Kinh Điển Nam Tông Và Bắc Tông Mâu Thuẫn Nhau Về Ngày Sinh Đức Phật, Sự Thật Nằm Ở Đâu?
TÓM TẮT NỘI DUNG Bạn có bao giờ tự hỏi Đức Phật Thích Ca (Thái tử Tất Đạt Đa) có thật trong lịch sử hay chỉ là một biểu tượng tôn giáo được thêu dệt? Tại sao hai hệ phái lớn nhất là Phật giáo Nam Tông và Bắc Tông lại có những ghi chép mâu thuẫn về cuộc đời Ngài?
Trong video ngày hôm nay, Lê Oanh Radio sẽ cùng bạn đi tìm câu trả lời khách quan nhất. Chúng ta sẽ cùng lật lại những điểm bất hợp lý trong kinh điển, đối chiếu với những bằng chứng khảo cổ học chấn động thế giới tại Lumbini (Nepal) - nơi được UNESCO công nhận là nơi Đức Phật chào đời. Cuối cùng, lịch sử chứng minh điều gì và như thế nào là một "niềm tin chân chính" (Chánh tín) trong Đạo Phật? Cùng khám phá ngay!
TIMELINE VIDEO 00:00 - Mở đầu: Sự mâu thuẫn bí ẩn giữa Phật giáo Nam Tông và Bắc Tông.
03:15 - Nghi vấn lịch sử: Đức Phật là nhân vật có thật hay chỉ là biểu tượng?
05:40 - Huyền thoại và cuộc đời của Thái tử Tất Đạt Đa dưới góc nhìn kinh điển.
08:50 - Phát hiện khảo cổ chấn động thế giới tại Lumbini (Nepal) năm 2013.
11:45 - Trụ đá Ashoka, phân chia Xá Lợi và hệ thống di sản lịch sử để lại.
13:50 - Lời kết: Niềm tin Chánh tín và Chân lý vượt lên trên mọi bằng chứng lịch sử.
Bạn có từng tin một điều gì đó chỉ vì hàng tỷ người xung quanh cũng tin như vậy?
Không kiểm chứng, không đặt câu hỏi. Chỉ đơn giản là tin vì ai cũng tin.
Với hàng tỷ Phật tử trên thế giới,
việc đất Phật thích ca có thật là một điều hiển nhiên đến mức không ai dám nghi ngờ.
Nhưng có một chi tiết rất lạ.
Hai trường phái lớn nhất của Phật giáo, Nam Tông và Bắc Tông,
lại ghi nhận hai bộ ngày tháng năm sinh khác nhau cho cùng một con người,
cùng một vị Thái tử, cùng một cuộc đời.
Nhưng hai câu chuyện lại không trùng khớp.
Vậy điều gì đang thực sự xảy ra phía sau lớp vỏ đức tin ấy?
Và đó chính là điều chúng ta sẽ cùng đi tìm trong video hôm nay.
Rất vui được gặp lại các bạn trên Lê Banh Radio.
Có lẽ với người Phật tử, câu hỏi đức Phật có thật hay không gần như là điều cấm kỵ.
Đất câu hỏi đó bị xem là tà kiến, là ngoại đạo, thậm chí là vì bám.
Và câu trả lời luôn được đưa ra một cách chắc nghịch.
Đức Phật Thích Ca là một con người có thật,
được sinh ra, giác ngộ và nhập diệt tại Ấn Độ cách đây hơn 2.600 năm.
Câu trả lời ấy đã trở thành mặc định, đến mức gần như không ai còn muốn xét lại nó.
Nhưng để khẳng định một điều gì đó là có thật,
khoa học đòi hỏi bằng chứng đầy đủ và hợp lý.
Câu hỏi đặt ra là Phật giáo có bằng chứng nào đủ cả hai yếu tố cần và đủ
để khẳng định điều đó hay không?
