Lịch Sử Vương Quốc Anh - Từ Thời Kỳ Đồ Đá Đến Cường Quốc Thế Giới.

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
#su8 #su8thegioi #nuocanh #vuongquocanh
Lịch Sử Vương Quốc Anh - Từ Thời Kỳ Đồ Đá Đến Cường Quốc Thế Giới
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland hay còn gọi là Vương quốc Anh đã có mầm mống từ thời kỳ đồ đá cũ. Đặc biệt, đế chế Anh từng là một trong những đế chế hùng mạnh nhất lịch sử nhân loại. Trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, Vương quốc Anh ngày nay vẫn được xem là một cường quốc trên thế giới, là nơi lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa, công trình kiến trúc đồ sộ và cũng là đất nước sản sinh ra rất nhiều con người kiệt xuất, đúng như câu nói: “Nếu bạn không biết gì về lịch sử Vương quốc Anh thì bạn không thể hiểu gì về lịch sử thế giới trung đại”.
Nguồn: vi.wikipedia.org, vuongquocanh.com, traanhquoc.com, plo.vn
Người Nổi Tiếng
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Lịch sử Vương quốc Anh từ thời kỳ đồ đá đến cường quốc thế giới
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, hay còn gọi là Vương quốc Anh, đã có mầm móng từ thời kỳ đồ đá cũ.
Đặc biệt, đế chế Anh từng là một trong những đế chế hung mạnh nhất lịch sử nhân loại.
Trải qua nhiều giai đoạn thanh trầm, Vương quốc Anh ngày nay vẫn được xem là một cường quốc trên thế giới,
là nơi lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa, công trình kiến trúc đồ sổ và cũng là đất nước,
sản sinh ra rất nhiều con người kiệt xuất.
Đúng như câu nói, nếu bạn không biết gì về lịch sử Vương quốc Anh,
thì bạn không thể hiểu gì về lịch sử thế giới trung đại.
Vương quốc Anh bụi ban đầu
Bằng chứng lịch sử lâu đời nhất về sự tồn tại của con người ở vùng đất Vương quốc Anh ngày nay,
có niên đại 500.000 năm, vào thời đồ đá cũ.
Cuộc sống tại đây phụ thuộc vào công cụ thôi sơ mãi cho đến khoảng 2.000 năm trước công nguyên,
khi những nhóm người từ vùng đất nay là Hà Lan và miền Bắc nước Đức di cư đến,
bàn theo những kỹ năng và công cụ lao động tiến bộ hơn nhiều,
để có thể tạo ra những công trình còn tồn tại cho đến ngày nay như vòng đá Avery và Stonehenge.
Đến khoảng những năm 700 trước công nguyên,
nhiều tộc người Celt từ Trung và Tây Âu xuất hiện tại các đảo Anh.
Trong đó, nhóm Britain định cư tại nơi mà nay là Anh và sứ Wales,
một nhóm người khác là Gaul cũng tìm đường đến Anh để thoát khỏi đế chế La Mã,
đang ngày càng lớn mạnh trong lục địa.
Tất nhiên, đế chế La Mã cũng không thể bỏ qua ý định vương xa về hướng Đại Tây Dương.
Đến thế kỷ đầu tiên của công nguyên,
người La Mã chính thức chiếm được phần lớn vùng đất mà ngày nay là nước Anh.
Người La Mã xây đường xá, thị trấn, lập các cứ điểm quân sự,
trong khi đó những người Britain cũng dần trở nên quen thuộc với các hệ thống luật pháp và ngôn ngữ La Mã.
Nhưng sự êm ản này không kéo dài được lâu,
bởi La Mã càng mở rộng, càng phải đối mặt với nhiều vấn đề.
Đó là chưa kể đến sự xuất hiện của những chiến binh German đáng sợ từ Biển Bắc trang xuống,
quân La Mã rút khỏi đảo Anh vào năm 410 và ảnh hưởng của họ pha nhạc nhanh chóng một cách khó tin.
Thời kỳ Bảy Vương Quốc, Anglo-Saxon
Giai đoạn từ thế kỷ 5 đến 7 đôi khi được gọi là Dark Ages,
thời kỳ tăng tối bởi không có nhiều sự sách ghi chết,
cũng như vì những cuộc tấn công dữ dội từ bên ngoài và tranh chấp nội bộ giữa các vương quốc nhỏ.
