7 Bài Học Xương Máu Về Sức khỏe Người Qua Tuổi 60 Tuyệt Đối Không Bỏ Qua

Nhiều người sau tuổi 60 không hề yếu đi vì sống buông thả. Ngược lại, họ yếu đi trong lúc vẫn sống rất đàng hoàng, rất nề nếp và rất đúng như những gì họ từng tin. Bạn có bao giờ tự hỏi, mình vẫn ăn uống cẩn thận? Cữ chiều chẳng dám ăn no, sáng nào cũng xỏ dày ra đi bộ đúng giờ. Kiêng khem đủ thứ mỡ màng, thuốc men uống đều đặn trả sót bữa nào. Thế nhưng cơ thể vẫn cứ dệu dã dần đi. Mình hay chép miệng an ủi nhau bằng một câu cửa miệng quen thuộc. Giả rồi thì nó thế, nè thì nhẹ đầu thật. Chấp nhận tuổi già cũng là một cách để tâm an. Nhưng thực ra, có những thứ không nên gom hết vào hai chữ tuổi già một cách dễ dãi như vậy. Đôi khi, điều làm chúng ta mệt mỏi nhất xuống sức nhanh nhất lại không đến từ sự lơ là hay phá sức. Nó đến từ việc mình quá tin vào những thói quen cũ và đang áp dụng nó cho một cơ thể đã bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác. Cái cơ thể năm 40 tuổi có cách vận hành riêng. Và cái cơ thể năm 60, 65 tuổi lại có một luật chơi hoàn toàn mới. Mình giữ thói quen cũ, nhưng cơ thể thì đã thay luật từ bao giờ rồi. Hôm nay, chúng ta ngồi lại với nhau như những người trong nhà rót một chén trà ấm. Không phải để kể lệ chuyện ốn đau hay dọa dẫm nhau về bệnh tật. Chúng ta ngồi đây để nhìn lại những vệt nứt rất nhỏ trong nếp sống hàng ngày. Có bảy bài học, bảy sự thay đổi mà nhiều khi người ta chỉ kịp nhận ra khi đã phải đánh đổi bằng những ngày nằm viện. Hoặc những cơn đau dai rằng lặp đi lặp lại không dứt. Chúng ta đi vào bài học đầu tiên, nhìn lại mâm cơm của mình một chút. Bài học thứ nhất, cạm bẫy của hai chữ thanh đàng. Ở cái tuổi này, đi khám về, cầm tờ kết quả xét nghiệm trên tay. Mười người thì chín người, có một vài chỉ số hơi chạch chạc. Người thì mỡ máu hơi cao, người thì đường huyết mấp mé. Người thì acid uric dục dịch, đe dọa xương khớp. Thế là bác sĩ dặn về nhà ăn uống cẩn thận. Kiêng khen. Và thế là mâm cơm của mình bắt đầu thay đổi, từ chỗ ăn uống bình thường. Mình chuyển sang một chế độ mà mình tự cho là sạch và lành nhất. Ăn thanh đàng. Sáng ăn bát cháo hoa, hay lưng bát bún không thịt. Trưa đĩa rau muống luộc, vài bìa đậu phụ. Chấm chút xỉ dầu, có thì thêm gắt cá kho dục. Tối lại bắt canh rau, mót với quả cà. Mình sợ thịt lợn, vì sợ mỡ. Mình e rè thịt bò, vì sợ gút. Mình bỏ quá trứng, vì sợ cholesterol. Mình ăn uống nhạt nhẽo đi. Bụng dạ thấy nhẹ nhàng hẳn, tiêu hóa có vẻ chôn chu. Và mình tự tin rằng, mình đang bảo vệ thành mạch máu. Bảo vệ lá gan, quả thận rất tốt. Nhưng bạn thử để ý xem, có phải dạo này. Mỗi lần xách cái làn đi chợ về. Mới đi từ cổng vào bếp, mà tay đã mỏi dã rời. Có phải lúc với tay lên gác xếp lấy cái nồi áp xuất. Cánh tay tự dưng dung dung, không còn lực như trước. Hay rõ nhất là lúc ngồi nhặt rau ở cái ghế thấp ngoài sân. Lúc đứng lên, phải chống hai tay vào đầu gối. Lấy đà mãi mới đứng thẳng lên được. Mà hai cái bắp đùi nó cứ buồn rộn. Mình lại đổ tại. Chắc dạo này xương khớp kém, thoái hóa rồi. Nhưng thật ra, sự thật nó nằm ở chỗ khác. Nó không chỉ là chuyện của xương. Mà nó là chuyện của cơ bắp khi chúng ta bước qua tuổi 60. Cơ thể con người có một cơ chế rất âm thầm. Gọi là sự mất cơ do lão hóa. Cứ mỗi năm, những bó cơ bắp chắc nệt ngày xưa, nó lại eo đi một chút. Nhão xa một