Dưới sự rèn vũa khắc nghiệt của cha,
Lưu Dùng sớm bọc lộ tư chất thông minh,
đặc biệt là thiên phú về thư pháp.
Khác với dài thoại nói rằng Lưu Dùng bị gù lưng từ nhỏ,
các ghi chép lịch sử cho thấy,
lúc trẻ ông là một người có tướng mạo bình thường,
khỏe mạnh, vóc dáng hoàn toàn thẳng thắng.
Cái tên Lưu Gù thực chất chỉ xuất hiện vào những năm tháng cuối đời
khi ông đã già yếu, lưng cọng xuống,
và vua Gia Khánh thường gọi đùa ông là Lưu Đà Tử,
tức là ông già gù họ Lưu.
Đến năm 1751, tức năm Cạn Long thứ 16,
Triều Đình mở ân Khoa,
Lưu Dùng lúc này 32 tuổi,
chính thức bước vào con đường Khoa Cử.
Bằng tài năng thực sự của mình,
ông vượt qua kỳ thi hội và tiến thẳng vào điện thi.
Lúc đấy giờ, bài thi của Lưu Dùng xuất sắc đến mức
các quan giám khảo đều đồng lòng xếp ông ở vị trí đổ đầu,
tức là trạng nguyên.
Bản danh sách được dân lên cho vua Cạn Long ngự lãm.
Tuy nhiên, khi nhìn thấy cái tên Lưu Dùng,
Cạn Long lập tức gọi Lưu Thống Huân đến.
Lưu Thống Huân, bài thi của con trai Khánh quả thực xuất sắc.
Các quan đều tiến cử nó làm trạng nguyên.
Khánh nghĩ thế nào?
Lưu Thống Huân lập tức quỳ rạp xuống, dập đầu tàu.
Hoàng thượng, thần ngây ngây ở bên cạnh ngài Hậu Hạ,
đã nhận quá nhiều ân sủng.
Này, nếu con trai thần lại đổ trạng nguyên,
e rằng thiên hạ sẽ dị nghị,
cho rằng triều đình thiên tư người nhà.
Hơn nữa, tài học của Lưu Dùng vẫn còn nông cạn,
chưa xứng đáng nhận vị trí đứng đầu.
Xin hoàng thượng minh xét,
dán bật của nó xuống để làm gương cho kẻ khác.
Cạn Long nghe xong, gật đầu tán thưởng sự công tư phân minh của Lưu Thống Huân.
Bút về của hoàng đế dán Lưu Dùng từ vị trí trạng nguyên,
xuống nhị giáp để nhị danh,
tức là đứng thứ năm toàn khoa.
Dù lỡ mất ngôi vị trạng nguyên chỉ vì sự nghiêm khắc của cha,
Lưu Dùng không hề oãn tháng.
Ông chính thức bước chân vào chốn quan trường,
được bổ nhiệm làm thứ giai tại Hàng Lâm Viện.
Con đường làm quang của Lưu Dùng trong những năm đầu tiên
diễn ra khá suôn sẻ, nhưng cũng đầy thử thách.
Từ Hàng Lâm Viện, ông được điều đi làm học chính
ở nhiều địa phương khác nhau,
bắt đầu từ An Huy rồi đến Thái Nguyên, Giang Tô.
Chức học chính tương đương với người đứng đầu
ngành giáo dục và khoa cử của một tỉnh.
Trong thời gian này, Lưu Dùng thể hiện rõ bản lĩnh của con nhà nòi.
Ông quản lý trường thi cực kỳ nghiêm ngặt,
trực tiếp vạch trần và trừng trị hàng loạt vụ gian lận khoa cử.
Vào năm Càng Long thứ 20, khi đang làm học chính An Huy,
Lưu Dùng đối mặt với một đợt khảo thí quan trọng.
Một số cậy gia thế giàu có đã dùng tiền
mua chuột quang lại địa phương để tuồn bài thi ra ngoài.
Lưu Dùng phát hiện ra, lập tức ra lệnh đóng chặt cổng trường thi,
tự tay xét duyệt từng bài thi một.
Kẻ nào gian lận, bất kể là con cháu nhà ai,
đều gạch tên khỏi số, gông cổ vào tròi nhà môn trĩ tối.
Kẻ nào nhận hối lộ, tạ sẽ đích thân làm sớ tấu lên hoàng thượng.
Nơi cửa khổng sân trình tuyệt đối không dung túng cho lũ mọt nước.
Sự cứng rắn của Lưu Dùng khiến giới sĩ Phu An Huy vừa nể vừa sợ.
Càng Long cũng nhiều lần hạ chỉ khen ngợi Lưu Dùng,
làm việc mẫn tiệp giữ gìn được sự công bằng cho kỳ thi.
Tuy nhiên, sóng gió quan trường không bao giờ chừa một ai,
kể cả khi đó là con trai của tệ tướng.
Năm 1755, cha ông là Lưu Thống Huân,
do xử lý không tốt việc quân nhu trong cuộc chiến bình định Chuẩn Các Nhĩ,
nên bị Càng Long trách phạt nặng nề, cách chức và tống giam vào ngục.
Là con trai, Lưu Dùng cũng bị liên lụy, lập tức bị lột bỏ mọi chức vụ,
thu hồi mũ áo, tống giam cùng cha.
Đây là biến cố lớn đầu tiên trong cuộc đời Lưu Dùng,
đánh dấu sự chấm dứt của chuỗi ngày êm đềm thời tuổi trẻ.
Trong ngục tối, không còn là vị quan học chính uy quyền,
Lưu Dùng ngồi lặng lẽ bên cạnh người cha già,
chờ đợi phán quyết cuối cùng của quân vương.
Cuộc đời của ông tưởng chừng như sắp khép lại tại đây,
nhưng lịch sử đã an bài cho Lưu Dùng một sứ mệnh lớn hơn thế.