Người German lập nên bảy vương quốc là Axis, Xerxes, Wessex, Middlesex,
Đông Anglia, Northumbria, Mercia để các nhóm người Celt và La Mã còn lại về phía Bắc và phía Tây.
Năm 865 đến lượt người Viking từ Na Uy và Đan Mạch xâm chiếm và định cư trên toàn cõi Anh quốc,
chỉ trừ xứ Wessex. Người Viking tuy bị Alfred Đại Đế đánh bại năm 886,
nhưng cuối cùng cũng hoàn thành được cuộc chinh phục.
Vua Canute, nốt Đại Đế của Đan Mạch, đã trở thành người ca trị nước Anh vào năm 1017,
tuy chỉ trong một khoảng thời gian khá ngắn ngủi.
Sau đó, vào năm 1066, sau khi vua Edward Xerxes qua đời mà không có con nối dõi,
một cuộc nội chiến đã diễn ra, cuối cùng thì công tước quy lâm xứ Normandy của nước Pháp giành chiến thắng.
Nhiều cuộc đổi dậy phản kháng đã diễn ra sau khi quy lâm lên ngôi,
nhưng đều thất bại, giai đoạn lịch sử này còn để lại nhiều ảnh hưởng khác.
Giới quý tộc Norman đã đem khái niệm chế độ phong kiến giữa nước Anh,
xã hội bắt đầu được phân chia từng lớp, nông dân, hiệp sĩ, quý tộc và vua là tối thượng,
từng lớp dưới phải đóng thuế hoặc phục vụ cho từng lớp trên.
Vương quốc Anh thời Trung Đại
Nước Anh trải qua giai đoạn Trung Đại kéo dài từ 1066 đến 1485,
với vấn đề nổi bật là sự giăng co quyền lực giữa hoàng gia với giáo hội và hoàng gia với giới quý tộc.
Bất đồng giữa hoàng gia và giáo hội không chỉ xoay quanh việc lựa chọn giám mục và tổng giám mục,
mà còn xoay quanh việc tiền mà nhà thơ thu được sẽ phân chia ra sao cho ngân khố hoàng gia.
Còn trong mối quan hệ thứ hai, dù về lý thuyết giới quý tộc sẽ trung thành với triều đình mình phụng sự,
nhưng thực tế họ có những lâu đài vẫn mạnh, tá điền cũng như quân lính riêng.
Sau những điều chỉnh cải cách hiến pháp và luật pháp của các vị vua Norman đầu tiên,
quyền lực của hoàng gia được củng cố nhưng những xung đột với giới quý tộc
vẫn tồn tại và càng phát triển hơn dưới những triều đại vua kế vị.
Xung đột này đạt đến đỉnh điểm trong triều đại của vua John với chiến thắng của giới quý tộc
tại Runnymede năm 1212 buộc vua ký đại hiến chương công nhận quyền chính trị và tự do cá nhân,
đặc biệt là cho giới quý tộc ở vương quốc Anh,
đồng thời làm rõ ràng bất cứ ai kể cả vua đều phải tuân theo pháp luật.
Về sao vì tham vọng mở rộng lãnh thổ, Edward I đã triệu thập hội đồng
với sự tham dự của giới quý tộc toàn vương quốc đến Cung điện Westminster bằng cách gây quỹ.
Những cuộc họp như vậy chính là tiền đề của nghị viện hiện đại ngay nay.
Sang đến thế kỷ 14, tình hình trở nên kém tươi sáng vì hàng loạt cuộc chiến tranh và bệnh dịch hạch
làm thiệt mạng 45% dân số chỉ trong vòng 2 năm.
Dưới thời Edward III, chiến tranh trăm năm từ 1337 đến 1453 giữa Anh với Pháp bắt đầu,
người Anh bất gần như mọi lãnh thổ trên đất Pháp.
Ngay sau đó giới quý tộc Anh đã chia thành hai phe Lancaster và York,
tranh chấp với nhau giành ngay vàng trong cuộc chiến Hoa Hồng.
Khoảng từ 1455 tới 1485.
