LÂU LAN LÀ NƯỚC NÀO- NẰM Ở ĐÂU

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
#su6 #su7 #trungquoc #trunghoa #laulan #vanhoacodai
#BLVHảiThanh #TrungQuốc #CâuChuyện
#QuốcGia #VănHóa #DuLịch #ConNgười #KỷLục
Khám phá câu chuyện về Vu Điền, vương quốc Phật giáo tồn tại hơn 1000 năm tại Tây Vực nhờ con đường tơ lụa. Video cũng so sánh với sự biến mất bí ẩn của vương quốc Lâu Lan trong k
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIVương quốc Lâu Lan từng là một thành bang phồn vinh, đóng vai trò là cửa ngõ chiến lược trên Con đường Tơ lụa tại vùng lòng chảo Tarim (Tân Cương, Trung Quốc ngày nay). Từng là trung tâm giao thương đa văn hóa giàu có, Lâu Lan dần suy tàn và biến mất bí ẩn do biến đổi khí hậu, trước khi được các nhà thám hiểm tìm thấy vào đầu thế kỷ 20.
Đây là một quốc gia từng cực kỳ giàu có, cách đây hơn 2.000 năm.
Mỗi năm có hàng nghìn đoàn thương nhân đi qua nơi này.
Tơ lụa từ Trung Quốc, thủy tinh từ La Mã, ngọc quý từ Trung Á, gia vị từ Ấn Độ, tất cả đều từng dương chân ở đây.
Thế nhưng rồi một ngày, cả một vương quốc đã bốc khói khỏi bản đồ.
Không còn vua, không còn dân cư, không còn chợ búa, không còn những đoàn lạc đà nối đuôi nhau trên con đường tơ lụa.
Và đến thời nhà đường thì thậm chí nhiều người còn không biết Lâu Lan nằm ở đâu.
Chúng ta đang nói về vương quốc Lâu Lan, một quốc gia cường thị nhưng đã biến mất bí ẩn giữa con đường tơ lụa.
Suốt hàng ngàn năm, vương quốc ấy đã ngủ yên dưới lớp cát của một trong những sa mạc khắc nghiệt nhất châu Á.
Chỉ đến đầu thế kỷ 20, các nhà thám hiểm phương Tây mới vô tình phát hiện ra những bức tường đổ nát,
những ngôi nhà làm bằng gỗ và vô số cổ vật còn nguyên dưới cát.
Điều thú vị là Lâu Lan không nằm ở Ba Tư, cũng chẳng thuộc đến quốc La Mã.
Nó nằm ngay trên vùng đất ngày nay thuộc Trung Quốc.
Vậy Lâu Lan thực chất là nước nào? Có phải ngay từ đầu đã là lãnh thổ Trung Hoa hay không?
Vì sao nhà Hán lại quyết tâm chiếm lấy nơi này?
Và điều gì đã khiến cả một quốc gia biến mất giữa sa mạc?
Lâu Lan nằm ở phía đông của lòng trào Tarim, thuộc khu tự trị Tân Cương của Trung Quốc ngày nay.
Nghe đến Tân Cương, nhiều người sẽ nghĩ đến những sa mạc mênh bông. Điều đó hoàn toàn đúng.
Khu vực này có sa mạc Talamakan, một trong những sa mạc lớn nhất trên thế giới,
rộng hơn 330.000 km2, tương đương diện tích của cả đất nước Việt Nam chúng ta.
Người xưa còn truyền nhau một câu nói rất nổi tiếng về Talamakan.
Đó là Talamakan đi dễ khó về.
Bởi nơi đây gần như không có mưa, mùa hè nhiệt độ có thể vượt 45 độ C,
còn mùa đông lại xuống dưới âm 20 độ C, gió cá thổi quanh năm,
chỉ cần đi lạc vài chục cây số là mất mạng ngay.
Vậy điều kỳ lạ là gì?
Điều kỳ lạ là giữa vùng đất khô cằn đấy, canh ây hơn 2.000 năm,
lại xuất hiện một thành phố đông đúc.
Lý do là bởi ngày đó nơi này chưa khô hạn như bây giờ.
