Người Có Đức, Trời Không Phụ – 10 Câu Chuyện Đạo Lý Về Tiền Bạc, Phúc Đức Và Lòng Người

Sống thuận tự nhiên
455 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AICâu chuyện xoay quanh Thẩm Hoài Sơn, một người cha nghèo nhưng chính trực, sẵn sàng hy sinh tiền bạc và vật chất để cứu giúp người hoạn nạn. Qua những thử thách nghiệt ngã về lòng tham và sự nghèo khó, cùng sự đồng hành của người vợ hiền, ông đã chứng minh rằng lương tâm và phẩm giá là tài sản quý giá nhất, cuối cùng nhận được phần thưởng xứng đáng từ trời đất.
Đứng trước cánh cửa tiệm cầm đồ, bất kỳ món đồ nào cũng có thể đổi ra từng đồng bạc lẻ.
Chiếc châm bạc của người mẹ già, manh áo kép mùa đông, hay thậm chí một mảnh khế đất hương hỏa cha ông để lại.
Người đời bước vào đó, khi túng bấn cùng đường, mang theo thứ quý giá nhất mà họ còn giữ lại được trên người.
Thế nhưng, có bao giờ một người bước qua bậc cửa gô ấy, đặt lên mặt bàn đá lạnh ngắt,
không phải một món đồ hữu hình, mà là chính lòng tự trọng và lương tâm của mình.
Tiền bạc mất đi, còn có ngày làm lụm chuộp lại.
Nhưng một khi đã đem nhân cách ra định giá vay mượn giữa chốn trần gian,
liệu có ai đủ sức giữ nó vẹn nguyên trước khi nhắm mắt, xuôi tay?
Tháng chạp bút giá, gió bấc thổi rát từng mảng da gà.
Trong góc một quán trọ tồi tàn nơi thị trấn Phương Bắc,
thầm Hoài Sơn ngồi giữa lưng vào vách nứa, tỉ mỉ đếm lại từng đồng bạc trắng dưới ánh nến leo lét.
Ba năm dòng giã gánh từng sấp vải thô ngược xuôi khắp ngõ ngách xứ người,
chịu đói dét, ăn trực nằm chờ nơi mái hiên góc chợ, ông mới chắt chiu được gần trăm lượng bạc này.
Bàn tay thô giáp, nứt nẻ vì sương muối, khẽ miết lên chiếc túi vải thô có đường viên chỉ đỏ.
Kỳ vật gián dị mà tố nương, người vợ tạo tân ở quê nhà, đã thức trắng đem khâu cho ông trước ngày ly hương.
Giờ đây, chiếc túi ấy đã căng chặt, nặng chịu.
Cầm nắm bạc trong tay, Hoài Sơn như ngửi thấy mùi khói dơm dạ quê nhà,
mùi nếp mới và ánh mắt chờ mong của hai đứa con thờ.
Ông vội vã gửi nhờ người quen một phong thư báo tin.
Tết này, ông sẽ về, mang theo đủ tiền để sửa lại mái tranh rột nát và sắm sửa một cái Tết đàng hoàng.
Nơi làng quê nghèo bên bến sông Vận Hà, tố nương nhận được thư chồng mà hai hàng nước mắt lăn dài trên gò má hốc hác.
Dưới đáy bổ gạo, chỉ còn trơ lại vài nắm cám hầm.
Mấy ngày qua, ba mẹ con chỉ dám nấu cháo loãng cầm hơi qua bữa.
Hai đứa nhỏ, một đứa lên sáo, một đứa lên bốn, nghe tin cha sắp về thì nhảy cẵng lên giữa khoảng sân đất mấp mô.
Cha về rồi, Tết này con có áo mới, có pháo đỏ đốt rồi mẹ ơi.
Tố nương mỉm cười giấu đi nỗi nhọc nhằn, cẩn thận gấp bức thư mép đã sờn đặt ngay ngắn dưới chân chiếc đèn dầu sứt quai trên bàn thờ gia tiên.
Ngọn đèn dầu hắt bóng ba mẹ con lên bức vách đất nghiêng siêu, thắp lên niềm hy vọng ấm áp sau ngàn ngày hưu quảnh.
Ở phương xa, hoài sơn buộc chặt chiếc túi vải thô vào sâu trong lớp áo bông, nuốt vội màu bánh ngô khô khốc rồi cất bước.
Không xe ngựa, không thuyền bẻ, ông dồn hết sức tàn lê từng bước chân nứt nẻ trên con đường mòn phủ đầy băng tuyết để kịp ngay đoàn viên.
Nhưng con đường thiên lý hồi hương chưa bao giờ chỉ thử thách sức chịu đựng của đôi chân mà chuẩn bị đặt chính lòng chắc ẩn của người cha ấy trước những ngã rẽ nghiệt ngã khôn lửa.
Băng tuyết đóng cứng hai bên vệ đường thiên lý, tiếng dép cỏ của thầm hoài sơn dẫm lạo xạo trên nền đất lạnh buốt rát mặt.
Gió bất dít qua những táng cây sau mùa rụng lá, chỉ còn trơ lại những cành củi khô khẳng khiu chĩa lên nền trời đục ngẩu.
Đi đến ngã ba của một ngôi làng nhỏ, ông khựng lại trước đám đông đang xúm xít xì xảo.
Giữa khoảng đất đá lầm trởm, một chiếc chiếu cói dách tương phủ lên thi thể gầy guộc của một người đàn ông để lộ bàn chân thâm tím vì giá rét.
Bên cạnh một thiếu nữ mặc áo kép vá chằng vá đục đang quỳ dập đầu xuống nền đá dâm đến mức chán bật máu.
Tiếng khóc của cô như bị cây lạnh xé vụn ra từng mảnh.
Cha ơi! Con bất hiếu!
Hoài Sơn lên qua những ánh mắt tò mò nhưng lạnh lùng của người qua đường.
Ông khẽ cúi người, giọng khàn đặc vì sương gió.
Cô nương! Cớ sự làm sao lại ra nông nỗi này?
Cô gái ngẳng lên, hai mắt sưng đỏ, đôi môi nứt nẻ run bẩn bẩn.
Cô nghẹn ngào kẻ mẹ già đang nằm liệt giường, cha vừa chút hơi thở cuối cùng mà trong nhà không còn nổi nửa củ khoai.
Nhìn quanh, những kẻ đứng xem chỉ chật lưỡi vài câu rồi quay lưng dạo bước.
Hoài Sơn lặng đi, bàn tay thô giáp luôn vào ngực áo, chạm vào chiếc túi vải cô viền chỉ đỏ.
Ngón tay ông cứng đỡ, ba mươi lượng bạc trắng.
