Núi sạt lở tại Trùng Khánh: 18.000 mét khối đất đá chôn vùi khu dân cư, nguy cơ Đập Tam Hiệp...

Thảm họa kinh hoàng ở Trung Khánh, 18.000 mét khối đất đá đổ xuống chôn vùi khu dân cư. Chính quyền Trung Quốc khẩn cấp giả soát nguy cơ tại khu vực Hồ Chứa Tam Hiệp, phát hiện hơn 7.000 quả bom địa chất đang chở phát nổ. Mời các bạn cùng Thúy Trang và Khán Trung Quốc tìm hiểu sâu về vấn đề này trong chương trình ngày hôm nay. Vào lúc 9h07 phút sáng ngày 17 tháng 7, một vụ sàn lờ núi nghiêm trọng bất ngờ xảy ra tại thành phố Hán Hà, huyện Bành Thủy, thành phố Trung Khánh. Cùng với tiếng đổ sập vang dội và những đám bụi mù mịt phủ kín cả một góc trời, hàng chục nghìn mét khối đất đá lẫn mùn đất đá từ vách núi dốc đứng đổ ập xuống, chỉ trong trước mắt, đã chôn vùi tuyến đường bên dưới, phương tiện giao thông, người đi đường và cả xế nhà dân. Theo đoạn mô phỏng 3D bằng AI về hiện trường vụ sàn lờ, có thể thấy gần như một nửa sân núi đã sụt đổ hoàn toàn, khiến 13 tòa nhà dân cư bị phá hủy, trong đó có một số công trình còn rơi thẳng xuống sông Âu Giang phía trước. Dựa trên hình ảnh tại hiện trường và số liệu khảo sát ban đầu, tổng số lượng đất đá của vụ sàn lờ lần này ước tính lên tới 18.000 mét khối. Theo các phóng viên có mặt tại hiện trường, công tác cứu hộ gặp rất nhiều khó khăn. Do các ngôi nhà được xây dựng dựa vào lưng núi sát mét vách, phía dưới lại là sông Âu Giang nên địa hình vô cùng chật hẹp, khiến các tiết bị cứu hộ cỡ lớn rất khó tiếp cận và triển thai. Khó khăn lớn nhất ở trong khu vực trung tâm của vụ sàn lờ vẫn còn nhiều tảng đá khổng lồ. Trong đó tảng lớn nhất có thể tích hơn 3.000 mét khối, với trọng lượng ước tính lên tới hàng chục nghìn tấn. Lực lượng cứu hộ buộc phải tiến hành phá nổ để xử lý khối đá này trước khi có thể tiếp tục mở rộng hoạt động tìm kiếm và cứu nạn vào sâu bên trong. Không chỉ vậy, từ đêm xảy ra thảm họa cho đến sáng hôm sau, khu vực bành thủy liên tục hứng trị mưa lớn. Điều này không chỉ khiến hiện trường cứu hộ vốn đã lầy lộn trở nên khó tiếp cận hơn, mà nguy hiểm hơn cả, chính là lượng mưa lớn còn làm gia tăng đáng kể nguy cơ xảy ra các vụ sạt lở, úc tấc và lũ mùn đá. Đến nay đã hơn 50 giờ kể từ khi vụ sạt lở xảy ra, tuy nhiên thông tin thương vong do phía chính quyền công bố vẫn dừng lại ở số liệu được cập nhật vào 11h sáng cùng ngày, xảy ra với sự cố 8 người thiệt mạng, 34 người mất tích, và kể từ đó không có thêm bản cập nhật nào. Tuy nhiên sau khi nhiều đoạn video ghi lại khung cảnh ngay trước thời điểm sạt lở được lan truyền trên mạng, tính xác thực của con số này đã bị nhiều người đặt nghi vấn. Hình ảnh khiến nhiều người xúc động nhất là một chiếc xe khách màu xanh. Camera giám sát cho thấy, ngay trước khi thảm họa xảy ra, chiếc xe này đang chạy về phía khu vực gặp nạn và vừa lướt qua một xe bồn chở nhiên liệu. Một chiếc xe tiến thẳng vào vùng tử địa, trong khi trước còn lại may mắn thoát khỏi