Được Thần Dạy Trong Mơ, Thiên Tài Toán Học Phát Minh Hơn 3 000 Công Thức Vĩ Đại

Ramanujan, nhà toán học vĩ đại nhất Ấn Độ, được xem là nhà khoa học duy nhất phát minh ra công thức mà 100 năm sau giúp nhân loại khám phá ra bí mật của lỗ đen vũ trụ. Ông cũng có hơn 3.000 công thức kỳ diệu nhưng ông lại chính là một bí ẩn của giới khoa học. Các công thức vĩ đại của ông không có quy trình xác minh, tính toán chi tiết, thầu như không có ai hiểu chúng, có khi chính bản thân ông cũng không hiểu ý nghĩa là gì và dùng để làm gì, thật kỳ lạ phải không? Nhưng Ramanujan chỉ nói đơn giản rằng, là nữ thần chỉ bảo cho tôi. Vâng quý vị khán giả thân mến, quý vị nghĩ sao về những gì vừa nghe qua? Có phải nhân vật vừa rồi rất bí ẩn không? Liệu ông là một người hoang tưởng không? Thật ra ông chính là một nhà khoa học thiên tài thực sự được chỉ bảo của thần. Hãy cùng chúng tôi xem câu chuyện của ngày hôm nay. Tháng 12 năm 2012, Đại học Emory University, Atlanta, bang Georgia. Đây là thời gian và địa điểm mà sau nhiều năm làm việc, nhà toán học Ken Ono và hai học trò cũ của ông đã phát triển một công thức toán học đột phá cho phép các nhà khoa học nghiên cứu cố đem theo một cách hoàn toàn mới. Điều đáng kinh ngạc là họ đạt được thành tựu này chỉ từ một đoạn văn duy nhất được viết bởi một nhà toán học Ấn Độ từ hơn 9 thập kỷ trước, đó là Srinivasa Ramanujan. Ramanujan là một thiên tài không giống bất kỳ ai trong lịch sử thế giới. Các công trình của ông hiện nay là nền tảng cho lý thuyết siêu dây và vật lý đa chiều. Một số dạng toán học tiên tiến nhất của ông mà các nhà khoa học hàng đầu hiện nay vẫn đang sử dụng được gọi là Modul. Chúng là nền tảng để nghiên cứu du hành thời gian, phản trọng lực, năng lượng tự do vô hạn. Nhưng quý vị biết không, kiến thức ban đầu của ông rất ít ỏi. Vậy mà ông đã tiến xa hơn hầu hết các nhà toán học khác. Ông ấy dường như có tầm nhìn rất xa để nhận ra điều gì là quan trọng. Điều đáng chú ý nhất có lẽ là Ramanujan không cho rằng những định lý kỳ diệu đó là sản phẩm thiên tài của riêng ông. Ông khẳng định rằng chúng được truyền đạt đến ông bởi một vị nữ thần. Ramanujan sinh tại Ấn Độ vào ngày 22 tháng 12 năm 1887 và được coi là một đứa trẻ kỳ diệu vì là người con duy nhất còn sống sót trong 4 đứa con của cha mẹ ông. Ngay từ khi còn nhỏ, ông đã say mê với các con số. Với ông, chúng có tính cách riêng, có một dạng sự sống, có rất nhiều câu chuyện kể về việc ông quá tập trung vào toán học đến mức bỏ bê các môn học khác. Theo lời kể của một người bạn thời nhỏ của Ramanujan, ông thường đến ngôi đền gần nhà để làm toán. Ông thường nói rằng các công thức toán học có được truyền đến cho ông trong giấc mơ bọn nữ thần Namarangi. Ông luôn khẳng định và rất kiên quyết rằng những khám phá toán học của mình đến từ những giấc mơ và cải tượng do nữ thần ban cho. Trong những giấc mơ ấy, ông thấy những công thức toán học tuyệt đẹp, kỳ diệu hiện ra trước mắt mình. Nhiều lần trong thời thơ ấu của mình, ông đột ngột biến mất trong vài ngày rồi trở về mà không có lời giải thích nào. Hàng xóm cho rằng ông có khả năng ngoại cảm và tin rằng các con số kết nối chúng ta với những sức mạnh cao hơn trong vũ trụ. Liệu có thể nào Ramanujan thật sự đã nhận được thông tin