Đó là mồ hôi nước mắt của dòng giá cả một năm dầm mưa giãi nắng.
Ông cắn chặt môi, rút gói bạc ra, đếm đủ ba mươi lượng, đặt vào đôi bàn tay gầy trơ xương của thiếu nữ.
Cầm lấy lo hậu sự cho cha, rồi mua chút thuốc thang cho mẹ.
Đừng khóc nữa.
Mặc cho cô gái dập đầu tạ ơn đến run dậy cả thân mình, Hoài Sơn chỉ thở dài rồi vội vã cất bước.
Chập tối hôm ấy, ông ghé vào một quán ăn tồi tàn ven lộ để hút bát cháo hoa lót giả.
Khói bếp mờ mịt cùng mùi dầu mỡ khét lẹt chưa kịp làm ấm người,
thì cánh lếp cửa bỗng bị đạp tung.
Một cô gái trẻ sốc sếch, tóc tai rũ rượn, đôi chân trần dưới máu lao thốc vào trong,
quỳ sụp dưới chân Hoài Sơn mà khóc thét.
Cứu con, xin ông cứu con với.
Ngay sau đó, một mụ đàn bà phốp pháp tay lăm lăm chiếc dòi trúc sông vào,
tiếng chửi rùa the the, xé toang giang quán.
Mụ là chủ lầu xanh ở phố huyện bên cạnh.
Cô gái tên Lục Mai bị lừa bán vào trốn bùn nhơ,
nhân lúc sơ hở liều mạng chạy trốn.
Mụ chủ cười khẩy, dí đầu doi xuống mặt bàn gỗ cáo bẩn.
Muốn cứu nó, đưa đủ 50 lượng bạc trục thân.
Thiếu một cắt, hôm nay tao đánh chết tươi con tiện tỷ này tại đây.
Mấy người khách ngồi quanh vội vã bừng bát né xa, Hoài Sơn đứng chết chân.
Trong chiếc túi vải thô bên ngược áo,
sau khi cho đi 30 lượng, ông chỉ còn lại đúng 50 lượng bạc cuối cùng.
Đó là toàn bộ số bạc còn lại để lo cho vợ con,
để sắm manh áo mới và sửa lại mái tranh cho hai đứa nhỏ sau 3 năm biển biệt.
Nếu bỏ ra, ông sẽ về quê với hai bàn tay trắng.
Nhưng nhìn nhìn những vết lằn roi dỡ máu trên cổ Lục Mai
và ánh mắt tuyệt vọng như con thú mắc bẫy, lồng ngực Hoài Sơn thắt lại.
Một hơi thở nặng chịu thoát ra giữa không khí đông đặc.
Ông rút bọc vải ra, chậm dãi đặt toàn bộ số bạc còn lại lên bàn.
Cầm lấy, thả người ta ra.
Mụ chủ vô lấy nắm bạc, đếm vội rồi hậm hực bỏ đi.
Lục Mai quỳ dạp dưới chân ân nhân, nước mắt đầm đìa không nói nên lời.
Đêm ấy, Hoài Sơn bước ra khỏi quán, một mình đi trong gió tuyết mịt mủng.
Chiếc túi vải thô giấu trong ngực áo giờ đây nhẹ bẫng, xẹp lép.
Cọ vào lồng ngực đang run lên từng hồi buốt giá.
Chiều 23 tháng chạp, nắng quái hanh vàng hắt hưu vắt ngang bờ đê bến sông Vận Hà.
Tiếng chày giã gạo lách cách cùng tiếng trẻ con nô đùa từ những mái nhà có khói lam bốc cao báo hiệu một cái Tết đã cận kề.
Thậm Hoài Sơn dừng lại trước cánh cổng tre ngõ nhà mình.
Hai chân ông như trôn chặt xuống nền bùn ấm ướt, đôi vai gầy run lên dưới lớp áo nâu bạc phích.
Mái tranh nghiêng siêu sơ sát sau những mùa mưa báo vẫn đứng đó, nếp mình bên dạng chuối tiêu cản cối.
Cha về! Mẹ ơi! Cha về rồi!
Tiếng reo thất thanh của đứa con trai lớn xé toan khoảng sân y mắng.
Hai đứa nhỏ ủa ra đưa lên sáo, đưa lên bốn, ôm ghi lấy đôi ống quần dính đầy đất cát nứt nẻ của cha.
Tố nương từ gian bếp tất tả chạy ra, hai tay còn vương đầy mặt chấu, đôi mắt đỏ hue ẩn ẩn nước nhìn chồng sau hơn nghìn ngày cách chợ.
Bữa cơm tối đoàn tụng dọn ra trên chiếc trọng tre ọp ẹp kê sát vách đất.
Chỉ có một ô cháo ngô loáng, nấu với rau dải và đĩa củ cải muối mặn chát.
Thế nhưng, hai đứa trẻ ăn ngon lành, miệng díu dít hỏi cha về đôi giày mới, về sâu pháo đỏ và phong kẹo kéo mà cha từng nhắc trong bức thư gửi về dạo trước.
Hoài Sơn ngồi lạc, nuốt từng ngụm cháo nghẹn đắng nơi cuốn học, đôi đũa tre trên tay run run không gắp nổi miếng củ cải.
Đợi lũ trẻ mệt lạ rồi ngủ say trên chiếc phản gỗ lót dơm, Hoài Sơn mới chậm chậm rút từ trong ngực ra chiếc túi vải thô viền chỉ đỏ đặt lên mặt trống.
Chiếc túi xẹp lép, mềm ọt, không hề phát ra một tiếng va chạm lenh canh nào của bạc trắng.
Dưới ánh sáng leo lét của ngọn đèn dầu sứt quai, ông cúi gầm mặt, thuật lại danh giọt từng chuyện.
Từ cảnh thiếu nữ quỳ trôn cha bên vệ đường đến tiếng kêu cứu tuyệt vọng của người con gái trong quán trỏ ven sông.
Giọng người đàn ông từng bôn ba ngàn dặm trùng xuống, đứt quáng như tiếng thở dài của người mang tội.
Tôi phụ lòng mẹ con mình rồi.
Ba năm dãi nắng dầm xương, rốt cuộc về nhà không còn lấy một đồng mua manh áo cho con.
Dàn nhà tranh chìm vào một khoảng lặng nghe thở.
Ngoài hiên, gió bắc dít qua khe nứa nghe như tiếng than vãn của đêm đông.
Tố nương không khóc, cũng không hề buông một lời oán thán.
Đôi bàn tay nứt nẻ, thô giáp vì quanh năm lội buồn của bà khẽ vươn ra.
Đặt nhẹ lên mu bàn tay gầy gò của chồng.
