Elizabeth Báthory – Nữ Bá Tước Tắm Máu Có Thật Không?

Lịch sử nhân loại từng chứng kiến vô số kẻ độc ác. Những bào chúa thiêu dụy thành phố. Những tên tướng tắm máu chiến trường. Những kẻ quân tín giết người nhân dành thần thánh. Nhưng hiếm lắm mới có một kẻ mà sự tàn ác không xuất phát từ chiến tranh, tham vọng quyền lực hay lòng cao thủ Bà từ một thứ tối tâm hơn, bệnh hoạn hơn và đáng sợ hơn rất nhiều. Niềm vui thuần túy khi chứng kiến kẻ khác đau đớn. Đó là nữ bào tước Elisabeth Vetteri. Để hiểu về sự điên loạn của Elisabeth, ta phải hiểu về thế giới mà bà đã sinh ra. Hungary thế kỷ 16-17 Các quý tộc sống trong trạng thái chiến tranh thường trực với kẻ thù bên ngoài và bên trong. Máu đổ trên thảo nguyên Pannonia không phải chuyện lạ. Kẻ chết được coi là điều hiện nhiên. Và những hình phạt tàn khốc nhất thời Trung Quốc. Được thèm công khai như một thứ nghi lễ dàn đè bình thường. Gia tộc Vetteri vào thời điểm đó là một trong những gia tộc quyền lực và giàu có bậc nhất toàn vùng Trung Âu. Không chỉ sở hữu hàng trăm ngàn hectare đất đài trải dài qua nhiều vùng lãnh thổ. Họ còn nắm giữ ảnh hưởng chính trị đủ để định đoạt số phận của các vương quốc khác. Thậm chí, ngay cả đức vua Matthias đệ nhị cũng từng phải vây những hoàng tiên khổng lồ từ gia tộc này. Nhưng đi kèm với quyền lực đó là một bóng tối di truyền mà dòng họ Vetteri gần như không trẻ dấu nổi. Để duy trì sự thuần chủng của dòng họ quý tộc và giữ vững khối tài sản không bị phân tán. Họ đã kết hôn cận huyết trong nhiều thế hệ. Hậu quả là những biến thái về tâm lý và thể chất xuất hiện ngày càng rõ nét. Nghi chú của Elizabeth là một bạo chúa điên loạn. Anh họ của bà thì thường xuyên lên cơn co giật. Trong gia đình đó, sự tan nhẫn không phải dấu hiệu bất thường. Nó tồn tại như một phần của cuộc sống. Chính nơi này đã dần định hình nên con người của Elizabeth sau này. Elizabeth Vetteri sinh năm 1560. Từ nhỏ, bà đã được bao bọc bởi những thứ xa hoa bậc nhất thời đại như nhung lũa nhập hay đồ sứ từ Trung Quốc. Những buổi tiệc kéo dài suốt đêm với âm nhạc và rượu vang đỏ chảy không ngừng. Nhưng xung quanh tất cả sự sang trọng đó là một bầu không khí nặng nề của bạo lực. Elizabeth đã từng có một tuổi thơ không mấy tốt đẹp. Bà chứng kiến một người hầu bị trừng phạt vì tội ăn cắp. Bị khâu sống vào bụng một con ngựa và đều mặc cho đến chết. Cả những người lần xung quanh đều quay đi không dám nhìn. Còn Elizabeth, theo một số ghi chép, lại đứng nhìn với vẻ tò mò lạnh lùng, không biểu cảm sợ hãi. Đó không phải là dấu hiệu của một đứa trẻ dũng cảm, mà là dấu hiệu đầu tiên của một tâm lý đang hình thành theo chiều hướng nguy hiểm. Niềm vui thỏa mãn khi chứng kiến cơn đau của kẻ khác. Trong khoa học tâm lý hiện đại, người ta gọi đây là bộ ba tối tâm. Gồm tự ái bệnh hoạn, thái độ vô cảm với người khác và thú vui từ nỗi đau. Không ai sinh ra đã có đủ bả từ đó. Nhưng môi trường có thể nuôi dưng nó đến mức không thể kiềm hãm. Những trải nghiệm như vậy, nếu nhìn từ bên ngoài, có thể chỉ giống như những ký ức rời rạc. Một hình phạt, một tiếng hét, một ánh nhìn thoáng qua. Nhưng với một đứa trẻ, đặc biệt là trong giai đoạn hình thành nhận thức về thế giới, mọi thứ đều mang ý nghĩa sâu sắc hơn nhiều. Nã bộ Elizabeth không phân biệt rõ ràng