hiểu nguy. Khoảnh khắc chỉ cách nhau trong găng tắc ấy khiến bất cứ ai chứng tiến cũng không khỏi băng hoang và xót xa. Trước thời điểm sạt lở khoảng 20 giây, một đoạn video khác ghi lại cảnh hai hành khách xuống xe, và chính quyết định ấy đã may mắn giúp họ thoát khỏi thảm họa trên người. Theo bình luận của một cư dân mạng, chiếc xe khách bị chôn vùi có 19 người trên xe, khi đó một số hành khách vừa kịp xuống xe và tận mắt chứng tiến chiếc xe bị đất đá nước trừng. Nếu thông tin này là chính xác, thì chỉ riêng số người liên quan đến chiếc xe khách này cũng đã gần bằng một nửa tổng số người thiệt mạng và mất tích theo số liệu chính thức được công bố. Một số cư dân mạng khác cho biết, vụ sạt lở xảy ra vào khoảng 9h sáng tại khu vực rác xanh giữa đô thị và nông thôn, nơi có khu vực sầm ớt và trung tâm kinh doanh vật liệu xây dựng. Bình thường nơi đây có lưu lượng người và phương tiện rất đông. Họ cho rằng vào thời điểm xảy ra tai nạn, nhiều xe cộ vẫn lưu thông bình thường, cho thấy chính quyền không kịp phong tỏa tuyến đường hay sơ tán người dân trước khi thảng họa xảy ra. Một bình luận khác còn cho biết, gần hiện trường có khách sạn và nhà nghỉ, do đang trong kỳ nghỉ nên có khá nhiều khách lưu trú, và họ đều không kịp chạy thoát khi núi đổ sập. Trước khi vụ sạt lở xảy ra, một nữ tài xế tình cờ lái xe qua đoạn đường này, camera hành trình trên xe của cô đã ghi lại hình ảnh các tòa nhà dọc tuyến đường. Đến nay nhiều công trình xuất hiện trong video ấy đã bị đất đá nghiền nát, một số bị trôn vùi hoàn toàn, số khác bị hất thẳng xuống sông Âu Giang. Đây là đoạn ghi hình từ camera hành trình của tôi vào sáng nay, lúc 9h03 sáng, tôi vừa dừng xe lại đến 9h08, khu vực này bắt đầu sạt lở. Mọi người nhìn xem, lúc đó còn rất nhiều người ở hiện trường thấy không? Tất cả những chỗ này đều đã gặp nạn rồi, mọi người thấy không? Cô Kim Sa Loan, rồi cả cửa hàng phá bồng nữa. Những nơi đó đều bị phá hủy hết. Nhìn kia, ngay chỗ tấm biển quảng cáo màu đỏ phía bên kia, tất cả đều bị sàn bằng. Một cư dân mạng tự nhận là người địa phương bình luận, đến giờ vẫn chưa có thông báo mới về số lượng người thiệt mạng. Nhưng dù sao thì hai sảnh của nhà tăng lễ cũng đã không đủ chỗ. Nhà mẹ đẻ của tôi chỉ cách nhà tăng lễ khoảng 100m. Sau khi xem các đoạn video và đọc những bình luận lan truyền trên mạng, một số cư dân mạng suy đoán rằng số người thiệt mạng có thể khoảng 300-500 người, và cho rằng đây là một ước tính hợp lý. Ngoài ra, truyền thông nhà nước Trung Quốc đồng loạt đưa tin rằng vào khoảng 8 giờ sáng cùng ngày, trong lúc thực hiện công tác tuần tra thường lệ, nhân viên quản lý lưới điện cộng đồng đã phát hiện nhiều đá rơi bất thường từ vách núi và lập tức báo cáo lên cấp trên. Chính quyền địa phương sau đó nhanh chóng tổ chức sơ tán hơn 60 người dân sống ở khu vực lân cận. Đến 9 giờ 08 phút, khi công tác sơ tán vẫn đang được tiến hành, cả xương núi bất