từ một sinh mệnh cao tầng ở ngoài thế giới này? Để trả lời cho điều này, chúng ta hãy xem qua những thành tựu đáng kinh ngạc và những tiết lộ khó tin của ông. CÔNG THỨC CỦA THẬN Trên thế giới thực sự có người dựa vào giấc mơ mà có thể đạt được nguyện vọng trở thành nhà khoa học. Quý vị không tin ư. Trong suốt cuộc đời mình, thiên tài toán học người Ấn Độ Ramanujan này đã phát minh ra hơn 3.000 công thức kỳ diệu. Rất nhiều lĩnh luận của ông về sau này được chứng minh là đúng. Chúng được ứng dụng rất rộng, rãi trong vật lý, hạt, cơ học thống kê, khoa học máy tính, mật mã học và công nghệ không gian. Cả nghiên cứu chế tạo tinh thể và chất rẻo, sự lây lan ác tính của tế bào ung thư, thậm chí giúp khám phá ra bí mật của lỗ đen. Tại sao Ramanujan có được thiên phú xuất trúng đến vậy? Ông nói mỗi phương trình đều là ý chí của thần. Mỗi định lý mới đều là sự khám phá từng chút một trong vũ trụ vô tận. Có thật là thần đã chọn ông để truyền đạt kiến thức cho con người. Chỉ biết là khi 11 tuổi, ông đã thông thạo các kiến thức toán học của các sinh viên đại học sanh tiếng. Từ năm 14 tuổi, ông liên tục nhận được các bằng khen danh dự và học bổng. Năm 16 tuổi, ông mượn tại thư viện của trường được cuốn Tóng tắt các thành quả cơ bản của toán học thuần túy và ứng dụng của nhà toán học người Anh George Shultzbridge Carr. Trong đó có hơn 5.000 công thức và định lý nhưng không có quá trình tính toán cụ thể. Cuốn sách đó dường như đã đánh thông mạch của Ramanujan. Ông quên ăn quên ngủ chứng minh 5.000 công thức này. Trong quá trình này, ông luôn phát hiện ra những công thức và định luật mới còn vượt cả cuốn sách đó. Cũng bởi dồn hết tâm sức vào toán học mà ông không qua được các cuốn học khác. Cuối cùng, ông không có được bằng đại học, không có thu nhập, thậm chí giấy viết cũng không mua được. Vậy nên ông thường dùng phấn viết lên nền gạch ở sân chùa để tính toán công thức. Ông ghi lại những kết quả mình nghiên cứu được vào kính cả trong cuốn sổ vài trăm trang. Theo phong tục của Ấn Độ, khi Ramanujan 22 tuổi, người nhà đã sắp đặt chuyện hôn nhân cho ông. Nhưng khi lập gia đình lại phải gánh vác trách nhiệm người chồng nên cần phải có công việc. May mắn là ông gặp thị trưởng Aya, là một người yêu thích toán học. Sau khi xem cuốn sổ ghi chép toán học của ông, thị trường vô cùng kinh ngạc và giới thiệu Ramanujan vào vị trí kế toán cho hãng Portrush. Công ty này đánh giá rất cao tài năng toán học của ông, nên cho phép ông ở nhà chuyên tâm nghiên cứu toán học mỗi tháng đều được nhận lương. Sau này, Ramanujan trở thành người nổi tiếng trong giới toán học Ấn Độ. Nhưng điều kỳ lạ ở đây là gì? Đó là cuốn sổ toán học vài trăm trang của ông lại không có một nhà toán học Ấn Độ nào có thể hiểu được. Nhiều công thức ông viết ra hầu như không có ai hiểu, cũng có khi chính bản thân ông cũng không hiểu ý nghĩa nó là gì và dùng để làm gì. Được sự động viên của một người bạn, Ramanujan đã gửi thư tới một số nhà toán học hàng đầu nước Anh. Trong đó có giáo sư toán học Godfrey Harlock Hardy của Đại học Cambridge. Ông cũng là viện sĩ hội toán học Hoàng gia Anh, là một nhà toán học hàng đầu của Anh. Sau khi nhận được thư, ông Hardy cảm thấy rất lạ. Ông cùng người đồng nghiệp là nhà toán học