giữa đúng và sai theo cách người lớn hiểu. Bà học bằng cách quản sát. Và quan trọng hơn, bà học bằng cách lập lại những gì bà thấy. Khi Elizabeth lớn lên trong môi trường mà bạo lực không bị trừng phạt, mà thậm chí còn được xem như một điều bình thường. Danh giới đạo đức bắt đầu bị bào mòn ngay từ gốc dễ. Không có ai nói với Elizabeth rằng điều đó là sai. Và khi không còn giới hạn, danh giới rất đúng và sai cũng biến mất. Năm 13 tuổi, Elizabeth đã được hứa hôn với Fernanda Daddy. Đây là cuộc hôn nhân được sắp xếp từ trước khi bà có thể hiểu được ý nghĩa của nó. Nhưng trước lễ cưới, một sự kiện chấn động đã xảy ra. Bà đang mang thai. Với một thiếu nữ 13-14 tuổi xuất thân từ dòng dõi quý tộc. Điều này là một thảm họa xã hội không thể thả thứ. Tất nhiên gia đình phản ứng theo cách mà những dòng tộc như vậy vẫn thường lạc. Kiểm soát hoàn toàn bằng quyền lực và tiền bạc. Đứa trẻ được sinh ra trong bí mật và ngay lập tức bị mang đi. Còn người cha của đứa trẻ bị sử tử theo cách thảm khốc nhất. Không ai hỏi Elizabeth cảm thấy gì. Không ai quan tâm rằng một thiếu nữ 14 tuổi vừa mất đi đứa con của mình và cả người đàn ông mà cô đã yêu theo cách trần thành nhất. Trong tâm lý học, người ta gọi đây là chấn thương về sự gắn bó. Khi một người bị tức đoạt sự kết nối cảm xúc trong giai đoạn phát triển quan trọng nhất, phần áo điều khiển lòng chắc ẩn và sự đồng cảm có thể bị tổn thương không thể phục hồi. Elizabeth đã học được bài học đầu tiên trong cuộc đời. Tình yêu là thứ người ta có thể cướp đi khỏi tay bạn bất cứ lúc nào. Năm 15 tuổi, Elizabeth kết hôn với Feren Nadati. Trong các tài liệu lịch sử, Feren được mô tả là Hắc kỵ sĩ Hungary vì bộ áo giáp đen tuyền và phong cách chiến đấu hung bạo. Hôn nhân của họ nếu nhìn từ bên ngoài, có vẻ là một sự kết hợp hoàn hảo giữa hai dòng tộc quyền lực. Nhưng Feren liên tục chiến chiến chống quân Ottoman. Những bức thư họ gửi nhau không có câu thơ tình, không có lời nhớ nhung. Thay vào đó là những báo cáo chi tiết về quản lý lãnh địa, thu thuế hay xử lý kẻ giới quyền. Và điều đáng chú ý nhất, trong các bức thư đó, Feren không dạy vợ sự bào dùng, ông dạy bà cách tra tấn. Có một giai thoại được ghia lại trong hồ sơ tòa án như thế này. Khi Elizabeth than phiền về một người hậu cứu sự hốt láo, Feren đã hướng dẫn vợ cách bôi mặt ông lên người những người hậu đó, rồi chói họ ngoài sân giữa mùa hè, để mặc cho côn trùng căn xé hàng giờ đồng hồ. Ông gọi đây là phương pháp giáo dục hiệu quả. Nhưng Feren không giống như những bạo chúa thông thường. Sau một chiến dịch phương đông, ông trở về với những món quà đặc biệt dành cho vợ. Không phải vải lụa hay đồ trang sức, mà là các dụng cụ tra tấn nhập từ vùng cận đông. Những công cụ được thiết kế tinh vi để gây đau đớn tối đa mà không gây ra cái chết ngay lập tức. Năm 1604, chồng bà đột ngột qua đời. Như khả năng ông mất vì nhiễm trùng máu từ một viết thương ở chân không lại. Với hầu hết những người phụ nữ quý tộc thời đó, quá buộc có nghĩa là mất đi tất cả. Nhưng Elizabeth không phải người phụ nữ bình thường. Hợp đồng hôn nhân của họ đã trao cho bà toàn quyền quản lý gia sản khổng lồ. Đó là một cú sốc. Không phải vì mất chồng, mà vì bà nhận ra rằng lần đầu tiên trong đời không còn ai đứng trên bà. Không còn người