ngờ sụp đổ. Tuy nhiên, theo cư dân địa phương và các bình luận trên mạng xã hội, thông tin này không phản ánh đúng diễn biến thực tế. Theo lời kể của nhiều người dân, trước khi xảy ra vụ sạt lở, ngọn núi đã xuất hiện những dấu hiệu bất thường từ nhiều giờ trước. Một người dân địa phương tên Hầu Khai Vân cho biết ngay từ tối hôm trước, ông đã phát hiện phía sau nhà mình liên tục có đá vụt lằn xuống sườn núi, khiến ông lo lắng đến mức cả đêm không ngủ nổi. Khoảng 6 giờ sáng ngày 17 tháng 7, sau khi một người hàng xóm đi câu cá đêm trở về, ông đã rủ người này cùng lên núi kiểm tra. Tại đây, họ phát hiện trên sườn núi đã xuất hiện một vết nứt lớn rất rõ ràng. Ông lập tức chụp ảnh hiện trường và báo cáo cho cán bộ thôn, đồng thời đi gõ cửa từng nhà để thông báo cho hàng xóm nhanh chóng sơ tán. Sau đó, thôn làng tiếp tục báo cáo sự việc lên chính quyền cộng đồng. Mãi đến khoảng 8 giờ sáng, nhân viên quản lý lưới điện cộng đồng mới có mặt để tổ chức sơ tán người dân. Đến khoảng 9 giờ 07 phút, sườn núi bắt đầu sạt lở trên diện rộng. Ngoài ra, một số cư dân địa phương còn cho biết, sau đợt sạt lở đầu tiên, có nhiều người kéo đến xem, rồi ngọn núi lại tiếp tục sạt lở thêm lần nữa, và những người đứng xem đều bị trôn vùi. Nhiều cư dân mạng cũng đặt câu hỏi về cảnh ứng phó của chính quyền địa phương. Họ cho rằng trong khoảng thời gian gần 3 giờ đồng hồ, từ lúc phát hiện vết nứt đến khi núi đổ sập, các biện pháp kiểm soát hiện trường rõ ràng là chưa đầy đủ. Khu vực nguy hiểm không được phong tỏa hàng rào cảnh giới nghiêm một cách hiệu quả, cũng không thực hiện việc cưỡng chế sơ tán triệt đề. Vì vậy, nhiều người dân và các phương tiện đi ngang qua vẫn ở trong vùng nguy hiểm, dẫn đến thương vong đặc biệt nghiêm trọng khi thảm họa xảy ra. Vậy điều gì đã khiến cả sơn núi bất ngờ sụp đổ trên diện rộng? Muốn tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của thảm họa này, cần phân tích từ ba góc độ chính, địa hình, tấu tạo địa chất và điều kiện khí hậu. Trước hết là địa hình nguy hiểm với đặc điểm đầu nặng chân nhẹ. Chuyện Bành Thủy nằm trong khu vực dãy núi Vũ Lăng, nơi hai bờ sông Âu Giang, có địa hình núi non hiểm trở, khiến nhiều ngôi nhà buộc phải xây dựa lưng vào núi và sát mét vực. Sơn núi xảy ra sự cố lần này có độ dốc vượt qua 45 độ, thậm chí ở nhiều đoạn gần như dưỡng đứng. Ở đây cần phân biệt rõ hai khái niệm. Săn lở đất là hiện tượng đất đá trượt dốc theo mặt dốc, giống như trượt xuống một chiếc cầu trượt. Trong khi đó vụ việc ở Bành Thủy lần này là những khối đá khổng lồ tách khỏi sơn núi dốc đứng rồi rơi thẳng xuống dưới. Xét về mặt địa chất học, đây là một hiện tượng núi lở điển hình. Thứ hai là quá trình phong hóa kéo dài của khối đá. Khu vực này có nền địa chất chủ yếu là đá sa thạch, loại đá tuy cứng nhưng rất dễ nứt vỡ. Do các khối đá ven sông phải phơi lộ trong môi trường tự nhiên suốt thời gian dài, chúng đã bị phong hóa nghiêm