lừng danh John Arancher Littleworth nghiên cứu những công thức và định lý của Ramanujan. Cuối cùng họ xác định rằng đây là công trình của một bậc thiên tài, không ai có khả năng tưởng tượng lớn đến thế để phát minh ra chúng. Ông Hardy lập tức mời Ramanujan tới Đại học Cambridge, Anh Quốc để cùng nghiên cứu. Mọi công thức đều là sự thải thị của nữ thần. Ông thường nói rằng thiên phú toán học của mình chính là do nữ thần Namagiri Banjo. Trong giấc mơ nữ thần đã dạy ông toán, cho dù là sách toán tiếng nước ngoài, ông cũng có thể nhìn một cái là hiểu ngay. Đặc biệt là những công thức và định lý mới mà Ramanujan phát minh ra đều là được nữ thần cho phép ông được học ở trong mộng. Ramanujan có một câu nói nổi tiếng đó là Một phương trình đối với tôi chỉ có ý nghĩa khi nó đại biểu cho suy nghĩ của thần. Những tưởng tới khi sang nước Anh thì Ramanujan đã có thể có cơ hội truyền đạt các ý chỉ của thần qua các công thức, nhưng mọi việc lại không dễ dàng chút nào. Lần đầu tới Cambridge, bởi vì công thức toán học của ông không có cách bước chứng minh trung gian, nên đã gây ra tranh cãi, bị bài trừ về các nhà toán học truyền thống. Thậm chí ông còn bị gọi là kẻ lừa đảo tới từ Ấn Độ. Ramanujan giống như một giáo sĩ tới nơi đất khách quê người, dù có rất nhiều kiến thức nhưng không có cách nào truyền đạo. Ông biết rằng muốn truyền bá toán học mà thần chỉ dạy, ông phải dùng ngôn ngữ của nhà toán học, chính là cái gọi là các bước chứng minh và lấy đạo hàm của công thức mới có thể được giới toán học thừa nhận. Với sự giúp đỡ của giáo sư Hardy, ông đã trở thành một chuyên gia với các bài viết toán học đẳng cấp hàng đầu thế giới. Ở Anh, Ramanujan vẫn giữ thói quen hàng ngày, thành tâm đà tạ. Mỗi thời khắc sau khi nhận được khái thị của thần, ông liền vội viết ra công thức rồi nhanh chóng chạy tới phòng giáo sư Hardy nói về phát hiện mới của mình. Giáo sư Hardy kinh ngạc khỏi làm sao ông có thể có được những linh cảm này. Ông đều trả lời rằng là nữ thần chỉ bảo tôi. Trong khi giáo sư Hardy lại là người không tin vào thần, nên khi tận mắt chứng kiến Ramanujan có thể phát hiện ra các quy luật toán học cực kỳ phức tạp theo cách đó, ông ấy đã nói, chúng ta học toán học, còn Ramanujan lại khám phá và sáng tạo toán học. Giáo sư Hardy có thế mạnh về chứng minh kiểu phương Tây, còn Ramanujan lại có linh cảm thần ban cho. Sự hợp tác giữa hai người thật là duyên trời định. Trong 5 năm, cả hai đã có 28 bài luận văn quan trọng, giải quyết được những vấn đề vốn đã làm đau đầu giới khoa học vài thế kỷ. Vì thành quả này, nên vào năm 1918, Ramanujan mới 31 tuổi đã trở thành một trong những thành viên trẻ nhất trong lịch sử của Học hội Hoàng gia Anh. Ông đã đạt được vinh dự cao nhất trong lĩnh vực khoa học, được người Ấn Độ coi như niềm tự hào của dân tộc. Trong con mắt của giáo sư Hardy, Ramanujan là thiên tài của các thiên tài, còn gọi ông là nhà toán học có phẩm chất tối cao, một nhà thông thái độc đáo có 102 trên thế giới. Ông nói rằng, công hiến lớn nhất đối với toán học trong đời tôi không phải là kết quả nghiên cứu của mình, mà chính là việc phát hiện ra Ramanujan. Đến năm 1917, Ramanujan bị mắc bệnh Lao rất khó trị thời đó. Tháng 3 năm 1919, khi Thế chiến thứ nhất kết thúc, ông đã quay trở về Ấn Độ. Những người nổi tiếng ở quê nhà xếp hàng mong gặp mặt nhà thiên tài này. Họ còn tranh nhau trả phí chữa bệnh cho ông, còn muốn tặng ông nhà ở của mình. Trước khi qua đời, mọi thứ ông liên tưởng tới vẫn là toán học, bởi ông cho biết, nữ thần đã truyền cho ông lời dạy cuối cùng trong mộng. Ông viết tất cả ra rồi, gửi thư cho giáo sư Hati. Công thức cuối cùng ông thấy trong mơ chính là hàm số mô đuôn. Khi thay vào hàm mô đuôn, những giá trị đặc biệt sẽ cho ra điều gọi là điểm kỳ lạ. Khi ông viết ra công thức này, ngay cả các nhà toán học kiệt xuất trên thế giới thời đó cũng không hiểu. Chỉ vào năm 2012, công thức này mới được phá giải. Các nhà khoa học phát hiện ra rằng trung tâm của lỗ đen kỳ thực chính là điểm kỳ lạ. Tại điểm này, độ cong của thời không và mật độ vật chất có xu hướng vô tận, trọng lực uốn cong thành một cái khố không đáy, nút chừng vật chất vô tận. Điều khiến mọi người kinh ngạc là khi Ramanujan lần đầu đề cập tới hàm số này, giới khoa học không ai biết về lỗ đen là gì. Ngày 26 tháng 4 năm 1920, Ramanujan mắc bệnh qua đời khi còn rất trẻ, mới 33 tuổi, để lại 3 cuốn sổ tay dày, trong đó ghi lại hơn 3.000 định lý công thức toán học chưa được chứng minh. Năm 1973, nhà toán học của Bì, Tri Lai Gì, đã chứng minh một công thức của Ramanujan. Nhờ thế mà đã nhận được huy chương Phare vào năm 1978. Đây là giải thưởng cho toán học tương đương với giải Nobel. Nếu hơn 3.000 công thức của ông đều được nghiên cứu, có lẽ những tiềm tòi về vũ trụ và nhân loại chúng ta ngày nay sẽ có bước nhề vọt mạnh mẽ. Ramanujan luôn nhấn mạnh rằng, nữ thần đã ban cho ông linh cảm thông qua giấc mơ. Cả cuộc đời ngắn ngồi của mình, ông đã hết mình truyền bá thần dụ qua toán học, mang lại phúc lành cho nhân loại. Nhiều nhà khoa học cho rằng, giấc mơ có thể phát ánh việc ý thức của con người bước vào không gian chiều thứ tư. Phải chăng ở trong mộng, Ramanujan đã quan sát được chân tướng của vũ trụ này. Nói đến đây, lại có người chứng ta suy ngẫm rằng, vậy đâu là mơ, đâu là thực. Điều trong giấc mơ kia phải chăng là điều chân thật, còn điều đang thực tại đây lại là đước mơ. Con người chúng ta phải chăng đang sống trong mơ. Và bạn giải thích sao cho nguồn gốc của những giấc mơ bí ẩn từng gây chấn động thế giới? Như giấc mơ của Tổng thống vĩ đại Abraham Lincoln báo trước về cái chết của chính mình, giấc mơ của rất nhiều nạn nhân trước ngày khủng bố ngày 9 tháng 11, 19 giấc mơ tiên tri đã được kiểm chứng về thảm họa đám tàu Titanic, những giấc mơ phát minh của các nhà khoa học vĩ đại, cũng như các giấc mơ được ghi lại trong các kinh điển của Phật giáo, Thiên Chúa giáo. Giấc mơ tại sao là huyền bí như vậy? Rốt cuộc thì đâu là mơ và đâu là thực. Mặc dù y học cho rằng, khi nằm mộng thì có xảy ra sự biến đổi ở vò não của chúng ta, nhưng giấc mơ vẫn luôn là một ẩn đố đối với nhân loại. Còn giới tu luyện cho rằng, lúc trong mơ thì nguyên thần của con người có thể rời khỏi thân thể để thực thi sự việc nào đó tại các không gian khác. Các bạn có nhớ trong bộ phim bom tấn Inception, kẻ đánh cắp giấc mơ, người hâm mộ bị chấn động bởi cốt truyện khoa học phiễn tưởng về những giấc mơ tầng tầng lớp lớp? Nó như thế là giấc mơ lạc trong giấc mơ, khiến người ta cứ phải chăn trở mãi không thôi. Vậy cũng nói, bởi vì hiện tượng nằm mơ ấy chân thực đến nỗi, bạn không thể nhận ra được. Thế thì một vấn đề hết sức nàn dài được lật ra là, làm sao bạn có thể chắc chắn rằng cuộc sống hiện tại của mình là thật hay chỉ là trong một giấc mộng? Kỳ lạ là một câu hỏi có vẻ điên rồ như vậy, đã được trả lời từ lâu trong các kinh điển tôn giáo. Thậm chí tỷ phú nổi tiếng Elon Musk cũng đã tuyên bố rằng, thế giới này chỉ một phần trăm là thật. Vậy thì tuyên bố của ông có cơ sở khoa học hay không? Các khoa học tuyên bố rằng, có nhiều thế giới song song, tức là các không gian khác có thể tồn tại ở cùng một chỗ. Không gian chúng ta đang ở là do hạt phân tử tổ thành, nhưng cũng có các hạt nhỏ hơn nữa như nguyên tử, proton, neutron, electron. Chúng cũng tổ hợp thành các không gian khác. Giới tu luyện xưa nay cho rằng, khi nhục thể của bạn chìm vào một giấc mộng hết sức chân thực, thì đó là chủ nguyên thần, có thể đã rời khỏi nhục thân và thực thi sự việc ấy ở không gian bên kia. Đôi khi bạn tiến vào giấc mộng, bạn nhảy luôn vào giữa dòng sự kiện, bạn có thể nhớ quá trình nó diễn ra, nhưng dù có cố gắng cách nào đi nữa, bạn cũng không thể tìm được nguyên nhân dẫn đến sự kiện đầu tiên trong giấc mơ của mình, phải không? Bạn có thể thấy kỳ lạ không? Vì cái cách mà chúng ta đến với thế giới này lại cũng giống như cách mà chúng ta tiến vào giấc mơ vậy. Tại sao lại nói như vậy? Chẳng phải rất nhiều người luôn trăn trở thử hỏi, nguồn gốc sinh mệnh của chúng ta đến từ đâu, trong khi một số rất ít cá nhân vẫn có thể nhớ được tiền kiếp và quá trình họ truyền sinh đến trái đất. Nhiều người trong chúng ta vẫn hoàn toàn mê mờ. Nghe có vẻ chiều tượng, nhưng chỉ cần xem các trường hợp cận từ là có thể hiểu được một chút. Những người trải qua trải nghiệm cận từ nói rằng, khi ấy họ có thể quan sát được nhục thuể từ bên cao, dù thân xác bị tổn thương hay bất động, dường như họ đã thoát khỏi thân xác đó và quan sát được những sự việc diễn biến khi đó. Và sự thật là thế giới hiện nay cũng đã công nhận các loại công năng đặc dị, gồm cả túc mạnh thông là khả năng biết được tương lai quá khứ của một cá nhân, sự thịnh suy của xã hội, chúng ta cũng thấy là rất nhiều nhà tiên tri danh tiếng có được năng lực ấy. Vậy chúng ta có câu hỏi quan trọng này, có lẽ cũng là câu hỏi nan dài nhất được đặt ra. Nếu như cuộc sống này thực sự là một giấc mơ, thì tại sao chúng ta sống cả đời rất là dài ở nơi đây mà mãi vẫn không thấy tỉnh mộng? Có phải đến khi chết đi chúng ta mới có thể tỉnh mộng? Có một điều may mắn là, cũng giống như trong mơ, bạn cần một cái khích, như một va chạm hay âm thanh đủ lớn để tỉnh giấc. Vậy phải chăng trong đời thực, bạn cũng cần một cú khích tương tự để tỉnh mộng, để đánh thức nguyên thần của mình? Trước tiên, chúng ta đến với một cú khích ngoài đời thật, đó là trải nghiệm cận tử trong đường sơn Đại Địa Chấn 1976 tại Trung Quốc. Sau cơn Đại Địa Chấn này, hơn 400.000 người đã bị thương vong. Các nhân viên y tế Trung Quốc đã mở một cuộc điều tra đặc biệt đối với những người may mắn phát nạn. Hầu hết họ là các nạn nhân sống sót đã từng bị trôn vùi dưới đống đồ nát, do nhà sập, và kết quả thu được hoàn toàn nằm ngoài dự tính. Gần đửa số người này có