Ngay cạnh Lâu Lan từng có hồ Lop Nua, hay người Việt đôi khi gọi là hồ La Bố.
Hồ này được đuôi bởi sông Ta Rim và nhiều con sông băng chảy xuống từ dãy thiên sơn và cột luật.
Lâu Lan đã ra đời như vậy.
Ngày nay nhìn ảnh vệ tinh, xung quanh chỉ cát và cát.
Nhưng hơn 2.000 năm trước, nơi đây từng có ruộng lối mì, đồng cỏ, vườn cây ăn quả
và những đàn gia súc đông đúc.
Nó giống như một ốc đảo nổi lên giữa biển cát.
Nhưng nếu chỉ có đất đai màu mỡ thì Lâu Lan chưa chắc đã nổi tiếng.
Điều khiến nơi đây trở nên vô cùng quan trọng chính là vị trí.
Hãy tưởng tượng con đường tơ lụa giống như một tuyến cao tốc xuyên lục địa đầu tiên của nhân loại.
Con đường này dài hơn 6.000 km, đối từ Trường An của Nhà Hàn, băng qua Trung Á,
sang Ba Tư rồi đến tận địa Trung Hải.
Hàng hóa từ phương Đông muốn sang phương Tây đều phải đi qua.
Ngược lại, hàng hóa phương Tây muốn vào Trung Quốc cũng phải đi theo trường ngược lại.
Mà Lâu Lan lại nằm đúng ngay một trong những ngã ba quan trọng nhất của tuyến đường này.
Đến Lâu Lan, các đoàn lạc đà sẽ quyết định rẽ theo tuyến phía Bắc hay tuyến phía Nam
để tiếp tục vượt sa mạc Talafakan.
Chính vì thế, ai kiểm soát được Lâu Lan là kiểm soát luôn được cửa ngõ phía Đông của con đường tơ lụa.
Giống như ngày nay, ai kiểm soát được một cảng biển lớn hay một eo biển chiến lược
sẽ có lợi thế rất lớn về thương mại.
Lâu Lan thời cổ cũng y như thế.
Theo các ghi chép của Sử Trung Hoa,
Lâu Lan từng là một trong những thành bang giàu có và phát triển nhất
trong số hơn 30 quốc gia ở khu vực Tây Vực.
Không chỉ buôn bán phát đạt, nơi này còn là điểm giao thoa văn hóa.
Người ta tìm thấy tại Lâu Lan những mảnh vải dệt theo phong cách Trung Hoa,
những đồ thủy tinh kiểu La Mã, Hoa Văn 34
và cả các văn bản viết bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau.
Điều đó chứng tỏ nơi này chính là nơi giao lưu của nhiều nền văn hóa khác nhau.
Và lịch sử của Lâu Lan cũng gắn với lịch sử của châu đại nhà Hán.
Một vương cúc nhỏ xíu giữa sa mạc,
thì có gì mà cả nhà Hán lẫn Hùng Nô đều tranh giành quyết liệt?
Câu trả lời là,
Lâu Lan tuy nhỏ nhưng nằm đúng ở ít hầu con đường tựa lụa như đã đề cập.
Đó là lý do nhà Hán coi đây là cánh cửa phía Tây của mình.
Trong khi đó, Hùng Nô cũng hiểu rõ điều đó.
Nếu kiểm soát được Lâu Lan, họ có thể gây sức ép đến nhà Hán,
cắt đứt thương mại hoặc tấn công các bàng thương nhân bất kỳ lúc nào.
Thế là một vương cúc nhỏ bỗng trở thành miếng bánh mà hai cường cúc đều muốn nuốt.
Lâu Lan khéo léo, nhưng cuối cùng vẫn thất bại.
Ban đầu, các vị vua Lâu Lan rất thông minh.
Họ không chọn đứng hẳn về phía bên nào.
Lúc thì cống nạp cho nhà Hán, lúc lại gửi lễ vật sang Hùng Nô.
Bên nào mạnh hơn thì theo bên đó.
Đây là cách tồn tại khá phổ biến của các quốc gia nhỏ trong lịch sử.
Trong một thời gian dài, chiến lược này khá hiệu quả.
Nhờ vậy Lâu Lan vừa giữ được độc lập, vừa tiếp tục làm giàu như thương mại.