Càng về sau, từng lớp trung lưu phát triển, chủ yếu là các tín đồ thanh giáo
càng tìm cách để nghị viện có quyền lực cao hơn ngay vàng,
đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến tiền bạc, chi tiêu của Hoàng gia.
Chưa kể, phía Hoàng gia còn có bất đồng với nghị viện về tôn giáo,
và vấn đề càng lúc càng nghiêm trọng hơn khi vua George I nhấc bực tin rằng
Chúa Trời đã giao phó cho ông quyền lãnh đạo thiên liêng.
Những người thanh giáo và người Scotland đã nổi dậy.
Đất nước rơi vào nội chiến, và cuối cùng vào năm 1649,
George I bị đưa lên đoạn đầu đài, Anh trở thành Cộng hòa trong 11 năm.
Mãi đến năm 1660, sau cái chết của Oliver Cromwell,
George II mới trở về Anh từ nước Hà Lan và được khôi phục lại ngôi vua.
Nước Anh trở lại chế độ quân chủ nhưng để đảm bảo các quyền lợi.
Năm 1689, nghị viện đã đưa ra dự luật về các quyền dưới thời William III,
đảm bảo rằng không một người công giáo nào có thể thành vua, đồng thời hạn chế đặc quyền Hoàng gia.
Một số điều khoản trong dự luật này về sau được sử dụng trong Hiến pháp Hoa Kỳ.
Năm 1701, luật kế vị được thực thi, quy định chỉ tính đồ tinh lành mới được kế vị ngôi báu.
Điều luật này đến nay vẫn còn hiệu lực.
Thời kỳ thuộc địa mở rộng
Vương quốc Anh đã mở rộng từ năm 1607, khi Virginia, thuộc địa chính thức đầu tiên của Anh ở châu Mỹ được thành lập.
Năm 1620, các tính đồ thanh giáo từ Anh đến định cư tại Massachusetts và các khu định cư khác được lập ra vào cuối thế kỷ 17.
Đến năm 1700, phần lớn các khu định cư này do một viên chức Hoàng gia cai quản và gột lại thành thuộc địa Đại Tây Dương của đế chế Anh.
Như cầu về hàng hóa để đẩy mạnh hoạt động mở rộng thuộc địa của Anh quốc vào thế kỷ 17 và 18, cạnh tranh với Pháp và Hà Lan.
Ngoài hai đối thủ này thì các hạm đội tàu của Anh quốc còn phải cạnh tranh với Tây Ban Nha.
Qua cuộc chiến tranh kế vị Tây Ban Nha 1701-1714 và chiến thắng trước quân Pháp, Anh quốc chính thức được thừa nhận là quốc gia có quân đội hàng đầu.
Trong khi đó tại Sơn Nha, để đảm bảo lòng trung thành của người Scotland và ngăn chặn các liên minh,
Đạo luật Liên minh của Anh và Scotland đã được hai quốc hội bỏ phiếu vào năm 1707.
Qua đó, chính thức tạo nên một vương quốc gọi là Great Britain nằm dưới sự cai trị của một Hoàng gia với một quốc hội duy nhất đại diện cho cả hai đất nước.
Liên minh này được giữ bất chấp những cuộc nổ dậy của phái Jacobite.
Không chỉ thế, dưới sự trị vi của nữ hoàng Anne, vương quốc Anh còn bước vào giai đoạn phát triển và thay đổi nhanh chóng về nhiều mặt.
Đặc biệt, sự phát triển của các đô thị công nghiệp như Manchester, Liverpool, Leeds với cư dân căng bản là thương nhân đã dẫn đến sự thay đổi lớn giữa mặt xã hội cũng như những đòi hỏi chính trị.
Vương triều Hanover
Nữ hoàng Anne có 17 người con nhưng lại không có ai sống thỏ hơn bà và theo luật kế vị ngày vàng sẽ được trao cho hậu vệ của vua James I, lúc này đang cai trị tại Hanover nước Đức.
Vậy là vào năm 1714, vị hoàng tử 54 tuổi của Hanover trở thành George I của nước Anh.
Tuy khởi đầu có phần bất đắc dĩ nhưng các vị vua Hanover tỏa vẹ rất quan tâm đến việc cai trị.
Điểm nổi bật nhất của thời kỳ từ thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19 là những chiến thắng huy hoàng, điển hình là chiến thắng trong cuộc chiến thuộc địa 1756-1763 với người Pháp giúp Anh chiếm toàn bộ lãnh thổ của đối phương ở Bắc Mỹ.