trọng, bên trong từ lâu đã xuất hiện vô số khe nứt. Sau vụ sụp đổ, trên mặt đất thẳng đứng còn sót lại có thể quan sát thấy sự khác biệt rõ rệt về màu sắc giữa các lớp đá. Đây chính là dấu vết của các khe nứt cấu trúc đã tồn tại từ lâu. Cuối cùng là tác động khắc nhiệt của sự chuyển đổi đột ngột từ mưa lớn sang nắng nóng. Trước khi xảy ra thảm họa, khu vực này liên tục hứng chịu những trận mưa lớn. Nước mưa thấm theo các khe nứt vào sâu trong lòng núi, không chỉ làm tăng trọng lượng của khối đất đá mà còn làm mềm và bôi trờn các lớp địa chất yếu phía dưới, tạo ra lực đẩy hướng sang ngoài. Ngay sau đó thời tiết đột ngột chuyển sang nắng giáo. Nên nhiệt độ cao kéo dài khiến lớp đá bề mặt nhanh chóng mất nước, co ngót và biến dạng. Sự tác động luân phiên giữa giai đoạn được nước mưa bôi trơn, dễ trượt và giai đoạn khô nóng làm đá co ngót, nước vỡ liên tục tạo ra ứng xuất bên trong khối núi. Cuối cùng, quá trình này trở thành giọt nước chàn ly, khiến toàn bộ sườn núi sụp đổ dữ rồi. Điều đáng lưu ý là địa hình và điều kiện địa chất của bành thủy cũng là hình mẫu địa hình của nhiều khu vực dọc lưu vực sông Trường Giang. Vì vậy, ngay hôm nay, khi thảm họa xảy ra, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc phối hợp với các cơ quan phụ trách thủy lợi, ứng phó khẩn cấp và các đơn vị liên quan, đã khẩn trương triển khai chiến dịch kiểm tra, giả soát nguy cơ thiên tài địa chất trên phạm vi toàn quốc. Trong kế hoạch này, khu vực hồ chứa Tam Hiệp được xác định là trọng tâm ưu tiên hàng đầu. Bộ Tài chính Thiên nhiên Trung Quốc nhấn mạnh rằng cần phải tiến hành gia soát toàn duyện đối với các khối đá nguy hiểm và các điểm sạt lở có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vận hành của công trình Tam Hiệp, thậm chí đe dọa an toàn giao thông đường thủy trên sông Trường Giang. Trong văn bản chỉ đạo, cơ quan này đặc biệt đề cập đến ba thuật ngữ chuyên môn hết sức nhạy cảm, gồm ta lui rớt cao tại các khu tái định cư, sạt lở bờ hồ chứa và sự suy thoái của khối đá nền. Đằng sau ba thuật ngữ kỹ thuật này là nguy cơ sinh tồn mà hàng triệu người dân tái định cư trong khu vực hồ chứa Tam Hiệp đang phải đối mặt. Trên thực tế, chỉ một tuần trước khi xảy ra vụ sạt lở ở Bành Thủy, tức ngày 10-7, Sở Tài nguyên Thiên nhiên tỉnh Hồ Bắc phối hợp với Cục Khí tượng tỉnh Hồ Bắc đã đưa ra cảnh báo thiên tài địa chất. Thông báo cảnh báo nêu rõ rằng trong khoảng thời gian từ 20h ngày 10-7 đến 20h ngày 11-7, khu vực lõi của hồ chứa Tam Hiệp cùng các địa phương như thành phố Thập Yển và thành phố Hàm Ninh, những nơi dự báo có mưa lớn, sẽ đối mặt với nguy cơ rất cao xảy ra các thảm họa địa chất như sụp đổ núi đá, sạt lở đất và lũ mùn đá, đồng thời yêu cầu các địa phương tăng cường các biện pháp phòng ngừa trọng điểm. Thảm kịch ở huyện Bành Thủy chỉ là phần nổi của tàng băng chìm trong bức tranh rộng lớn hơn về các nguy cơ địa chất tại toàn bộ khu vực