Bà nhìn sâu vào đôi mắt chiếu nặng âu lo của hoài sơn, giọng nói nhỏ nhẹ nhưng rành giọt từng tiếng.
Mình làm thế là phải đào.
Tiền bạc mất đi thì ra riêng vợ chồng mình lại cày sâu quốc bẫm kiếm lại.
Chứ thấy người ta rơi vào cảnh chết chóc, nhơ nhớp ngay trước mắt mà mình ôm bọc bạc quay lưng đi.
Thì cả đời này vợ chồng mình nuốt trôi chén cơm sao được.
Nhà mình nghèo thêm một mùa Tết.
Nhưng cái lương tâm của mình còn vẹn nguyên.
Thế là phúc rồi mình à.
Hoài sơn ngước nhìn vợ, sống mũi cay xẻ.
Hai bờ mi dưng dưng, giọt lệ nóng hổi.
Đêm ấy, bên ngọn đèn dầu sắp cả bắc.
Hai vợ chồng ngồi bên nhau nghe tiếng thở đều đặn của hai đứa con thơ.
Sự bình yên và ấm áp của tình thân dường như đã lấp đầy gian nhà rột nát.
Nhưng khi canh ba vừa điểm, tiếng pháo nổ đi đẹp từ phía làng bên vọng lại trong giấc ngủ chập trờn.
Khiến đứa con nhỏ bất giác, chờ mình mớ gọi manh áo mới.
Hoài sơn mở chừng mắt nhìn lên mái dạ thủng lỗ chỗ.
Trái tim người cha lại một lần nữa quản thắt như có ai bóp nghẹn.
Sương muối đóng trắng xóa trên những ngọn cỏ gà quanh bờ rào.
Sáng hâm bốn tháng chạp, xóm dưới đã rộn rã tiếng heo kêu eng ek.
Tiếng lửa reo tí tách dưới những nồi bánh trưng nghi ngút khói.
Mùi mỡ lợn gián thơm nước len qua từng kẻ liếp bay vào giang nhà dách.
Đứa con trai nhỏ thức dậy từ sớm.
Co ro trong manh áo cọc dách tả tơi để lộ hai cùi trỏ tím tái vì lạnh.
Nó xỏ đôi chân trần nứt nẻ vào chiếc hài dơm đã mục, lặng lặng đứng bên cánh cổng tre.
Mắt đâm đâm nhìn sang sân nhà hàng xóm.
Bên kia rào, đứa trẻ chạc tuổi nó đang súng sính trong bộ áo the đỏ mới tinh.
Tay cầm cây pháo hoa lách tách nổ.
Đứa bé không đòi, không khóc.
Nhưng cây nuốt nước bọt khan và bờ vai run dẩy của con như nhát dao cứa thẳng vào lồng ngực thẩm hoài sơn.
Ông đứng sau bóng dâm của dặng chuối cẳn.
Hai bàn tay thọc sâu vào túi áo trống rỗng.
Lòng tự trọng của một người đàn ông.
Một người cha ba năm bôn ba sứ người bị rôn vào chân tường tuổi hộ.
Lục tìm khắp người từ trong ra ngoài.
Ông chẳng còn lấy một vật đáng giá vài đồng su.
Ngoài chiếc túi vải thô viên chỉ đỏ đã sơn dách.
Và bộ quần áo vá chằng vá đục mặt trên thân.
Gần trưa, hoài sơn nuốt một ngụm nước lá.
Bấm bụng dảo bước lên phố huyện.
Tìm đến hiệu cầm đồ Vĩnh Đức lớn nhất vùng.
Bên trong hiệu Vĩnh Đức, nồng nặc mù giấy cũ, khói trầm và ấm mốc.
Quầy thu ngân bằng gỗ lim đen bóng cao ngang ngực.
Biến mỗi người khách bước vào như một kẻ chịu tội phải ngước nhìn lên.
Tiếng bản tính bằng đồng, gõ lách cách từng hồi khô khốc.
Gã trưởng quầy trung niên ngước đôi mắt ti hí qua gọc kính đồng.
Lít nhìn bộ dạng bần hàn của hoài sơn, giọng the thế lành tành.
Khách quan muốn cầm thứ gì?
Lụa lá, khế đất hay châm ngọc thì mang ra.
Chở đứng chắn gió cửa tiệm.
Hoài sơn nuốt nghẹn nơi cuống họng.
Đôi bàn tay nứt nẻ bám chặt vào mép quầy đá lạnh ngắt.
Ông ngẳng đầu, ánh mắt đục ngầu nhưng cương nghị lạ thường.
Thưa tiên sinh, tôi muốn cầm lương tâm trời đất của mình.
Mong đổi lấy hai mươi lượng bạc.
Tiếng gãy bàn tính bỗng khựng lại giữa trường.
Gã trưởng quầy tròn mắt, ngỡ tay mình nghe lầm.
Gá nhổ tuệt bãi nước trầu vào ống nhổ bên chân, bật cười khẩy.
Lương tâm trời đất, ta ngồi ở quầy này hai mươi năm,
thấy người ta cầm yếm rách, da phả, thậm chí cầm cả con gái gán nợ.
Chứ chưa thấy đứa dở hơi nào mang lương tâm đi thế chấp.
Thứ đó hình thù vuông tròn thế nào?
Lấy ra đây ta cân thử xem đáng mấy đồng.
Hoài Sơn không giận.
Ông chỉ khẽ cúi đầu, giọng trầm xuống run dậy.
Thứ ấy tôi mang theo trọn đời, không rời nửa bước.
Nó không có hình tướng, nhưng là mạng sống, là phẩm giá của tôi.
Nhà tôi túng quẫn cùng đường.
Các con tôi dép mướt, không có nổi manh áo tết.
Tôi xin viết giấy cam kết, lấy danh dự làm tin.
Qua riêng làm lụng có tiền, tôi nhất định trục lại đủ cả vốn lẫn lợi.
Gá trường quầy xa sầm mặt, vung tay áo toàn, gọi người làm tống cổ gá bần nông.
Điên khùng ra khỏi cửa.
Đúng lúc chiếc cậy gỗ của gia nhân vừa dơ lên,
sau bức dèm hạt trâu dẫn vào nội thất, bỗng vang lên một tiếng ho khan trầm đục.
Bức màn trúc khẽ vén lên, phát ra những tiếng va chạm lành lạnh.
Đông ra triệu lập đức, chậm dái bước ra.
Ông đã ngoài ngũ tuần, mình khoác áo gấm theo chìm, ánh mắt sâu thẳm sắc như dao.
Nhưng hàng mày lại phẳng lặng, không gợi chút kinh thị.