Đến năm 1820, Anh nô dịch một phần tư dân số thế giới, củng cố quyền lực và danh tiếng của mình.
Năm 1800, với đạo luật hợp nhất với Ireland, Liên hiệp Vương quốc Anh chính thức ra đời.
Tuy nhiên đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn nội bộ.
Trong khi miền Bắc dần phát triển theo hướng tinh lành và công nghiệp thì phần còn lại của Ireland vẫn là những người Công giáo làm nông.
Những cách biệt này dẫn đến sáo trộn trong cả Liên hiệp Vương quốc Anh.
Năm 1922, 26 hạt miền Nam rút khỏi Vương quốc Anh và trở thành nước Cộng hòa Ireland.
Thời đại Victoria, đỉnh cao của Vương quốc Anh
Thời kỳ Victoria gọi theo tên của nữ hoàng Victoria, sinh năm 1837, mất năm 1901,
chính là đỉnh cao của Vương quốc Anh trong việc bành trướng và thống trị ra thế giới.
Anh quốc không phải chống lại những thế lực thực dân mới nổi lên, cũng không phải lo chống trả các thế lực cũ.
Các quốc gia châu Âu khác sẵn sàng mua hết tất cả các sản phẩm vải, len, thang, sách mà Anh quốc sản xuất ra.
Trong vòng 64 năm trị vị của nữ hoàng Victoria,
đệ chế Anh vương từ Canada đến Australia và New Zealand,
từ Singapore, Hong Kong cho đến Nigeria và Nam Phi, và trên tất cả là viên ngọc quý Ấn Độ.
Tuy vậy, buôn bán hải ngoại cũng dẫn theo nhiều vương mắt quốc tế.
Năm 1839, Vương quốc Anh khởi sở chiến tranh thúc phiện với Trung Quốc.
Năm 1854 là chiến tranh Crime chống lại người Nga.
Anh chiếm kênh đào Suey tại Ai Cập năm 1882 để bảo vệ tuyến hàng hải với Ấn Độ.
Chiến tranh Polar tiến hành ở Nam Phi giữa lúc tranh chấp với các cường quốc châu Âu về thuộc địa châu Phi đang gia tăng.
Sau cuộc chiến này thì thuộc địa của Anh ở châu Phi cũng mở rộng đáng kể.
Cách mạng công nghiệp bắt đầu từ nửa sau thế kỷ 18 cung cấp nền tảng kinh tế cho việc mở rộng thuộc địa
cũng như phát triển quân sự của Vương quốc Anh trong những năm 1800.
Tuy nhiên sự tăng trưởng của hệ thống nhà máy và củi sự đô thị hóa cũng đem lại những vấn đề xã hội mới.
Việc quy hoạch những vùng đất trăng thả ở cao nguyên Scotland và công nghiệp hóa miền Nam Sue Wales
đi cùng với những chuyển dịch cư dân rộng lớn dẫn đến những chuyến di cư quy mô lớn đến Mỹ, Canada và Australia.
Đầu thế kỷ 20 khi Edward VII kế vị nữ hoàng Victoria,
hoàng gia không còn có quyền lựa chọn các bộ trưởng hay quyết định các chính sách, trách nhiệm, quyền dẫn dắt và điều hành đất nước được chuyển sang cho thủ tướng.
Không còn nhiều thực quyền nhưng với Edward VII vẫn còn uy tín ông cùng với chính phủ tạo cho người dân một cuộc sống hạnh phúc.
Năm 1931 đạo luật Westminster mang đến bình đẳng cho các lãnh địa từ quảng quốc vương quốc Anh tạo ra khái niệm về khối thịnh vườn chung.
4 năm sau khi George V lên ngôi, Anh quốc tham gia vào thế chiến thứ nhất.
Dù chiến thắng nhưng nước Anh phải trả giá bằng hơn 1 triệu mạng người, thiệt hại vật chất cũng đưa đến những rối loạn nghiêm trọng.
Những bước ổn trong ngành công nghiệp thang đã dẫn đến cuộc tổng định công năm 1926.
Công dân thuộc mọi ngành nghề bãi công trong suốt một tuần lễ.