Nếu lấy kinh điển làm căn cứ, điều đầu tiên chúng ta phát hiện ra là hai trường phái lớn nhất của Phật giáo
lại kể lại hai câu chuyện khác nhau.
Bác Tông ghi nhận Thái tử Tất Đạt Đa xuất ra năm 19 tuổi,
sau 5 năm tìm đạo và 6 năm khổ hạnh trong rừng già,
thì chứng đạo ở tuổi 31, tuyết Pháp xuất 49 năm và nhập diệt ở tuổi 80.
Ngày sinh được ghi là mùng 8 tháng 4, thành đạo vào mùng 8 tháng 12, nhập diệt vào ngày dầm tháng 2.
Trong khi đó, Nam Tông lại ghi nhận Thái tử xuất ra năm 29 tuổi,
sau 1 thời gian ngắn tìm đạo và 6 năm khổ hạnh,
thì chứng đạo ở tuổi 35, tuyết Pháp 45 năm và nhập diệt ở tuổi 80.
Ngày sinh, ngày thành đạo và ngày nhập diệt của Nam Tông đều được gục chung vào 1 ngày duy nhất,
dầm tháng 4 âm lịch.
Cùng một con người, hai bộ dữ liệu hoàn toàn khác nhau,
người Phật tử Bắc Tông và Nam Tông đều giữ chặt lấy cứ liệu của mình và phủ nhận cứ liệu của phía kia.
Nhưng nếu thật sự khách quan, chúng ta sẽ thấy không thể dùng cứ liệu Bắc Tông để bác bỏ Nam Tông
và ngược lại cũng không thể dùng cứ liệu Nam Tông để bác bỏ Bắc Tông.
Cả hai đều là kinh điển được tôn kính trong chính hệ phái của mình.
Vậy tại sao lại có sự mâu thuẫn này?
Đây mới là phần khiến nhiều người phải dừng lại suy nghĩ.
Nếu Thái tử Tathagata thật sự là một vị Phật và Ngài từng tuyên bố mình xuất ra vào ngày này, tháng này, năm này,
thì những đệ tử theo Ngài, những bậc đại trí tuệ và hàng ngàn người Ấn Độ đồng thời
lẽ ra phải ghi nhớ điều đó với sự chính xác tuyệt đối và chuẩn lại cho đời sau không sai lệch.
Một sự kiện quan trọng bậc nhất trong đời một bậc đạo sư không thể bị lãng quên hay ghi chép sai
đến mức lệch nhau cả chục năm.
Kinh điển còn có một chi tiết đáng chú ý khác.
Khi Phật Thích Ca vừa chứng đạo, Ngài không muốn thước rằng điều mình đã chứng ngộ
vì cho rằng Pháp ấy quá thâm sâu, có thấy vượt qua mọi tư duy lý luận,
chỉ người có trí mới hiểu được.
Còn quần chúng thì đắm chìm trong cái rục nên khó lãnh hội.
Phải nhờ một vị Phạm Thiên Thưa Thỉnh, Ngài mới quyết định thuyết Pháp cho nhân loại.
Nhưng ở đây có một điểm phi lý.
Phạm Thiên, theo chính giáo lý nhà Phật, cũng chỉ là một chúng sinh phàm phu như bao vị Phạm Thiên khác.
Chưa từng biết giác ngộ là gì.
Vậy làm sao một kẻ phàm phu lại có thể nhận ra ai đó vừa thành Phật để mà Thưa Thỉnh?
Ngay cả giá lợi Phất, một vị A-la-hán được xem là đại trí huệ bậc nhất trong hàng địa tử,
cũng không thể biết được tâm Phật, huống chi là một vị Phạm Thiên phàm phu.
Tại thời điểm Thái tử vừa thành bậc chánh đẳng chánh giác,
tất cả chư thiên và loài người đều còn là phàm phu, không một ai có đủ khả năng nhận ra điều đó.