Ông đứng trên bậc thèm gỗ, lặng lẽ nhìn thầm ngoài sơn từ đầu đến chân.
Đôi hai cỏ rách tươm dính bùn đông lạnh,
đôi bàn tay gầy gò nổi đầy gân xanh đang khép chặt trước ngực,
và ánh mắt bẽ bàng nhưng chưa từng vần đục sự xảo trá.
Triệu lập đức bước tới sau quẩy, phất tay áo ra hiệu cho gia nhân lui xuống, rồi cất giọng điềm đạp.
Chẳng qua chỉ là hai mươi lượng bạc thôi sao, cứ lập phiếu cho hắn.
Gá trường quay sững sở, mồm há hốc định lên tiếng can ngăn,
nhưng nhìn thấy ánh mắt, mắt đanh lại của ông chủ, gá đành cắn răng mài mực.
Ngoài bút lông chấm mực đen thẫm, lướt nhanh trên tờ giấy tuyên trị thô giáp,
viết rõ, thể chấp thiên địa lương tầm, vai bạc nhị thập lưỡng.
Khoài sơn run dày nhận lấy tờ biên nhận cùng hai thỏi bạc né nặng chiếu.
Cầm số tiền trong tay, người đàn ông từng dầm mưa dãi nắng,
nơi đất khách dưng dưng muốn sụp lại.
Nhưng triệu lập đức, chỉ khẽ quay lưng bước vào trong,
để lại một làn khói đàn hương phẳng phất giữa không gian tịch mịt.
Chạng vàng hôm ấy, khoài sơn về vế tới căn nhà tranh dách nát.
Đặt hai thỏi bạc trắng lấp lánh lên chiếc trọng tre ọp ẹp,
ông hớn hở gọi vỡ.
Tố nương, có tiền rồi.
Ngày mai mình đi chợ sớm, mua cho hai đứa nhỏ mỗi đứa một bộ áo bông mới,
mua thêm yến gạo nếp với miếng thịt mỡ cho con ăn Tết.
Tố nương đang lúi húi nhóm bếp,
nhìn thấy hai thỏi bạc trắng toát phát sáng dưới ánh đèn dầu leo lét,
thì giật bắn người, buông rơi thanh củi cháy dở.
Bà tái mặt, run dậy tiến lại gần, rộng lạc đi vì sợ hãi.
Bạc, bạc ở đâu ra nhiều thế này mình?
Đừng nói là mình túng quá rồi làm điều sẵn bậy ngoài phố đấy nhé.
Khoài sơn vội vàng xua tay, móc tờ giấy tuyên trị trong ngực áo ra,
thuật lại đầu đuôi câu chuyện, đến hiệu cầm đồ viện đức.
Cứ ngỡ vợ sẽ thở vào nhà nhóm, nào ngờ sắc mặt tố nương càng lúc càng trắng bệnh.
Bà nhìn tờ giấy cầm cố mang dòng chữ, thiên địa lương tâm,
rồi nhìn sang hai thỏi bạc nén, lồng ngực phậm phồng nghẹ thắt.
Bà gạt phát tay chồng, hai hàng nước mắt tuôn rời.
Trời đất ơi, sao mình lại hồ đồ đến thế này hả ông?
Nhà mình đói cơm rách áo ba năm qua vẫn chịu được,
chứ thiếu mất lương tâm thì sống làm sao nổi giữa trời đất này.
Cầm đi rồi, ngộ nhỡ qua năm làm ăn thất bát không trục lại được,
chẳng lẽ mình chịu làm kẻ táng tận lương tâm suốt đời hay sao?
Tiền này có gai, tuyệt đối không thể tiêu một đồng.
Lời nói như sấm xét đánh ngang tay khiến hoài sơn chết lặng.
Ông nhìn tờ giấy trắng mực đen, rồi nhìn gương mặt đấm lệ,
nhưng kiên định của vợ dưới ngọn đèn dầu sứt quai.
Sự tuổi hổ ban chiều bỗng chốc, tan biến,
nhường chỗ cho một nỗi kinh sở, thấu tận tâm cán.
Không đợi sáng sáng hôm sau, hoài sơn gói chặt hai thỏi bạc
cùng tờ văn tự vào chiếc túi vải thô,
đội gió bắc bút giá chạy một mạch quay lại phố huyện.
Trước sự ngỡ ngàng tột độ của Triệu Lập Đức,
hoài sơn hai tay nâng gói bạc trả lại quầy, dập đầu thành khẩn.
Đông ra, tôi sai rồi, tôi sợ cái nghèo mà suýt nữa,
đánh mất thứ quý nhất của đời người.
Bạc này tôi xin trả đủ.
Tôi thà để các con chịu lạnh, chịu đói thêm một mùa Tết,
chứ quyết không thể sống thiếu chữ lương tâm.
Triệu Lập Đức nhìn thỏi bạc chưa hề sứt mẻ,
rồi nhìn người đàn ông đang cúi đầu thở rốc trước mặt mình.
Lần đầu tiên trong đôi mắt già nua,
từng trải của vị thương nhân phố huyện,
ánh lên một tia chấn động sâu sắc.
Ông vỗ mạnh xuống mặt quầy, bật cười lớn nhưng giọng lại nghẹn lại.
Khá khen cho một chữ lương tâm.
Người cầm lấy hai mươi lượng này về mua sắm cho con nhỏ.
Qua riêng, đúng mùng sáu,
đến hiệu Vĩnh Đức nhận việc trông coi sổ sách.
Đây không phải bạc bố thí,
mà là tiền công ta trả trước cho một người biết giữ lòng ngay thẳng.
Cầm lại gói bạc bước ra khỏi ngõ huyện,
hoài sơn không còn cảm thấy gió lạnh quốt ra thịt nữa.
Những ngày Tết ấm êm đã về trên mái nhà chanh ruột nát.
Nhưng ông chẳng thể ngờ rằng lòng trung thực vừa được thắp sáng ấy
sắp sửa bị đẩy vào một cơn thử thách quái dị
và ghê rợn gấp trăm ngàn lần.
Mưa phùn đầu xuân, răng mắt khắp ngọn ngách phố huyện
phủ lên mái ngói rêu phong của hiệu cầm đồ Vĩnh Đức,
một màu lam sám ạm đạm.
Thầm hoài sơn giữ đúng lời hẹn.
Suốt mấy tháng dòng,
người ta thấy người đàn ông trung hậu ấy dậy từ lúc gà gáy,
quét tước sạch sẽ từng bật thềm gỗ lim,
lau chùi bàn tính đồng sáng loáng
và cẩn thận ghi chép từng món đồ gửi gắm.
Ông tiếp đãi kẻ sang người hèn bằng một thái độ cung kính như nhau.