chút, mà cơ bắp lại được xây lên từ đâu? Từ đạm, từ thịt, từ cá, từ tôm, từ trứng. Khi mình ăn quá thanh đạm, kiên khem gắt rau quá mức. Cơ thể không nhận đủ chất đạm để nuôi dưỡng và duy trì các cối cơ. Mà cơ thể mình nó khôn lắm. Khi nó thiếu năng lượng, thiếu đạm trong máu để hoạt động. Nó sẽ tự động rút đạm từ chính cơ bắp của mình ra để xài tạm. Nói một cách dễ hiểu. Là mình đang vô tình để cơ thể tự ăn mất cơ bắp của chính mình vì cái mâm cơm quá đổi thanh đạm kia. Hậu quả là gì? Lớp cơ bắp vốn là cái áo giáp bảo vệ xương khớp ngày càng mỏng đi. Khi cơ yếu, toàn mộ trọng lượng cơ thể và những cố va chạm khi đi lại. Bưng bê sẽ rội thẳng vào không xương và các khớp hối, khớp lưng lâu dần. Không đau mới là lạ. Chân tay yếu ớt, phản xạ chậm đi. Đi đường lỡ bước hụt một cái là cơ không đủ sức gồng lại để giữ thăng bằng. Rất dễ ngã. Mà ở tuổi này, ngã là một câu chuyện cực kỳ rắc rối. Thế nên, thanh đạm không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn đạm động vật. Mình ăn ít thịt mỡ đi là đúng. Nhưng vẫn phải duy trì đủ thịt nặng. Ước gà, cá, tôm, trứng luộc. Đừng để nỗi sợ bệnh lý tim mạch đẩy mình vào một cái bẫy khác. Cái bẫy của sự suy mòn thể lực. Cơ thể người già cần năng lượng và chất liệu để tu sửa mỗi ngày. Ăn uống nhẹ bụng là tốt, nhưng nhẹ bụng mà chân tay buồn rùn. Đi không vững thì đó là một tín hiệu báo động từ bên trong rồi. Sang đến bài học thứ hai. Chuyện ăn xong rồi, bây giờ nói đến chuyện tập. Bài học này nói về một niềm tin mà hầu như ai trong chúng ta cũng giữ rất chặt. Phải dáng vận động cho toát mổ hôi thì mới khỏe. Năm giờ sáng. Đi ra mấy khu công viên hay dọc những con đường ven hồ. Bạn sẽ thấy rất đông các ông, các bà. Các bác đang đi bộ, tập thể dục. Nhịp sống rất nhộn nhịp, vui vẻ. Tiếng dày thể thao lẹt quẹt, tiếng nói cười rôm rà. Điều đó cực kỳ đáng quý, nhưng ẩn đằng sau sự trang trí đó. Đôi khi lại là một sự bào mòn âm thầm. Có một chị quen, năm nay 65. Sáng nào cũng cố đi, cho đủ vạn bước chân. Vì nghe người ta bảo đi bộ 10.000 bước một ngày mới thọ. Đi được chừng 3-4 vòng hồ là đầu gối bắt đầu mỏi. Hai gót chân ê bút, nhưng chị vẫn tặc lưỡi. Dán thêm vòng nữa cho nó dán gân dãn cốt. Cho tát hẳn mổ hôi ra độc tố, nó mới thoát ra ngoài. Đau tí chắc do chưa vào quần. Đi lúc nữa cơ nó nóng lên là hết. Và quả thật, lúc đi thì có vẻ bớt đau thật. Nhưng về đến nhà, ngồi nghỉ độ nửa tiếng. Đầu gối bắt đầu cứng lại, nhức mỏi từ tận trong ống xương nhức ra. Tối đến nằm ngủ, cái chân nó cứ buồn bực. Cắn dứt, phải xoa dầu chàm xoa bóp mãi mới chợt mắt được. Cái sai lầm ở đây không nằm ở việc tập thể dục. Mà nằm ở hai chữ sáng sức và nhầm lẫn cơn đau. Lúc còn trẻ, mình đau mỏi cơ bắp do làm việc nặng. Mình dáng vận động một chút cho máu huyết lưu thông. Cơ bắp nó sẽ nhả ra và hết nhứt. Mình mang cái kinh niệm đó áp dụng cho tuổi 60. Nhưng ở tuổi này, cái đau ở đầu gối, ở mặt cái chân, ở thắt lưng. Nhiều khi không phải là tây mỏi cơ bắp bình thường. Mà nó là tiếng kêu cứu của ruộng khớp. Ruộng khớp của mình nó giống như cái miếng cao su đẹp giữa hai đầu xương. Trải qua mấy chục năm gánh vác cơ thể. Miếng cao su ấy nó mòn đi nhiều rồi, mỏng dính. Thậm chí có chỗ sách nát lộ cả xương bên trong. Điều nguy hiểm nhất là gì? Là bản thân cái lớp ruộng khớp ấy, nó không có dây thần kinh cản xác. Nên khi