đại hồ chứa Tam Hiệp. Khi mở rộng góc nhìn từ đống đổ nát bên bờ sông Âu Giang ra toàn bộ khu vực hồ chứa, người ta sẽ phải đối mặt với một con số đáng lo ngại. Dọc hơn 600 km, hai bờ hồ chứa hiện tồn tại trên 7.000 điểm sạt lở và khối đá nguy hiểm, được ví như những quả bom hẹn giờ, địa chất có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Ông Vương Duy Lạc, chuyên gia thủy lợi nổi tiếng, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng, ngay từ trước khi dự án đập Tam Hiệp được khởi công, nhiều học giả và chuyên gia địa chất đã nhiều lần cảnh báo về điều kiện địa chất hết sức phức tạp của khu vực hồ chứa. Ông Lục Khâm Hải, một chuyên gia từng tham gia giai đoạn thiết kế ban đầu của dự án Tam Hiệp, sau thời gian học tập và làm việc tại Hoa Kỳ, đã từng nêu ra 10 lý do phản đối việc xây dựng con đập. Một trong những lập luận quan trọng nhất của ông là, khu vực hồ chứa Tam Hiệp có cấu trúc địa chất cực kỳ phức tạp, với vô số điểm có nguy cơ sạt lở và sụp đổ núi đá. Đồng thời, nơi đây cũng thường xuyên xảy ra mưa lớn. Nếu động đất, mưa cực lớn và sạt lở cùng xảy ra và tác động lẫn nhau, hậu quả có thể trở thành một thảm họa đặc biệt nghiêm trọng. Ông Hầu Học Dục, một chuyên gia lão thành khác trong lĩnh vực sinh thái học, cũng từ chối ký vào báo cáo đánh giá tính khả thi của dự án Tam Hiệp. Ông đã viện dẫn vụ đại sạt lở thị trấn Tân Than xảy ra sau khi hồ chứa đập các châu tích nước vào những năm 1980 để minh chứng cho những rủi ro nghiêm trọng mà các hồ chứa lớn có thể gây ra. Trong vụ sạt lở này, hàng chục triệu mét khối đất đá đã đổ xuống chỉ trong trước mắt. Không chỉ san phẳng hoàn toàn thị trấn Tân Than vốn đông đúc, mà lượng đất đá lao xuống sông Trường Giang còn tạo nên những đợt sóng cao hơn 30 mét, đủ sức lật úp toàn bộ tàu thuyền ở bờ đối diện. Tuy nhiên, những lời cảnh báo đó đã không được ông phó trưởng ban nhóm chỉ đạo thẩm định dự án tam hiệp, kiêm Tổng Phụ trách Kỹ thuật, khi ấy là ông Phan Gia Tranh to trọng. Trong báo cáo tổng hợp về công tác thẩm định dự án tam hiệp, ông Phan Gia Tranh cho rằng bờ hồ chứa tam hiệp an toàn, vững chắc và ổn định. Số điểm có nguy cơ sạt lở hoặc sụp đổ núi đá, nhiều nhất cũng chỉ có khoảng hơn 100 điểm, còn phần lớn bờ hồ đều ổn định và không có vấn đề đáng lo ngại. Sau đó trong báo cáo Trình Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc, Phó Thủ tướng Châu Gia Hoa, khi đó còn đánh giá mức độ rủ ro thấp hơn nữa, ông cho rằng phần lớn bờ hồ đều là đá cứng, kết cấu ổn định, không tồn tại nguy cơ lớn, nếu có một vài điểm sạt lở thì cũng nằm cách rất xa đập tam hiệp. Điều đó không gây ra mối đe dọa đáng kể đối với công trình. Tuy nhiên, khi dự án tam hiệp tiếp tục được triển khai, đặc biệt khi hồ chứa bắt đầu tích nước số lượng các điểm sạt lở và khối đá nguy hiểm đã không ngừng gia tăng. Từ 104 điểm được nêu trong báo cáo thẩm định ban đầu, con số này nhanh chóng tăng