ĐỨC PHẬT Biết Gì Về Quy Luật Nghiệp Báo & Tái Sinh? | Thế Giới Cổ Đại

Đình Sự
546 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Luật nghiệp báo và tái sinh là một trong những giáo lý căn bản nhất của Phật giáo.
Nó cũng là một trong những vấn đề rắc rối và khó hiểu nhất.
Đối với một số người nghiệp báo, tái sinh dường như là một điều gì đó rất mê tín và lỗi thời.
Trong truyền thống Phật giáo, nghiệp báo và tái sinh đặt ra những câu hỏi khó.
Nếu Đức Phật chỉ dạy giáo lý vô ngã, nghiệp báo hay tái sinh thì sẽ không có gì phải bàn cãi.
Nhưng Ngài lại nhấn mạnh rằng vạn vật đều vô ngã, đều có nghiệp và tái sinh.
Vậy nếu không có ngã thì cái gì được tái sinh?
Và nếu không có bàn ngã thì làm sao tôi, bạn hoặc bất kỳ ai có thể có nghiệp và làm thế nào mang nghiệp chuyển từ đời này sang đời khác?
Nghiệp báo cho ta thấy cuộc sống của chúng ta đã được định trước, rằng không có ý chí tự do.
Nếu vậy tại sao Đức Phật lại dạy chúng ta nỗ lực cải thiện cuộc sống của mình?
Như tôi đã nói, nghiệp báo và tái sinh chính là vấn đề.
Cuộc sống có thể trở nên bí ẩn hơn đối với bạn sau khi xem xong video này.
Và có thể cuộc sống sẽ thay đổi hoàn toàn khi xem hết video.
Chào mừng bạn đến với những lời dạy nguyên thủy của Đức Phật về nghiệp báo và tái sinh.
Theo tiếng Pali, từ nghiệp có nghĩa gốc là hành động hay sự làm, việc làm.
Nhưng nghiệp ở đây là chỉ những hành động cố ý, hành động có ý chí, bao gồm ý nghĩ, lời nói và hành động.
Cho phép tôi đặt ra một ví dụ như thế này.
Nếu có một ai đó nhờ bạn chỉ đường đến ngân hàng gần nhất, bạn tận tình chỉ đường cho họ,
thì chắc chắn bạn đã làm một việc tốt, đó là nghiệp thiện của bạn.
Nhưng thật bất ngờ sau đó bạn nhận ra người đó đến ngân hàng để cướp tiền.
Vậy lúc này nghiệp của bạn là thiện hay ác?
Rồi sau đó bạn thấy báo chí đưa tin rằng ngân hàng vừa bị cướp đó chính là nơi chuyên rửa những đồng tiền bẩn do việc tham ô thăm những tài sản gây ra.
Vậy tên cướp đó có phải đã làm được việc tốt, nghiệp của hắn có phải là nghiệp thiện hay không?
Hãy dừng lại 5 giây để ghi câu trả lời của bạn xuống phần bình luận.
Câu trả lời sẽ khiến bạn bất ngờ.
Câu trả lời là dù bạn đã chỉ đường cho một tên cướp đến ngân hàng,
nhưng lúc đó bạn không hề biết đó là tên cướp và ý định xuất phát từ tâm của bạn là muốn giúp đỡ người khác.
Vì vậy, rõ ràng là bạn đã tạo ra nghiệp thiện.
Còn tên cướp, mặc dù hắn vô tình khui ra bí mật đen tối của một tổ chức và giúp cho quốc gia tìm ra nhiều tên tội phạm khác,
nhưng ý định ban đầu của hắn là xấu nên hắn vẫn tạo nghiệp ác.
Có thể thấy, mặc dù kết quả hành động của chúng ta liên quan đến vô số yếu tố bên ngoài, ngoài tầm kiểm soát của chúng ta,
nhưng ý định trong tâm mới là điều xác định nghiệp tốt hay xấu.
Có một điểm quan trọng khác mà Đức Phật nói rằng, ngoài hành động, nghiệp còn được tạo bằng lời nói và ý nghĩ của chúng ta.
Đây cũng là ba cách mà qua đó ý định được thể hiện ra ngoài thế giới.
Suy nghĩ, lời nói và hành động của chúng ta giống như những nốt nhạc kết hợp với nhau như một hợp âm,
mà hợp âm này chính là chìa khóa của sự giác ngộ.