Chẳng nề hà ép giá một manh áo dách hay khung núm
trước một khối ngọc vị hù.
Người trong thị trấn đến đây đều khen hiệu Vĩnh Đức
có người coi quầy giữ trọn chữ tín.
Cuối tháng 2,
đông gia Triệu Lập Đức có chuyến buôn lớn
phải xuôi thuyền về phương Nam non nửa năm trời.
Trước giờ lên ngựa,
ông gọi hoài sơn vào gian phòng trong,
nơi khói trầm thoang thoảng bên ấm trà,
thiết quan âm, bóc hơi nghi ngút.
Đặt chén trà xuống bàn,
Triệu Lập Đức nhìn thẳng vào mắt hoài sơn,
căn dặn bằng giọng trầm đục.
Chuyến này ta đi xa,
chuyện trong tiệm giao cả cho ngươi.
Ngươi hãy nhớ kĩ,
đầu năm mở cửa nạp phúc khí,
phàm có ai mang vật gì đến cầm cố,
đòi bao nhiêu bạc, ngươi cứ thuận ý nhận hết bấy nhiêu.
Tuyệt đối không được từ chối bất kỳ ai,
xem như một điều may mắn
để cầu bình an cho mỗi làm ăn cả năm.
Ngươi hiểu chưa?
Hoài sơn cuối đấu,
chắp tay dạ dàn lời dặn của chủ
như khắc sâu vào tâm can người làm công chất pháp.
Những ngày sau đó,
phố xá dần vắng hoe
bởi những cơn mưa dầm dề kéo dài.
Vào một buổi chiều sập tối,
gió lạnh từ bến sông thóc thẳng vào cửa tiệm,
làm ngọn nến trên quầy thu ngân
trao đảo dữ dội.
Tiếng chuông đồng treo nơi bậu cửa
bỗng rung lên từng hồi rồn dập, gắt gầm.
Một gã đàn ông lạ mặt,
mình khoác chiếc áo tơi lá tơi tả ướt sũng,
đầu đội nón mê sụp xuống
che khuất nửa khôn mặt bước vào.
Nước mưa trên vạn áo tơi nhỏ
tông tỏng xuống sàn gỗ khô giáo,
bốc lên mùi ẩm mốc ngai ngái,
sen lẫn mùi buồn tanh tưởi.
Nhưng điều khiến Hoài Sơn giật mình thoát tim
là vật nặng gã gã đăng vác trên vai.
Một chiếc chiếu cói cũ kĩ
bó chặt bằng dây mây,
hai đầu thòi ra mảng vải liệm sám xịt
và một gót chân người tím ngắt
lại toát.
Gã đàn ông ném phịch chiếc chiếu cói xuống nền đất,
nghe một tiếng thịt nặng nề
rồi ngẳng đầu lên.
Ánh mắt gã đục ngầu,
giọng khan đặc như tiếng đá cọ vào sắt.
Ta muốn cầm cái sác này,
đưa đúng 500 lượng bạc trắng.
Hoài Sơn đứng sững sau quầy đá,
sống lưng lạnh bút.
Mùi từ khí lạnh lẽo
từ chiếc chiếu cói phả thẳng vào mặt
khiến lồng ngược ông nghẹn lại.
Cả đời làm lụng, ông từng thấy người ta
mang đồ ra bảo, nhà cửa
hay thậm chí chính bản thân ra cầm,
chứ chưa từng nghe chuyện thế chấp một thầy ma.
Năm trăm lượng bạc
là cả một gia tài khổng lồ.
Đủ sức mua, đứt nửa con phố huyện này.
Bàn tay Hoài Sơn run lẩy bẩy
trên trang sổ sách mở sắn.
Ngước mắt nhìn ra ngoài trời,
màn đêm đen đặc đã nuốt trưởng
con đường cái quan.
Nếu từ chối, gã đàn ông này
sẽ mang cái sác đi đâu?
Và lời dặn dò, tuyệt đối không được từ chối ai
của Đông Gia trước ngày xuất hành bóng dội
về giành giọt bên tai.
Hoài Sơn cắn chặt răng đến bật máu
trong nơi kẹ môi.
Ông hít sâu một hơi, cầm bút lông
chấm đậm mực đen,
run rẩy viết vào góc sổ.
Chính nguyệt nhị thập, nạp nhất thi thể,
xuất ngân ngũ bách lưỡng.
Từng thỏi bạc lớn sáng quắc
được Hoài Sơn khiêng từ hòm sắt
đặt lên mặt quẩy.
Gá áo tơi chút hết bạc vào chiếc bao bố,
không nói thêm nửa lời.
Lặng lặng quay người bước thẳng ra
màn mưa đêm dày đặc,
để lại sau lưng gian phòng im lìm
và cái xác lạnh ngắt nằm trơ trọi giữa sàn.
Một tháng trôi qua
trong nỗi phấp phòng khôn ngùi.
Hoài Sơn một mình khiêng thi thể ấy
xuống gian hầm chứa hàng khô ráo nhất
phía sau hiệu.
Mỗi ngày đều thắp một nén hương tàn
bên góc chiếu cói để sửa ấm
cho linh hồn kẻ vô rành.
Sang đến cuối tháng tư,
chiếc xe ngựa của Đông Gia Triệu Lập Đức
lọc cọc đỗ lại trước cửa hiệu Vĩnh Đức.
Người thương nhân phong trần bước xuống,
áo gấm nhúm bụi đường xa
nhưng ánh mắt vẫn lộ gió vẻ mệt mỏi
sau chuyến đi dài.
Vừa nhấp ngụm trà nóng Hoài Sơn dâng lên,
Triệu Lập Đức liền mở cuốn sổ
thu chi trên bàn ra kiểm tra.
Bàn tay gầy guộc lần giờ
từng trang giấy tuyên trị sột soạt.
Chợt ngón tay trỏ của ông khựng lại,
dính chặt vào dòng mực đen
ghi ngày 20 tháng riêng.
Đôi mắt sâu thẳng của Triệu Lập Đức
co rút lại, chén trà trên tay trao nghiêng,
nước trà nóng dẫy sánh ra
mặt bàn gỗ lim.
Sắc mặt ông biến đổi liên tục,
từ kinh ngạc chuyển sang tím tái
rồi cuối cùng đông cứng lại thành
một vẻ lạnh lùng đến dợn gáy.
Ông ngầng đầu, nhìn Hoài Sơn
đang đứng khép nét bên góc tường.
Gần từng tiếng qua kể rằng
cầm một cái xác,
500 lượng bạc trắng.
Hoài Sơn cúi dạp người,
giọng dun dậy nhưng dành do thuật lại
lời dặn của chính ông trước ngày đi xa.