Trốn một tù tăm tối và lạnh lẽo, những ngày cuối năm 1755
tưởng chừng đã lại dấu chấm hết cho sự nghiệp của hai cha con họ Lưu.
Nhưng Càng Long là một vị hoàng đế thâm sâu khó lượng.
Ông giam lỏng Lưu Thống Huân không phải vì muốn dồn vị đại thần này vào chỗ chết,
mà chỉ muốn dùng hình phạt khắt khe để răng đe sự sơ xuất trong việc quân cơ,
đồng thời mai dũa thêm bản lĩnh của vị tể tướng tương lai.
Chỉ một thời gian ngắn sau, Càng Long hạ chỉ ân xá.
Trẩm giam các khanh là để duy trì kỹ cương quân pháp,
chứ không phải để lấy đi mạng sống của những bệ tôi trung thành.
Nước đàn lúc dùng người, Lưu Thống Huân khanh hãy mau chóng lấy công chuộc tội.
Còn Lưu Dung, trẩm cho người xuống địa phương làm việc,
hãy chứng minh bản thân không chỉ là một thư sinh hàng lâm chỉ biết múa bút.
Nhận được ân chỉ, hai cha con rớt nước mắt tạ ơn.
Lưu Thống Huân nhanh chóng được khôi phục chức vụ,
tiếp tục gánh vác việc triều chính và sau này leo lên đến đỉnh cao quyền lực
với chức Thái tử Thái Bảo, Đại học sĩ Điện Đông Cát.
Trong khi đó, Lưu Dung bị dán xuống làm quang địa phương,
bắt đầu một chặng đường hoàn toàn mới.
Từ một vị quang coi việc học hành thi cử thanh tàu,
ông phải sẵn tay áo bước vào chốn quan trường địa phương,
đầy rảy những phức tạp mưu mô và những vụ án dân sự hình sự đau đầu.
Điểm đến đầu tiên của Lưu Dung trong giai đoạn này là Thái Nguyên,
rồi sau đó là Giang Ninh, nay thuộc Nam Kinh.
Ở vị trí tri phủ, Lưu Dung cai quản toàn bộ vấn đề dân sinh,
từ thuế má, đê điều cho đến an ninh trật tự.
Giang Ninh thời bấy giờ là một phùng đất trụ phú,
nơi tập trung nhiều hào môn thế gia và cả những thế lực ngầm cấu kết chặt chẽ
với quang lại địa phương.
Bọn chúng ước hiếp dân lành, lũng đoạn thị trường và bọn rút thuế của triều đình.
Các đời tri phủ trước đến đây, kẻ thì nhắm mắt làm ngơ để nhận hối lộ,
người thì sợ hãi không dám can thiệp.
Nhưng Lưu Dung thì khác.
Ngay trong tháng đầu tiên nhậm chức, ông đã cho bắt giữ con trai
của một vị bá hộ khét tiếng vì tội đánh người cướp đất.
Vị bá hộ cậy mình có họ hàng làm quang lớn trên kinh thành,
ngang nhiên mang bạc đến nhà môn để xin chuộc tội, lớn tiếng đe dọa.
Lưu Dung mồi trên công đường, lạnh lùng ném túi bạc xuống đất.
Quang phủ tiền nhiệm sợ các người, nhưng Lưu Dung ta thì không.
Cậy thế ức khiếp bá tánh, nay tội chứng tranh tranh
còn dám mang bạc đến đây làm nhơ bẩn công đường.
Lối kẻ này ra ngoài đánh ba mươi đại bản,
còn tên con trai y dám vào tướng ngục chờ ngay xứ trám.
Sự quyết đoán và thiết diện vô tư của Lưu Dung khiến cả giang ninh rúng động.
Bá tánh bắt đầu gọi ông là Lưu Than Thiên.
Khác với hình ảnh một vị quang chỉ biết vân giả trong triều,
Lưu Dung ở địa phương là một thanh gươm sắc bén.
Ông tự mình cãi trang đi tuần tra ban đêm, trực tiếp tra xét sổ sách kho lẩm,
không bỏ qua bất kỳ một khoảng thất thoát nào.
Những tên tham quan ô lại ở giang ninh khi nghe đến tên Lưu Dung đều phải rung sợ.
Không ít kẻ đã phải tự nợp lại tang vật hoặc từ quang sinh về quê.
Giữa lúc sự nghiệp của Lưu Dung đang trên đà thăng tiếng
với những chiến tích lẫy lừng ở địa phương,
thì một biến cố đầu thường ập đến.
Đó là năm Càng Long thứ 38, tức năm 1773.
Cha ông, đại học sĩ Lưu Thống Huân lúc này đã 75 tuổi.
Trên đường ngồi kiệu vào Thượng Triều thì đột ngột gục ngã và qua đời ngay trước cổng thành.
Cái chết của Lưu Thống Huân gây chấn động cả kinh thành.
Vua Càng Long nghe tin bàn hoàng, đức thân đến viến và khóc thương thảm thiết.
Triều đình mất đi một cột trụ, chẩm mất đi một cánh tay phải.
Người như Lưu Thống Huân thực sự là chân thần của quốc gia.
Hoàng đế truy tặng Lưu Thống Huân tước Thái Phó,
ban cho thủy hiệu Văn Chính, thủy hiệu cao quý nhất dành cho quan văn thời bấy giờ.
Nhận được khung tin, Lưu Dung lập tức dần sớ xin tự quan
để về quê chịu tan cha 3 năm theo đúng đạo hiếu.
3 năm đình ưu tại quê nhà Sơn Đông là khoảng thời gian tỉnh lặng nhất trong cuộc đời Lưu Dung.
Không còn những vụ án phức tạp, không còn tiếng kêu oan trước nhà môn,
ông thu mình lại trong thư phòng.
Trong suốt 3 năm đó, Lưu Dung dùng hết tâm trí vào việc nghiên cứu phật pháp
và đặc biệt là rèn luyện thư pháp.
