Đạo của chữ số (1) ( Phần 2) - Nguồn Chánh Kiến

Giáo Dục Thiên Đức
1.4K người theo dõi
#vănhoátruyềnthống #giaoduc Từ ngàn xưa, người phương Đông không xem con số chỉ là công cụ tính toán. Đằng sau mỗi chữ số là những tri thức về vũ trụ, thiên địa và đạo lý làm người. Hành trình khám phá sự ra đời của chữ số sẽ mở ra cho chúng ta một góc nhìn đầy thú vị về trí huệ cổ nhân.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIThis video explores the philosophical and spiritual origins of numbers from an Eastern traditional perspective, arguing that numbers are not merely tools for calculation but keys to understanding the laws of the universe, the cycle of nature, and human morality.
Đạo của Chữ Số Phần 2
Sự ra đời của Chữ Số
Miến chào quý vị cùng các học trò yêu quý đã quay trở lại với chuyên mục
Cùng con tìm hiểu về nét đẹp trong văn hóa truyền thống
Ở phần trước, chúng ta đã cùng nhau bước vào hành trình khám phá vẻ đẹp huyền diệu
ẩn sau những con số tưởng chừng rất bình thường trong cuộc sống hàng ngày
Đối với con người xưa, con số không chỉ dùng để tính toán
mà còn là chiếc chìa khóa mở ra nhận thức về quy luật vận hành của trời đất
sự tuần hoàn của vạn vật và đạo lý làm người giữa nhân gian
Có lẽ, càng tìm hiểu sâu, chúng ta càng nhận ra rằng
văn hóa truyền thống chưa bao giờ tách rời giữa trí thức và đạo đức
giữa thiên nhiên và con người
Ngay cả những con số nhỏ bé cũng mang trong mình dấu ấn
của những thiên địa và chí huệ cổ nhân
Trong phần 2 này, chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu
về sự ra đời của những chữ số dưới góc nhìn văn hóa truyền thống phương Đông
nơi mà mỗi con số đều mang theo một tầng ý nghĩa sâu xa về vũ trụ và sinh mệnh
Bây giờ, kính mời quý vị cùng các con bước vào phần tiếp theo của chương trình
Đạo của chữ số phần 2
Sự ra đời của chữ số
Tác giả Chiếu Viễn
Nguồn chánhkiến.org
Lời dịch giả
Do có sự khác nhau về hình thức điều hiện chữ số trong chữ hệ thống
và chữ số trong hệ thống chữ Hán
Ngoài ra, âm Hán Việt của các chữ số này
còn liên quan đến một số câu thành ngữ thường dùng trong tiếng Việt
Nên trong bài viết khi biểu hiện chữ số của hệ thống chữ Hán
người dịch sẽ để phiên âm tiếng Hán
và viết hoa Linh, Nhất, Nhị, Tam
để phân biệt với hệ thống chữ số trong tiếng Ả Rập
2. Sự ra đời của chữ số
Lão Tử nói
Ông còn nói
Nghĩa là đạo lớn, trời lớn, đất lớn, người cũng lớn
Đạo mà Lão Tử nói chính là vô cực
số của vô cực là Linh, số không
Nhất mà ông nói chính là thái cực
chỉ toàn thể vũ trụ
Nhị chỉ âm dương, thời không
đối với con người mà nói thì chính là trời và đất trong không gian này của chúng ta
Tam chỉ con người
Vì giữa trời và đất có con người
cho nên mới tạo nên chúng sinh vạn vật lấy con người làm gốc
bao gồm tất cả của cải vật chất mà con người tạo ra
Có lẽ chính vì vậy mà trong văn hóa truyền thống
con người luôn được xem là cầu nối giữa trời và đất
Bởi vì tất cả vật chất trong thời không của chúng ta
đều được tạo ra và an bài cho con người
Vì con người cho nên người xưa mới nói là có con người thì mới có thế giới
Vì vậy mới nói tam sinh vạn vật
Đạo về tam tài được đề cập trong chú dịch
cũng chỉ về trời đất và con người