Chúng ta phải điều chỉnh các ba yếu tố với nhau một cách hoàn hảo.
Nếu một trong số chúng bị lệch khỏi quỹ đạo, sự hài hòa sẽ biến mất.
Quy trình của sự giác ngộ xảy ra trong toàn bộ con người chúng ta.
Những biểu hiện trí tuệ và lòng tư mi bên ngoài sẽ vô ích nếu bạn chứa đầy sự tức giận, ham muốn, đố kị.
Chúng ta có thể lừa dối người khác và thậm chí lừa dối chính mình, nhưng chúng ta không thể lừa dối luật nghiệp báo.
Nếu chúng ta dùng từ luật nghiệp báo, vậy thì ai là người thực thi luật đó?
Câu trả lời là hư không.
Không có ai trừng phạt nghiệp xấu hay khen thưởng nghiệp tốt.
Như Đức Phật đã chỉ ra, một hòn đá ném xuống sông sẽ chìm, dầu đổ xuống sông sẽ nổi.
Đó là quy luật của tự nhiên, nó sẽ mãi như vậy, không ai có thể thay đổi.
Nên với nghiệp cũng vậy.
Đức Phật dạy, nghiệp như một nguyên lý cơ bản của thực tại.
Giống như trọng lực, chúng ta có thể nghiên cứu và hiểu các đặc tính của lực hấp dẫn.
Chúng ta có thể sử dụng chúng vì lợi ích của chúng ta hoặc ta có thể đau khổ vì chúng.
Mối quan tâm của chúng ta không phải là tại sao lực hấp dẫn lại tồn tại như vậy,
mà là làm thế nào để ứng dụng nó để phục vụ cuộc sống của ta.
Điều tương tự cũng xảy ra với nghiệp và tái sinh.
Đức Phật đã trực tiếp quan sát sự tái sinh của tất cả chúng sinh theo nghiệp báo.
Điều này xảy ra vào thời điểm Ngài Giác Ngộ.
Ngài coi sự tồn tại là quá trình hình thành và tái sinh theo một chu kỳ vô tận.
Quá trình này không phải là ngẫu nhiên mà hoạt động theo nguyên nhân và điều kiện.
Quan trọng nhất là mỗi thế hệ chúng sinh mới được xác định bởi chủ ý hành động của các thế hệ trong quá khứ của nó.
Nói tóm lại, sự tái sinh được xác định bởi nghiệp quá khứ.
Quy luật này Đức Phật gọi là Luân hồi.
Khi chết, nghiệp tích lũy của chúng ta tạo thành một chúng sinh mới ở một trong sáu cõi của Luân hồi.
Nghiệp thiện tạo ra sự tái sinh ở một cõi cao hơn và nghiệp ác ở một cõi thấp hơn.
Đức Phật không dạy nghiệp và tái sinh là điều gì đó thân bí hay bí truyền.
Ngài khẳng định, nghiệp báo tái sinh là một quy luật thực nghiệp mà bạn có thể tự mình quan sát.
Tất nhiên để quan sát được nó, trước tiên bạn phải trau dồi tâm trí của mình để trở nên cực kỳ nhạy cảm.
Rõ ràng, rất ít người có thể làm được điều này.
Để có được trải nghiệm này, hãy xem hướng dẫn của Đức Phật về sự giác ngộ trong video của chúng tôi trong Con Đường Cao Quý Bát Tránh Đạo.
Một thời, Đức Phật an trú tại thành xã Vệ.
Có một thành niên tên là Suha Todejaputta hỏi Đức Phật rằng
Do nhân duyên gì cũng cùng là con người mà không ai giống ai về thọ mạ.
Người sống lâu kẻ chết yểu.
Về sức khỏe, người ít bệnh kẻ nhiều bệnh.
Về nhân sắc, người đẹp kẻ xấu.
Về tài sản, người giàu kẻ nghèo.
Về trí tuệ, người thông minh kẻ ngu đần.
Về hoàn cảnh sống và vị trí xã hội, người ở rong rõi, đẳng cấp, địa vị cao sang,
có hoàn cảnh sống sung sướng, hạnh phúc, kẻ thì thấp hèn, đốn khổ.