Triệu Lập Đức nghe xong,
không nổi trận lôi đình,
cũng chẳng quát tháo nửa lời.
Ông chỉ khẽ nhắm mắt lại,
một tiếng thở dài nặng nề thuật ra giữa không gian ngột ngãn.
Hạn cầm đã qua một tháng,
kẻ kia sẽ chẳng bao giờ quay lại nữa đâu.
Nói rồi, Triệu Lập Đức
đứng dậy, phủi nhẹ tay áo gấm,
giọng nói phẳng lặng như mặt nước riêng khờ.
Hiệu cầm đồ này
từ nay không cần người nữa,
ngươi gánh cái xác kia về nhà đi.
500 lượng bạc thâm hụt trong sổ,
ta coi như tiền công trả cho ngươi.
Từ nay, ngươi và Hiệu Vĩnh Đức
ân đoạn nghĩa tuyệt,
không ai nợ ai.
Hoài Sơn chết lặng, ông hiểu rất rõ.
Đông ra sợ dính líu đến án mạng,
sợ tà khí và tay vả quan sai
nên mới dứt khoát rũ vỏ
mối họa này lên đầu ông.
Nhìn bóng lệnh lùng của người chủ tiện,
bước vào nắng thất,
Hoài Sơn không kêu an, cũng không vang xin một lần.
Ông lặng lẽ xuống gian hầm tối,
dùng chiếc đòn gánh tre
cùng hai sợi dây thừng
buộc chặt chiếc chiếu cói lại,
rồi còng lưng gánh cái xác bước ra khỏi cửa hiệu.
Chiều muộn hôm ấy,
trên con đường đất lầy lội ven sông Vận Hà,
bóng một người đàn ông
gầy guộc, liu siêu,
bước từng bước nặng nề dưới bóng hoàng hôn
đỏ quạch như máu.
Mùi chiếu cói ấm mốc và sắc thịt khô quắt
đè nặng trên đôi vai gầy.
Về đến căn nhà tranh rột nát,
vừa thấy chồng đặt gánh xác xuống giữa sân.
Tố nương hoảng loạn
đánh rơi chiếc rổ tre đựng mớ dao dài.
Mặt mày cắt không còn hột máu.
Trời cao đất dạy ơi!
Ông mang cái thứ chết chóc
ưu ế này về đây làm gì?
Nhà mình nghèo đến mức này rồi,
ông còn định rước khỏa diệt môn vào nhà hay sao?
Hoài Sơn buông đòn gánh,
ngồi thụp xuống bậc cửa.
Hai bàn tay thô giáp ôm chặt lấy đầu.
Giọng ông ngẹn đắng.
Tôi chót nhận lời người ta,
lại nghe lệnh đông ra mà làm.
Giờ người ta bỏ xác,
đông ra đuổi việc.
Tôi không mang về,
thì vứt xác người ta ra đồng cho quả dìa sao đánh.
Thôi thì sống nhờ đất,
thắc về trời,
mình cho người ta nằm tạm ở trái bếp,
rồi tính chuyện mua vạt đất trôn cất xong.
Tố nương nhìn bờ vai run rẩy của chồng,
nhìn những vết hẳn đỏ ứng giữa máu
do đòn gánh đè lên ra thịt ông.
Cơn giận giữ bỗng chốc tan thành nước mắt.
Bà nghẹn ngào đi vào buồng trong,
lấy ra tấm vải trắng sạch sẽ
duy nhất còn lại trong giường.
Cùng chồng nhẹ nhàng cuốn phủ lên chiếc chiếu cói,
rồi đặt ngay ngắn nơi góc trái bếp tối ôm,
bên cạnh ngọn đèn dầu sứt quai leo lét.
Đêm hôm ấy,
gió bắc bỗng nhiên nổi lên dữ dội,
giít từng hồi qua khe nứa,
cả gia nhà chìm trong tĩnh mịt nghẹt thở.
Đến tận canh ba,
tố nương chờ mình thức giấc, khát nước,
nên lần mò xuống bếp châm đèn.
Vừa bước chân qua bậu cửa gỗ,
một cảnh tượng kinh hoàng đập vào mắt
khiến bà thét lên một tiếng thất thanh,
ngã nhào ra nền đất.
Cháy! Cháy cháy bếp rồi mình ơi!
Cứu với!
Hoài sơn từ trên giường vùng dậy như người mất hồn,
chân không kịp sỏ dép lao thốc xuống bếp.
Nhưng lạ thay,
không hề có ngọn lửa hung tàn nào bốc lên,
cũng chẳng có mùi khét lẹt của cho tàn.
Từ góc bếp ấm thấp,
một quần sáng màu vàng kim rực rỡ,
ấm áp đến lạ kỳ đang tỏa ra,
soi gió từng hạt bụi ly ti lơ lửng trong không khí.
Tấm vải trắng
và chiếc chiếu cói cũ kĩ đã mục nát,
rụng rời sang hai bên tự bao giờ.
Nơi đặt thi thể lạnh nát ban chiều,
giờ đây sừng sững một pho tượng hình người bằng vàng dòng nguyên khối,
lấp lánh trói lọa cả gia nhà tranh.
Hoài sơn nín thở,
đôi chân như hóa đá
chậm chậm tiến lại gần.
Dưới ánh sáng vàng kim huyền ảo,
ông dun dậy
đưa bàn tay nứt nẻ chạm vào lưng pho tượng.
Nơi đó,
bốn chữ đại tự được khắc chìm sâu hấm,
sắc nét là thường.
Thiên đía lương tâm,
hai vợ chồng đứng lặng chân
giữa ánh sáng ngút ngàn của khối vàng ngàn lượng.
Tiếng thở rồn rập
hòa vào tiếng gió rít ngoài hiền.
Bàng hoàng không biết đây là phúc lành của trời đất
hay là một chiếc bẫy chết người khác
của số phận.
Gian trái bếp nửa đêm, không một tiếng động,
chỉ còn tiếng thở rồn rập của hai vợ chồng
hòa cùng tiếng gió lùa qua kẽ liếp nứa.
Ánh vàng dòng từ pho kim
nhân hắt lên vách đất ẩm mốc,
nhuộm một màu vàng ấm lạ lùng
lên chiếc đèn dầu sứt quai đang cạn bắc
nơi góc cột.
Tố nương ngồi bệt dưới nền đất,
hai bàn tay thô giáp dun dậy bấu chặt
vào vặt áo chạm vá viễu.
Trước mắt bà là cả một gia tài khổng lồ
mà ba đời làm ruộng làm lũ
chưa từng dám mơ thấy.