Nét chữ của ông trong giai đoạn này có sự chuyển biến mạnh mẽ,
từ sự ngây ngắn chuẩn mật của thể chữ quán cát ban đầu,
dần trở nên phóng khoáng, đậm nét, mang đậm phong thái trầm tỉnh,
vững chảy như đá tảng.
Chính trong thời gian này, phong cách thư pháp thạch am thứ danh của ông được định hình,
đưa tên tuổi Lưu Dung trở thành một trong bốn nhà thư pháp vĩ đại nhất thời nhà thanh.
Năm 1776, thời hạn triệu tàn kết thúc, Càng Long vẫn không quên
người con trai xuất chúng của cố tệ tướng.
Hoàng đế lập tức hạ chỉ triệu Lưu Dung về kinh, bổ nhiệm làm nội các học sĩ,
sau đó điều đi làm tuần phủ gian tô.
Chức tuần phủ là chức quan đầu tỉnh, nắm giữ toàn bộ quyền hành quân sự và dân sự
của một trong những tỉnh giàu có nhất đế quốc.
Vừa đến gian tô, Lưu Dung đã phải đối mặt với một vấn đề nan giải,
nạn tham ô trong ngành múi.
Gian tô là trung tâm của ngành sản xuất và buôn bán múi,
mang lại nguồn thu khổng lồ cho quốc khố.
Thế nhưng, các thương gia buôn múi đã cấu kết chặt chẽ với quan chức diêm vận xứ
để buôn lậu múi tư, trốn thuế triệu đình, khiến quốc khố thất thoát nghiêm trọng.
Càng Long đã nhiều lần phái khâm sai để điều tra, nhưng đều tay trắng trở về.
Bởi mạng lưới bão kề quá lớn, đụng đâu cũng thấy ô dù che chở.
Lưu Dung bắt tay vào việc một cách âm thầm nhưng tàn nhẫn.
Ông không vội vàng bắt bớ, mà âm thầm phái tâm phúc trà trộn vào các bến cảng,
bãi múi, thu thập từng quyển sổ sách, ghi chép lịch trình thuyền bè qua lại.
Suốt nhiều tháng rộng rã, Lưu Dung đóng cửa phủ đệ, tự mình đối chiếu hàng vạn con số.
Khi mọi chứng cứ đã xếp cao như núi trên bàn làm việc, ông mới bắt đầu thu mẻ lưới.
Trong một đêm, Lưu Dung huy động binh lính phong tỏa toàn bộ các kho múi lớn,
bắt giữ đồng loạt 15 tên đại thương gia và hàng chục quan lại liên quan.
Một vị đại thương gia mang theo ngân phiếu trị giá hàng vạn lạng bạc
Lưu đại nhân, ngài dơ cao đánh khẽ, số bạc này đủ để ngài vinh hoa phú quý ba đời.
Phía sau chúng tôi còn có các vị đại thần trên kinh thành.
Ngài làm quá tuyệt tinh, e rằng chính ngài cũng không yên ổn.
Lưu Dung chẳng buồn liếc nhìn sắp ngân phiếu, giọng nói vàng lên đành thép.
Bọn chuột nhắc các người bòn rút máu mũ của bá tánh,
lụt khoét quốc khố của triệu đình.
Này lại dùng chính đồng tiền dơ bẩn đó để mua chuột ta sao?
Dù phía sau các người có là vương thân quốc thích,
Lưu Dung ta cũng sẽ lôi cổ từng kẻ ra ánh sáng,
cất bạc đi và chuẩn bị đên tối.
Vụ án mũi giang tồ được phá, hàng triệu lạng bạc được thu hồi, nợp vào quốc khố.
Báo cáo dần lên, Càng Long vô cùng mừng rỡ,
liên tục gián chỉ ban thưởng, thăng chức cho Lưu Dung.
Giành tiếng của tuần phủ giang tồ uy chấn thiên hạ.
Thế nhưng trong lúc Lưu Dung đang mãi miết dọn dẹp những ung nhọt ở địa phương,
thì tại trung tâm quyền lực Bắc Kinh, bối cảnh chính trị đã bắt đầu thay đổi chóng mặt.
Một viên thị vệ trẻ tuổi, dung mạo tuấn tú, khéo léo lấy lòng hoàng đế,
đang thăng tiến với tốc độ phi mã chưa từng có trong lịch sử nhà Thanh.
Tên của hắn là Hòa Thân.
Khi Lưu Dung hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ ở địa phương
và được hoàng đế gọi về kinh thành giữa các chức vụ cốt cán.
Ông không hề biết rằng mình sắp bước vào cuộc chiến khốc liệt nhất,
dài dãng nhất trong suốt phần đời còn lại.
Cuộc đối đầu giữa một vị quan già thanh liêm, thẳng thắng
và một quyền thần trẻ tuổi thao túng cả triều đình.
Năm Cạn Lòng thứ 45, tức năm 1780, Lưu Dung phụng chỉ Hồi Kinh.
Bước qua cánh cổng tự cấm thành sau nhiều năm lăn lộn ở các tỉnh,
ông nhận ra triều đình này đã mang một bầu không khí hoàn toàn khác.
Vua Cạn Lòng bước vào tuổi xế chiều,
bắt đầu xây xưa với những chiến công vang dội và sự phồn hoa của đế quốc.
Cùng lúc đó, bóng đen quyền lực của một súng thần đã bao trùm khắp bá quàng vang võ.
Kẻ đó chính là Hòa Thân.
Chỉ trong vòng vài năm nắng ngủi, từ một thị vệ khiên kiệu,
Hòa Thân nhờ tài ăn nói khéo léo, khả năng nắm bắt tâm lý bậc thầy
và diện mạo tuấn tú đã thăng tiến như diều gặp gió,
nắm giữ hàng loạt trọng trách, từ thượng thư bộ hộ cho đến chức nội các đại học sĩ.