nó bắt đầu mòn, nó không báo cho mình biết. Đến lúc mình cảm thấy đau nhất, tức là xùn đã mòn rất sâu. Hai đầu xương đã bắt đầu lục khục cọ xác trực tiếp vào nhau rồi. Thế mà lúc đó mình lại ráng, mình đi bộ cố sức. Mình vung tay vung chân thật mạnh, mình đứng xoay khớp gối rào rào. Mỗi bước chân ráng sức lúc đó, không khác gì mình lấy tờ giấy rác đánh mạnh vào chỗ xương đang bị chảy sức. Mổ hôi vã ra, độc tố chưa biết thải được bao nhiêu. Nhưng xùn khớp thì tổn thương không thể hồi phục được nữa. Cơ thể chúng ta ở tuổi này cần vận động. Nhưng là vận động để duy trì sự linh hoạt. Chứ không phải vận động để phá kỷ lục hay ép xác. Nếu đi bộ thấy đau gối, hãy dừng lại. Chuyển sang đạp xe nhẹ nhàng hoặc bơi lội. Hoặc tập dưỡng sinh trên mặt phẳng mềm. Đừng tin vào cái máy đếm bước chân trên điện thoại. Nó là máy móc, nó không biết bạn đang đâu ở đâu. Hãy nghe cái đầu gối của mình. Cơ thể không đòi hỏi bạn, phải hoàn hảo. Nó chỉ cần bạn đối xử với nó nương nhẹ và hiểu biết hơn thôi. Đừng vì tiếc một buổi tập. Vì cố chạy theo phong trào, mà bắt đôi chân phải gánh một hình phạt quá sức. Đó là chuyện ăn, chuyện tập ban ngày. Khi ánh mặt trời còn lên, mình còn tỉnh táo để điều chỉnh. Nhưng khi đêm xuống, khi vạn vật yên tĩnh lại. Có những cuộc chiến âm thầm khác lại bắt đầu. Có những người ban ngày ăn đúng, tập đúng. Nhưng cứ đến đêm là lại tự nảy tinh thần mình vào một cái vòng luẩn quẩn. Vậy điều gì đang xảy ra trong giấc ngủ của tuổi 60? Tại sao càng khao khát một giấc ngủ sâu, ta lại càng thao thức? Chúng ta bước sang bài học thứ 3. Một câu chuyện thường xuyên diễn ra khi cánh cửa phòng ngủ đã khép lại. Bài học về nỗi ám ảnh mang tên Giấc ngủ đủ 8 tiếng. Có bao giờ bạn rơi vào cảnh thế này chứ? Đồng hồ điểm 11 giờ đêm, bạn cẩn thận tắt đèn. Lên giường, kéo chăn đắp ngang ngực. Nhắm mắt lại và nhủ thầm phải ngủ thôi. Không mai lại mệt, nhưng 15 phút trôi qua. Rồi nửa tiếng, rồi một tiếng. Mắt nhắm tịt, nhưng đầu óc thì tỉnh táo lạ thường. Bạn xoay sang trái, trở sang phải. Nghe rõ cả tiếng cỏi xe tít tít ngoài đường lớn vọng vào. Nghe cả tiếng tích tắc của các đồng hồ treo tường. Và rồi sự lo lắng bắt đầu xuất hiện. Chết thật, hơn 12 giờ rồi mà chưa ngủ được. Mai lại đau đầu cho mà xem. Người ta bảo người già mất ngủ là dễ suy nhược. Đột quỷ lắm. Càng nghĩ, bạn càng sợ, càng sợ. Bạn càng ép mình phải nằm y yên trên giường. Nhắm nghiền mặt lại, cố gắng đếm cửu, cố gắng hít thở sâu. Bạn tự biến cái giường ngủ thành một mặt trận. Và việc đi vào sớt ngủ trở thành một nhiệm vụ bắt buộc phải hoàn thành. Mình vẫn giữ một niềm tin từ thời trẻ. Đó là một ngày phải ngủ đủ 7 đến 8 tiếng, thì mới gọi là khỏe mạnh. Mới là người bình thường, khổ nỗi. Tuổi tác đó lại thay đổi luôn cả cái nghiệp sinh học của cơ thể. Khi bước qua tuổi 60, cấu trúc giấc ngủ của chúng ta không còn như trước nữa. Những pha ngủ sâu ngắn lại thay vào đó là những giấc ngủ nông. Dễ bị giật mình bởi một tiếng động nhỏ hay cảm giác buồn tiểu. Cơ thể bạn thực chất không còn đòi hỏi một giấc ngủ dài miên man 8 tiếng đồng hồ như cái thời 30 tuổi đi làm quần quật cả ngày. Đôi khi, nó chỉ cần 5, 6 tiếng, nhưng chất lượng là đủ để hổi phục. Thế nhưng, chính cái khao khát phải ngủ đủ 8 tiếng lại đang âm thầm, làm hại tinh thần của chúng ta. Khi bạn nằm tràn trọc trên giường mà