Nhưng vấn đề là nhà Hán ngày càng mạnh.
Đặc biệt dưới thời Hán vũ đế, Trung Quốc bắt đầu mở rộng ảnh hưởng về phía Tây.
Ông không muốn con đường tơ luộn nằm trong tay Hùng Nô.
Lâu Lan trở thành mục tiêu đầu tiên.
Năm 77 trước Công Nguyên, nhà Hán quyết định hành động.
Thay vì mang hàng chục nghìn quân đánh chiếm, họ chọn một cách đơn giản hơn nhiều.
Triều Đinh cử một sứ thần có tên là Phó Giới Tử sang Lâu Lan.
Nhà vua Lâu Lan lúc này tên là An Quy vô cùng vui mừng.
Ông nghĩ rằng sứ thần nhà Hán đến để tặng thưởng và củng cố quan hệ ngoại giao.
Trong buổi tiếp kiến, Phó Giới Tử xin được nói chuyện riêng với nhà vua vì có mật trị của Hoàng đế.
An Quy đã đồng ý.
Khi tất cả mọi người lui ra ngoài, Phó Giới Tử bất ngờ rút dao hạ sát nhà vua ngay tại chỗ.
Theo sử sách Trung Hoa, sau khi hoàn thành nhiệm vụ,
Phó Giới Tử đã mang thủ cấp của vua An Quy về nhà Hán để báo công.
Đó là một trong những vụ ám sát nổi tiếng nhất lịch sử ngoại giao Trung Hoa.
Chỉ bằng một cuộc gặp ngoại giao, cả số phận của một vương quốc đã thay đổi.
Sau khi vua An Quy chết, nhà Hán lập ngay một người khác lên ngôi.
Vị vua mới có tên là Quý Đồ Kỳ.
Ông muốn có quan hệ thân thiết với nhà Hán nên được khẩu thuận mạnh mẽ.
Đồng thời nhà Hán muốn đổi tên quốc gia này và họ đổi tên thật, đổi tên thành Thiện Thiện.
Cái tên Lâu Lan từ đó dần chỉ được dùng cho Kinh Đô Cũ hoặc Vùng Đất Cũ.
Điều thú vị là vị vua mới lại rất lo lắng.
Ông sợ con cháu của An Quy sẽ quay lại trả thù.
Vì vậy chính vị vua này đã chủ động xin nhà Hán đưa quân đến đóng tại đây.
Kể từ đó, quân đội nhà Hán hiện diện thường xuyên ở Lâu Lan.
Trên danh nghĩa, Thiện Thiện vẫn có vua riêng.
Nhưng trên thực tế, mọi việc lớn đều chịu ảnh hưởng rất mạnh từ triều đình nhà Hán.
Nhờ có quân Hán bảo vệ, con đường tơ lộ an toàn hơn, tăng đoàn thương nhân tiếp tục tấp nập đi qua.
Lâu Lan vẫn giàu có thêm nhiều thế kỷ nữa.
Nhưng chính lúc đó, một kẻ thù nguy hiểm hơn mọi đạo quân đang âm thần xuất hiện.
Đó không phải là hung nô, đó không phải là chiến tranh, mà đó là thiên nhiên.
Không ai biết rằng những dòng sông đã nuôi sống Lâu Lan suốt hàng nghìn năm đang dần đổi hướng.
Và khi nước biến mất, cả một vương quốc phồn hoa cũng sẽ bước vào hành trình suy tàn không thể cứu vãn.
Nước ít đi kéo theo hàng loạt các vấn đề.
Trong một thành phố sống nhờ thương mại, điều này vô cùng nguy hiểm.
Bởi thương nhân đi hàng ngàn cây số qua sa mạc không chỉ để tìm một nơi ngủ.
Điều họ cần nhất chính là một nơi để tiếp lước.
Nếu một ốc đảo không có nước, các đoàn lữ hành sẽ lập tức tìm con đường khác.
Người dân buộc phải rời bỏ quê hương.
Đó là một quá trình kéo dài hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.
Cuối cùng, cả thành phố bị trồn rời cát.