Đức Phật cho biết rằng tất cả đều rong nghiệp.
Các loài hữu tình là chủ nhân của nghiệp, là thưa tự của nghiệp.
Nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là điểm tựa.
Nghiệp phân chia các loài hữu tình nghĩa là có liệt, có yêu.
Đức Phật cũng cho biết có một số nghiệp phổ biến đưa đến quả báo tương ứng nhất định
tạo nên sự khác biệt giữa các loài hữu tình như sau.
Người thường sát sinh hoặc gây tổn thương các loài hữu tình,
không có tâm từ bi đối với các loài hữu tình.
Sau khi chết sẽ sinh làm bàng sinh, sinh vào đoạn xứ, địa ngục.
Nếu người đó được sinh làm người thì sẽ sinh làm người yếu mệnh.
Ngược lại, người trường thọ là do không giết hại, có tâm từ bi.
Người thường não hại, gây đau khổ cho chúng sinh.
Sau khi chết sẽ sinh làm ác thú hoặc sinh vào đoạn xứ, địa ngục.
Nếu sinh làm người thì sẽ là người nhiều bệnh hoạn.
Ngược lại, người sống không có não hại chúng sinh.
Sau khi chết sẽ tái sinh làm người ít bệnh hoạn.
Người có tâm sân hận, thường phẫn nộ, phật ý.
Sau khi chết sẽ sinh vào cõi giữ.
Nếu sinh làm người thì sẽ là người có tướng mạo xấu xí.
Ngược lại, người có tướng mạo xinh đẹp là người không có tâm sân hận, không phẫn nộ, phật ý.
Người tật đố hay ganh tị với người được quyền lợi, được tôn kính.
Sau khi chết nếu sinh được làm người sẽ là người có quyền thế nhỏ.
Ngược lại, người không có tính tật đố, ganh tị.
Sau khi chết nếu được sinh làm người sẽ là người có quyền thế lớn.
Người sinh vào gia đình thấp hèn, hạ liệt là do kiêu căng, ngã mạn, không kính người đáng kính, không trọng người đáng trọng, thường hay khinh khi người khác.
Sinh vào gia đình cao quý là do thường tôn kính người đáng kính, quý trọng người đáng trọng, tâm khiêm tốn, nún nhường.
Người có tài sản nhỏ hoặc nghèo khó là do không bố thí, cúng dường.
Người giàu có, nhiều tài sản là do đời trước thường bố thí, cúng dường.
Người có trí tuệ là do biết tìm đến các tu sĩ, những bậc hiền trí để học hỏi.
Người không có trí tuệ hoặc có trí tuệ kém là do không tìm cầu học hỏi.
Đức Phật cũng nói rằng nguyên nhân sinh nghiệp là do vô minh.
Phật ngôn ghi chép trong Kinh Thập Nhị Nhân Duyên rằng
Vô minh sanh ra hành, đi đôi với vô minh là ái dục, một gốc dễ khác của nghiệp.
Tất cả những hành động xấu đều phát sinh từ trong ái dục.
Những hành động tốt đẹp trong thời gian, mặc dù phát sinh do 3 nguyên nhân tốt
là không tham, không sân, không si cũng là nghiệp
bởi gốc vô minh và ái dục vẫn còn ngũ trầm trong đó.
Hành động gương mẫu, cao quý của đạo, tâm không còn nghiệp
vì trong ấy vô minh và ái dục đã bị diệt tận gốc dễ rồi.
Đại đức Buddhaghosa có viết trong Kinh Visuddhimagga như này
Ai là người tạo nghiệp? Ai là kẻ trả quả? Không có ai cả.
Biết như thế mới gọi là phân biệt chân chính.
Theo Phật giáo thì có 2 thứ thực thể, thực thể hữu danh và thực thể cứu cánh.
Hữu danh thực thể là vật chỉ được cưỡng danh đặt ra tên.
Cứu cánh thực thể là sự thật vi tế.
Một cái bàn để trước mắt ta, ta gọi nó là cái bàn.
Đó là sự thật theo mắt thấy.
Nhưng theo ý nghĩ vi tế thì cái mà ta gọi là cái bàn chỉ là những động lực và tính chất mà thôi.
Cũng như theo thông thường, ông bác sĩ gọi nước là nước
nhưng trong phòng thử nghiệm, ông ấy gọi nước là H2O.
