Độc quyền
5 CUỘC BẦU CỬ GIỮA KỲ THAY ĐỔI NƯỚC MỸ

Sổ Cái Vô Hình
323 người theo dõi
345 Lượt xem video·1 thg 10, 2026
5 CUỘC BẦU CỬ GIỮA KỲ THAY ĐỔI NƯỚC MỸ
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIThis analysis explores the profound impact of U.S. midterm elections, arguing that while presidential races dominate the media, midterms often act as critical historical pivots that determine government control and shift the nation's political trajectory.
Mọi người biết đấy, khi nhắc đến chính trưởng Mỹ, những cuộc bầu cử Tổng thống thường chiếm chọn sóng truyền thông đúng không?
Kiểu như lúc nào cũng rầm rộn, căng thẳng và ồn ào.
Nhưng thực ra, đằng sau hậu trường có một thế lực khác âm thầm hơn nhưng lại nắm giữ sức mạnh cực kỳ to lớn.
Đó chính là các cuộc bầu cử giữa kỳ.
Dù không có những chiến dịch quảng bá bùng nổ, nhưng tin tôi đi,
chính những cuộc bầu cử này mới là thứ quyết định đảng nào sẽ kiểm soát gần như mọi đòn bầy quan trọng nhất của chính phủ.
Hôm nay, trong bài phân tích này, chúng ta sẽ cùng mồ sẻ 5 cuộc bầu cử giữa kỳ đã thực sự làm thay đổi hoàn toàn quỹ đạo lịch sử của nước Mỹ.
Ok, chúng ta hãy cùng đi sâu vào vấn đề này ngay bây giờ.
Chúng ta sẽ lần lượt điểm quan 5 cuộc bầu cử lịch sử cực kỳ quan trọng.
Số 1, năm 1866, trưng cầu dân ý về tái thiết.
Số 2, năm 1934, mở rộng chính sách New Deal.
Số 3, năm 1966, sự chuyển dịch bảo thủ.
Số 4, năm 1994, lăn sóng Cộng hòa.
Và cuối cùng, số 5, năm 2010, sự trỗi dậy của phong trào Tea Party.
Điểm mấu chốt ở đây là nhận định của nhà khoa học chính trị Andrew Bush.
Ông cho rằng, những năm cụ thể này không chỉ đơn thuần là các đợt bầu cử giữa nhiệm kỳ Tổng thống.
Thực chất, chúng đóng vai trò như những đợt điều chỉnh hướng đi khổng lồ của cử tri mà đôi khi chúng ta chưa thực sự đánh giá đúng mức.
Kiểu như đó là những ngã rẽ lịch sử, nơi người dân Mỹ quyết định bẻ lái toàn bộ con tàu quốc gia vậy.
Nào, bắt đầu với cuộn móc đầu tiên, phần 1, năm 1866, trưng cầu dân Ý về tai thiết.
Nước Mỹ thời điểm đó đang ở trong một giai đoạn cực kỳ căng thẳng và dối ghen.
Cuộc nội chiến vừa mới kết thúc không lâu, và Tổng thống Abraham Lincoln vừa bị ám sát.
Nước Mỹ lúc bấy giờ bị chia rẽ sâu sắc về tương lai của các bang miền Nam, cũng như quyền lợi của những người từng là nô lệ.
Người kế nhiệm ông Lincoln, Tổng thống Andrew Johnson, đã thẳng thừng phản đối được trao quyền bầu cử cho Nam giới da đen,
thậm chí tuyên bố bảo vệ một chính phủ dành riêng cho người da trắng.
Quan điểm này lập tức vấp phải sự phản đối gai gắt từ nhóm đảng Cộng hòa cấp tiến trong Quốc hội.
Sự đối đầu nảy lửa đó đã tạo tiền đề cho một cuộc chiến bầu cử thực sự kịch tính.