Và sau vài trăm năm, dấu vết gần như biến mất, các tuyến đường thương mại cũng thay đổi.
Không còn ai đi ngang qua Lâu Lan nữa.
Dần dần vị trí của Lâu Lan chỉ còn tồn tại trong những cuốn sự cổ.
Đến thời nhà đường, con đường tơ lụa vẫn hoạt động nhột nhịp.
Thế nhưng nhiều người chỉ biết cái tên Lâu Lan qua sách vở.
Không ai biết chính xác nó nằm ở đâu.
Mãi đến cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, các đoàn thám hiểm từ châu Âu mới bắt đầu tiến vào sa mạc Tarim.
Một ngày nọ giữa biển cắt mênh mông, họ phát hiện những cột gỗ nhô lên khỏi mặt đất.
Đào xuống thêm một chút, họ thấy nền nhà, rồi tường thành, rồi đường phố, rồi vô số hiện vật.
Các nhà khảo cổ sừng sốt, họ nhận ra mình vừa tìm thấy một thành phố đã mất đích cách đây gần 1.500 năm.
Không chỉ có đổ gỗ, người ta còn tìm thấy giấy viết, tiền su, đồ gốm, vải dệt, tượng vật,
đồ trang sức và rất nhiều hiện vật đến từ nhiều nền văn minh khác nhau.
Điều đó chứng minh rằng Lâu Lan thực sự từng là một trung tâm giao thường kinh tế.
Những điều khiến thế giới kinh ngạc hơn nữa lại nằm ở những ngôi mẫu cổ.
Ở đó các nhà khảo cổ tìm thấy những sác ướp Tarim.
Nhờ khí hậu cực kỳ khô và mặn, nhiều thi thể được bảo quản gần như huyên vẹn sau hàng nghìn năm.
Tóc, quần áo, giày dép, thậm chí cả nét mặt vẫn còn được nhìn thấy khá rõ.
Điều khiến các sác ướp Tarim nổi tiếng không chỉ là tuổi đời, ước chừng khoảng 3.500 năm,
mà còn vì ngoại hình của nhiều người trong số họ rất giống người châu Âu.
Nhiều sác ướp có tóc vàng, tóc nâu hoặc tóc hung đỏ, mũi cao, hốc mắt sâu, khuôn mặt dài và rộng quai nón.
Khi được phát hiện vào thế kỷ 20, những đặc điểm này gây chấn động giới khảo cổ
bởi chúng nằm sâu trong nội địa châu Á, cách châu Âu hàng nghìn cây số.
Tuy nhiên, các nghiên cứu ADN công bố những năm gần đây đã làm sáng tỏ bí ẩn này.
Kết quả cho thấy phần lớn các sác ướp Tarim cổ nhất không phải là người châu Âu di cư đến,
mà là hậu duệ của những người Bắc Á đã sinh sống biệt lập trong khu vực từ rất lâu.
Hơn nữa, vị trí này lại nằm ở nơi giao lưu của các nền văn minh,
nên người ở đây đa dạng với ngoại hình và văn hóa.
Chính vì vậy, nhiều sác ướp có những nét rất đầy.
Những phát hiện này đã mở ra hàng loạt nghiên cứu về nguồn gốc cư dân vùng Tarim
và cho thấy Lâu Lan từng là nơi gặp gỡ của nhiều dân tộc khác nhau trên con đường tơ lũa.
Đến đây, sẽ có một câu hỏi nhiều người đặt ra.
Vậy Lâu Lan có phải là một phần của Trung Quốc từ khi mới xuất hiện hay không?
Câu trả lời ngắn gọt là không hẳn.
Khoảng hơn 2.000 năm trước, vùng Tây Vực, tức khu vực Tân Cương ngày nay,
không phải là một quốc gia thống nhất như hiện nay.
Đó là nơi tồn tại của hàng chục quốc gia nhỏ,
thường được sử dạy Trung Hoa gọi là 36 nước Tây Vực, Lâu Lan là một trong số đó.
Nói đơn giản, Lâu Lan ngày xưa là một quốc gia độc lập,
còn nơi từng là lãnh thổ của Lâu Lan ngày nay thì hiện nay đang nằm trong lãnh thổ Trung Quốc.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này.