kiểm soát, không còn giới hạn. Ở tuổi 44, Elizabeth đối mặt với nỗi sợ hãi sâu thẳm nhất của cuộc đời mình. Sự tan phai của nhàn sắc. Bà dành nhiều giờ trước gương quan sát từng nếp nhàn xuất hiện, từng sợi tóc bạc, từng vết đốm trên da. Người hầu gái trẻ tên là Katharina đang trải tóc cho bà. Trong một khoảnh khắc thiếu cẩn thận, cô làm dối một mạng tóc. Phản ứng của Elizabeth là tức thời và không kiểm soát được. Bà tát cô một cái mạnh đến mức mùi của gái trẻ máu. Bắn lên tại Elizabeth. Và rồi bà dừng lại nhìn xuống vùng da thầy rinh máu. Bà nhận ra rằng vùng da đó trống sáng, mịn và trẻ hơn những vùng xung quanh. Đó là khoảnh khắc mà theo lời các nhân chứng đã thay đổi tất cả. Các nhà tâm lý học tội phạm gọi đây là sự kiện kích hoạt. Bà gọi người phục vụ thân tín nhất của mình đến. Anna Davulia, một phụ nữ bí ẩn. Tới nỗi mà các sử gia vẫn còn tranh luận về bản chất mối quan hệ thực sự giữa hai người. Một số cho rằng đây là mối quan hệ tình ái. Số khác cho rằng Anna đơn giản là kẻ thảo túng. Anna thì thầm vào tai bà. Máu chính là nhựa sống. Chỉ có máu của sự tinh khiết của những trinh nữ trẻ mới có thể giữ lại nhản sắc vĩnh cực. Và cuộc săn lùng những cô gái trẻ bắt đầu từ đấy. Lầu đài Chater, từ một pháo đài quân sự trên đỉnh vách đá, bắt đầu chuyển hóa thành thứ gì đó. Ban đầu nạn nhân là những heo gái nheo khổ. Những cô gái từ các làng xung quanh được tuyển dụng với lời hứa về một công việc nhàn hạ và mức lương tốt trong lầu đài. Một vị trí trong lầu đài quý tộc là giấc mơ của bất kỳ gia đình nông dân nào. Nhưng một khi đặt chân qua cổng lầu đài, những cô gái đó hầu như không bao giờ trở ra nữa. Dưới sự dẫn dắt của Anna Daphulia, Elizabeth bắt đầu tin rằng máu trình nữ là liều thuốc cải lão hoàn độc. Bà không chỉ cần một giọt, bà cần cả một hộ máu. Elizabeth đã sử dụng nhiều phương thức khác nhau, mỗi cách đều mang một mục đích riêng. Phương pháp thứ nhất, kim và giả. Những chiếc kim dài tác động lọc lại dưới bóng tay và các vùng da mỏng nhạy cảm trên cơ thể. Không phải để gây tồn hại ngay lập tức, mà để duy trì trạng thái chịu đựng kéo dài trong nhiều giờ. Theo nhân chứng Susanna, một trong số ít người học sống sót, quá trình ngày đôi khi kéo dài nhiều giờ đồng hồ với những khoảng nghỉ để nạn nhân lấy lại sức đủ để hướng chịu đợt tiếp theo. Phương pháp thứ hai là kéo. Đây không phải loại kéo thông thường, mà là kéo lớn, nặng, dành cho các bộ phận như ngón tay, môi hay tai. Một số lời khai mô tả quá trình kéo dài quá nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần. Phương pháp thứ ba là lửa và sắc. Elizabeth sử dụng nhiệt và kim loại để tập trung vào việc làm biến đổi diện mạng bên ngoài. Người ta cho rằng bà muốn chiếm đoạt vẻ đẹp của gái trẻ. Nhưng vì không thể, nên bà nhân tâm hủy hoại nó. Phương pháp thứ tư là mùa đông. Hungary thế kỷ 16 có mùa đông xuống đến âm 20 độ. Cái lạnh của mùa đông cũng trở thành một công cụ. Không cần hành động trực tiếp, Elizabeth lợi dụng điều đó và đây gọi là làm nguội. Một số lời khai mô tả Elizabeth đứng nhìn từ cửa sổ ở map bên trong, quan sát từng người ngã xuống. Phương pháp thứ năm là dùng răng. Bà trực tiếp tác động vào cơ thể nạn nhân ở vai, cổ và mặt khi họ vẫn còn ý thức. Tiếng nhà tiệt tùng của Elizabeth cố tình cho trời