Và kết quả là gì? Cử tri đã lên tiếng một cách vô cùng dứt khoát.
Nhóm đảng Cộng hòa phản đối Tổng thống Johnson đã can quét các thùng phiếu,
giành được thế đa số áp đảo, chiếm tới hơn 2 phần 3 số ghế ở cả 2 viện của Quốc hội.
Điều này hoàn toàn thay đổi cuộc chơi,
bởi vì nó trao cho họ quyền lực tuyệt đối để phủ quyết lại chính Tổng thống.
Họ chẳng cần sự đồng thuận của nhánh hành pháp nữa.
Và đây chính là lý do tại sao cuộc bầu cử năm 1866 lại có tính chất bước ngoặt.
Nhờ nắm trong tay thế đa số tuyệt đối đó, Quốc hội đã tự mình thông qua Tư trình án thứ 14
đảm bảo quyền bình đẳng trước pháp luật và Tư trình án thứ 15 về quyền bầu cử.
Sự kiện này chính thức mở ra thời kỳ tái thiết do Quốc hội lãnh đạo,
trực tiếp thiết lập nền móng cho những quyền hiến định cốt lõi
mà nước Mỹ vẫn đang tuân thủ cho đến tận ngày nay.
Vậy, chuyện gì sẽ xảy ra khi một cuộc bầu cử giữa kỳ lại đụng động ngay với cuộc đại suy thoái?
Áp lực kinh tế khổng lồ trong thập nhân 30
đã làm thay đổi hoàn toàn mọi quy luật vật lý chính trị thông thường mà chúng ta từng biết.
Chuyển sang cuộc mốc thứ 2, phần 2 năm 1934 và sự mở rộng của chính sách New Deal.
Đây là cuộc bầu cử diễn ra 2 năm sau khi Franklin D. Roosevelt đắc cử Tổng thống.
Thường thì trong chính trị Mỹ có một quy luật bất thành văn thế này.
Đảng của vị Tổng thống đương nhiệm gần như chắc chắn sẽ mất ghế trong các cuộc bầu cử giữa kỳ.
Nhưng năm 1934 lại là một ngoại lệ vô tiền khoáng hậu.
Cuộc bầu cử này đóng vai trò như một đợt bỏ phiếu tín nhiệm khổng lồ
đối với cách Tổng thống giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế.
Và thay vì mất ghế, Đảng của Tổng thống lại bất ngờ giành thêm được ghế ở cả Hạ viện và Thượng biện.
Chuyên gia Gary Jacobson đã chỉ ra rằng điều này cực kỳ hiếm hoi.
Hiện tượng này thực chất chỉ xảy ra đúng 2 lần kể từ thời điểm đó mà thôi.
Để thấy rõ sự thất thường của cử tri, chúng ta hãy nhìn vào một phép so sánh nhỏ.
Năm 1934, Đảng Dân Chủ giành thêm 9 ghế tại Hạ viện và 10 ghế tại Thượng viện,
tạo ra đà tiến cực kỳ mạnh mẽ cho các chính sách kinh tế mới.
Thế nhưng đùng một cái, chỉ 4 năm sau đó, vào năm 1938,
khi cử tri cảm thấy Tổng thống đang có dối hiệu lạm quyền,
họ đã lập tức trừng phạt ông bằng cách tước đi hơn 70 ghế của Đảng Dân Chủ.
Thấy không, con lắc chính trị thực sự có thể vung đi vung lại một cách tàn nhẫn.
Nhưng rốt cuộc thì điểm mấu chốt của năm 1934 nằm ở đâu?
Chính cái đả chiến thắng vàng rội này đã cung cấp nguồn vốn chính trị sống còn
để thông qua các chương trình xã hội nền tảng nhất của nước Mỹ.
Nếu không có đả chiến thắng năm 1934,
những thứ như đạo luật an sinh xã hội, đạo luật Wagner đảm bảo quyền thương lượng tập thể
hay việc tạo ra cơ quan quản lý tiến độ công trình rất có thể sẽ mãi mãi nằm trên giấy.