Nhất, nhị, tam mà lão tử nói đến
chủ yếu sử dụng ý nghĩa tượng trưng của các chữ số
Mục đích của ông không phải giảng về chữ số
mà giảng về đạo
Giảng rõ trình tự tạo ra thiên địa nhân
Trình tự này cũng là một trong những nội hàm
của các con số trong nguyên lý thái cực
Trong bài viết này, chúng tôi muốn luận bàn
về sự ra đời của các chữ số
Vì góc nhìn khác nhau, mục đích khác nhau
nên cũng có nhận thức riêng về sự ra đời của các chữ số
Như chúng tôi đã đề cập trong bài viết trước
Linh trong nguyên lý thái cực là đại biểu cho vô cực
mà trạng thái của vô cực là điều mà tất cả sinh mệnh
trong thái cực đều không thể nắm bắt và dự đoán được
Vì vậy, ở đây chúng ta không cần bàn luận thêm
về hàm nghĩa của Linh
Và từ đây, người xưa bắt đầu lý giải
sự hình thành của vạn vật
thông qua mối quan hệ giữa thái cực và ngũ hành
Vì vô cực sinh thái cực
số của thái cực là ngũ
nên ngũ là thể hiện trực tiếp nhất của Linh
Như vậy, những con số khác như
nhất, nhị, tam, tứ, ngũ, lục, thất, bát, cửu, thập
đều thuộc về phạm chủ hiện hữu
đều ở trong thái cực
Nếu chúng ta coi ngũ trong thái cực là yếu tố tiên thiên
Vậy thì, 10 số là nhất, nhị, tam, tứ, ngũ, lục, thất, bát, cửu, thập
chính là yếu tố hậu thiên
Cả 10 số này đều là thể hiện cực đoan của ngũ
là hình thức biểu hiện của ngũ trong thái cực
Để dễ dàng phân biệt ngũ của vũ trụ với ngũ trong nhất
nhị, tam, tứ, ngũ, lục, thất, bát, cửu, thập
chúng ta cũng có thể sử dụng các chữ số Ả Rập
là 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10
để đại diện cho 10 chữ số trên
Mối quan hệ giữa chúng vẫn là tiên thiên và hậu thiên
số 5 trong hậu thiên là hình ảnh thu nhỏ của ngũ trong thái cực
là con số ở giữa, cực âm của 5 là 10
Nguyên lý thái cực cho rằng
tất cả sinh mệnh và vật chất trong không gian này của chúng ta
đều được cấu thành bởi ngũ hành
có nghĩa là vì là nguyên sơ nhất, nguyên thủy nhất
cấu thành tất cả mọi sinh mệnh và vật chất
chính là ngũ hành
Trong lý luận đạo gia của Trung Quốc cổ đại
trạng thái vi quan ban đầu của ngũ hành được gọi là khí
cũng có người viết là khí
Người xưa cho rằng
khi khí trong ngũ hành tụ lại thì thành hình
khi tản ra thì tạo thành khí
Lão Tử có một câu nói rằng
vạn vật phụ âm nhì bão dương, trùng khí dĩ vi hòa
nghĩa là vạn vật đều chứa đựng âm và dương
cân bằng và thống nhất
kích động lẫn nhau, giao thoa với nhau
chính là ý từ đó
Khi đọc đến đây
chúng ta có thể cảm nhận được rằng
người xưa luôn nhìn thế giới như một trình thể hài hòa
và có mối liên hệ mật thiết với nhau
Khí trong ngũ hành có 5 hình thức biểu hiện
đó là kim, mộc, thủy, hỏa, thổ
5 hình thức biểu hiện này
không chỉ là 5 trạng thái tinh thần khác nhau
mà còn là 5 trạng thái vật chất khác nhau
Trạng thái tinh thần của sinh mệnh khác nhau
thì đặc tính, đặc trưng cá tính
diện mạo tinh thần
và phương thức tư duy cũng khác nhau
Cách nhìn nhận về cùng một sự vật cũng khác nhau
Người nhân thì đứng từ góc độ nhân
Người trí thì đứng từ góc độ trí mà nhìn nhân
Mà trạng thái vật chất của sinh mệnh khác nhau
thì kết cấu vật chất và hình thể trên bề mặt sẽ khác nhau
Biểu hiện trong không gian này của chúng ta
chính là có non, có nước, có kim, có mộc
có động vật, có thực vật, v.v.