không ngủ được, sự lo âu và bực bội sẽ kích thích cơ thể tiết ra một loại hormone gọi là cortisol, một chất gây căng thẳng. Nó làm tim đập nhanh hơn một chút, mạch máu co lại một chút, và thần kinh thì căng như dây đàn. Bạn nằm đó, thân xác thì bất động, nhưng thần kinh thì đang chạy marathon vì lo sợ mất ngủ. Và đó mới chính là thứ vắn kiệt sức lực của bạn vào sáng hôm sau. Chứ không phải do việc bạn ngủ ít đi 1, 2 tiếng. Nếu sau 20 phút nằm trên giường mà thấy mắt vẫn trong trong, đầu óc vẫn miên man suy nghĩ, thì đừng dáng nằm ép mình nữa. Lời khuyên thật lòng lại tung chăn ngồi dậy. Đi ra khỏi phòng ngủ, bật một ngọn đèn vàng nhẹ nhẹ ở phòng khách, uống một ngụm nước ấm, lật vài trang sách, hoặc ngồi xoa, bóp tay chân một chút. Chờ đến khi nào hai mí mắt nó chịu xuống. Cảm giác buồn ngủ thật sự kéo đến, thì hãng quay lại giường. Đừng gắn chặt cái giường với sự lo âu. Hãy chấp nhận rằng, ở tuổi này, giấc ngủ nó giống như một người bạn già đỏng đành. Mình càng ép, nó càng tránh, mình thả lòng, tự nhiên nó sẽ đến. Chuyện giấc ngủ là chuyện của riêng mình trong đêm tối. Nhưng đến sáng hôm sau, bước ra cửa, đi uống chén nước chè với bà con tổ dân phố, hay nói chuyện điện thoại với mấy người bạn già, mình lại dễ rơi vào một cái bẫy khác, ổn ảo hơn, và cũng nguy hiểm không kém. Đó là bài học thứ tư. Hội chứng đơn thuốc chuyển tay và niềm tin mù quáng vào chữ thuốc bổ. Tuổi này, thế gặp nhau, là câu chuyện thế nào cũng xoay quanh chữ bệnh. Ông thì dạo này hay đau nhức mỏi lưng. Bà thì than đêm qua trào ngược dạ dày không ngủ được. Chị kia thì sầu sĩ, vì chỉ số đường huyết tháng này tự nhiên lại vọt lên. Thế là bắt đầu chia sẻ kinh nghiệm. Bác uống cái loại nấm linh chi này đi. Con dâu tôi sách tay biên hàn về tốt lắm. Uống nhẹ cả người. Bà bị khớp à. Ra cổng chợ mua cái lá này về sắc uống. Ông nhà tôi uống ba ấm, là đi lại phe phe. Hay tôi đang uống cái viên mổ não này. Hoạt thuyết sáng khoái lắm. Ông mua một lọ mà dùng. Mình nghe mùi tai quá. Toàn người thật việc thật. Toàn người quen của mình uống thấy tốt, thì giới thiệu. Hơn nữa. Tâm lý chung là, nghĩ mấy thứ này toàn nguồn gốc thực vật. Toàn thảo dược. Toàn là thuốc bổ. Thì cùng lắm. Là vô thường vô phạm. Không bổ ngang thì cũng bổ dọc. Uống thêm vào chỉ có tốt, chứ làm sao mà hại được. Và thế là, trên mặt bàn nhà mình bắt đầu xuất hiện đủ loại chai lọ. Sáng uống thuốc huyết áp của bệnh viện cấp. Chưa làm một cốc nước lá sắc, theo lời bà hàng xóm chỉ. Chiều lại uống thêm viên bổ não. Tối làm thêm viên sụn cá mập con cháu biếu. Mình tặc lưỡi. Cơ thể dạo này kém. Thôi thì bồi bổ được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Nhưng bạn có để ý không? Nhiều khi uống đủ thứ thuốc bổ vào. Người chưa thấy khỏe ra đâu, mà tự dưng lại thấy đầy bụng. Ẩm ại, ăn không tiêu, miệng lúc nào cũng đắng ngắt. Có người đi tiểu, thấy nước tiểu sập màu hơn. Mần ngứa nổi lên dâm gian khắt người. Thật ra, cơ thể mình nó không phải là một cây túi rỗng, để mình cứ ném gì vào cũng được. Tất cả những gì mình uống vào, dù là thuốc tây y, thuốc nam, lá cây đun sôi, hay thực phẩm chức năng đắt tiền, cuối cùng đều phải đi qua hai cái nhà máy lọc của cơ thể. Đó là lá gan và quả thận, cái gan. Cái thận của một người 60 mấy tuổi. Nó đã làm việc cực lực mấy chục năm nay rồi. Khả năng lọc của nó đã