Điều này lại dẫn chúng ta đến một câu hỏi hóc búa khác.
Làm thế nào con lắc chính trị có thể vung ngược trở lại ngay sau một chiến thắng áp đảo của một vị Tổng thống?
Chuyển sang thâm niên 1960, Tổng thống Lyndon B. Johnson đã có một chiến thắng lịch sử vào năm 1964.
Nhưng những lá phiếu giữa kỳ lạnh nhanh chóng rội một gáo nước lạnh vào thực tế đó.
Cùng đến với mốc thứ 3, phần 3, năm 1966, sự truyền dịch bảo thủ.
Chuyện là Tổng thống Johnson đã tận dụng thế đa số áp đảo của mình
để thông qua đạo luật quyền bầu cử lịch sử vào năm 1965.
Nhưng chính điều này đã châm ngòi cho một làn sóng phản ứng dữ dội.
Nhiều đảng viên dân chủ ở miền Nam bắt đầu rời bỏ đảng để truyền sang ủng hộ đảng Cộng hòa.
Sự dịch truyền này lớn đến mức đảng Cộng hòa đã lội ngược dòng,
dành thêm tới 47 ghế ở Hạ viện và 4 ghế ở Thượng viện.
Khối lượng ghế này đủ để phá vỡ hoàn toàn thế siêu đa số của đảng dân chủ.
Hệ quả lâu dài của nó quả thực rất sâu sắc.
Đây không chỉ là một chiến thắng bầu cử thông thường,
mà thực chất là hồi chuông báo hiệu cho một đợt tái câu trúc mang tính bảo thủ
kéo dài hàng thập kỷ trong nền chính trị Mỹ.
Đảng Cộng hòa lúc đó còn thu về 23 ghế thống đốc bang.
Và thú vị hơn nữa, chính cuộc bầu cử giữa kỳ này là mệ phóng hoàn hảo cho sự nghiệp của hai vị tổng thống tương lai.
Ronald Reagan được bầu làm thống đốc bang California
và George W. Bush lần đầu tiên đắc cử vào Hạ viện.
Chuyển tiếp sang phần thứ tư, năm 1994, làn sóng Cộng hòa.
Lúc này, sự không hài lòng của công chúng đối với các nỗ lực cải cách chăm sóc sức khỏe
và chính sách xã hội của Tổng thống Bill Clinton đáng dâng cao
tạo ra một mảnh đất cực kỳ mò mỡ trong một sự thay đổi ngoạn mục.
Chà, mọi người thử tưởng tượng xem.
73, đó chính là số lượng các nhà lập pháp hoàn toàn mới của Đảng Cộng hòa
đã can quét vào Quốc hội chỉ trong cuộc bầu cử năm 1994.
Một con số khổng lồ cho thấy sự thay đổi cực đoan trong cán cân quyền lực lúc bây giờ.
Đứng sau làn sóng đó là một chiến lược rất rõ ràng mang tên, khế lốc với nước Mỹ.
Dưới sự dẫn dắt của Newt Gingrich, Đảng Cộng hòa không tập trung vào các vấn đề địa phương lè tè nữa.
Thay vào đó, họ tung ra một cầm nang lập pháp chung cho toàn quốc.
Chiến thuật này đã thành công, biến các cuộc đua giữa kỳ ở từng bang
trở thành một cuộc chiến mang tầm vóc quốc gia.
Và nó thay đổi hoàn toàn cách thức diễn ra các cuộc bầu cử giữa kỳ cho đến tận bây giờ.
Di sản mà năm 1994 để lại thực sự rất đáng nể.
Lần đầu tiên sau 40 năm dòng dã, Đảng Cộng hòa mới lại giành được quyền kiểm soát cả 2 viện của Quốc hội.