Và nếu Thái tử tự tuyên bố mình đã thành Phật, liệu có ai tin, có ai đủ tư cách để câu nhận ngài đã thành Phật hay không?
Đây chính là câu hỏi mở ra một hướng suy luận khác.
Phải chăng người xưa đã dựng nên một nhân vật để làm biểu tượng,
gom góp những suy luận cá nhân và những câu chuyện dân gian rồi tổng hợp lại thành một tôn giáo?
Điều này không có hình dung trong thời hiện đại, khi không ít người từng viết ra những cuốn sách do chính họ nghĩ tưởng,
rồi gán cho đó là lời của một Bậc Thánh Ngân nào đó.
Và một điều gì đó, nếu được lặp đi lặp lại đủ nhiều lần, hoàn toàn có thể trở thành một sự thật trong nhận thức của số đông.
Sau đây là câu chuyện về cuộc đời Đức Phật mà hầu hết chúng ta đều đã từng nghe qua ít nhất một lần.
Thích Cám-ô-ni, tức Thái tử Tất-đạt-đa, là con của Hoàng hậu Ma-đa và Đức Vua Thịnh Phạm,
trị vị vương quốc Ca-tì-la-vệ thuộc Ấn Độ.
Vào khoảng thế kỷ thứ tư trước công nguyên, trước khi sinh, Hoàng hậu Ma-đa nằm mơ thấy một luồng ánh sáng trắng chiếu dọi vào mình,
rồi một con voi trắng lớn từ ngọn núi vàng tiến đến sân lên bà một bông sen trắng.
Các nhà hiền triết được Vua Triệu tập cho rằng đây là điềm lành báo hiệu đứa trẻ sắp chào đời sẽ là một Bậc Vĩ Nhân.
Vào ngày 8 tháng 4 năm 624 trước công nguyên, Hoàng hậu Ma-đa hạ sinh Thái tử Tất-đạt-đa tại vườn Lâm-tì-ni.
Vua Cha triệu tập các đạo sư đến xem tướng và cầu phúc.
Trong số đó có đạo sư A-tư-đà đến từ dãy Hi-mã-lạp-sơn.
Xem tướng xong ông bật khóc.
Khi được Vua Cha hỏi lý do, A-tư-đà đáp rằng Thái tử hội đủ 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp chắc chắn sau này sẽ trở thành một Bậc tránh đằng tránh giác.
Nhưng ông khóc vì biết mình sẽ không còn sống đến lúc đó để được nghe Pháp của Ngài.
Lớn lên với trí tuệ và sức mạnh phi thường.
Đến năm 12 tuổi, Thái tử đã thông thạo mọi học vấn.
Trong một lần dạo chơi bốn cửa thành, Ngài nhìn thấy bốn hình ảnh làm thay đổi cả cuộc đời mình.
Một người già yếu, một người bệnh tật, một sát chết và một vị tu sĩ.
Ngài nhận ra rằng con người sinh ra rồi già đi, bệnh tật rồi chết, không ai tránh khỏi.
Và Ngài chân quý hình ảnh siêu thoát của vị tu sĩ.
Trở về cung, nhìn thấy các cung nữ say ngủ trong tư thế buông thả.
Ngài cảm nhận rõ sự ô ế của cõi chân.
Đêm đó, Ngài cưỡng ngựa kiền chắc cùng người nô bọc sa nặc rời khỏi kinh thành.
Đến bờ sông Anoma, Ngài cắt tóc, cởi bỏ chân sốc và y phục, giao lại cho sa nặc đem về.
Sau khi thọ giáo với hai vị thầy đầu tiên là Alara Kalama và Utdaka,
Ngài vào rừng tu khổ hạnh cùng năm anh em Kiều Trần.
Như suốt 6 năm, đến mức thân thể gầy yếu, tưởng chừng sắp chết.
Cho đến khi nghe được tiếng đàn của một vị nhạc công,
Ngài nhận ra dây đàn không quá căng cũng không quá trùng mới phát ra âm thanh hay nhất.