Chỉ cần một màu vàng nhỏ bẻ ra từ ngón tay pho tượng,
mái nhà rột nát này sẽ lập tức
khóa thành ngôi nhà ngói ba gian bể thế.
Hai đứa con thơ sẽ có áo lùa
ấm áp mặc suốt mùa đông,
đáy bồ một nát sẽ vĩnh viễn
không còn cảnh vé từng nắm cám hầm.
Nỗi cám dỗ đặc quánh lại
như làn khói bếp mùa đông
bóp nghẹt lồng ngực người đàn bà nghèo khổ.
Bà ngước nhìn chồng,
giọng theo thao như mê sảng.
Mình ơi! Đống vàng này là thật sao mình?
Thẩm hoài Sơn không đáp.
Ông quỷ gối trên nền đất lạnh,
bàn tay nứt nẻ chậm chậm
lần theo từng nét khắc sâu hắm
trên lưng pho tượng.
Thiên địa lương tâm,
bốn chữ đại tự nhãn bóng
chạm vào không thấy bút giá như kim loại thông thường
mà tỏa ra hơi ấm lan dâm ra
nơi đầu ngón tay.
Trong khoảnh khắc tĩnh mịch ấy,
bao nhiêu hình ảnh bỗng dội về trong tâm trí hoài Sơn.
Ông nhớ lại buổi chiều mưa dâm dề
nhận thi thể từ gá áo tới bí ẩn.
Ông nhớ 500 lượng bạc trắng
của hiệu vĩnh Đức trút sạch vào bao bố.
Và ông nhớ rõ cả ánh mắt
lạnh lùng, xua đuổi của đông gia triệu lập Đức
khi ép ông gánh món nợ
cùng cái xác về nhà để rũ bỏ tay ương.
Gian bếp lại chìm
vào một khoảng lặng bút giá.
Hai vợ chồng nhìn nhau thật lâu.
Trong ánh mắt của Tố Nương,
tia chóa ngợp ban nãy dần lụi tàn,
nhường chỗ cho nỗi sợ hãi
sâu thẳm của người nghèo giữ đảo.
Tố Nương khẽ thở dài,
một tiếng thở dài như trút đi
tảng đá ngàn cân đang đè nặng trên ngực.
Nó không phải của nhà mình,
phải không ông?
Hoài Sơn nắm lấy bàn tay lạnh ngắt của vợ,
siết nhẹ, đôi mắt người đàn ông
lam lũ sáng trong kỳ lạ.
Tiền cầm năm xưa là 500 lượng bạc
của tiệm Vĩnh Đức.
Cái xác này vốn là đồ người ta mang đến cầm
cố cho tiệm. Mình nghèo thì chịu nghèo,
chứ nuốt trôi khối vàng này vào bụng.
Cả đời ăn không ngon,
ngủ không yên. Sau này hai đứa nhỏ lớn lên,
vợ chồng mình lấy mặt mũi nào
mà dạy chúng nó hai chữ làm người.
Tố nương cuối đầu,
giọt nước mắt nóng hổi lăn qua gò má
gầy guộc rơi xuống nền đất nứt nẻ.
Bà không nói thêm lời nào,
chỉ lặng lặng đứng dậy, nhặt tấm vải trắng
phủ lại kín mít lên pho tượng vàng.
Như thế vừa khép lại một giấc mộng
háo huyền vừa vụt qua trước mắt.
Sương mù ven bến sông Vận Hà
còn dày đặc như sữa.
Tiếng gà gái le te
đầu làng vừa điểm canh năm,
thì thầm Hoài Sơn đã lồng đôi
quang gánh tre vào hai đầu pho tượng
quấn vải trắng.
Chiếc đòn gánh tre già on cong xuống,
nhiến lên vai ông,
từng tiếng kêu ken két khô khốc
theo từng nhịp bước chân gầy guộc
trên con đường mòn phủ đầy sương mối.
Đến trước hiệu cầm đồ Vĩnh Đức,
phố huyền còn chưa tan sương sớm,
cánh cửa gỗ lim dày cộp vừa hé mở then cải,
Hoài Sơn đã khom lưng
gánh vật nặng bước vào,
cẩn thận hạ vịt xuống nền đá xanh gian giữa.
Nhìn thấy Hoài Sơn với khuôn mặt
tái mét vì sương lạnh
và đôi vai áo rách dưới máu vì sức nặng,
triệu Lập Đức nhíu mẩy,
giọng thoáng vẻ bực bội.
Ta đã bảo ngươi và tiệm này rứt nợ,
ngươi còn mang cái sắc rách ấy
quay lại làm phiền ta làm gì?
Hoài Sơn không giải thích.
Ông thở rốc, hai tay run dẩy
rật phăng tấm vải trắng phủ bên ngoài.
Ánh sáng vàng kim bừng lên
giữa gian tiệm mờ tối,
dọi thẳng vào gương mặt già nua của triệu Lập Đức.
Chén trà sứ trên tay
người Đông Gia rơi tuột, vỡ toan trên nền đá,
nước trà nóng dẫy sánh tung tói
lên đôi giày nhung đen.
Triệu Lập Đức lào đảo
lùi lại hai bước, tựa hẳn lưng vào
mép quầy thu ngân, đôi mắt mở to
chân trối nhìn khối vàng dòm hình
người sưng sững giữa thanh thiên bạch nhật.
Đông Gia, Hoài Sơn chấp tay,
giọng bình thản mà rứt khoát.
Cái xác ngài bảo tôi gánh về.
Đêm qua đã hóa thành pho tượng vàng này.
Trên lưng có khắc rõ bốn chữ
thiên địa lương tâm.
Số bạc năm trăm lượng năm xưa
là của tiệm bỏ ra.
Món đồ cầm này nay xin hoàn lại cho ngài.
Tôi trả lại để lòng thanh thản.
Triệu Lập Đức chết lặng.
Ông trầm trậm tiến lại gần.
Ngón tay run dậy, chạm vào
từng đường nét sắc sảo của pho tượng vàng.
Cả đời lăn lộn thương trường,
dùng đủ mưu mô cân đo đong đếm
từng hàng từng cắt, từng chứng kiến
bao kẻ bị vai đồng bạc
mà đâm chém là phản bội lẫn nhau.
Vậy mà giờ đây, trước mặt ông
là một gá làm thuê nghèo rớt mồng tơi
mang cả một gia tài vạn lượng
đến trả lại nguyên vẹn.
Nỗi hổ thẹn từ đáy lòng dâng lên
khiến vành tai người thương nhân
từng trải đỏ.
Triệu Lập Đức quy xụp xuống một gối
trước mặt hoài sơn, hai tay run run
đỡ lấy đôi bàn tay thô giáp đầy vết nứt nẻ
của người đàn ông nghèo khó.