Hòa Thân không chỉ tham lam mà còn cực kỳ thông minh.
Hắn giăng một mãn lưới quyền lực khổng lồ từ trung ương đến địa phương.
Các quan lại muốn yên thân hay thăng quan tiến chức
đều phải cống nạp bãi hắn làm ân sư.
Trong bối cảnh ấy, sự xuất hiện của Lưu Dung,
một vị quan nổi tiếng cương trực thanh liêm với giả thế hiển hách,
nhiễm nhiên trở thành cái gai trong mắt phe cánh Hòa Thân.
Lưu Dung được bổ nhiệm làm tả đô ngự xử, đứng đầu đô sát viện,
cơ quan chuyên giám sát và đàn hạc bá quan.
Một người chuyên đi bắt tham nhũng nay lại đối mặt với kẻ tham nhũng lớn nhất triều đại.
Sự va chạm là điều không thể tránh khỏi.
Ngồi nổ đầu tiên và cũng là chấn động nhất cho cuộc đối đầu này
chính là vụ án sập đổ của tuần phủ Sơn Đông, tên là Quốc Thái.
Quốc Thái vốn là tay chân thân tính của Hòa Thân,
dựa vào thế lực ở Kinh Thành mà vờ vét của cãi,
nhũng nhiễu bá tánh Sơn Đông đến mức dân chúng lầm thang.
Năm 1782, ngự xử Tiền Phong liều chết dân sớ và tội Quốc Thái tham ồ quốc khố,
bức ép dân chúng.
Càng lòng bán tính bán nghi bởi Quốc Thái luôn báo cáo Sơn Đông được mùa,
Để làm rõ trắng đen, Hoàng đế quyết định phái một đoạn khâm sai xuống Sơn Đông điều tra.
Đứng đầu đoạn khâm sai là Hòa Thân,
và người đi cùng chính là tả đồ ngự xử Lưu Dung cùng với Tiền Phong.
Việc càng lòng cử cả Hòa Thân và Lưu Dung đi cùng nhau,
cho thấy thuộc độ lượng và cân bằng quyền lực đáng sợ của vị Hoàng đế này.
Hòa Thân thì muốn bao che cho thủ hạ,
còn Lưu Dung thì quyết tâm lôi kẻ sâu mọt ra ánh sáng.
Ngay khi nhận được thấn chỉ, Hòa Thân đã bí mật phái kỵ binh chạy trạm suốt ngày đêm,
mang mật thư báo trước cho Quốc Thái để hắn kịp thời chuẩn bị.
Quốc Thái nhận được thư, lập tức ra lệnh cho tay chân vơ vét
vây mượn bạc từ các thương nhân, bá hộ khắp tỉnh Sơn Đông,
mang vào lấp đầy các kho bạc trống rỗng để che giấu tội thâm lạm.
Khi đoạn khâm sai đến Tế Nam, thủ phủ của Sơn Đông,
Quốc Thái ra đón với vẻ mặt đầy tự tin.
Hòa Thân tỏ vẽ uy quyền, lập tức đội đi kiểm tra kho lẩm.
Cửa kho mở ra, những nén bạc trắng xóa xếp cao như núi,
lấp lánh như ánh đuốt.
Hòa Thân quay sang nhìn Lưu Dung, cười nhạt.
Lưu Đại Nhân, ngài xem, kho lẩm Sơn Đông đầy áp thế này,
sao có thể nói là thâm hụt.
Lời tố cáo của tiền phong rõ ràng là vù khống Đại Thần,
tội này không hề nhỏ đâu.
Quốc Thái cũng hù theo, quy xuống kêu oan.
Không sai Đại Nhân minh xét,
hạ quan ngày đêm lo cho bá tánh,
dốc lòng việc quốc khố,
nào dám có nửa điểm tư lợi.
Bọn gian thần ghen ghét,
nên mới dần sớ hãm hại.
Lưu Dung không vội trả lời,
ông chậm rãi bước vào trong kho bạc,
ánh mắt sắc xảo quét qua những đống bạc mới tin.
Là một người từng làm tuần phủ,
quản lý tài chính cả một tỉnh gian tô rộng lớn,
Lưu Dung quá hiểu quy luật vận hành của kho bạc.
Bạc thu từ thuế của bá tánh thường là những thói bạc vụn,
bạc cũ được đút lại,
màu sắc không đồng đều
và kích cỡ cũng xỉn màu do qua tay nhiều người.
Thế nhưng, bạc trong kho của Quốc Thái lại quá đồng đều,
vót dáng vuông vứt mới tình tương.
Lưu Dung cầm một nán bạc lên xem xét kỹ mặt dưới,
rồi bất ngờ quay sang lớn tiếng ra lệnh cho nhà dịch đi theo.
Người đâu, mang cân tới đây.
Đem tất cả số bạc này ra cân lại,
đồng thời kiểm tra niềm phòng dưới đáy từng thói bạc cho ta.
Sắc mặt Quốc Thái lập tức biến đổi,
Hòa Thần bước lên cảng lại.
Lưu Đại Nhân, khố ngân vạn lạng sờ sờ ra đây,
ngài còn làm trò gì nữa?
Cố tịnh bắt bẻ để vũ an cho người tốt sao?
Lưu Dung không hề chấp mắt,
giỏng dạc đáp trả ngay trên công đường.
Hòa Trung Đường, phùng chỉ tra án thì phải tra cho tường tận.
Bạc của quốc khố bao giờ cũng có con dấu của quan sưởng triệu định.
Nhưng ta vừa nhìn qua, dưới đáy những thói bạc này
lại có khắc dấu hiệu của các tư trang,
hiệu cầm đồ tại Tế Nam.
Đây rõ ràng là bạc mượn tạm của thương nhân để chè mắt thánh thượng.
Nếu Trung Đường cho rằng ta vũ an,
ta sẽ mang thói bạc này về kinh,
đứt thân ngữ tiền đối chất.