chậm đi, yếu đi rất nhiều so với thời trẻ. Khi mình nạp cùng một lúc quá nhiều loại chất khác nhau. Nó không xử lý kịp, tệ hơn nữa. Có những chất trong cái nắm lá sắc kia lại âm thầm đánh nhau với thành phần của viên thuốc huyết ác bạn uống buổi sáng. Chúng tương tác chéo, tạo ra những chất dư thừa tịnh tụ lại trong máu. Bắt lá gan, phải gồng lên gánh vát. Bắt quả thận phải làm việc đến kiệt sức để đào thải. Người ta vẫn tưởng uống thuốc lá là lành. Nhưng lá cây, nếu không được xấy đúng cách, bảo quản không kỹ, nó nhiễm nấm mốc. Chứa cả kim loại nặng từ đất, cái bổ chưa kịp thấy. Mà gan thận đã âm thầm nhiễm độc rồi. Thế nên, bài học xương máu ở đây là đừng biến cơ thể mình thành một phòng thí nghiệm cho những kinh nghiệm chuyển tay. Bài thuốc tốt với bà hàng xóm chưa chắc đã tốt với cơ địa. Với lá gan của mình, đang có bệnh lý nên phải uống thuốc theo tòa. Thì muốn thêm bất cứ thứ lá lẩu hay viên bổ nào, cũng phải mang đến hỏi bác sĩ tuổi này. Bước đi một sự can thiệp thừa thải nhiều khi lại là cách bảo vệ cơ thể tốt nhất. Giữ cho lá gan quả thận được bình yên, sạch sẽ, đó mới là cái sự bổ thiết thực nhất. Và để giữ cho gan thận sạch, máu huyết lưu thông, thì không thể không nhắc đến một thói quen rất nhỏ. Nhỏ đến mức chúng ta coi nó là đương nhiên và bỏ qua nó mỗi ngày. Đó là bài học thứ năm, đợi khát mới uống nước. Và cái bẫy của dòng máu đặc. Buổi sáng, bạn thức dậy, dọn dẹp nhà cửa một chút, nhặt rổ rau, xem một lát TV. Loay hoay thế nào đến tận 11 giờ trưa mới sự nhớ ra từ sáng tới giờ mình chưa uống một ngụ nước nào. Nhưng ngặt một nỗi, miệng cũng chả thấy khác. Mình tặc lưỡi, chắc trời dạo này mát. Mình cũng không làm việc gì nặng đồ mồ hôi, nên cơ thể không cần nước. Thôi, tí vào bữa ăn làm lưng bát canh là đủ. Lại có những người lớn tuổi chủ động nhịn uống nước. Nhịn vì ngại. Ngại uống nước vào lại mắc tiểu. Đi ra đi vào, cái nhà vệ sinh sợ trơn trượt ngã. Ngại đêm hôm phải thức giấc lục đục, đi tiểu đêm là mất giấc ngủ. Mình nghĩ đơn giản, cơ thể khác thì nó sẽ báo. Nó không báo nghĩa, là nó đang đủ nước. Chả việc gì, phải ép mình uống cho khổ. Đây là một sự hiểu lầm vô cùng phổ biến. Và cái giá phải trả, đôi khi, lại rất đắt. Bạn biết không, khi tuổi tác cao lên, trung khu thần kinh báo hiệu cảm giác hát trên não bộ của chúng ta, bắt đầu hoạt động kém nhạy bén đi rất nhiều. Ở người trẻ, chỉ cần cơ thể thiếu đi một chút nước thôi, não sẽ phát tín hiệu khát cháy cổ, để bắt họ đi tìm nước uống ngay. Nhưng ở người lớn tuổi, cái hệ thống máu động này, nó chậm chạp lại. Đến khi, bạn thực sự cảm thấy khô miệng, thấy khát nước, thì lúc đó, cơ thể đã ở trong tình trạng thiếu nước khá nặng rồi. Mình không thấy khát, không có nghĩa là máu trong người mình không cần nước. Hãy hình dung mạch máu của mình, như những hệ thống canh rạch nhỏ, lan xen khắp cơ thể. Nước lọc mình uống vào, chính là dòng chảy, làm cho con canh đó lưu thông. Khi mình lưỡi uống nước, phần chất lòng trong máu sẽ giảm xuống. Máu của mình lúc này, nó không còn loãng và chảy trơn chu nữa, mà nó bắt đầu keo lại, sền sệt hơn. Chuyên môn gọi là tăng độ nhất của máu, cái dòng máu đặc quánh ấy. Tim sẽ phải bơm rất vất vả, mới đẩy nó đi khắp cơ thể được. Và điều nguy hiểm nhất là, khi máu đặc, nó chảy chậm chạp qua những đoạn mạch máu trên não. Chỉ cần bạn thay