thật lớn mỗi đêm là để trẻ lớp tiếng hét. Một chi tiết mà các sưu gia gọi là bằng chứng về ý thức phạm tội. Bà biết những gì mình làm là sai. Bà không điên theo nghĩa không phân biệt được thực giả. Bà chỉ đơn giản là không quan tâm. Theo thời gian, cái gọi là thứ máu tinh khiết trong tư duy của Elizabeth bắt đầu leo thang. Máu của những cô gái nông dân không còn đủ hiệu nghiệm nữa. Bà bắt đầu nghĩ rằng chỉ có máu của những thiếu nữ xuất thân từ dòng quý tộc mới có đủ sức sống để thực sự giúp bà trẻ lại. Đây là bước đi sai làm chết người, không phải về đạo đức mà về chính trị. Khi những thiếu nữ con nhà quý tộc xa suốt bắt đầu biến mất sau khi được tuyển dụng vào Lodite Trader. Thì ngay cả như gia đình quý tộc, dù nhỏ bé, nghèo hèn hơn dòng họ Bathory, cũng vẫn có đủ tiếng nói để đưa chuyện này lên tai nhà vua. Cục vương Matthias đệ nhị đứng trước một tình huống chính trị phức tạp. Một mặt, dòng họ Bathory nắm giữ những hoà nữ khổng lồ của quàng gia. Mặt khác, nếu chuyện về nữ bảo tước tiếp tục bị bỏ qua, uy tín của vương chiều sẽ bị tổn hại không kém. Ông ra lệnh cho Gertitero, thống đốc vùng và cũng là người có quan hệ họ hạng với Elizabeth tiến hành điều tra. Đêm 30 tháng 12 năm 1610, đoàn quân của Gertitero ập vào Lodite Trader. Không cần vũ lực, họ bước vào bằng quyền lực hợp pháp do nhà vua trao. Những gì họ tìm thấy bên trong không phải là một quý tộc phu nhân đang ngủ ngon, mà là những thi thể bị vứt bỏ như giác. Những cô gái con sống nhưng thân thể đầy thương tích không thể mô tả hết. Và Elizabeth Bathory vẫn bình tĩnh, như thế không có chuyện gì đang xảy ra. Tại phiên tòa Pisa diễn ra vào tháng 1 năm 1611, chỉ vài tuần sau cuộc đột kích, hơn 300 nhân chứng đứng ra tổ cáo. Từ những người đông dân đơn giản đến các quý tộc địa phương. Một bà mẹ khóc lóc kể về con gái mình. 16 tuổi, vừa được nhận vào làm trong lâu đài, thì trở về trong một chiếc quan tài đóng kín sau 3 tháng. Không ai giải thích, không ai xin lỗi. Chỉ có một khoản tiền nhỏ nhét vào tay bà, như thế đó là sự trao đổi công bằng. Những lời khai chi tiết về các phương pháp tra tấn được ghi lại bằng tiếng Latin trong hồ sơ tòa án. Hồ sơ đó vẫn còn được lưu giữ đến ngày nay tại các kho lưu trứ của Slovakia. Đọc chúng, người ta khó có thể hình dung, rằng đây là lời khai về một người phụ nữ thực sự đã tồn tại. Các đồng phạm của Elizabeth bị kết án tử hình. Dorothea Sampson, cánh tép phải của bà, phải đối mặt với bản án thiêu sống. Bởi vì tòa xác định rằng, những ngón tay đó đã làm những điều không thể tha thứ. Nhưng luật pháp thời đó không cho phép tử hình một người mang dòng máu hoàng gia quý tộc. Dù tội ác to đến đâu, thân phận vẫn là một lá trắng không thể xuyên tục. Bản án của Elizabeth Bathory được tuyên vào năm 1611. Không phải giá treo cổ hay lừa thiêu, mà là dám cầm trọn đời trong chính căn phòng của mình. Bốn bức tường của phòng ngủ được xây thêm gạch từ bên ngoài, che kín mọi cửa sổ và lối ra vào. Chỉ còn lại một khe hở nhỏ, vừa đủ để người phục vụ đẩy vào một đĩa thức ăn mỗi ngày. Không ánh sáng, không gió tiếp, không âm thanh nào từ thế giới bên ngoài lọt vào. Elizabeth đã sống như vậy suốt 4 năm. Đến ngày 21 tháng 8 năm 1614, lính canh phát hiện bà đã không đụng vào đĩa thức ăn từ hôm trước. Khi