lên 700 điểm, rồi hơn 2.000 điểm, và đến nay được cho là đã vượt quá 7.000 điểm. Ngay mùa tăng 6 năm 2003, sau khi đập tam hiệp hoàn thành và hồ chứa bắt đầu giai đoạn tích nước thử nghiệm lên cao công trình 135 mét, chỉ hơn một tháng sau, vào ngày 13 tháng 7, huyện Tỷ Quy, tỉnh Hồ Bắc đã xảy ra vụ đại sạt lở nền đá Thiên Tướng Bình, một trong những thảm họa điện chất gây chấn động trong và ngoài Trung Quốc. Khoảng 24 triệu mét khối đá đã đổ xuống, khiến 24 người thiệt mạng và hơn 1.000 người mất nhà cửa. Trước thực tế đầy đau thương đó, nhiều chuyên gia Trung Quốc từng ủng hộ đập tam hiệp, không những không suy ngẫm và xem xét những sai sót nghiêm trọng trong báo cáo thẩm định, mà thay vào đó lại vội vàng đưa ra lý thuyết tái tạo bờ hồ để che đậy sự thật. Họ tuyên bố rằng sau khi hồ chứa đẩy nước, bờ hồ sẽ tự định hình lại và độ dốc sẽ ổn định sau 3-5 năm, ngay cả đối với một công trình quy mô lớn cực kỳ phức tạp như đập tam hiệp. Sau khoảng 10 năm vận hành, các khối đá nguy hiểm và các điểm sạt lở sẽ hoàn tất quá trình tự tái tạo, và cuối cùng toàn bộ khu vực sẽ dần trở lại trạng thái ổn định. Thế nhưng trước thời gian, mọi lời dối trá cuối cùng đều sẽ bị phơi bầy, kể từ khi hồ chứa tam hiệp bắt đầu tích nước vận hành thử lần đầu vào năm 2003 đến nay, đã tròn 23 năm. Ngay cả nếu chỉ tính từ năm 2008, khi hồ chứa lần đầu tiên nâng mực nước lên mức thiết kế cuối cùng là 175 mét, thì cũng đã 18 năm trôi qua. Nhưng thực tế mà chúng ta chứng kiến lại hoàn toàn tránh ngược với những gì từng được khẳng định. Bờ hồ trong khu vực hồ chứa tam hiệp không những không dần ổn định theo thời gian, mà ngược lại còn giống như một ông lão già nua đang ở những năm tháng cuối đời. Các thảm họa địa chất bùng phát ngày càng thường xuyên hơn, còn mức độ rủi ro của thảm họa cũng không ngừng gia tăng qua từng năm. Vậy tại sao những sườn núi vốn trông có vẻ yên bình trước đây lại trở nên bất ổn và dữ dội đến như vậy, sau khi hồ chứa được xây dựng? Câu trả lời nằm trong một chiến lược vận hành cốt lõi của công trình tam hiệp, được gọi là tích nước trong, xả nước đục. Để giải quyết vấn đề bồi lắng phù sa, vốn được xem là mối đe dọa nghiêm trọng đối với tuổi thọ của hồ chứa, đập tam hiệp áp dụng cơ chế điều tiết mực nước một cách linh hoạt. Vào mùa lũ, nhằm xả lượng nước đục mang theo cối lượng lớn bùn cát xa khỏi hồ, mực nước được hạ xuống còn 145 mét so với mực nước biển. Đến khi mùa lũ kết thúc và bước vào mùa cạn, để phục vụ phát điện cũng như đảm bảo giao thông đường thủy, mực nước lại được nâng lên 175 mét. Cơ chế điều tiết tưởng chứng rất hợp lý này lại vô tình tạo ra dọc hai bên bờ hồ một vùng giao động mực nước, còn gọi là vùng suy thoái, với độ tranh lệch thẳng đứng lên tới 30 mét do con người tạo ra. Trong giải đất cao khoảng 30 mét này, khối đất đá ven hồ phải liên tục trải qua một chu kỳ khắc nghiệt suốt bốn mùa trong năm, lúc thì bị nước ngập trong