đổi tư thế đột ngột, ví dụ đang ngồi nhặt sao ngoài sân mà đứng khát dậy, hay đang nằm trên giường, mà bật dậy bước xuống đất đi vệ sinh. Máu đặc bơm lên não không kịp, oxy thiếu hụt trong vài giây. Bạn sẽ thấy trước mắt tối sầm lại, đầu ấp quay cuồng, trao đảo. Phải bám vội vào thành ghế hay mét tường, mới không quỵ ngã. Mình lại tưởng tượng, chết. Chắc mình bị huyết áp thấp hay tiền đình rồi, nhưng rất nhiều khi. Thủ phạm chỉ đơn giản là do từ sáng đến giờ. Bạn không cho cơ thể đủ nước, khiến dòng máu keo đặc lại. Không lên nổi não mà thôi, nguy hiểm hơn. Máu đặc dính chính là môi trường lý tưởng nhất để hình thành những cục máu đông nhỏ ly ti. Mầm mống của tai biến và nhồi máu. Vì vậy, đừng đợi đến lúc cái cổ họng khô khốc mới đi tìm nước. Hãy tạo một thói quen nhỏ mà cứu mạng. Mỗi buổi sáng thức dậy, đánh răng rửa mặt sông. Việc đầu tiên là uống một ly nước ấm, trong ngày. Hãy để sẵn một bình nước nhỏ hoặc một cái cốc ở bàn trà nơi mình hay ngồi. Đi qua đi lại, nhấp một ngụ. Đừng tu ứng ực một lúc cả cốc lớn làm tăng áp lực cho thận. Hãy uống dài rác, từng ngụ nhỏ. Việc uống đủ nước nó làm dòng máu của bạn trong chèo. Chơn chua, nó giúp trái tim bơm máu nhẹ nhàng hơn. Lá gan lọc độc êm ái hơn. Nó là một liều thuốc bổ rẻ tiền nhất, sẵn có nhất. Nhưng lại bị nhiều người trong chúng ta bỏ quên chỉ vì tin vào cái cảm giác không khát lừa dối của cơ thể mình. Những thói quen ăn uống, tập luyện hay ngủ nghỉ vừa rồi, ít nhiều đều nằm trong sự kiểm soát của mình. Mình biết sai. Mình có thể sửa ngay vào ngày mai. Nhưng có những bài học nó không nằm ở thói quen tay chân, mà nó nằm sâu trong tâm lý. Nó là rào cản từ bên trong suy nghĩ, khiến nhiều người tự nhốt mình vào một cái vòng luẩn quẩn của sự chịu đựng. Đến lúc phát hiện ra thì đã quá muộn. Vậy cái tâm lý ấy là gì? Vì sao chúng ta lại tự giấu đi những tiếng kêu cứu của chính cơ thể mình? Chúng ta bước sang bài học thứ 6. Bài học này không nói về đồ ăn, thức uống hay cách tập thể dục nữa. Nó nói về một rào cản vô hình nằm ngay trong suy nghĩ của rất nhiều người lớn tuổi ở Việt Nam. Đó là tâm lý sợ đi khám và thói quen tích tiểu thành đại những cơn đau. Có bao giờ con cháu về thăm nhà thấy bạn húng hắng ho dai rằng hay thấy bạn cứ lấy tay đấm đấm thùng thục vào mạng sườn. Chúng nó sót ruột ruột. Mẹ ơi! Con thấy mẹ đau mấy tuần nay rồi. Mai con nghỉ phép đưa mẹ lên viện tỉnh khám xem sao nhé. Và câu trả lời cửa miệng của chúng ta thường là gì? Ối rào, vẽ chuyện. Già rồi thì máy móc nó dịu dã. Khớp nó khô, lục hục là bình thường. Đi khám bây giờ chả có bệnh bác sĩ cũng vạch lá tìm sâu ra một đống bệnh. Tự nhiên rước cái lo vào người. Lại tốn tiền thuốc chứ được cái gì. Cứ kệ nó, bôi tí dầu gió là khỏi. Mình gạt phắt đi. Mình tỏ ra mạnh mẽ. Mình lấy lý do là sợ tốn tiền. Sợ phiền con cái phải xin nghỉ làm. Nhưng thật sâu thẳm bên trong lòng mình. Có một nỗi sợ khác lớn hơn rất nhiều mà mình không chịu thừa nhận. Đó là sợ đối diện với bệnh thật thật. Mình sợ cái mùi thuốc sát trùng của bệnh viện. Sợ cảnh phải ngồi xếp hàng bốc số ở hành lang, đông đúc. Sợ tiếng gọi tên mình từ phòng khám. Và sợ nhất là cái khoảnh khắc cầm tờ giấy kết quả mà bác sĩ nhú mày. Vì sợ nên mình chọn cách trốn tránh. Mình tự lừa phỉnh bản thân rằng không thấy bệnh tức là không có bệnh. Đau mỏi gối quá. Mình ra đầu ngõ mua vị thuốc giảm đau sủi bọt uống vào cho êm. Đêm ở chua sót ruột. Mình tự mua vài gói thuốc sữa chữ Y về nhai. Đau đầu chóng mặt. Mình chạy ra tiệm thuốc Tây Bảo Mình tự làm bác sĩ cho chính mình. Dùng những viên thuốc giảm đau cắt ngọn để che lấp đi cái tín hiệu cầu cứu từ tận gốc rễ của cơ thể. Nhưng thưa các cô bác, cái cơ thể ở tuổi 60 nó không còn cái sức đề kháng để tự chữa lành những tổn thương bên trong như hồi ta còn 30. 