Từ đó ngộ ra con đường trung đạo và bắt đầu ăn uống bình thường trở lại.
Năm anh em Kiều Trần như thất vọng, bỏ ngài mà đi tìm nơi khác tiếp tục khổ hạnh.
Thế cà mô ni nhập định suốt 49 ngày đêm dưới cội bồ đề.
Trong suốt thời gian ấy, nội tâm ngài liên tục chiến đấu với
Tham, Sơn, Si, Nghi, Mạng và cả những thế lực được gọi là Ma Vương.
Đến đêm thứ 49, Ngài chứng quả thấy rõ toàn bộ quá khứ của mình trong tam giới gọi là Túc Mạng Minh.
Đồng thời thấy được bản thể và cấu tạo của vũ trụ gọi là Thiên Nhãn Minh.
Từ đó Ngài thấu suốt nguồn gốc của khổ đau và con đường giải thoát khỏi sinh tử luân hồi.
Vào đêm trăng tròn tháng 4 năm 588 trước công nguyên, Ngài hoàn toàn sắc ngộ trở thành một đấng chánh đẳng chánh giác.
Đó là câu chuyện mà hầu hết chúng ta công nhận, nhưng bằng chứng thực sự nằm ở đâu?
Ngày 25 tháng 11 năm 2013, một nhóm khảo cổ quốc tế công bố họ đã tìm ra bằng chứng
tiết lộ nơi sinh đích xác của Đức Phật, cho thấy nguồn gốc Phật giáo có thể bắt đầu từ thế kỷ thứ sáu trước công nguyên,
sớm hơn hai thế kỷ so với một số giải thuyết trước đó.
Phát hiện này đến sau khi các nhà khoa học khai quật chùa Maya Devi tại khu vực Lampini, Nepal, nơi được cho là nơi Đức Phật trào đời.
Nhóm khảo cổ tìm thấy dấu tích một cấu trúc bằng gỗ chưa từng được biết đến, nằm dưới lớp nền gạch của ngôi chùa.
Kết quả phân tích phóng xạ và tỷ lệ đồng vị carbon từ than và đất cho thấy cấu trúc này tồn tại từ thế kỷ thứ sáu trước công nguyên,
sớm hơn tới ba thế kỷ so với các kiến trúc đền thờ được xây dựng sau đó.
Sâu hơn nữa, các nhà khảo cổ tìm thấy dấu vết một cây cổ thụ ở trung tâm cấu trúc,
một chi tiết trùng khắp đáng kinh ngạc với truyền thuyết dân gian rằng Hoàng Hậu đã sinh Đức Phật dưới một tán cây.
Từ trước đến nay, phần lớn chi tiết về cuộc đời Đức Phật chỉ dựa vào truyền khẩu dân gian, thiếu bằng chứng khoa học xác thực.
Sau phát hiện này, UNESCO đã kêu gọi tiến hành nghiên cứu khảo cổ sâu hơn,
đồng thời tăng cường bảo tồn khu vực Lombeni, nơi nằm dưới chân rãi Himalaya,
giữa biên giới Nepal và Ấn Độ và là một trong bốn thánh tích quan trọng nhất gắn với cuộc đời Đức Phật.
Cùng với bồ đề đạo tràng nơi Phật sát ngộ, vườn lộc uyển nơi Ngài giảm Pháp đầu tiên và câu thi na nơi Ngài nhập Nhật Bản.
Nhưng câu chuyện chưa dừng lại ở đó.
Cuối năm 2011, đại sứ Nepal tại Hàn Quốc, ông Kamal Prakash Arya đã viết một lá thư bốn trang gửi Tổng thống Hàn Quốc,
lúc bấy giờ là ông Lee Myung-bak, đề nghị chỉ đạo Bộ Giáo dục Hàn Quốc sửa lại thông tin về nơi sinh của Đức Phật trong sách giáo khoa lịch sử.