thời gian dài, khi thì lại phơi mình dưới nắng nóng. Các nhà địa chất phát hiện rằng sự luân phiên giữa ẩm ướt và khô hạng như vậy gây ra một trạng thái suy thoái vật liệu cực kỳ nghiêm trọng đối với đá. Những khối đá vốn rất rắn chắc sau nhiều năm liên tục bị ngâm nước rồi phơi nắng, các khe nước bên trong ngày càng mở rộng, cường độ chịu lực suy giảm nhanh chóng và dần trở nên giòn yếu như một chiếc bánh quỳ xốp. Điều đáng lo ngại hơn là phần bị suy yếu thường chính là phần chân của khối đá. Một khi phần chân đã bị nước sông làm mềm và sụp đổ, hàng chục triệu tấn đá ở phía trên sẽ mất đi điểm tựa và có thể đồng loạt đổ ập xuống mặt sông. Đối mặt với tình trạng suy thoái bờ hầu chứa, ngày càng nghiêm trọng và khó khắc phục này, các kỹ sư điện chất đã đề xuất nhiều viện pháp gia cố. Họ khoan sâu vào phần chân của khối đá đã bị suy yếu để bơm bê tông cốt thép, đồng thời đóng các ngheo dự ứng lược dài hàng chục mét vào phần giữa và phần trên của sườn núi, nhằm dùng thép và bê tông khâu vá, cố định lại những khối núi đã bị nứt vỡ. Lấy ví dụ dự án xử lý khối đá nguy hiểm tiễn xuyên động tại Thôn Vọng Hà, viện Vô Sơn, thành phố Trùng Khánh, để ngăn chặn nguy cơ sạt lờ núi, các kỹ sư đã đầu tư rất lớn, sử dụng bê tông Mark C-30, cọc neo có đường kính 150mm và neo dự ứng lược hạng nặng có sức chịu tải tới 2.000 kN để gia cố sườn núi. Tại đập bạch hạc tham trên sông Kim Sa, các kỹ sư thậm chí còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo để điều chỉnh màu sắc bề mặt của các công trình gia cố bằng bê tông, giúp chúng hòa lẫn với màu sắc của vách đá tự nhiên, nhằm giảm bớt sự lộ rõ của hàng loạt hạng mục gia cố chảy khắp sườn núi. Các chuyên gia điện chất ước tính rằng chi phí trung bình để gia cố mỗi km bờ Hồ Chứa lên tới khoảng 100 triệu nhân dân tệ. Trong khi đó, tổng chiều dài đường bờ của Hồ Chứa-Tam Hiệp lên tới hơn 5.000 km, ngay cả khi chỉ xử lý những đoạn đường đánh giá là có nguy cơ cao nhất, tổng mức đầu tư cần thiết vẫn sẽ là một con số khổng lồ, gần như không có giới hạn. Tổng mức đầu tư xây dựng công trình Tam Hiệp đã được Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc Trung Quốc phê duyệt là 57,1 tỷ nhân dân tệ. Chỉ riêng chi phí xử lý gia cố bờ Hồ Chứa cũng cho là ít nhất tương đương với việc xây dựng thêm một công trình Tam Hiệp nữa. Tuy nhiên, các kỹ sư địa chất cũng cho rằng nếu không tiến hành gia cố bờ Hồ Chứa-Tam Hiệp, chỉ trong tương lai, chi phí phải bỏ ra để khắc phục hậu quả sẽ còn lớn hơn rất nhiều. Ông Vương Duy Lạc cho biết, nếu Đảng Cộng sản Trung Quốc nói sự thật cho người dân Trung Quốc biết, thì rất nhiều việc sẽ không thể thực hiện được, vì vậy họ buộc phải che giấu sự thật. Nếu người dân Trung Quốc đều theo đuổi sự thật, thì rất nhiều thảm họa của Trung Quốc đã có thể tránh được. Thế nhưng, vì lợi ích của Đảng và vì mục đích chính trị, rất nhiều trí thức và rất nhiều chuyên gia đã chỉu