Vì sự ước định như thế nên có danh từ nam, nữ, chúng sinh, ta.
Những hình thức ấy có tính cách thay đổi mãi mãi
trong mỗi lúc thuộc về tinh thần vật lý.
Bởi đó nên người Phật tử không tin có một bản chất nào không thay đổi
và luôn luôn không phân tích người hành động ra khỏi sự hành động,
người chủ động ra khỏi cái thức.
Vậy nghiệp ở đâu? Một nhà tinh thần phân tích đã viết như thế này.
Nghiệp ở tại tâm. Nhưng rất ít người hiểu được rốt giáo thuyết này.
Nghiệp là tất cả những kinh nghiệm đã làm, những cảm giác đã thọ
và những ảnh hưởng đã thâm nhiễm của một cá nhân.
Tiềm thức là nơi chứa đựng, chẳng những tất cả kinh nghiệm
mà luôn cả những cảm xúc sơ khởi và những xu hướng của một cá nhân.
Nghiệp không bị chứa đựng trong một nơi nào gọi là tiềm thức
bởi trong bộ máy phức tạp luôn luôn thay đổi của con người.
Không có một bằng chứng xác nhận về chỗ tích chữ nào gọi là tâm linh
hoặc về một kho tàng nào cả. Mỗi kinh nghiệm, cảm xúc, xu hướng của một cá nhân
đến nỗi bầm tính thuộc về thánh, về phàm hoặc về thú
đều tùy thuộc tính chất liên tục giữa tinh thần và vật lý của mỗi cá nhân
hoặc tùy thuộc các sự biến đổi. Tóm lại, nghiệp lực tùy thuộc sự biến đổi
của tâm và luôn luôn trực sẵn để phát hiện trong muôn ngàn hiện tượng
mỗi khi có cơ hội. Ngày xưa, vua Milinda
cũng hỏi Đại Đức Na Tiên như thế này,
Bạch Đại Đức, cái nghiệp ở đâu? Tâu Đại Vương, chúng ta không thể nói
nghiệp được chất chứa nơi nào trong cái tâm vô thường biến đổi
hoặc nơi nào trong thân thể được. Nhưng tùy thuộc vào cái tâm và thể sát,
nghiệp tự phát hiện trong một lúc thuận tiện, cũng như gió và lửa
không thể chứa đựng ở nơi nào cụ thể vậy. Chúng ta hãy tiếp tục
bằng việc đi sâu vào sự tái sinh. Trước hết, tái sinh
là một cách dùng từ sai. Điều này gợi ý ai đó được sinh ra,
chết đi và sau đó tái sinh ở nơi khác. Nó khẳng định là
có một cái tôi chuyển từ nơi này sang nơi khác. Theo ý Đức Phật,
ý tưởng về một cái tôi riêng biệt là ảo tưởng cốt lõi của chúng ta.
Chúng tôi đã đề cập trong video vô ngã, mời các bạn xem video này
trên kênh để hiểu rõ hơn về chủ đề này. Như vậy,
theo Đức Phật, không có bản ngã nào được tái sinh, bởi vì ngay từ đầu
không có một cái ngã nào được sinh ra. Đúng hơn, năng lượng nghiệp
lan truyền khắp thế giới và hình thành theo dấu vết của nó, cái mà chúng ta
gọi là bản thân hoặc chúng sinh. Việc hiểu điều này vừa khó
vừa quan trọng. Vì vậy, hãy cùng khám phá nó bằng một ví dụ.
Hãy tưởng tượng, bạn ném một hòn đá vào hồ nước, và khi
hòn đá tác động lên mặt nước, sóng sẽ xuất hiện. Thoạt nhìn có
vẻ như những con sóng này đang di chuyển trên mặt nước. Nhưng nếu
nhìn kỹ, chúng ta sẽ thấy không phải như vậy. Những gì xuất hiện
khi sóng di chuyển thực ra chỉ là những khối nước dâng lên và hạ xuống lần lượt
nối tiếp nhau nhanh chóng. Từ xa, các mô hình đỉnh và đáy này
xuất hiện dưới dạng vật thể hoặc sóng chuyển động. Tuy nhiên trong
thực tế, bản chất của nó chỉ là sự chuyển và chuyển hóa năng lượng.