Đây cũng là lần đầu tiên kể từ thời tái thiết, họ chiếm đa số ghế hạ viện ở khu vực miền Nam.
Quan trọng hơn cả, phong cách chính trị đối đầu nảy lửa trong giai đoạn này
đã góp phần lớn tạo ra sự phân cực đảng phái sâu sắc mà chúng ta thấy trong thời hiện đại.
Thực tế là, từ năm 1994 trở đi,
kỷ nguyên phân cực này đã khiến quyền kiểm soát ở cả 2 viện bị lật qua lật lại liên tục.
Nào, và cuối cùng chúng ta đến với cuộn bốc thứ 5.
Phần 5, năm 2010, sự trỗi dậy của phong trào Tea Party.
Vối cảnh lúc này là thời kỳ đại suy thoái kinh tế toàn cầu.
Sự phẫn nộ của người dân trước các cuộc giải cứu tài chính bằng tiền thuế
đã thổi bùng lên một phong trào cơ sở mang tên Tea Party.
Bây giờ, điều thực sự thú vị ở đây là những gì đã xảy ra tại Thượng viện.
Dù Đảng Dân Chủ đã phải chịu một tổn thất kinh hoàng ở hạ viện khi mất tới 63 ghế,
kỷ lục buồn kể từ năm 1938, nhưng ở Thượng viện họ đã chỉ mất có 6 ghế.
Tại sao lại tranh lệch lớn như vậy?
Nhà phân tích Andrew Bush có một giả thuyết rất đáng suy ngẫm.
Đó là vì phong trào Tea Party đã đề cử quá nhiều ứng cử viên ngoại đạo,
những người thiếu sức hút với cử tri thông thường.
Sự trách nhiệm đó vô tình tước đi cơ hội lật đổ Thượng viện của Đảng Cộng Hòa trong năm đó.
Mặc dù phong trào Tea Party sau này đã phai nhạt dần như một tổ chức độc lập,
nhưng dư chấn của nó thì hoàn toàn không biến mất.
Tư tưởng chống lại giới tinh hoa và hệ thống truyền thống của họ đã ngấm sâu,
định hình lại bản sắc hệ tư tưởng của Đảng Cộng Hòa hiện đại.
Nó thậm chí còn nắm vai trò như một tiềm đề vô cùng quan trọng
cho sự trỗi dậy chính trị của Donald Trump trong những năm sau đó.
Nói tóm lại, kỷ nguyên 2010 bắt nguồn từ một phong trào được thổi bùng lên
bởi sự tức giận đối với việc tri tiêu của chính phủ
và nó đã được các nhà lãnh đạo nắm bắt triệt để nhằm tạo ra một làn sóng đỏ khổng lồ.
Làn sóng này mạnh tới mức giúp họ giữ vững quyền kiểm soát Hạ Viện
Rõ ràng, những cơn sóng bầu cử giữa kỳ có thể giữ cho Con Lắc chính trị vung vẩy dữ dội trong suốt nhiều năm trời.
Chúng ta vừa cùng nhau đi qua 5 cuộc bầu cử giữa kỳ đã thực sự định hình lại nước Mỹ.
Qua đó, chúng ta có thể thấy một sự thật không thể chối cãi.
Đằng sau những lá phiếu không có tên Tổng thống là một sức mạnh ngầm vô cùng khổng lồ.
Khi mà Con Lắc quyền lực ngày nay đang vung đi vung lại với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết,
câu hỏi lớn nhất được đặt ra lúc này là
Cuộc bầu cử giữa kỳ nào tiếp theo sẽ là thời khắc viết lại một cách căn bản câu chuyện lịch sử của nước Mỹ.
Lần tới khi có một cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra,
hy vọng mọi người sẽ nhớ đến sức mạnh to lớn đang ẩn dấu trong đó.
Cảm ơn mọi người đã theo dõi bài phân tích hôm nay.