họ phá khe hở rộng ra để kiểm tra, thì thấy bà nằm bất động bên trong, khuôn mặt úp xuống san đá lạnh, kết thúc một cuộc đời. Liệu Elizabeth Bathory có thực sự là kẻ giết người hàng loạt điên cuồng như những ghi chép đã mô tả? Hay bà là nạn nhân của một âm mưu chính trị được gian dựng tinh vi? Một điều dễ nhận thấy nhất là, tại thời điểm vụ án diễn ra, nhà vua Matthias đề nhị đăng nợ gia tộc Bathory một khoản tiền khổng lồ, có thể tương đương với ngân sách quân sự của Hoàng gia trong nhiều năm. Việc kết tội Elizabeth và tích thu toàn bộ tài sản của bà, đồng nghĩa với việc xóa sổ món nợ đó một cách hợp pháp và sạch bóng. Không chỉ vậy, người điều tra vụ án là Gertie Thurow không phải là quan chức trung lập. Ông có lợi ích chính trị trực tiếp trong việc loại bỏ Elizabeth khỏi ban cờ quyền lực. Và các nhân chứng trong phiên tòa, theo một số nhà sự học, có thể đã bị ép cung hoặc được hứa hẹn về lợi ích nếu khai theo hướng nhất định. Cuối cùng, chi tiết tắm máu không hề xuất hiện trong bất kỳ bản cung khai nào từ năm 1611. Không một nhân chứng nào đề cập đến việc bà tắm trong máu người. Chi tiết đó được ghi lại lần đầu tiên bởi một tu sĩ Lato Turosi, không phải vào năm 1611 mà vào năm 1729, tức hơn một thế kỷ sau khi các sự kiện xảy ra. Và ông viết nó không phải như một tài liệu lịch sử có tính giáo dục đạo đức. Điều đó không có nghĩa là Elizabeth Bathory vô tội. Một số tòa án, dù có thể bị làm méo mỏ bởi chính trị, khi những cô gái đó đã mất tích, những thi thể đó đã được tìm thấy. Không ai giải thích được những điều này bằng một âm mưu đơn thuần. Nhưng quy mô con số thường được nhắc đến, hơn 650 nạn nhân. Đó là điều mà các nhà sử học không thể xác nhận. Nhưng con số thực tế có thể thấp hơn nhiều. Có một điều mà lịch sử hiếm khi làm rõ, danh giới giữa quái vật và con người không phải lúc nào cũng rõ ràng. Những câu chuyện như của Elizabeth Bathory thường được kể lại theo cách đơn giản hóa. Một kẻ ác, những nạn nhân, một bản án. Nhưng thực tế thì luôn phức tạp hơn vậy. Một con người không được định nghĩa chỉ về một hành động, mà bởi toàn bộ chối sự kiện đã dẫn đến hành động đó. Lịch sử không phải lúc nào cũng là một phiên toàn công bằng. Đôi khi nó là một câu chuyện được kể lại bởi những kẻ thắng cuộc, được tô mầu bởi những người đến sau hàng thế kỷ, và được phóng đại bởi những ai muốn dùng nó làm bài học đạo đức. Nhưng đang sau biểu tượng này, vẫn còn đó một người phụ nữ thực sự sinh ra trong một thế giới tàn bạo, lớn lên trong một gia đình bệnh hoạn, mất đi đứa con đầu tiên khi còn là thiếu nữ, bị nhốt vào cuộc hôn nhân không lối thoát, bị bao quanh bởi những kẻ dạy rằng quyền lực và nỗi đau là hai mặt của cùng một đồng xuân. Nhưng điều đáng sợ nhất không nằm ở hành động đó, mà nằm ở cách bộ não con người học cách hợp lý hóa lò. Trong tâm lý học hành vi, khi một hành động gây ra cảm giác thỏa mãn dù là nhỏ nhất, đá bộ sẽ ghi nhận nó như một phần thưởng. Không quan trọng hành động đó đúng hay sai, không quan trọng cái giá mà người khác phải trả. Điều duy nhất quan trọng là nó mang lại cảm giác gì. Cái tên Elizabeth Bathory sẽ mãi là một vết xeo không thề lành của lịch sử. Nhưng cô gái đó đã mất, và không một khoản tiên chuộc tội nào không một phiên toàn nào có thể đưa họ trở lại.