Từ con sóng, chúng ta đã chỉ định được một chuỗi sự kiện.
Trong đó, một sự kiện gây ra sự kiện tiếp theo và được gây ra
bởi sự kiện trước đó. Cái sai là ngôn ngữ của chúng ta hình dung
chuỗi sự kiện nhân quả này như một đối tượng. Trên thực tế thì
đó là một quá trình. Đức Phật mô tả, thế giới trải nghiệm
là sự kết hợp của ngũ uẩn, sắc, thọ, tưởng,
hành, thức. Ngũ uẩn giống như ba màu cùng một điểm
ảnh màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam trộn lẫn với nhau
theo tỷ lệ khác nhau để tạo thành tất cả hình ảnh bạn đang nhìn thấy trên màn hình.
Tương tự như vậy, ngũ uẩn trộn lẫn với nhau để tạo thành
thế giới kinh nghiệm. Chúng cũng hình thành cái mà chúng ta gọi là bản thân.
Đức Phật nói, nghiệp báo là điều tạo ra sự khác biệt
giữa các chúng sinh. Nói cách khác, bạn, tôi và
chú chó Sipa này khác biệt không phải là vì chúng ta là những bản thế khác nhau
mà chúng ta khác biệt chỉ ở mức độ chúng ta là những khuôn mẫu khác nhau
của ngũ uẩn được hoạt hình bởi nghiệp. Có một chi tiết quan trọng
hơn ở đây. Trong ví dụ trước đó, chúng ta thấy những con sóng không tự nhiên
xuất hiện. Chúng xuất hiện khi hòn đá tác động lên mặt nước và đưa
năng lượng của nó vào đó. Tương tự như vậy, nghiệp không tự nhiên xuất hiện
mà nghiệp xuất hiện từ thân, khẩu, ý của chúng ta.
Nếu ta cứ mãi vô minh, cứ mãi chìm đắm trong tham, sân si,
không thể rèn luyện thân khẩu ý thì chúng ta sẽ mãi ở trong nhà tù luôn hồi này.
Bây giờ bạn có thể thấy, tái sinh không phải là
sự chuyển đổi của bất kỳ thực thể nào từ đây này sang đời khác
của cái chúng ta gọi là bản ngã mà là sự chuyển hóa của nghiệp.
Giống như Đức Phật nói với chúng ta rằng, tâm trí và các giác quan của chúng ta
thực chất là nghiệp quá khứ của chúng ta.
Như vậy, thông qua thân, khẩu và ý, bạn tạo ra nghiệp.
Nghiệp này có thể tốt hoặc xấu ở nhiều mức độ khác nhau.
Nó tích lũy cho đến khi cơ thể vật lý suy yếu và năm các quẩn trong ngũ uẩn tan giã
hay nói cách khác cho đến khi bạn chết.
Lúc đó, nghiệp tích lũy của bạn phát ra như ảnh sáng và đi vào luân hồi ở một cõi mới.
Ở đó, nghiệp lại tạo ra một chúng sinh mới gồm ngũ uẩn.
Chúng sinh này được xác định bởi nguyên nhân và điều kiện hay chính là nghiệp được tích lũy.
Cuối cùng, không có sự tái sinh mà chỉ có nghiệp luân chuyển trong luân hồi.
Còn một vấn đề đáng chú ý là
ý nghĩ sau cùng đúc hấp hối sẽ ảnh hưởng đến kiếp sống tiếp theo của bạn.
Ý nghĩ cuối cùng trước khi chết thường liên quan đến trải nghiệm gì nổi trỗi nhất trong kiếp sống này.
Ví dụ, nếu ta giết người thì đó là một ký ức hằn sâu trong tâm
và có thể là điều ta nhớ đến lúc ra đi.
Hoặc nếu ta có công đức xây chùa, tu viện
thì đó cũng có thể là một ký ức mạnh liệt.
Hoặc việc ta luôn biết giữ gìn giới hạnh cũng có thể là ý nghĩ cuối cùng ở giờ phút lâm trung.
Tóm lại, bất cứ điều gì mạnh liệt nhất trong tâm
thì điều đó dễ phát khởi lên nhất.
Nếu không thì những gì ta thường nghĩ đến sẽ xảy ra.