Ngũ hành cũng có những con số riêng của nó
đó là thủy nhất, hỏa nhị, mộc tam, kim tứ, thổ ngũ
Đây là con số tiên thiên của ngũ hành
Cái gọi là tiên thiên là chỉ trạng thái của ngũ hành
ở cảnh giới cao và phi quan
Trong đó, thủy và hỏa là một cặp khái niệm âm dương
Kim và mộc cũng là một khái niệm âm dương
Thổ là ngũ, ngũ vừa là lớn nhất và vừa là nhỏ nhất
nên thổ tự có âm dương
Quyền lý thái cực
Số lẻ là dương, số chẵn là âm
Trời là dương, đất là âm
Vì vậy, số lẻ còn được gọi là thiên số
Còn có số chẵn là địa số
Vì tổng của 3 số dương trong số của ngũ hành là cử
cho nên cử được gọi là số dương lớn nhất
Tổng của 2 số âm là lục
Vì vậy, lục được gọi là số âm lớn nhất
Chúng tôi thấy rằng
Chữ số Ả Rập 6 và 9 có cách viết hoàn toàn trái ngược nhau
Một số là âm, một số là dương
Cũng chính từ nguyên nhân này
Còn Linh không phải là âm, cũng không phải là dương
Không phải là thiên, cũng không phải là địa
Nó đại diện cho vô cực là đạo tiên thiên, địa sinh
Đạo có trước cả trời đất, lão tử
Có lẽ bởi vậy mà người xưa luôn tin rằng
Mọi sự tồn tại trong vũ trụ đều có quy luật và vị trí riêng của nó
Thủy và hỏa trong ngũ hành tồn tại theo chiều dọc là trạng thái tiên thiên
Kim và mộc tồn tại theo chiều ngang là trạng thái hậu thiên
Còn thổ là trạng thái tổng thể của nó, nên thổ ở trung tâm
Thủy hỏa và kim mộc là 4 cực của thổ
Thủy và hỏa quyết định thuộc tình âm dương sinh mệnh
Mộc và kim quyết định quá trình sinh tử của sinh mệnh
Còn thổ là tổng thể và nơi quy tụ của sinh mệnh, nên thổ tự có âm dương
Trong ngũ hành, thổ là cơ sở tạo nên thủy hỏa, mộc, kim
5 dạng thức kim, mộc, thủy, hỏa, thổ đều là biểu hiện cực đoan của ngũ hành
Nói cách khác, khi ngũ hành biểu hiện là thủy, nó là thủy
Khi ngũ hành biểu hiện là hỏa, nó là hỏa
Khi ngũ hành biểu hiện là mộc, nó là mộc
Khi ngũ hành biểu hiện là kim, thì nó là kim
Khi ngũ hành biểu hiện là thổ, thì nó là thổ
Về tổng thể, ngũ hành bao gồm cả 5 thuộc tính kim, mộc, thủy, hỏa, thổ
Khi ngũ hành bất biến, bất động, thì số của nó là ngũ
Là lớn nhất, một khi có sự thay đổi thì sẽ tự biến thành nhất nhị tam tứ, tức là thu nhỏ
Cho nên đạo gia chú trọng vô vi thanh tĩnh
Bởi vì trạng thái này mới thực sự là chính mình, mới là chí huệ, ngộ của chính mình
Bởi vì một khi làm được việc gì lớn, thì đã làm bản thân trở thành nhỏ bé, mê mờ
Cũng sẽ không có chí huệ, không ngộ ngũ được
Mọi người đều biết, thái cực quyền cũng chú trọng lấy tĩnh chế động
Lùi một bước để khống chế đối phương
Là vì nhất nhị tam tứ chỉ có trạng thái của thủy, hỏa, mộc, kim
Chí huệ và năng lực của nó là đơn nhất và cực đoan
Giống như trạng thái của người thường
Còn khi ngũ hành hoàn chỉnh trong ngũ, ngộ, ở trạng thái bất biến
Thì đó là toàn trí toàn đăng, giống như trạng thái của người ngộ đạo, đắc đạo
Người xưa cho rằng, khi con người giữ được thanh tĩnh và hài hòa nội tâm
Thì chí huệ chân chính mới có thể xuất hiện
Năm con số thủy, nhất, hỏa, nhị, mộc, tam, kim, tứ, thổ, ngũ
Nói trên đều là thể hiện cực đoan của ngũ hành
Là con số tiên thiên của ngũ hành
Cái gọi là tiên thiên đối với con người mà nói
Chính là trạng thái ở cảnh giới cao, nguyên thủy và vi quan
Trong không gian nơi nhân loại, vạn vật chúng sinh nhìn thấy được bằng mắt thịt
Đều là tồn tại hậu thiên
Bởi vì vạn sự vạn vật, kể cả cơ thể con người
Đều do ngũ hành tạo thành
Ngũ hành tụ lại thì thành hình
Khi phân tán thì tạo thành khí
Do đó, số của ngũ hành hậu thiên là do số của ngũ hành tiên thiên
Cộng với năm, số của ngũ hành tổng thể
Mà thành, tức là thủy lục, hỏa thất, mộc bát, kim cửu, thổ thập
Tổng hợp lại chính là
Nhất và lục thuộc thủy
Nhị và thất thuộc hỏa
Tam và bát thuộc mộc
Tứ và cửu thuộc kim
Ngũ và thập thuộc thổ
10 con số
Nhất, nhị, tam, tứ, ngũ, lục, thất, bát, cửu, thập
Là sự triển hiện toàn diện của ngũ hành
Tiên thiên và hậu thiên
Vi quan và hoành quan
Cùng nhau tổi hộp thành vũ trụ hoàn chỉnh này
Bởi vì số lẻ là dương và số chắn là âm
Cho nên số của thủy, hỏa, mộc, kim, thổ của ngũ hành
Tương ứng có số âm và số dương
Tức là ngũ hành có âm và dương
Nên ngũ hành còn gọi là âm dương ngũ hành
Chúng ta biết rằng
Trong Hà Đồ có một câu mô tả như sau
Thiên nhất sinh thủy
Địa lục thành chi
Địa nhị sinh hỏa
Thiên nhất thành chi
Thiên tam sinh mộc
Địa bát thành chi
Địa tứ sinh kim
Thiên cử thành chi
Thiên ngũ sinh thổ
Địa thập thành chi
Nghĩa là
Số trời một sinh thủy
Thành số đất sáu
Số đất hai sinh hỏa
Thành số trời bảy
Số trời ba sinh mộc
Thành số đất tám
Số đất bốn sinh kim
Thành số trời chín
Số trời năm sinh thổ
Thành số đất mười
Và cũng từ đây
Người xưa nhìn thấy rằng
Vạn vật trong chế đất
Đều có quy luật hình thành
Và vận hành của riêng nó
Cho nên
Người xưa nói
Nhất là số sinh của thủy
Nhị là số sinh của hỏa
Tam là số sinh của mộc
Tứ là số sinh của kim
Và ngũ là số sinh của thổ
Lục là số thành của thủy
Thất là số thành của hỏa
Bát là số thành của mộc
Cửu là số thành của kim
Thập là số thành của thổ
Vạn vật đều có thuộc tính ngũ hành của mình
Thuộc tính đó
Là do số sinh của nó quyết định
Mà vạn vật đều có
Số sinh và số thành
Nên vạn vật sinh tồn
Đều có số của nó
Số này còn được gọi là
Định số
Thóm lại
Mười con số
Từ nhất đến thập
Là thể hiện cực đoan của ngũ hành
Nói cách khác
Các con số sinh ra từ ngũ hành
Lại được dùng để biểu thị cho ngũ hành
Quy luật tính toán
Các con số
Chính là thể hiện quy luật vận hành của ngũ hành
Cũng chính là quy luật
Tồn tại, diễn hóa và phát triển
Của thời không, sinh mệnh
Và vật chất trong vũ trụ
Chính là mối quan hệ đó
Quý vị
Và các con thân mến
Khi tìm hiểu về sự ra đời
Của các chữ số
Chúng ta nhận ra rằng
Người xưa chưa từng xem con số
Chỉ là công cụ để tính toán
Đằng sau mỗi con số
Là một tầng chí huệ
Một quy luật vận hành của vũ trụ
Và cũng là lời nhắc nhở
Con người sống hài hòa với thiên nhiên
Với người khác và với chính mình
Có lẽ
Điều quý giá nhất mà văn hóa truyền thống
Muốn gửi lại cho hậu thế
Không phải là những trí thức cao siêu
Mà là giúp con người
Biết quay về với sự tĩnh lặng
Biết sống lương thiện
Luôn đặt mình vào vị trí
Của người khác để thấu hiểu viên dung
Cảm ơn quý vị
Và các con đã cùng đồng hành
Trong hành trình khám phá
Đạo của chữ số
Xin kính chào và hẹn gặp lại
Trong những phần tiếp theo của chuyên mục
Cùng con tìm về nét đẹp
Trong văn hóa truyền thống