Thầm láo đệ là ta mắt mù
tâm tối.
Ngày ấy ta sợ tai bay vạ gió
sợ thâm hụt bạc tiền nên mới chút
cái xác và món nợ cho đệ gánh.
Ta dùng bạc để thử lòng người
nhưng trời đất lại dùng vàng để soi dõi
tâm can tả.
Triệu Lập Đức ngước nhìn bốn chữ khác
trên lưng tượng, giọng nghẹt ngào.
Pho tượng này không phải vì tiệm viên Đức
mà đến, nó là vì chữ Đức
của đệ mà hiển linh.
Nếu rơi vào tay kẻ khác hoặc rơi vào tay ta
cái xác ấy vĩnh viễn chỉ là
một nắm xương tàn thối dữa
để hãy gánh về đi.
Năm trăm lượng bạc kia ta xin chịu
còn pho tượng này là phúc phần trời đất
đền đáp cho người giữ chọn lương tâm.
Hoài Sơn đứng lặng giữa gian nhà
nhìn ánh ban mai xuyên qua khe cửa
dọi thẳng lên pho tượng vàng rực rỡ.
Ngoài đường cái quan, tiếng người mua
kẻ bán bắt đầu sôn sao.
Một ngày mới đang từ từ thức giấc.
Xương mù ven bến sông vận hạ
còn dày đặc như sữa.
Tiếng gà gáy le te đầu làng
vừa điểm canh năm
thì thẩm Hoài Sơn đã lồng đôi
quang gánh tre vào hai đầu pho tượng
quấn vải trắng.
Chiếc đòn gánh tre già oàn cong xuống
nhiễn lên vai ông từng tiếng kêu khen
két khô khốc theo từng nhịp
bước chân gầy guộc trên con đường mòn
phủ đầy xương mối.
Đến trước hiệu cầm đồ Vĩnh Đức
phố huyện còn chưa tan xương sớm
cánh cửa gỗ lim dày cột vừa hé mở then cải
Hoài Sơn đã không lưng gánh vật
nặng bước vào, cẩn thận hạ phịch xuống
nền đá xanh gian giữa.
Tiếng va chạm nặng trịch khiến đông ra
Triệu Lập Đức đang nâng chén trà
sớm giật nảy mình.
Nhìn thấy Hoài Sơn với khuôn mặt tái mét
vì sương lạnh và đôi vai áo
rách giữa máu vì sức nặng.
Triệu Lập Đức nhíu mày
giọng thoáng vẻ bực bội.
Ta đã bảo ngươi và tiệm này rứt nở
ngươi còn mang cái sắc sách ấy
quay lại làm phiền ta làm gì.
Hoài Sơn không giải thích.
Ông thở dốc, hai tay
run dẩy giật phăng tấm vải trắng phủ bên ngoài.
Ánh sáng vàng kim
bừng lên giữa gian tiệm mở tối
dọi thẳng vào gương mặt già nùa của Triệu Lập Đức.
Chén trà sứ trên tay
người đông ra rơi tuột, vỡ toan
trên nền đá. Nước trà nóng dẫy
sánh tung tóe lên đôi giày nhung đen.
Triệu Lập Đức lảo đảo
lùi lại hai bước, tựa hẳn lưng vào
mép quầy thu ngân. Đôi mắt mở to
chân trối, nhìn khối vàng dòng hình người
sừng sững giữa thanh thiên bạch nhật.
Đông ra, Hoài Sơn
chắp tay, giọng bình thản mà rất khoác.
Cái xác ngài bảo tôi gánh về.
Đêm qua đã hóa thành
pho tượng vàng này. Trên lưng
có khắc rõ bốn chữ thiên địa lương tâm.
Số bạc 500 lượng
năm xưa là của tiệm bỏ ra. Món đồ cầm
này nay xin hoàn lại cho ngài.
Tôi trả lại để lòng thanh thản.
Triệu Lập Đức chết lặng.
Ông chầm chậm tiến lại gần.
Ngón tay run dẩy chạm vào
từng đường nét sắc xảo của pho tượng vàng.
Cả đời lăn lộn, thương trưởng,
dùng đủ mưu mô
cân đo đong đếm từng hào, từng cắt,
từng chứng kiến, bao kẻ vì vài đồng bạc
mà đâm chém phản bội lẫn nhau.
Vậy mà giờ đây,
trước mặt ông là một gã làm thuê nghèo,
rớt mồng tơi, mang cả một gia tài
vạn lượng đến trả lại nguyên vẹn.
Nỗi hồ thẹn từ
đáy lòng dâng lên khiến vành tay
người thương nhân từng trải đỏ ứng.
Triệu Lập Đức quỳ sụp xuống
với một vối trước mặt hoài sơn.
Hai tay run run đỡ lấy đôi bàn tay thô ráp
đầy vết nước nẻ của người đàn ông nghèo khó.
Thầm lão đệ
là ta mắt mù, tâm tối.
Ngày ấy ta sợ tai bay vạ gió,
sợ thâm hụt bạc tiền,
nên mới chút cái xác và món nợ cho đệ gánh.
Ta dùng bạc để thử lòng người,
nhưng trời đất lại dùng vàng để soi dọa tâm can ta.
Triệu Lập Đức ngước nhìn bốn chữ khắc trên lưng tượng,
giọng nghẹn ngào.
Pho tượng này không phải vì tiệm Vĩnh Đức mà đến.
Nó là vì triệu Đức của đệ mà hiển linh.
Nếu rơi vào tay kẻ khác,
hoặc rơi vào tay ta,
cái xác ấy vĩnh viễn chỉ là một nắm xương tàn thối giữa.
Đệ, hãy gánh về đi.
Năm trăm lượng bạc kia ta xin chỉ.
Còn pho tượng này là phúc phần trời đất
để đáp cho người dự chọn lương tầm.
Hoài sơn đứng lặng giữa gian nhà,
nhìn ánh ban mai xuyên qua khe cửa
dọa thẳng lên pho tượng vàng rực rỡ.
Thường cái quan tính người mua kẻ báng bắt đầu sôn sao,
một ngày mới đang từ từ thức giấc.
Đời người muôn ngả rẽ,
giữ được một chữ tâm trong sạch
giữa những toan tính thiệt hơn
chính là phúc phần lớn nhất.
Nếu câu chuyện hôm nay
để lại trong lòng quý vị một nốt lặng,
xin hãy bấm đăng ký
để đồng hành cùng chuyện xưa quê nhà.
Cùng nhau ngồi lại bên những mảnh đời xưa cũ
để thêm vững tin
vào những điều thiện lương giữa cõi nhân giàn.