Ví dụ, nếu ta thường bực bội, sân si thì điều đó sẽ hiện lên trong tâm.
Trái lại, nếu ta có lòng thương yêu, tử bi hay giúp đỡ người khác
thì những ý nghĩ đó sẽ xuất hiện.
Nếu không có thói quen suy nghĩ gì đặc biệt
thì điều gì xảy đến ở các cửa giác quan lúc lâm trung sẽ lãnh phần ưu tiên.
Giác quan cuối cùng ra đi là thính giác.
Do đó, phần đông các tôn giáo đều có những bài kinh tụng, hát tụng
do các vị sư hay các tu sĩ thực hiện để giúp người sắp ra đi có những ý nghĩ cuối cùng hướng thiện.
Nếu các tâm hành trước phút lâm trung thiện lành
thì sự tài sinh sẽ được tốt đẹp.
Điều đó không có nghĩa là các nghiệp quảng khác sẽ biến mất.
Nó chỉ có nghĩa là những gì bộc phát ở giờ phút lâm trung sẽ có một số ảnh hưởng đến sự tài sinh của ta.
Do đó, những tư tưởng cuối cùng trước khi lâm trung vô cùng quan trọng.
Nếu bạn là người rất rộng lượng, đó có thể là ý nghĩ cuối cùng của bạn.
Do đó, việc nhắc nhở cho người sắp ra đi
về những điều thiện lành họ đã làm trước đây được coi là vô cùng ít lợi.
Như sự rộng rãi của họ, việc họ đã nuôi dạy con cái thành đạt,
lòng tử tế, v.v. Vì người Thế tục thường hay có những ăn năn,
hồi tiếc trước lúc ra đi.
Chỉ mới gần đây người ta mới nhận thức được rằng chết cũng là một phần quan trọng trong cuộc sống,
kể cả đối với người phương Tây không tin vào tài sinh.
Ai cũng quá sốt sắng quan tâm đến sự có mặt của em bé mới sinh
vì em bé đó sẽ ở bên họ một thời gian dài và sẽ là một thành viên quan trọng trong gia đình.
Nhưng ít ai để ý đến giây phút cận tử
vì theo họ khi người chết rồi thì xong, chấm dứt.
Giờ người ta hiểu rằng đó không phải là cách đối xử tốt đẹp đối với người ra đi.
Hiện nay ở rất nhiều nơi có bệnh viện dành cho những người
bị bệnh chờ chết hay người sắp chết.
Ở đó người ta chú tâm nhiều đến các trạng thái tâm để làm giảm bớt hay diệt trừ sự sợ hãi,
lo âu trước khi chết.
Một yếu tố nữa cũng làm ảnh hưởng đến kinh nghiệm cận tử của chúng ta.
Đó là hiện nay chúng ta khá tiến bộ về kỹ thuật nên trong một số trường hợp
người đã chết lâm sàng có thể hồi sinh nhờ vào các phương tiện tối tân trong các bệnh viện.
Có người đã nói với các bác sĩ về sự trải nghiệm cái chết của họ.
Một số bác sĩ nhất là bác sĩ Moody đã viết về các hiện tượng này.
Nét nổi bật của các câu chuyện kể
là các khía cạnh quan trọng gần như giống hết nhau.
Đây là một bằng chứng, một ghi nhận về trạng thái vô ngã.
Tất cả không ngoại trừ ai đều rất tự tại với cái chết của mình
và hầu như không muốn trở lại trần thế.
Có người tỉnh lại tỏ thái độ giận dữ với bác sĩ vì đã sử dụng phương tiện tân tiến
trong việc thiết lập lại dòng sinh tục cho họ.
Tất cả các trải nghiệm đều liên quan đến một luồng ánh sáng rực rỡ
chới đựng tâm hoàn toàn tỉnh thức nhưng thiếu thân.
Mọi người đều có thể thấy chính thức họ đang ở trên giường bệnh
rồi tiến tới luồng ánh sáng đó, trong lúc hoàn toàn ý thức đến những gì đang xảy ra
kể cả việc quan sát các bác sĩ đang làm việc.
Sau đó họ tự rời khỏi bệnh viện để tiến vào một không gian của hạnh phúc, tĩnh lặng và an lạc.
Có người có nhắc đến những người họ gặp gỡ.
Phần đông tảo về một người đặc biệt là nguồn sáng.
Trong các câu chuyện kể không có biểu tượng của bất cứ tôn giáo nào
nhưng chúng rất giống nhau, một số hoàn toàn trùng lập.
Khi những cuốn sách như thế được nhiều người biết đến thì giấy phút cận tử mới được coi là quan trọng.
Trong năm điều mà Đức Phật dạy ta phải quán tưởng hàng ngày
là ai cũng phải chết. Đức Phật thuyết về giấy phút cận tử là vô cùng quan trọng.
Do đó ta cần phải suy ngẫm về chúng ngay bây giờ
chứ đợi đến khi gần chết thì đã quá muộn.
Những suy nghĩ thiện lành của ta đều liên quan đến các tâm từ bi, hỷ, xã.
Nếu ta khởi phát các tâm này ngay bây giờ để tạo thành thói quen
thì ta có thể mang chúng theo đến tận giờ đâm chung.
Như thế ta không những có thể chắc chắn về một sự tái sinh tốt đẹp
mà chỉ ít cũng được sự an bình, hạnh phúc ngay trong kiếp sống này.
Điều đó giúp ta dễ có điều kiện tu tập trở lại.
Nếu ta sinh trong một gia đình quá nghèo khó, không đủ ăn
thì khó có thể có cơ hội ngồi xuống hành thiền
vì trong gia đình nghèo ai cũng phải lao động cực lực để kiếm sống.
Hoặc nếu ta tái sinh trong một xã hội mà thiền không hiện hữu
thì cũng khó để ta tiếp tục thực hành.
Do đó nếu ta đợi đến lúc già, lúc sắp chết để suy nghĩ đúng đắn là quá khởi dạng.
Suy nghĩ đúng đắn bao gồm việc biết tâm hành của mình
qua tránh niệm và trú tâm.
Sự có mặt của ta trên trái đất này là rất ngắn ngủi,
ngay cả 70 năm cũng không phải là dài lâu
nên ta có thể nghĩ về mình như một vị khách được mời đến để biểu diễn
lúc nào cũng chờ đợi được cố vũ.
Dĩ nhiên, điều đó sẽ khiến cuộc sống thêm khó khăn.
Đầu tiên là ta cảm giác sợ sân khấu.
Không biết mình có diễn xuất tốt hay không, có được vỗ tay tán thưởng hay không.
Nếu không, ta sẽ cảm thấy vô cùng thất vọng.
Biết mình chỉ là người khách diễn tuồng trên trái đất này là suy nghĩ chân chính
nhưng chờ đợi được vỗ tay tán thưởng là một ta kiến.
Nếu ta tự biết mình đã cố gắng với tất cả khả năng
ta không phải đợi ai tán thưởng cả.
Ta luôn có trú tâm đúng đắn, đó mới là điều đáng kể nhất
vì sự trú tâm hướng đến điều thiện liên quan không chỉ đến bản thân
mà cả người xung quanh.
Bất quan tâm đến bản thân sẽ giúp ta có thể quan tâm đến người.
Chúng ta không được sao lãng về học pháp và thực hành thiền
vì chỉ khi bản thân ta đã tiến bộ đến một mức độ nào đó ta mới có thể giúp đỡ người khác.
Nếu không là ta đã hành động trong vù mình sẽ đem lại những kết quả không tốt.
Nếu ta quá quan tâm đến sự tái sinh sắp tới của mình
thì ta thực sự đang sống trong mộng.
Vì người đang tạo doanh nghiệp hiện tại không phải là người sẽ lãnh quả.
Sự kết nối duy nhất chỉ là những gì còn sót lại của nghiệp, là quả của nghiệp.
Ngay cả sự kết nối này cũng rất mong manh vì ta có thể phá vỡ các mắt xích.
Nếu ai đó đã tạo nhiều nghiệp xấu nhưng trong kiếp tái sinh
lại tạo nhiều nghiệp tốt hơn thì các quả xấu có thể không bao giờ tự thành trái.
Ngược lại cũng thế.
Ví dụ như Agulimala đã giết 999 mạng người
mà vẫn có thể trở thành A-la-hán
vì ông đã được trở thành đệ tử của Phật, được sống trong tu viện của Đức Phật
nơi mà nghiệp xấu của ông không có cơ hội trổ quả.