Cụ thể, sách đạo đức cấp tiểu học Hàn Quốc viết rằng Đức Phật sinh ra tại lâu đài Kapila ở Ấn Độ,
còn sách lịch sử thế giới cấp trung học ghi rằng Đức Phật trào đời trong hoàng tộc Palampol và nơi sinh của Ngài là Ấn Độ.
Vì đại sứ khẳng định trong thư rằng sự thật là Đức Phật sinh ra tại Lumbini thuộc lãnh thổ Nepal,
cách thủ đô Kathmandu 107 km về phía tây nam và cách biên giới Ấn Độ 32 km.
Ông giải thích rằng khi Ấn Độ còn là thuộc địa của Anh, chính người Anh là những người đầu tiên viết lịch sử Phật giáo bằng tiếng Anh,
và trong đó nhiều tài liệu đã ghi sai nơi sinh của Đức Phật là ở Ấn Độ, một sai sót mà ông cho rằng không hẳn không có động cơ.
Ông cũng cho biết Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc lúc đó là ông Ban Ki-moon cùng quan tâm đến việc bảo tồn Lumbini và bảo tàng Anh
từ ngày 7 tháng 11 năm 2011 cũng đã xác nhận nơi sinh của Đức Phật là ở Nepal.
Trong kinh sách, Hoàng hộ Mada đang trên đường về quê ngoại thì chờ dạ ké vào Lumbini tắm trong một ao thiêng rồi bước 25 bước đến một khu rừng để sinh con.
9 tháng sau cuộc phát hiện khảo cổ năm 2013, các quan chức Nepal xác nhận một bia đá kỷ niệm được tìm thấy đúng cách ao thiêng 25 bước,
nằm trên nền gạch có thiên đại từ thời vua Arthoka, người đã đến thăm Lumbini khoảng 400 năm sau sự kiện Hoàng hậu sinh con.
Ngoài những phát hiện khảo cổ, còn một hệ thống bằng chứng khác được đưa ra để chứng minh sự hiện hữu của mực đạo xưa này.
Đó là những biển ký, trụ đá và bào tháp được dựng lên để tưởng nhớ Ngài, tạo bởi những người sống rất gần với thời đại của Ngài, đủ khả năng kiểm chứng câu chuyện.
Đó là việc các thánh tích và di sản được nhắc đến trong kinh điển sang này, lần lượt được khai quật và xác nhận trên thực địa.
Đó là tâm đoàn, tổ chức tu học mà Ngài sáng lập, vẫn được duy trì không giám đoạn cho đến ngày nay,
truyền thừa giáo Pháp qua nhiều thế hệ tại hầu khắp các quốc gia có Phật giáo.
Sau khi Ngài nhập diệt, nhục thân được khỏa tán và giá lợi được phân chia cho tám vương quốc tại Ấn Độ đồng thời,
mỗi vị vua xây một ngọn tháp để tôn thừa phần giá lợi của mình.
Gần hai thế kỷ sau, Hoàng đế Ashoka đã cho khai quật những viên giá lợi này và phân chia khắp cả nước, xây thêm nhiều bào tháp mới.
Bộ đại sử Maha Vajra, một trong những bộ sách cổ và đáng tin cậy nhất được biết đến,
ghi chép chi tiết về cuộc đời và các triều đại liên quan đến lịch sử Phật giáo.
Trong đó có cả thời đại của Ashoka.
Dư liệu Ấn Độ cũng dành nhiều trang viết về cuộc đời và sự hoàng hóa của Đức Phật.
Khoảng 100 năm sau khi Ngài nhập diệt, những ghi chép về cuộc đời và giáo pháp của Ngài đã lan rộng
và được lưu giữ tại các quốc gia Phật giáo như Sri Lanka, Việt Nam, Myanmar, Trung Quốc, Tây Tạng,
Nepal, Hàn Quốc, Mông Cổ, Nhật Bản, Thái Lan, Campuchia và Lào.