40 tuổi nữa, hồi trẻ, một vết lết dạ dày có thể tự liền. Nhưng ở tuổi này, một cơn đau âm ỉ lặp đi lặp lại không rõ nguyên nhân. Một nốt ruồi tự nhiên đổi màu. Một sự sụt cân không về ăn kiêng. Nó hiếm khi dừng lại ở mức bình thường. Khi mình dùng thuốc giảm đau để chặn đứng cảm giác khó chịu là mình đang cắt đi cái còi báo động cháy. Trong khi ngọn lửa ở bên trong ngôi nhà vẫn đang âm ỉ cháy. Một cái polyp nhỏ xíu ở đại tràng. Nếu đi nội soi cắt đi lúc nó mới bằng hạt đỗ thì ngày mai mình lại về ăn uống nhảy múa bình thường. Nhưng vì mình sợ mình để nó ở đó năm này qua tháng khác. Ngọn lửa nhỏ bùng thành đám cháy lớn. Đến lúc đâu không chịu nổi nữa mới phải cống nhau vào viện. Thì mọi thứ đã trễ nghiệp mất rồi. Đi khám sức khỏe định kỳ không phải là đi tìm bệnh để mà lo. Mà đi khám là để giải tỏa nỗi lo. Đi khám để bác sĩ nói rằng bác yên tâm. Cái đau lưng này chỉ là mỏi cơ thôi. Bạn thử nghĩ xem. Cái cảm giác cầm tờ kết quả bình thường bước ra khỏi cổng bệnh viện hít một hơi thật sâu thấy trời xanh mây trắng thấy lòng nhẹ bẩn cái cảm giác đó nó có đáng giá không? Nó quý giá vô cùng. Một cái tâm trí bình an không thấp thỏm lo ô bệnh tật từ nó đã là một liều thuốc tiên rồi. Đừng gom những cơn đau nhỏ thành một nỗi ân hận lớn. Lắng nghe cơ thể và cho nó cơ hội được chăm sóc đúng cách. Đó mới là thương mình. Và khi nói đến chữ thương mình chúng ta lại chạm đến một bài học cuối cùng. Một bài học có lẽ là chua sót nhất. Sâu kiến nhất bài học thứ bảy. Dánh nặng của sự tự lo và nỗi sợ trở thành kẻ vô dụng trong mắt con cháu. Người Việt Nam mình đặc biệt là thế hệ đi trước có một đức tính vô cùng vĩ đại nhưng cũng đầy nước mắt. Sự hy sinh tầm ngầm cả một đời lam lũ nhịn ăn nhịn mặt để nuôi những đứa con khôn lớn. Bay đi xây dựng tổ ấm riêng đến khi về già sống thui thủi trong căn nhà cũ hoặc ở chung nhưng con cái bận rộn từ sáng đến tối miệt. Người lớn tuổi lại sinh ra một cái tâm lý rất kỳ lạ. Tự ái và sợ làm phiền cái bóng đèn nhà tắm cháy. Ông cụ 65 tuổi không gọi con trai về thay vì chúng nó đi làm cả ngày mệt rồi. Ông lụy cụi bắt cái ghế đầu kê thêm màu gạch, trèo lên với tay vặn chẳng may chân dung. Trượt ngã một cái là gãy xương đùi. Nằm mệt mấy tháng trời, bà cụ bị mệt trống mặt cửa sáng không muốn nấu cơm ăn. Con gái gọi gia lô về, thấy mặt mẹ nhật nhạt mới hỏi. Mẹ ốm à, con xin nghỉ tạt qua đưa mẹ đi khám nhé. Bà lập tức xua tay, cố sẵn ra nụ cười. Không, mẹ khỏe re. Chắc do thời tiết hơi oi nên mẹ nằm nghỉ tí thôi. Con cứ tập trung làm việc đi kệ mẹ. Bà cúp máy ngồi một mình giữa căn nhà im ắng. Nước mắt tự nhiên chảy ra vì tuổi thân vì sự cô đơn nó vây lấy mình. Chúng ta tự hào rằng mình vẫn tự lo được. Mình từ chối sự giúp đỡ của con cháu vì sợ chúng nó mệt sợ chúng nó nghĩ mình lầm cầm sợ mình trở thành cục nợ của gia đình nhưng chính cái sự gồng mình lên để tỏ ra mạnh mẽ ấy. Nó lại đang giết chết sức khỏe tinh thần của chúng ta mỗi ngày. Sự cô lập về mặt cảm xúc. Cái cảm giác phải thui thổi một mình chịu đựng những bất tiện của tuổi già. Nó tạo ra một loại căng thẳng thần kinh rất độc hại. Nó bào mòn sự ham sống thấy mình lụi cụi. Buồn bã cơ thể cũng tự nhiên đỉnh công. Người ta có thể chết vì bệnh tim bệnh phổi. Nhưng cũng có rất nhiều người lụi tàn dần đi chỉ vì thấy mình cô độc và thừa thại trong chính môi nhà của mình. Thưa các cô chú các bác hãy nhìn vấn đề theo một hướng khác đi. Việc mình nhờ con cháu mua hộ vị thuốc thay hộ cái bóng đèn. Hay đơn giản là nhắc điện thoại lên gọi cho chúng nó nói. Mẹ hôm nay thấy cho người khó ở quá. Lúc nào dành chạy qua với mẹ một lúc nhé. Đó không phải là sự phiền nhiễu. Đó là cách chúng ta cho con cái mình một cơ hội để làm người. Một cơ hội để báo hiếu. Làm con. Cái bất hạnh lớn nhất không phải là phải chăm sóc cha mẹ lúc ốn đau. Mà cái bất hạnh lớn nhất là lúc cha mẹ ốn đau. Tụi nó lại là người biết cuối cùng. Đừng tước đi cái quyền được chăm lo cho bố mẹ của chúng nó. Sự kết nối tình thân. Sự nũng nịu một chút của tuổi già. Những bữa cơm có tiếng người ra người vào. Nó làm ấm cái bầu không khí. Nó làm cho dòng máu trong người mình chảy nhịp nhàng hơn. Nó là nguồn năng lượng sống vĩ đại nhất mà không một loại thuốc bổ đắt tiền nào có thể mua được. Cho phép mình được yếu đuối một chút trước mặt con cháu. Cho phép mình được dựa dẫm vào chúng nó khi chân đã mòi. Nó mới là sự muôn bò thanh thẳng nhất của tuổi già. Câu chuyện hôm nay chúng ta nói với nhau khá dài. Bảy bảy học xương máu. Từ mâm cơm, thanh đảng, thiếu đảng. Từ những bước chân đi bộ giáng sức đến mòn cả suộn khớp. Từ cái giường ngủ đầy áp lực lo âu. Từ mỡ thuốc bổ uống theo phong trào làm mệt mỏi gan thận. Từ việc quên uống nước làm đạt dòng máu. Cho đến tâm lý trốn tránh bác sĩ và sự gồng mình lên để chịu đựng cô đơn. Những điều này có thể bạn đã từng nghe ở đâu đó. Hoặc có thể chính bạn đang trải qua mỗi ngày mà tặc lưỡi cho qua. Chúng ta không ngồi đây để phán xét đúng sai. Cũng không phải để hoảng sợ. Mục đích cuối cùng là gì? Là để thấu hiểu người bạn đồng hành của mình Cơ thể. Cái cơ thể này đã đi cùng mình hơn 60 năm cuộc đời. Nó đã gánh chịu những ngày làm việc cực nhọc Những đêm thức trắng chăm con ốm Những lo toan cơm áo gạo tiền Nó đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của một thời trai trẻ. Một thời trung niên Giờ đây khi bước vào bóng xế Nó như một cỗ máy đã cũ. Nó cần được nâng niu nhiều hơn là ép buộc Nó cần được lắng nghe nhiều hơn là làm ngơ. Thay vì bắt nó phải vận hành theo cái khuôn mẫu của quá khứ Chúng ta hãy tập cách hòa hoãn với nó. Ăn uống điều độ. Tập luyện nương nghẹ. Giữ một cái đầu thanh thản Không ép mình phải hoàn hảo. Và mở lòng ra. Đón nhận tình yêu thương của người thân. Đó mới là nghệ thuật sống của tuổi xế chiều. Tuổi già không phải là một căn bệnh để chữa Nó là một giai đoạn để trải nghiệm với tất cả sự sâu sắc và thong rong Cảm ơn các cô, các chú, các bác và các anh chị đã nán lại. Kiên nhẫn ngồi nghe hết cuộc trò chuyện dị giả này Chúc cho tất cả chúng ta. Những người đã sâu sắc và đang bước qua con dốc của cuộc đời. Sẽ luôn giữ được một đôi chân vững vàng. Một trái tim ấm áp và một tinh thần tự tại trong từng nhịp thở của mỗi ngày mới.