Lời nói của Lưu Dung như một nhát dào chí mạng,
đâm toạt bức mạng thưa.
Bộ nhà dịch tiến hành kiểm tra
và phát hiện hàng chục vạn lạng bạc
đều mang dấu ấn của các thương gia địa phương.
Không thể chối cãi, quốc Thái đổ gục xuống đất.
Hòa thân biết không thể cứu vãn,
lập tức trở mặt,
lớn tiếng mắng mọ quốc Thái là kẻ lừa trên dối dưới,
ra lệnh tống giam để phủi sạch mọi liên can.
Tẩu Trường gửi về kinh thành,
Càng Long nổi trận lôi đình,
ra lệnh sử tử quốc Thái.
Vụ án Sơn Đông khép lại với chiến thắng vang dội
thuộc về Lưu Dung và Tiền Phong.
Giành tiếng của Lưu Dung càng thêm lẫy lừng,
bá tắn sưng tụng ông là vị quan cứng rắn nhất triệu định.
Nhưng đổi lại,
ông đã chính thức kết oán sâu nặng với hòa thân.
Từ sau vụ án quốc Thái,
quyền lực của hòa thân không hề suy giảm,
mà trái lại càng bành trướng hơn.
Càng Long vì tuổi già sức yếu,
càng trở nên ý lại vào hòa thân,
giao cho hắn quản lý cả bộ lại và bộ hình.
Hòa thân bắt đầu tìm mọi cách để trả đũa,
nhỗ bỏ cái gai Lưu Dung.
Nhận thức được thế cục đã thay đổi,
Lưu Dung chứng tỏ mình
không phải là một kẻ sĩ phu,
chỉ biết tử tiết một cách mù quán.
Đứng trước một con quái vật quyền lực như hòa thân,
đối đầu trực diện chẳng khác nào lấy trứng chọi đá.
Hàng loạt quan lại trung thực
đã bị hòa thân vu oan, bãi chức,
thậm chí mất mạng.
Để tồn tại và tiếp tục cống hiến,
Lưu Dung quyết định thay đổi chiến thuật.
Ông bắt đầu áp dụng triết lý
hòa quan đồng trận,
che giấu đi sự xác xảo nhượng bộ bề ngoài
để bảo toàn thực lực bên trong.
Từ một vị đô ngự xử nảy lửa,
Lưu Dung trở nên trầm mặt hơn trên triều.
Ông học cách giả ngốc,
thường xuyên tỏ ra lẫm cẩm,
đạn trí trước mặt càng lông và hòa thân.
Thay vì gây gắt càng gián,
ông dùng sự hài hước,
những câu nói bóng gió,
chầm biểm sâu cay để hóa giải
những đòn tấn công của kẻ thù.
Khi hòa thân cố tình giao cho ông
những công việc trắc trối, dễ mắc lỗi
để tìm cớ gián tội,
Lưu Dung luôn biết cách xử lý mượt mà,
không để lại bất kỳ kẻ hở nào.
Thái độ nửa tỉnh, nửa say,
co dũi tài tình của ông
khiến hòa thân dù căm ghét
đến tận xương tủy,
nhưng cũng không thể tìm được cơ hội
để dồn ông vào chỗ chết.
Đây cũng chính là giai đoạn lịch sử
tạo nguồn cảm hứng cho những giai thoại dân gian
về một vị lưu gù,
thông minh, mưu mẹo,
luôn dùng tiếng cười để chọc tức
và hạ bệ hòa thân trên màn ảnh.
Những năm tháng cuối thời Càng Long
là khoảng thời gian ngột ngạc
và tăm tối nhất của Trựu Thanh.
Quang lại đua nhau hối lộ,
ngừng khố cạn kiệt,
các cuộc khởi nghĩa nông dân bắt đầu nổ ra khắp nơi.
Lưu Dung với hàm đại học sĩ
phải nhẫn nhục nhìn đế chế
chìm trong nạn tham nhũng.
Ông âm thầm phỏ tả Thái tử Ngung Diễm
tức vua gia khắng tương lai
vạch ra những kế sách
để dọn dẹp tàn cuộc.
Lưu Dung biết rằng,
thời khắc của mình chưa tới
và lưỡi gươm trừng phạt hòa thân
phải do chính tay vị Hoàng đế tiếp theo vùng xuống.
Vào đầu năm 1799,
tiếng chuồng báo tàng
vang vọng khắp tự cấm thành.
Thái thượng Hoàng Càng Long
băng hà.
Chiều đại huy hoàng nhất của nhà thành khép lại
đồng thời mở ra một cân địa chấn
chính trị lớn nhất trong lịch sử.
Vua gia khắng chính thức
nắm trọn quyền hành.
Cây đại thụ che chở cho hòa thân đã đổ
và người được gia khắng chọn
để thực hiện nhiệm vụ lịch sử,
bắt giữ và luận tội đề nhất tham quan
không ai khác
chính là vị lão thần mang trên mình
nỗi nhẫn nhục suốt hai chục năm
Lưu Dung.
Ngay trong đêm Càng Long
băng hà, bộ không khí triều đình
căng như dây đàn.
Hòa thân với thói quen cửa quyền
bao năm, bước đi ngân ngang giữa
điện Càng Thanh, lớn tiếng sai bão
bá quang lo liệu hậu sự,
tin rằng gia khắng vẫn lôi thôi,
yếu đuối như mọi ngày.
Hắn không ngờ rằng một mẻ lưới đã được
dệt sẵn. Ngày hôm sau,
gia khắng bất ngờ hạ chỉ
gián chức hàng loạt vây cánh thân tính
của hòa thân đang nắm giữ binh quyền
tại Kinh Thành, đồng thời ra lệnh
cho hòa thân cùng bè đảng phải
túc trực ngày đêm tại linh cửu tiên đế,
không được phép bước ra ngoài nửa bước.
Quyền chỉ huy cửu môn
Đệ Đốc và lực lượng phòng vệ
Kinh Sư nhanh chóng được chuyển giao
cho những thân vương trung thành với Hoàng gia.
Chỉ bằng vài nước cờ
chất nhoáng, gia khắng đã cắt đứt
hoàn toàn vây cánh và tước đoạt
binh quyền của hòa thân.
Khi con hổ đã bị nhốt vào rõ,
gia khắng cần một người đứng ra
chủ trì việc định tội.
Người đó phải đủ uy vọng để trấn áp
bá quang, đủ sự liêm chính
để không bị mua chuột và đủ
mưu trí để lôi hết toàn bộ
tội lỗi tay trời của hòa thân ra ánh sáng.
Không hay khác,
đó chính là đại học sĩ Lưu Dung.
Hoàng đế bí mật
triệu Lưu Dung vào thư phòng.
Nhìn vị lão thần đã ở tuổi 80,
tóc bạc trắng nhưng ánh mắt
vẫn sắc lẹm như dao,
gia khắng trầm giọng cất lời.
Lưu Ái Khanh
Suốt bao năm qua Khanh đã chịu
nhiều ủy khuất. Này tiền đế
đã đi xa, vương chiều này cần
phải gột rửa những khối u nhọt
đã ăn sâu vào xương tủy.
Chẩm dao cho Khanh trọng trách thẩm vấn
và định tội hòa thân.
Hãy làm cho thật sạch sẽ,
không được bỏ lọt bất kỳ cái nào.
Lưu Dung quỳ rạp xuống,
hai hàng nước mắt chảy dài
trên gò má răng reo.
Bao nhiêu năm ẩn nhẫn giã ngốc,
bao nhiêu năm nhìn non sông
bị bòn rút đến kiệt quệ,
cuối cùng ngày này cũng đến.
Ông dập đầu thật mạnh xuống nền gạch.
Thần phùng chỉ,
dù có phải tan xương nát thịt,
thần cũng quyết lôi kẻ đại gian
đại ác này ra đền tội
trước mặt ba tắm thiên hạ.
Ngay sau ngày hôm đó,
gia khắng chính thức tuyên bố bãi miễn
mọi chức vụ của hòa thân,
hạ lệnh tống giam vào ngục tối.
Lưu Dung, với tư cách là người
đứng đầu bang chuyên án,
lập tức sẵn tay áo bước vào cuộc chiến
sinh tử cuối cùng của đời mình.
Khác với những vụ án trước đây,
việc điều tra hòa thân gặp muôn vàng
khó khăn vì thế lật của hãng
quá rộng, tài sản cất dấu
ở khắp nơi và hàng trăm quan lại
lớn nhỏ đều có dính liếu.
Lưu Dung không vội vàng ép
cung hòa thân. Thay vào đó,
ông nhắm vào những điểm yếu cốt tự nhất.
Quảng gia thần tính
lưu toàn và cuốn sổ sách
ghi chép thu chi bí mật
của phủ họ hòa.
Đức thần Lưu Dung dẫn theo hàng trăm cấm quân
bảo vệ kính mít phủ đệ
của hòa thân tại thập xác hải.
Khi cánh cổng lớn uy nghi
bị phá khóa mở tung,
ngay cả một người từng làm tuần phủ
ở những vùng đất giàu có nhất như Lưu Dung
cũng phải sửng sờ.
Đập vào mắt đội tịch thu tài sản
không phải là một dinh thự bình thường,
mà là một hoàng cung thu nhỏ
với quy mô và sự sa hoa
vượt xa sức tưởng tượng.
Lưu Dung chỉ huy cấm quân
gõ từng viên gạch,
phá từng bức tường cất dấu bí mật.
Những tiếng kêu kinh ngạc liên tục phang lên
khi binh lính phát hiện ra
những hầm ngầm chứa đầy vàng thỏi,
những kho báu dấu kính
trong các trụ cục rỗng.
Bấm Lưu Đại Nhân,
tìm thấy một vạn lạng vàng dấu trong vách tường.
Bấm Đại Nhân, nơi này chứa đầy
trân châu, mã não, san hô đỏ,
số lượng còn nhiều hơn cả
trong quốc khố.
Tiếng báo cáo dồn dạp truyền đến
khiến bầu không khí trong phủ họ hòa
trở nên ngột ngạc.
Bức màn nhung về khối tài sản khổng lồ dần được vén lên.
Người ta thống kê được số tài sản
mà Hòa Thân tích cốp bằng khoảng
15 năm tổng thu nhập của cả
Vương Triều Đại Thanh gợp lại,
ước tính lên tới hơn 800 triệu làng bạc.
Giai thoại dân giang
Hòa Thân ngã ngựa, Gia Khánh ăn no
cũng bắt nguồn từ chính
cuộc thịt thu gia sản chấn động này.
Nhưng với Lưu Dung,
cuối cãi chỉ là bằng chứng.
Điều ông cần là định khung tội danh
để kẻ quyền thần này không còn cơ hội
lật ngược thế cờ.
Trong một tối, Hòa Thân ngồi rũ rượi,
không còn vẻ oai phong lẫm liệt
của một đại học sĩ
dưới một người trên vạn người.
Hắn vẫn nuôi hy vọng rằng
với những công lao đã đóng góp cho tiền đế,
Gia Khánh sẽ nương tay.
Nhưng khi Lưu Dung bước vào,
mang theo bản cáo trạng dày cợp,
Hòa Thân biết ngày tàn của mình đã điểm.
Lưu Dung đứng nhìn kẻ thù
không đội trời chung suốt
hai thập kỷ, giọng nói đanh lại.
Hòa Thân!
Ngươi cậy súng sinh kiêu,
vỡ vét cổ cải của dân lành,
chè giấu tài mắc tiền đế.
Ngươi có biết tội của mình đủ
để chu di cửu tộc không?
Hòa Thân cười gần, cố vớt phát
chút uy nghiêm cuối cùng.
Lưu Dung! Ngươi đừng đắc ý.
Ta làm việc gì cũng có lý do của ta.
Không có ta, ai lo liệu
ngân khố cho tiền đế nam tuần?
Ai lo chi phí cho những cuộc
chiến tranh bình định?
Ngươi chỉ là kẻ thư sinh mọt sách.
Làm sao hiểu được cách trị quốc?
Lưu Dung không buồn tranh cãi.
Ông lãng lặng trải bản tấu chương
liệt kê hai mươi tội trạng lớn
của Hòa Thân. Mỗi một tội danh
được viết ra bằng những nét bút sắc như đào,
mang theo sự phấn nộ của cả
một vương triều.
Đó không chỉ là tội tham nhũng tài sản,
mà quan trọng hơn cả là
những tội khi quân phạm thượng,
giảm cất dấu Ngọc Trai lớn hơn
cả Ngọc Trai trên vương miệng của Hoàng đế,
xây lan mộ cho mình theo quy chế
của Hoàng gia, tự ý thay đổi
thắng chỉ và cả gan
trù ếm hoàng tộc.
Bản tấu chương được trình lên,
Gia Khánh xem xong, giận dữ
đến mức rung rảy cả đôi tay.
Triều Đình lập tức mở một cuộc tranh luận
nảy lửa về mức án dành cho Hòa Thân.
Những vị quan từng bị Hòa Thân
chèn ép thì nhậu dần sớ,
yêu cầu phải dùng hình phạt cao nhất
là lăng trì, băm vầm sát kháng
thành trăm mảnh giữa chợ để thị chúng,
đồng thời tru di
cứu tộc để xoa dịu lòng
căm phẫn của thiên hạ.
Thậm chí có người còn đòi xử tử
toàn bộ những quan chức từng qua lại
với phe cánh Hòa Hòa.
Bầu không khí Triều Đình chìm trong mùi
máu tanh, nếu Gia Khánh nghe theo
một cuộc tắm máu quy mô lớn
sẽ diễn ra, hàng ngàn người
sẽ rơi đầu, lục bộ Triều Đình
sẽ tê liệt hoàn toàn vì trống vắng
quang lại. Đứng trước cơn
say máu của bá quang, Lưu Dung
lại một lần nữa thể hiện tầm vóc
của một nhà chính trị đại tài.
Ông không để tư thù cá nhân
che mở lý trí. Lưu Dung
bước ra giữa đại điện, quỳ gối
tàu lệnh Gia Khánh.
Hoàng thượng, Hòa Thân tội ác
tầy trời, lăng trì cũng không hết tội.
Nhưng xin Hoàng thượng hãy nghĩ lại
Hòa Thân dẫu sao cũng từng
là đại thần kề cận Tiên Đế
mấy chục năm, từng thấy mặt quốc gia
tiếp đón xứ thần các nước.
Này Tiên Đế vừa nằm xuống
chưa trọn tháng, thi hại chưa đưa
vào địa lăng. Nếu chúng ta đem
trọng thần của Ngài ra băm thay dưới chợ
chẳng phải sẽ làm tổn thương
đến thể diện của Tiên Đế sao?
Hơn nữa, tay chân của Hòa Thân
trải khắp thiên hạ. Nếu
trùy tận gốc trễ, e rằng Triều Đình
sẽ không cầu người làm việc, lòng
người hoang mang. Xin Hoàng thượng
ban cho hắn lùa trắng để hắn tự xử
giữ lại toàn thi
và chỉ trừng trị ké cầm đầu
khoan hồng cho những người bị ép buộc
làm tòng phạm.
Lời khuyên của Lưu Dung như một ráo nước lặn
tưới tắt ngọn lửa dần dữ của Gia Khánh
giúp vị Hoàng đế trẻ giữ được
sự tỉnh táo. Gia Khánh
gợt đầu đồng ý. Ngày
15 tháng Diên, một giải lùa trắng
được đưa vào ngục tối. Hòa Thân
treo cổ tự vẫn, kết thúc
cuộc đời của đệ nhất tham quan quyền lực
nhất lịch sử nhà Thanh.
Vương triệu Đại Thanh tránh được
một cuộc thanh trường đẫm máu,
lòng dân hân hoang, quang lại nể phục.
Chúc ân huệ cuối cùng mà Lưu Dung
dành cho kẻ thù vĩ đại nhất
của đời mình đã chứng minh một điều.
Ông không phải là một kẻ hẹp hòi
chỉ biết trả thù, mà là một trụ cột
thực sự, luôn đặt sự an định
của quốc gia lên hàng đầu.
Sau cái chết của Hòa Thân,
triều đình được Thanh Lọc,
vua Gia Khánh dành cho Lưu Dung sự sủng ái
và kính trọng tột bậc.
Ông được Thăng làm Thượng Thư Bộ Lại,
quản lý việc bổ nhiệm quan chức toàn quốc
và không lâu sau đó
được phong hàm Thái tử Thái Bảo,
trở thành Đại học sĩ Điện Thể Nhân,
vị trí vinh quan nhất của quang văn
mà cha ông năm xưa từng nắm giữ.
Tuy nhiên,
thời gian không bỏ qua một ai.
Những năm tháng buồn bà khắp trốn quang trường,
những đêm thức trắng chống lại
tham quan, cộng với tuổi tác
đã bước qua ngưỡng bác Tuần,
khiến sức khỏe của Lưu Dung
sụt giảm nghiêm trọng.
Hình bóng vị quang uy phong lắm liệt
trên công đường Giang Tô năm nào,
giờ đây đã bị thay thế bằng một ông lão già yếu.
Lưng của Lưu Dung
bắt đầu còng xuống,
đến mức đi lại phải có người dìu dở.