theo lợi ích của các nhóm quyền lực đó, nên họ không nói ra sự thật. Họ chỉ dùng một vài thủ thuật về mặt ngôn từ hoặc định nghĩa để che đậy bản chất vấn đề, từ đó khiến sự thật bị che lấp. Điều đáng sợ nhất là ở Trung Quốc hiện nay, những chuyên gia này hầu như không phải chịu bất kỳ sự truy cứu trách nhiệm nào. Không ai điều tra xem trước đây họ đã từng phát biểu những gì, cũng không ai yêu cầu họ phải chịu trách nhiệm về những lời mình đã nói. Hơn nữa, ngày nay khi các chuyên gia lên tiếng, phần lớn đều phát biểu dưới hình thức ẩn danh. Vì thế người ta cũng không biết rốt cuộc những phát biểu đó là của chuyên gia nào. Trong khoảng 2-3 năm trở lại đây, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc đã triển khai các dự án gia cố khẩn cấp tại nhiều đoạn dọc dòng chính sông Trường Giang trong khu vực Hồ Chứa Tam Hiệp, nơi được đánh giá có nguy cơ xảy ra sạt lở. Mục tiêu của dự án này là ngăn chặn những sự cố có thể gây hậu quả thảm khốc đối với hoạt động vận tải đường thủy trên sông Trường Giang. Các công trình gia cố chủ yếu tập trung tại hẻm núi Cù Đường và hẻm núi Vu Hiệp. Đến nay, thời điểm đã bước sang năm 2026, được xem là năm mở đầu có ý nghĩa chiến lược đối với kế hoạch năm năm lần thứ 15 của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Cả tập đoàn Tam Hiệp lẫn chính quyền các địa phương trong khu vực đều liên tục nhấn mạnh đến khái niệm an toàn, tuy nhiên đối lập với an toàn lại chính là rủi ro. Chẳng hạn, tập đoàn Tam Hiệp đề ra mục tiêu bảo đảm 10 an toàn lớn, mà mặt đối lập của chúng chính là 10 rủi ro lớn, trong đó có rủi ro địa chất tại khu vực Hồ Chứa. Tương tự, trong nội dung về 6 rủi ro lớn do chính quyền địa phương tại khu vực Hồ Chứa Tam Hiệp đề cập, an toàn vận hành và rủi ro địa chất cũng được xem là những vấn đề trọng tâm. Bất kể các cơ quan, chức năng diễn đạt theo cách nào, thì trong nhiều thập kỷ tới, nguy cơ xảy ra các thảm họa địa chất tại khu vực Hồ Chứa Tam Hiệp vẫn là một thách thức nghiêm trọng, không thể né tránh. Vụ sụp đổ của 18.000 mét khối đá tại huyện Bành Thủy, cùng với những thông tin về thương vong được cho là đã bị che giấu, đã dóng lên hồi chuông cảnh báo đối với hàng triệu cư dân sinh sống trong khu vực Hồ Chứa Tam Hiệp. Đặc biệt, khi mưa lớn, lũ lụt kết hợp với các hiện tượng sạt lở, thậm chí động đất do Hồ Chứa gây ra, tạo thành những thảm họa tổng hợp có sức tàn phá rất lớn, thì chúng sẽ trực tiếp đe dọa sự an toàn của đô thị tái định cư gần đó. Thậm chí, điều này có thể buộc một bộ phận lớn cư dân trong khu vực phải đối mặt với viện cảnh di rời, tái định cư lần thứ hai đầy khó khăn. Cảm ơn quý vị đã theo dõi chương trình của chúng tôi. Những góp ý của quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng đừng quên theo dõi Khán Trung Quốc trên hai nền tảng, Youtube và Kanchingua. Túy Trang và Khán Trung Quốc xin chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại!