OAN GIA NGÕ HẸP: THẾ KẸT CỦA TẬP CẬN BÌNH GIỮA TRUMP VÀ PUTIN LỘ RÕ

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
2.3K Lượt xem video·21 thg 5, 2026
OAN GIA NGÕ HẸP: THẾ KẸT CỦA TẬP CẬN BÌNH GIỮA TRUMP VÀ PUTIN LỘ RÕ
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Ngày 19 tháng 5, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đến Bắc Kinh để thực hiện chuyến thăm chính thức Trung Quốc
theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình, chuyến thăm đánh dấu kỷ niệm 25 năm ngày ký kết hiệp ước hiệu nghị
láng giềng tốt và hợp tác Nga chung.
Có một điểm rất đáng chú ý thế này. Trung Quốc đã đón ông Putin theo kiểu là người nhà,
kiểu một người bạn chiến lược. Còn trước đó thì họ đón tiếp Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump
theo kiểu là đối thủ siêu cường, cần được giàn dựng một cách hoanh tráng.
Người ra đón ông Putin lần này ở sân bay là Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị. Đây là một cái mức đón tiếp
cao nhưng mà vẫn không phải mức cao nhất theo kiểu là Chủ tịch Tập ra tận sân bay.
So với việc đón tiếp Tổng thống Hoa Kỳ thì có vài điểm khác biệt.
Với ông Trump thì Trung Quốc dựng một cái lễ đón mang tính biểu tượng rất lớn tại đại lễ
đường nhân dân với thảm đỏ, quân nhạc, đội danh dự, nghị thức cấp nhà nước cao nhất,
trẻ em chào đón, và Chủ tịch Tập thì trực tiếp xuất hiện trong nghị lễ chính.
Trong khi đó, hình ảnh Putin đến Bắc Kinh vào tối ngày 19 tháng 5 thì thiên về cái kiểu đón
sân bay trang trọng nhưng gọn gàng, sau đó trọng tâm nó được chuyển sang cuộc gặp riêng với ông Tập.
Điểm khác thứ hai là với Trump thì Bắc Kinh cần cho cả thế giới thấy rằng Trung Quốc đủ tầm
để tiếp đón Tổng thống Mỹ như một siêu cường ngang hàng. Vì vậy cho nên nghị lễ phải thật lớn,
thật hoanh tráng và thật nhiều biểu tượng. Nó giống một vở kịch ngoại giao được giàn dựng để mà camera
quốc tế không bỏ sót chi tiết nào. Còn với Putin, Trung Quốc không cần phải chứng minh nhiều
với cái quan hệ thân thiết bằng pháo hoa lễ nghi quá mức. Bởi vì quan hệ của họ đã được quảng
bá rộng rãi là bạn cũ, đối tác chiến lược. Hai nhà lãnh đạo cũng đã gặp nhau rất nhiều lần rồi.
Điểm khác biệt thứ ba nằm ở phía sau nghị lễ. Trump được đón tiếp rất hoành tráng,
nhưng đó là cái kiểu hoành tráng dành cho một đối thủ lớn. Đằng sau vẫn là cạnh tranh thương mại,
Đài Loan, công nghệ, Iran. Còn với Putin thì nghị lễ sân bay có thể không rực rỡ bằng Trump,
nhưng chương trình lại nhấn mạnh cái sự thân mật theo kiểu trà đàm,
tức là một không gian riêng tư hơn thể hiện quan hệ cá nhân lâu năm giữa hai nhà lãnh đạo.
Một cái điểm khác biệt nữa đó là về ý đồ chính trị. Đón Trump long trọng là Trung Quốc muốn nói
với Mỹ và thế giới rằng chúng tôi là trung tâm bàn cờ, ngay cả Tổng thống Mỹ cũng phải đến Bắc Kinh
để mà bàn chuyện lớn. Còn đón Putin ngay sau cái buổi lễ đón Trump là cách Bắc Kinh nói rằng
Nhưng mà quý vị đừng tưởng chúng tôi chỉ có một cửa với Washington, sau Trump vẫn còn Putin,
chúng tôi vẫn còn Nga. Mặc dù Nga và Trung Quốc vẫn chưa có một cái thỏa thuận hay là hợp đồng
lớn nào được ký kết, cũng chưa có nội dung hợp tác chung nào được công bố, nhưng thực tế chiến lược nó
đang phản ánh rõ tình thế mà truyền thông đang không kể hết với chúng ta. Trong lúc Mỹ đang dùng các con bài
Iran, Hormuz và trừng phạt dầu mỏ để tạo sức ép lên Trung Quốc thì Nga đã lập tức nhìn thấy cơ hội
của mình. Moscow hiểu rằng Bắc Kinh đang có một cái nỗi nò lo rất lớn, đó là nền kinh tế Trung
Quốc cần dầu, khí đốt, cần hàng hóa vận chuyển ổn định, nhưng mà phần lớn các cái tiến năng lượng
và thương mại quan trọng của họ lại đi qua những cái điểm nén trên biển. Eo biển Hormuz, Malacca,
Biển Đỏ, Cách Nào Sue, tất cả đều là những nơi mà Mỹ và đồng minh có ảnh hưởng rất lớn.
Nói cách khác thì Trung Quốc là một người khổng lồ công nghiệp, nhưng cổ họng năng lượng của họ lại
phải đi qua nhiều cái cửa hẹp mà Washington thì có thể đứng gần đó và chỉ cần hò một tiếng thôi thì
cũng đủ làm Bắc Kinh phải giật mình. Đó là lý do mà Nga bước vào đúng lúc. Họ không chỉ mang đến
dầu khí cho Trung Quốc mà còn mang đến những con đường. Dầu có thể đi qua Kazakhstan bằng đường bộ,
khí đốt có thể đi qua các cái tuyến đường ống, và hàng hóa giữa châu Á, châu Âu có thể
luân chuyển qua tuyến đường biển phía Bắc ở Bắc Cực. Ta biết rằng cái lưu lượng hàng hóa trên
cái tuyến này đã đạt 37,9 triệu tấn vào năm 2024, ngày càng nhiều hơn. Tuyến đường biển phía Bắc
nó hấp dẫn Trung Quốc ở cái chỗ là nó ngắn hơn đáng kể so với cái tuyến đường truyền thống ở phía Nam đi
qua nào là eo biển Malacca, rồi là kênh đảo Sue. Một số đánh giá còn cho rằng là cái tuyến đường
Bắc Cực này nó có thể ngắn hơn từ 35 đến 40% so với cái tuyến qua kênh đảo Sue giữa châu Á và châu Âu.
Nói một cách dễ hiểu, nếu cái tuyến đường đi qua Sue là một con đường vòng qua một khu phố đông đúc,
nhiều trạm kiểm soát, dễ kẹt xe và dễ bị ai đó chặn đường, thì cái tuyến Bắc Cực nó giống như
là một cái con đường tắt, rộng thanh thang, nhưng lạnh, cóng, khó đi hơn, bù lại,
ít bị Mỹ và đồng minh kiểm soát trực tiếp hơn. Với Trung Quốc, đây là một vấn đề chiến lược. Họ
không muốn mãi phụ thuộc vào các cái tuyến biển phía Nam, nơi mà chuỗi cung ứng rất dễ chịu tổn
thương. Vì vậy, Bắc Kinh cần các cái đường thoát hiểm, là đường bộ qua Trung Á, đường ống năng lượng
từ Nga, tuyến đường sát Áo và giờ là tuyến Bắc Cực. Nga thì họ càng hiểu cái điều đó hơn.
Sau khi mà bị phương Tây trừng phạt thì Moscow không chỉ cần bán dầu, bán khí đốt,
tài nguyên mà còn chứng minh rằng mình không bị cô lập. Tuyến đường biển phía Bắc nó giúp Nga biến
địa lý lạnh giá của mình thành một cái tài sản chiến lược. Trước đây Bắc Cực có thể là cái vùng
xa xôi băng giá ít ai để ý, bây giờ khi băng tan nhiều hơn. Trong mắt Moscow,
đó là một con bài mặt cả cực kỳ quan trọng. Một con bài mà họ biết rằng Trung Quốc rất thèm muốn.
Rõ ràng là Nga đang trào bán cho Trung Quốc một không gian chiến lược để thay thế. Năng lượng có thể đi
qua đường bộ, hàng hóa đi qua tuyến Bắc Cực, thương mại sẽ giảm phụ thuộc vào các cái tuyến biển
do Mỹ kiểm soát. Rất hấp dẫn chứ. Còn Trung Quốc thì họ thông qua những cái đó họ đang mua thêm thời
gian lựa chọn và có thêm đường thoát trong trường hợp Mỹ xiết vòng vây. Và cái chuyện Mỹ xiết vòng vây
là cái chuyện mà không phải là chuyện viễn tưởng. Nó hoàn toàn có thể xảy ra giữa một cái bối cảnh là địa
chính trị thế giới nó đang xáo trộn nhiều những cái thời gian qua. Tuy nhiên thì Mỹ cũng nhìn thấy điều đó.
Vì vậy cái việc họ nới lệnh trừng phạt với dầu Nga thêm 30 ngày không đơn giản là nhượng bộ. Đó là cách
họ vừa tránh để thị trường dầu nổ tung, vừa giữ được cái quyền kiểm soát nhiệm độ. Nếu khóa dầu Nga quá
chặt thì giá dầu có thể tăng sốc, làm chính Mỹ cũng phải chịu đau. Nhưng nếu thả dầu Nga quá rộng thì
Nga và Trung Quốc sẽ có thêm không gian để mà xây tuyến năng lượng, vận tải để đối kháng với Mỹ.
Cho nên Mỹ chỉ cần mở hết cửa thôi, đủ để thị trường bớt cháy, nhưng không đủ để Nga chung yên tâm xây
một cái hành lang tự do hoàn toàn. Đó là nước đi của họ. Nga và Trung Quốc thì rõ ràng họ đang cố tạo ra
cái thế đối kháng với Hoa Kỳ. Họ muốn giảm phụ thuộc vào các tuyến đường biển mà Mỹ có thể gây sức ép,
như là chúng ta đã phân tích. Họ muốn biến lục địa Áo và Bắc Cực thành một không gian chiến lược mới.
Nhưng vấn đề là cái hệ thống thay thế ấy nó chưa hoàn chính. Tuyến Bắc Cực tuy là có tiềm năng đấy,
nhưng mà còn phụ thuộc vào thời tiết rất là nhiều, vào khí hậu, vào mùa băng tan, vào các cái thiết bị như là
tàu phá băng, rồi bảo hiểm cũng sẽ đắt đỏ hơn, cảng, hạ tầng, nó cũng sẽ cần phải đầu tư nhiều hơn.
Đường bộ qua Kazakhstan thì có lợi, nhưng nó cũng không thể thay thế hoàn toàn cái việc nhập khẩu dầu
bằng đường biển của Trung Quốc được. Nga có tài nguyên, nhưng mà lại đang bị trừng phạt. Trung Quốc có nhu cầu,
nhưng không muốn bị phụ thuộc quá sâu vào Moscow. Bởi vậy, đối bên họ đang dựng các cái lối thoát khỏi
vòng kìm của Mỹ. Nhưng những lối thoát này mới chỉ là hành lang giảm áp lực, giảm rủi ro đi phần nào thôi.
Nó chưa phải là một cánh cửa tự do hoàn toàn. Còn xa mới tự do hoàn toàn. Bức tường chống lại
sức ép của Mỹ, của Nga và Trung Quốc vẫn đang còn phải xây nữa. Còn Mỹ thì vẫn đang đứng ngoài với trừng
phạt, tài chính, hải quân và quyền kiểm soát nhiều tuyến thương mại lớn, những lợi thế mà Nga chung không
thể nào mà nhanh chóng xóa bỏ được. Tất nhiên, dù đang có lợi thế trong ngắn hạn, nhưng trong chung và dài hạn
thì Mỹ lại đang bị mài mòn nhiều công cụ. Xong cái hay nó nằm ở chỗ này. Nước Mỹ đang được lãnh đạo
bởi một cái tỷ phú kinh doanh. Ông Trump là người hiểu biết rất rõ là muốn đối phó với đối thủ thì
phải biết thật rõ là dòng tiền của họ đang vận chuyển như thế nào. Phải nhìn bằng con mắt kinh tế,
nhìn bằng cái con mắt kinh doanh. Chỉ cần thò tay vào bóp dòng tiền của họ là họ sẽ phải đau đớn rồi.
Mà dòng tiền của Nga thì là dòng dò chảy của dầu khí ra thế giới. Còn dòng tiền của Trung Quốc là đâu?
Nó chính là dòng chảy hàng hóa ra thế giới. Và cả là cái dòng năng lượng chảy vào nước này nữa. Hai cái nước này
họ có những điểm yếu như vậy. Điểm yếu cố hữu, không dễ thay đổi. Và trong tình huống đó thì chính quyền
Trump đã âm thầm đi trước một bước. Ở đây chúng ta nói lại câu chuyện về Greenland và Bắc Cực.
Nga có thể gợi ý cho Trung Quốc rằng là tuyến đường biển phía Bắc của tôi rất hấp dẫn, có thể giúp anh đi
từ châu Á sang châu Âu ngắn hơn, an toàn hơn, ít lệ thuộc hơn vào Suez và các cái tuyến phía Nam hơn.
Nghe thì rất là hấp dẫn đấy. Nhưng vấn đề là cái tuyến Bắc Cực này không chỉ là con đường của mình Nga đâu.
Muốn tuyến này nó trở thành một cái hành lang chiến lực thực sự thì nó phải đi qua một không gian Bắc Cực
mà Greenland là vị trí thèn chốt. Greenland nằm ở giữa Bắc Mỹ, Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực.
Mỹ đã có căn cứ không gian Pitifix tại đây, là một căn cứ quan trọng cho cảnh báo tên lửa và giám sát không gian.
Đồng thời, Washington cũng đang muốn tăng cường hiện diện quân sự và tích hợp Greenland
vào cái hệ thống phòng thủ vòng vàng của mình. Vì vậy, khi mà chính quyền Trump đẩy mạnh tiếp xúc với Greenland,
cử đặc phái viên Jeff Landry tới Nuke, mở lại kênh đàm phán ba bên Mỹ, Đan Mạch, Greenland
và nói tới hợp tác kinh tế, quân sự, khoáng sản, thì cái câu chuyện nó đã còn không còn đơn giản với Nga và Trung Quốc nữa rồi.
Mỹ đã đứng sẵn ở đầu cái bản đồ Bắc Cực, đặt tay lên Greenland và nói rằng,
tôi đang canh giữ lối đi này. Đó là lý do mà Greenland có cái giá trị vượt xa kích thức dân số hay là kinh tế của nó.
Nó giống như là một cái vọng ngác khổng lồ nhìn ra Bắc Đại Thấy Dương và Bắc Cực. Ai kiểm soát được Greenland thì
người đó có khả năng quan sát, cảnh báo, theo dõi và gây ảnh hưởng lên các tuyến vận tải mới ở phương Bắc.
Một cái điểm tinh quái của Mỹ ở đây là không nhất thiết họ phải sở hữu Greenland thì nó mới có giá trị chiến lược.
Chỉ cần tăng hiện diện quân sự, mở rộng hợp tác khoáng sản, xây quan hệ kinh tế, giữ NATO và Đan Mạch trong cuộc,
đồng thời chặn đầu tư Nga chung vào hạ tầng nhạy cảm là họ đã có thể làm cái tuyến Bắc Cực của Nga chung trở nên kém tự do hơn rất nhiều rồi.
Mặc dù các cuộc đàm phán Mỹ, Greenland, Đan Mạch vẫn tiếp diễn, trong khi Greenland nhấn mạnh quyền tự quyết và không chấp nhận bị bố bán.
Nhưng mà Washington thực sự đã đưa Greenland trở vào cái bàn cờ chính thức rồi.
Chưa dừng lại ở đó, nếu tuyến Bắc Cực là cửa thoát hiểm phía Bắc thì Kazakhstan nó là cửa thoát trên lục địa Trung Quốc.
Nga muốn tăng cường cung dầu cho Trung Quốc qua ngã Kazakhstan, dùng cái đường ống Atasu-Alaskanku để mà giảm rủi ro vận tải biển.
Đây là ý tưởng rất hợp lý với Bắc Kinh. Nhưng mà cửa Kazakhstan cũng không hề tuyển đối an toàn.
Thứ nhất, cái tuyến này vẫn cần Kazakhstan, mà Kazakhstan thì không muốn biến mình thành một cái phụ kiện chiến lược của Nga Trung.
Họ luôn tìm cách cân bằng giữa Nga, Trung Quốc, Mỹ, EU và Thổ Nhĩ Kỳ.
Thứ hai là hạ tầng đường ống nó vẫn có giới hạn kỹ thuật.
Thứ ba là Mỹ vẫn có thể dùng trừng phạt, miễn trừ có điều kiện và ngoại giao Trung Á để biến cái tuyến này thành một con đường có rủi ro chính trị.
Chính ở đây, ta thấy một cái đất cờ rất rõ. Mỹ không khóa chết tuyến dầu Nga qua Kazakhstan, mà dùng miễn trừ trừng phạt có thời hạn.
Bloomberg và các nguồn khu vực cho biết là Mỹ cho phép Kazakhstan tiếp tục trung chuyển dầu Nga sang Trung Quốc đến tận tháng 3 năm 2017 cơ.
Đương nhiên, nếu Mỹ chặn ngay thì hoàn toàn dễ thôi, nhưng giá dầu có thể sốc thêm.
Nếu Mỹ để tự do hoàn toàn, thì Nga Trung sẽ có thêm một hành lang năng lượng ổn định.
Bởi vậy, họ chọn cách đi có kiểm soát.
Tuyến đường này vẫn chạy, nhưng mà luôn nằm trong cái tầm giám sát và có thể bị xiết lại, nếu như bàn cờ thay đổi.
Nếu nhìn rộng hơn, ta sẽ thấy Mỹ đang đánh vào cái trục Nga Trung theo một cái logic rất là nhất quán.
Với Iran thì họ xiết dầu để làm Trung Quốc đau ở Hormuz.
Với Nga thì Mỹ nới và xiết dầu theo nhịp để không làm thị trường nổ tung, nhưng cũng không cho Nga Trung thoát hẳn.
Với Kazakhstan thì Mỹ dùng miễn trừ có điều kiện và ngoại giao để mà giữ cái tuyến đường bộ trong cái vùng kiểm soát.
Với Greenland thì Mỹ tăng hiện diện và đàm phán để mà canh cửa bắc cực.
Cùng một lúc, họ đang gửi đi cái thông điệp là các anh có thể tìm đường vòng, nhưng tôi sẽ có mặt ở các cái ngã rẽ quan trọng.
Nhìn chung là Nga Trung họ đang xây dựng một cái không gian chiến lược chung và dài hạn để thoát khỏi vòng kim cô của nước Mỹ,
nhưng Hoa Kỳ thì đang tìm cách biến không gian ấy thành một cái mê cung có kiểm soát.
Họ chưa chắc chặn được mọi lối thoát, nhưng có thể làm mỗi cái lối thoát trở nên đắt đỏ hơn,
chậm chạp hơn, rủi ro hơn và phụ thuộc nhiều hơn vào các quyết định của Washington.
Và trong một cái bàn cờ lớn, đôi khi không cần phải khóa cửa hoàn toàn,
chỉ cần khiến đối thủ không bao giờ chắc chắn rằng cánh cửa đó có mở hay không thế là đã đủ tạo ra lợi thế rồi.
Tới đây có người sẽ đặt ra câu hỏi thế này, tại sao Hoa Kỳ lại cứ phải chặn cái con đường phát triển của đối thủ như vậy?
Đó chẳng phải là Mỹ tham lam quyền lực thống trị toàn cầu và không muốn san sẻ quyền lực cho các cường quốc khác hay sao?
Thực ra vấn đề ở đây nó không đơn giản là như vậy đâu. Không phải là Mỹ sợ Trung Quốc hay Nga giàu lên đâu.
Vấn đề là khi những cái mô hình quyền lực như Nga và Trung Quốc mạnh lên đến mức có thể viết lại luật chơi quốc tế,
thì cái bị đe dọa không chỉ là lợi ích của Mỹ, mà là cái sự an toàn của rất nhiều quốc gia nhỏ hơn.
Chúng ta biết là cạnh tranh phát triển là cái điều hết sức bình thường thôi.
Một nước xây nhà máy, mở cảng, bán hàng, phát triển công nghệ, làm giàu cho nhân dân, không ai có quyền cấm cả.
Nhưng nếu cái sự phát triển ấy đi kèm với tham vọng biến cái của Trung thành của riêng,
biến cái nước láng giềng thành vùng đệm, biến luật quốc tế thành tờ giấy lộn,
biến công nghệ thành công cụ giám sát và biến thương mại thành dây sích chính trị,
thì đó không còn là phát triển một cách bình thường nữa, mà đó là mở rộng quyền lực theo cái kiểu đế chế ngày xưa.
Lấy thịt đàn người rồi.
Câu hỏi là vì sao Mỹ phải ngăn chặn điều đó?
Vì trong lịch sử, trận tượng quốc tế nguy hiểm nhất không phải lúc mà một nước nghèo muốn phát triển,
mà là lúc một cái cường quốc lớn tin rằng mình có quyền đứng trên luật chơi.
Nga đã cho thế giới thấy điều đó ở Ukraine.
Một khi mà một nước lớn có thể nói rằng, tôi cần vùng đệm an ninh cho nên tôi đưa quân sang nước khác,
thì mọi quốc gia nhỏ nằm cạnh cường quốc đó đều phải run sợ.
Hôm nay là Ukraine, ngày mai có thể là nước khác.
Trung Quốc cũng khiến nhiều nước lo ngại không phải vì họ xây đường, bán hàng hay phát triển công nghệ,
mà vì cái cách họ sử dụng sức mạnh.
Đơn cử như ở Biển Đông, họ đã xé bỏ phán quyết của tòa trọng tài thương trực
để kiên quyết duy trì cái đường lưỡi bò của mình.
Nếu một nước lớn tự vẽ ra đường trên biển và bảo đó là của mình,
thì cái luật biển quốc tế nó còn ý nghĩa gì nữa đâu.
Điều đáng lo nữa là mô hình quyền lực của Nga và Trung Quốc không chỉ dừng ở biên giới,
mà nó còn là cỗ máy đàn áp và vi phạm nhân quyền nghiêm trọng chính trong cái đất nước của họ.
Freedom House đã mô tả đàn áp xuyên quốc gia là việc các chính quyền dùng đe dọa,
theo dõi, cưỡng ép để bịt miệng người lưu vong và cộng đồng ở nước ngoài,
làm suy yếu phá quyền tại các quốc gia sở tại.
Riêng Trung Quốc, Freedom House đánh giá là not free,
và nói là Bắc Kinh đang siết chặt kiểm soát lên bộ máy nhà nước,
truyền thông, phát ngôn trực tuyến, tôn giáo, đại học, doanh nghiệp và xã hội dân sự.
Khi mà một cái mô hình như vậy trở thành bá chủ,
điều đáng sợ không chỉ là họ kiểm soát nhân dân của họ đâu,
mà là họ còn xuất khẩu cái cách kiểm soát ấy ra bên ngoài.
Ở đây không phải nói rằng Mỹ tốt tuyệt đối, còn Nga Trung là xấu tuyệt đối,
nói như vậy thì cũng quá cực đoan.
Mỹ cũng có lỗi riêng, cũng từng mắc sai lầm,
rồi cũng có lúc hành xử cứng rắn vì quyền lực của mình.
Nhưng trong bàn cờ hiện đại, trong bàn cờ lúc này,
điều mà chúng ta cần nhận thức rõ đó là,
một thế giới do Nga trung dẫn dắt nó sẽ rất khác với một thế giới
còn có các cái trung tâm quyền lực dân chủ kiểm chế nhau.
Nếu Nga thắng trong logic Ukraine,
thông điệp gửi ra chính là biên giới có thể bị thay đổi bằng xe tăng.
Còn nếu Trung Quốc thắng trong logic Biển Đông,
thì thông điệp gửi ra sẽ là luật biển có thể bị thay thế bằng bản đồ tự vẽ.
Nếu hai logic ấy kết hợp,
thì các nước nhỏ họ sẽ sống trong một cái thế giới mà công lý nó không nằm ở luật nữa,
mà chỉ nằm ở kích trước quân đội và túi tiền của nước lớn thôi.
Lúc đó thì cũng sẽ không còn một cái trật tự nào nữa hết.
Vì vậy, cái việc mà Mỹ chặn các cái lối thoát chiến lược cho Nga Trung Quốc
không chỉ là cái biểu hiện của việc tham quyền cố vị,
nó là hành động ngăn chặn một cái trục quyền lực đồng đoán,
xây được một hệ sinh thái đủ mạnh để thoát khỏi mọi giảng buộc.
Nếu Nga Trung có được không gian năng lượng riêng,
như họ vẫn muốn,
tuyến vận tải riêng,
hệ thống thanh toán,
chuỗi cung đứng,
công nghệ giám sát riêng
và cả thêm những các nước phụ thuộc riêng,
thì khi đó họ sẽ ít sợ trừng phạt hơn,
không còn tôn trọng luật quốc tế nữa,
không còn sợ phản ứng của toàn cầu nữa.
Một khi kẻ mạnh không còn sợ cái giá phải trả,
thì họ sẽ dùng sức mạnh nhiều hơn,
sẽ bất chấp tất cả.
Ta hãy hình dung như thế này cho dễ hiểu này.
Nga và Trung Quốc đang xây một cái căn cứ hậu cần khổng lồ.
Nga cung cấp dầu, khí,
tuyến đường Bắc Cực,
tài nguyên,
chiều sâu địa lý.
Còn Trung Quốc thì cung cấp tiền, công nghiệp,
thị trường, công nghệ, hàng hóa.
Nếu căn cứ ấy hoàn chỉnh,
thì họ có thể nói với thế giới rằng
các anh trừng phạt cũng được,
chúng tôi có đường riêng rồi, không sợ.
Các anh phong tỏa cũng được,
chúng tôi có tuyến riêng rồi.
Phản đối cũng được,
chúng tôi có thị trường riêng rồi.
Khi đó thì luật chơi quốc tế
sẽ không còn được ai tôn trọng nữa.
Và đây chính là lý do mà Hoa Kỳ phải đánh chặn từ sớm,
không phải đợi đến lúc Nga trung mạnh lên rồi,
xây xong đại lộ chiến lược rồi mới dựng dào.
Mỹ phải canh gác Greenland
vì tuyến Bắc Cực có thể trở thành đường tránh Suez
và các tuyến biển phía Nam.
Họ phải để mắt tới Kazakhstan
bởi vì kỹ tuyến dầu đường bộ
có thể giúp Trung Quốc giảm rủi ro
ở Hormuz và Malacca.
Phải siết dầu Iran
bởi vì đó là nguồn tài chính và năng lượng rẻ
nối Tehran với Bắc Kinh.
Họ phải giữ đòn công nghệ
vì nếu Trung Quốc vừa có năng lượng an toàn,
vừa có chip, AI, dữ liệu vào thị trường
thì cán cân quyền lực sẽ thay đổi rất nhanh chóng.
Tóm lại, điều đáng sợ nhất với thế giới
không phải là có thêm một cường quốc giàu mạnh.
Điều đáng sợ là có một cường quốc giàu mạnh
nhưng không chịu kiểm soát bởi luật lệ,
không tôn trọng biên giới,
không tôn trọng tự do thông tin,
quyền cá nhân và coi các nước nhỏ
chỉ là những quân cờ của mình.
Và khi những đế chế kiểu đó làm bá chủ
thì hòa bình không còn dựa trên luật lệ nữa
mà sẽ dựa trên việc hôm nay họ có kiểm chế hay không thôi.
Khi họ không kiểm chế được
thì sẽ không có hòa bình.
Và đó mới thực sự là cơn ác mộng của nhân loại.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay xin được phép tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