Khủng hoảng kinh tế thế giới đã thác động đến vương quốc Anh trong những năm 1930.
Những trung tâm công nghiệp ở miền nam Suez và miền bắc nước Anh đã bị ảnh hưởng nặng nề nhất.
Trước những thiệt hại to lớn mà thế chiến thứ nhất gây ra, chính phủ của thủ tướng David Chamberlain đã tìm cách tránh tham chiến.
Nhưng sau khi Hitler xâm lược Ba Lan, vương quốc Anh quyết định tuyên chiến với Đức vào ngày 3 tháng 9 năm 1939.
Thủ tướng Winston Churchill dẫn dắt vương quốc Anh trong suốt thế chiến thứ hai,
huy động toàn dân tham gia vào các dịch vụ vũ trang, quốc phòng và sản xuất phục vụ chiến tranh.
Một lần nữa, tuy chiến thắng nhưng vương quốc Anh cũng phải chịu nhiều tổn thất.
Các cuộc thế chiến gây ra một thác động sâu rộng đó là thúc đẩy sự kết thúc của đế chế Anh.
Ấn Độ giành được độc lập năm 1947, các thuộc địa khác lần lượt độc lập trong hai thập kỷ tiếp theo.
Tuy vậy, mọi chuyện tại vương quốc Anh không hoàn toàn ưu ám.
Khi nữ hoàng Elizabeth II đăng quan tới thập niên 1950 thì tỉ lệ thất nghiệp đã giảm và mức sống trung bình tăng lên.
Harold Macmillan, vị thủ tướng thuộc Đảng Bảo thủ đã tuyên bố trong bài diễn văn nổi tiếng rằng,
người dân chưa bao giờ sống sung sướng như thế.
Cải tổ kinh tế triệt để được chính phủ của nữ thủ tướng đầu tiên Margaret Thatcher tiến hành với mục tiêu
hạn chế vai trò của nhà nước để kinh tế thị trường có thể phát triển.
Thủ tướng Thatcher cũng là nhà lãnh đạo thành công trong cuộc chiến Falklands với Argentina vào năm 1982
và phát triển mối quan hệ thanh hưởng lâu dài với Tổng thống Mỹ Ronald Reagan.
18 năm cầm quyền của Đảng Bảo thủ kết thúc vào năm 1997 khi Tony Blair và công đảng giành thắng lợi.
Trong khoảng thời gian đầu của nhiệm kỳ, chính phủ của thủ tướng Tony Blair đã có những quyết định đối nội đối ngoài quan trọng,
chẳng hạn như trao trả Hồng Kông về cho Trung Quốc vào năm 1997,
khởi động đàm phán và lập lại hòa bình tại Bắc Ireland từ 1997 đến 1998,
cải cách hiến pháp, trao quyền tự trị có giới hạn cho Scotland và Wales vào năm 1999.
Tuy vậy, chính phủ của thủ tướng Tony Blair cũng nhanh chóng làm nhiều người thất vọng
vì những chính sách kinh tế và chính trị của mình,
đặc biệt là quyết định tham gia vào các cuộc chiến tranh Afghanistan và Iraq.
Hậu quả của những quyết định này là uy tín của công đảng để giảm súc nghiêm trọng
và tồi tệ hơn nữa, Vương quốc Anh trở thành mục tiêu của cuộc bố.
Năm 2005, nước Anh bị tấn công bằng bom tại nhà ga xe điện ngầm và xe buýt,
làm 52 người thiệt mạng và hơn 700 người khác bị tương.
Ngày nay, nước Anh tuy không phải là một quốc gia rộng lớn nhưng như một nhà sử học đã nói,
nếu bạn không biết gì về lịch sử Vương quốc Anh thì bạn không thể hiểu gì về lịch sử thế giới trung đại.
Và thời điểm hiện tại, mặc dù đang gặp phải một số vấn đề trong việc cải cách dưới thời Thủ tướng Boris Johnson,
nhưng nhìn chung, Anh vẫn là một cường quốc của thế giới,
phát triển về mọi mặt từ kinh tế, văn hóa, xã hội.
Cảm ơn bạn đã xem video trên kênh Người Nổi Tiếng.
Đừng quên nhấn nút đăng ký và xem thêm những video mới để ủng hộ nhóm nha!