cảm giác hoặc nhận thức được linh hồn mình đang rời khỏi cơ thể khi họ hấp hối, sống như linh hồn thoát xác. Thậm chí có người còn nhìn thấy hình tượng của mình trong không chung hoặc trên trần nhà đang tách biệt với thân xác. Điều đáng chú ý nhất là nhiều người cho biết vào khoảnh khắc đó, quá trình suy nghĩ của họ diễn ra cực kỳ nhanh chóng. Chí tuệ như được mở toang và thật phong phú. Họ đột nhiên hồi tưởng lại cả cuộc đời ngắn ngồi của mình trong tích tắc. Những ký ức này đơn thuần giống như một dòng chày của thời gian, không chịu sự chi phúi của não bộ. Cũng là nói trải nghiệm cận từ chính là một cú hít để thân thể bên kia có thể tỉnh giấc. Ngoài ra, nhiều người cũng có thể khai ngộ mở được con mắt thứ ba thông qua tu luyện. Khả năng này của con người đã được khoa học chứng thực. Khi khai mở được con mắt thứ ba, người tu luyện có thể quan sát được thế giới ở những không gian khác. Điều này cũng trùng khớp với phát hiện của chuyên gia thôi miên hồi quy tiền kiếp Dolores Cannon, rằng hầu hết con người ngày nay là thần truyền sinh, nhưng họ không nhớ được lý do mình đến trái đất. Đến khi được đưa vào trạng thái trị điệu, họ mới biết rằng mình rời bỏ ngôi nhà ở thế giới bên kia để đến thế giới này, nhằm ngăn ngừa một thảm họa mang tính toàn cầu. Tính chính xác của lĩnh vực trị điệu này hiện đã được khoa học chứng thực và được nhiều nhà tâm linh trên thế giới thực hành. Đương nhiên nó cũng trùng khớp với lời giảng trong các tôn giáo rằng con người đang sống trong mê. Quý vị thân mến, chúng ta đã xem qua trường hợp kỳ diệu của thiên tài toán học người Ấn Độ và hiểu được việc con người nhận được khải thị của thần thông qua giấc mộng là như thế nào. Chúng ta cũng nói về giấc mơ và hơn hết là ý nghĩa đích thực của đời người. Chúng ta vẫn cho rằng thế giới này mới là thực tại bởi vì giống như là khi chúng ta đã mơ một giấc mơ quá dài thì rất khó để nhận ra sự thật là mình đang trải qua một giấc mộng. Tuy nhiên dù muốn hay không thì tất cả chúng cũng đều phải đối mặt với điều chân thực một khi lửa đời. Và thấy rằng lời giảng của Đức Phật cho con người đang sống trong mê là hoàn toàn có lý. Người dơ sống trong nền văn hóa thần truyền, họ tin theo những điều thần Phật dạy bảo sống thuận theo tự nhiên, không làm điều xấu, hiểu luật nhân quả nên cuộc sống thật thanh thản và bình yên. Ngày nay, nhiều người đã quên đi dấu huấn của các bậc thánh nhân thậm chí còn cho rằng đó là cổ hù lạc hậu, mê tín nên họ cứ khổ sở. Khổ sở tranh đấu chỉ để giành được một chút lợi nhỏ cho bản thân. Chạy theo đời sống vật chất, danh vọng khiến thể chất và tinh thần đều suy kiệt. Đến khi hiểu ra thì đã muộn rồi. Nếu chúng ta có thể nhận thức ra được đây là cõi mê, là nơi để sinh mệnh rèn luyện quay trở lại với bản tính chân thật, thiện lương, vô tư của mình thì có lẽ chúng ta sẽ biết chân quý, sinh mệnh và những giá trị tinh thần tâm linh hơn nữa phải không? Còn quý vị, quý vị có nghĩ rằng lần tình mộng tiếp theo của mình rồi cũng sẽ đến hay không? Nếu có thì cảnh tượng đó sẽ ra sao? Nếu bạn có trải nghiệm thú vị thì xin mời chia sẻ cùng Leo Anh ở phần bình luận bên dưới. Chủ đề hôm nay xin được khép lại tại đây. Cảm ơn quý vị đã theo dõi đến hết video. Xin kính chào và hẹn gặp lại.