Mỗi lần thượng triều,
già Khánh thấy Lưu Dung bước đi khó nhọc,
lưng gập xuống như một chiếc cung,
trong lòng vừa sót xa, vừa kính trọng.
Hoàng đế bèn bang đặt ân cho ông
được phép đi kiệu vào tận cửa cung,
không phải quỳ lại trong các buổi chầu.
Và đôi khi,
trong những lúc vui vẻ bàn luận thi phú thư pháp,
già Khánh thường mỉm cười,
gọi thân mật ông là
Lưu Đà Tử,
nghĩa là ông già gù họ lưu.
Đây chính là sự thật lịch sử
về cái tên Lưu Gù.
Ông không hề bị gù từ nhỏ,
cũng không mang ngoại hình dị dạng bẩm sinh
như những truyền thuyết dân gian theo dệt
để tạo nên một nhân vật mang tính trào phúng.
Cái gù của Lưu Dung
là cái gù của thời gian,
cái gù của một người cả đời
gánh vác việt nước,
gánh trên vai sinh mệnh của bá tánh
và sự liêm chính của một triều đại.
Cái tên Lưu Gù xuất phát
từ sự kính trọng và tình cảm gần gũi
mà bậc đế vương dành cho
một vị lão thần tận tụy.
Dù lưng đã còng, nhưng tinh thần
của Lưu Dung vẫn vô cùng minh mẫn.
Ông tiếp tục ở lại triều đình,
làm thầy dạy học cho các hoàng tử,
biên soạn sách sử
và dân lên hoàng đế
những kế sách trị quốc an dân.
Thế nhưng, cuộc đời có người
rốt cuộc cũng như bóng câu qua cửa sổ.
Vinh Hoa tuổi nhục
rồi cũng đến lúc hạ màng.
Và một ngày cuối đồng năm Gia Khánh thứ 9,
kinh thần Bắc Kinh
chìm trong giá rét.
Lưu Dung lúc này đã 85 tuổi.
Dù lưng còng sát đất,
bước đi phải có người dịu,
ông vẫn kiên tâm ở lại phò tá triều đình.
Thế nhưng, Vinh Hoa hay Buôn Ba
rồi cũng đến lúc hạ màng.
Đêm ngày 24 tháng 12 âm lịch,
sau khi tiếp khách và nán lại
thư phòng viết vài bức thư pháp,
Lưu Dung nhẹ nhàng tựa lưng vào ghế,
chìm vào giấc ngủ ngàn thu.
Vị lão thần ra đi bình thản,
tựa như một ngọn đèn
đã cháy hết mình rồi lặn lẽ
tắt rùi giữa đêm đông.
Sáng hôm sau, tin dữ truyền đến
tự cấm thành. Vù Gia Khánh
bàn hoàng đến mức đánh rơi
cả tấu chương đang cầm trên tay.
Giữa triều đường lặng ngắt
vị hoàng đế trẻ nghẹn ngào
hạ chỉ.
Đại học sĩ Lưu Dung,
một đời liêm khiết, chính trực,
không vì tư lợi mà quên việc nước,
không vì cường quyền mà uống công ngồi bút.
Nay người đi xa,
chẳng mất đi một bậc thầy,
triều đình mất đi một cuộc trụ.
Đặt các ban thưởng bạc lo
hậu sự, truy tặng tước
thái tử thái sư,
ban Thủy Hiệu Văn Thanh.
Thủy Hiệu Văn Thanh
với chữ Thanh đại diện cho
sự trong sạch, chính là sự ghi nhận
cao quý nhất của hoàng gia,
dành cho một vị quang chưa từng váy bẩn
bùng nhờ chốn quan trường.
Trong ngày đưa tang,
hàng ngàn bá tánh kinh thành đã mang cờ trắng
đứng chật kính hai bên đường,
xót thương tiễn đưa vị Lưu Thanh Thiên
của họ về nơi an nghị cuối cùng
tại quê nhà Sơn Đông.
Khép lại một đời công hiến,
Lưu Dung để lại cho hậu thế
hai di sản vô giá.
Về nghệ thuật, ông là một trong
bốn nhà thư pháp vĩ đại nhất nhà Thanh,
được mệnh danh là
Nùng Mặt Tể Tướng.
Nét chữ của ông bề ngoài tròn trịa,
đậm mực, nhưng ẩn chứa bên trong
là sự gân guốc, ráng rõi,
y hệt như triết lý sống nhúng nhường bên ngoài,
sắc đá bên trong của chính ông.
Về văn hóa dân gian,
lòng kính trọng Lưu Dung
và sự chán ghét tột độ
dành cho cái ác của hòa thân
đã khiến bá tánh nhào nặng
nên hình tượng Tể Tướng Lưu Gù.
Một nhân vật thấp bé,
đồi mũ lệch, luôn dùng trí thông minh
trào phúng để trừng trị kẻ gian thần.
Dù là Lưu Dung
cao lớn thẳng thắng trong chính xử
hay Lưu Gù hớm hỉnh
trên mạng ảnh, ông vẫn luôn là
biểu tượng bất diệt của công lý
và lòng dũng cảm.
Cuộc đời Lưu Dung vắc qua Ba Triều, Khang Hy,
Càng Long, Gia Khánh,
nếm đủ vinh quang lẫn tuổi nhục.
Ông là thanh gươm sắt bén,
chém tham quan rụng đầu,
cũng là vật trí giả biết giả ngốc
chờ thời cởi trói cho Giang Sơn.
Hành trình lật lại cuộc đời
thực sự của Lưu Dung
đến đây xin được khép lại.
Xây xử hy vọng năm chương vừa rồi
đã mang đến cho các bạn góc nhìn chân thực nhất
về một vĩ nhân vĩ đại.
Cảm ơn các bạn đã đồng hành cùng xây xử.
Đừng quên nhấn like
và đăng ký kênh
để đón xem những câu chuyện tiếp theo.
Xin chào và hẹn gặp lại!