Để lại một hệ thống bằng chứng văn hóa, lịch sử, tôn giáo và văn chương gần như nguyên vẹn và cuối cùng là Tạm Tạng Thánh Điển,
bộ sưu tập những lời dạy trong suốt 45 năm thuyết pháp được xem là bằng chứng đủ để khẳng định
Đức Phật là một nhân vật lịch sử đã thật sự hiện hữu trên cõi đời này.
Vậy rốt cuộc, vì sao người Phật tử vẫn tin Đức Phật thiết ca là có thật?
Với những ai đang tu học, câu trả lời hợp lý không phải là tôi khẳng định có Phật,
mà là tôi tin có Phật. Và chữ tin ở đây lại chia làm hai loại hoàn toàn khác nhau.
Một là tin với tránh kiến, tức tránh tín. Hai là tin với tạ kiến, tức tu mê.
Người tin có Phật thật với tránh tín là người sau khi nghe rằng hoặc tự nghiên cứu kinh điển.
Hiểu đúng về lý duyên khởi, hiểu đúng rằng mọi danh pháp và sắc pháp đều vô thường,
vô chủ, vô sở khữ, tức vô ngã. Hiểu đúng về khổ, nguyên nhân của khổ,
sự vắng mặt của khổ và con đường đưa đến sự vắng mặt của khổ.
Sau khi có được văn tuệ, người đó tiếp tục tư duy, đối chiếu điều đã học
với những sự thật đang diễn ra trong cuộc sống.
Bạn nhận ra rằng hiểu biết thông thường của nhân loại về những điều này
hoàn toàn trái ngược với giáo pháp mà Đức Phật đã chứng ngộ.
Từ đó, người đó cảm nhận giáo pháp ấy thực sự thâm sâu và phi diệu,
phát sinh một niềm tin chân chính và suy luận rằng người nói ra được giáo pháp như vậy
phải là một bậc đã giác ngộ.
Tránh tín vì vậy khởi lên không phải từ việc chấp nhận một câu chuyện
mà từ việc thấy được chiều sâu của chính giáo pháp.
Nhưng khẳng định Đức Phật có thật, theo thuật ngữ Phật học,
là điều chỉ dành cho những ai đã tự mình chứng ngộ, được gọi là A-la-hán.
Chỉ một vị A-la-hán mới có tư cách khẳng định có Phật thật và lời dạy của Ngài là chân lý.
Từ Đức tin đến sự khẳng định là cả một quá trình thực hành,
dành cho người có đầy đủ văn tuệ và tư tuệ để thực hành bác chính đạo,
chứ không phải dành cho tất cả mọi người.
Chỉ người đã thân chứng mới có thể khẳng định khổ diệt thay nhất bàn là có thật.
Tứ Thánh Đế là có thật và người thuyết giảng ra con đường dẫn đến sự giải pháp ấy phải là một bậc tránh đảng giác.
Và cho dù có hay không, một vị Thái tử tên Tất Đạt Đa đã thực sự sống và sát ngộ hơn 2.600 năm trước tại Ấn Độ.
Chân lý vẫn mãi là chân lý.
Người giảng ra chân lý đó dù mang tên gì,
chính là điều mà hàng tỷ người trên thế giới vẫn đang gọi bằng một cái tên duy nhất, Đức Phật Thích Ca.
Vậy câu hỏi lớn hơn được đặt ra không còn là Đức Phật có tồn tại hay không,
mà là nếu một ngày nào đó những mảnh ghép còn thiếu của lịch sử được tìm thấy đầy đủ,
liệu điều đó có làm thay đổi niềm tin của hàng tỷ người hay chân lý mà họ đang thực hành mỗi ngày đã tự đứng vững,
không cần đến một bằng chứng nào cả.
Chủ đề của video ngày hôm nay cũng xin được khép lại tại đây.
Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
Xin kính chào và hẹn gặp lại.