Tuy nhiên, Ngài Mục Kiến Liên dù đã là một A-la-hán
vẫn bị kẻ cướp giết và tán sương ngài thành cho do nghiệp xấu trong quá khứ.
Chúng ta khó có thể thiết lập một thống kê tương ứng giữa nghiệp thiện
với các tình huống có thể xảy ra vì ta không có quyền hạn gì
đối với người sẽ kế thường nghiệp mà ta đã làm trong kiếp sống này.
Nhưng hiện tại, làm việc thiện sẽ mang đến kết quả ngay
đó là hạnh phúc và niềm vui trong tâm và thường cũng là hạnh phúc cho con người.
Nếu ta có thể mang hạnh phúc đến cho con người
thì đó cũng là nhân để ta có được niềm vui.
Không có lợi ích gì để nghĩ về nghiệp trong quá khứ hay nghiệp sẽ tạo trong đời sống tương lai.
Không ai biết được gì về kiếp sống tới hay nhớ được gì từ kiếp đã qua.
Vậy thì lo lắng về chúng để làm gì?
Chỉ có giây phút này, ngay đây là quan trọng.
Quá khứ thì giống như một giấc mộng và tương lai thì chưa tới.
Khi tương lai thực sự xảy ra thì nó luôn là hiện tại.
Ngày mai sẽ không bao giờ đến, khi nào đến nó được gọi là hôm nay.
Ta không thể sống trong tương lai hay quá khứ, ta chỉ có thể sống ngay trong giây phút này.
Nếu ta thực sự trú tâm đến từng giây phút một,
ta sẽ có thể hành thiền tốt, ta sẽ không nghi ngờ gì về vô thường.
Thực ra, ta có thể nhìn thấy điều đó thật rõ ràng.
Nhờ vậy, ta có thể buông bỏ tất cả mọi bám víu, chấp chứa.
Chúng ta có thể quan chiếu như thế này.
Tôi có sử dụng mỗi giây phút sống một cách tốt nhất không?
Nếu đã tạo ra nghiệp xấu trong quá khứ, ta có thể nhanh chóng thực hiện một số việc thiện.
Đó có thể là điều đáng quý giá nhất mà quá khứ có thể mang đến cho ta.
Nếu không, tinh chất nhanh chóng, hiệu quả của vô thường
sẽ khiến ta tách rời khỏi các ý nghĩ, lời nói và hành động một cách nhanh chóng.
Đến nỗi ta không thể nhớ chúng, nói gì đến chuyện giữ chúng lại.
Vậy mà, ta lại cố giữ người khác lại,
chấp vào sự suy nghĩ, quan điểm và ý kiến của ta.
Chúng ta bám víu vào thân này, vào các thân hành, tâm hành sai lạc
và cố gắng biến chúng thành thường hành.
Điều đó là không tưởng, không thể thực hiện vì chỉ có từng giây phút này.
Với đồng hồ kỹ thuật số, ta có thể dễ dàng thấy từng giây phút đến rồi đi như thế nào.
Bạn đã thử quan sát đồng hồ trong 5 phút để cảm nhận rằng
5 phút giây quý báu của cuộc đời bạn đã đi qua.
Quá khứ bị lạng quên chỉ trừ một vài sự kiện nổi bật.
Bằng không, nó đã qua mất rồi.
Điều đó cho ta thấy rõ ràng rằng
chúng ta chỉ là những dòng chảy, không có thực thể.
Do nhận xét sai lầm về thực tại một cách hoàn toàn vô căn cứ,
ta cho là nó có thực thể và sống dựa vào đó.
Giống như nhà hát tuồng, một sáng tạo của chúng ta,
nơi các nghệ sĩ vận xiêm áo, nói lời thoại và tin rằng đó là cuộc sống thực.
Chúng ta muốn nhà hát mãi sáng đèn nhưng không thể được
vì mỗi người đều có nỗi khổ không thể diệt trừ bằng sự bất cần hay vô minh.
Ta chỉ có thể làm điều đó bằng cách thay đổi quan điểm, ý thức.
Sự tạo nghiệp phát khởi từ trong tâm.
Các tâm hành tạo ra nghiệp của chúng ta.
Nếu không thể làm chủ tâm, ta khó tránh khỏi việc tạo ra các nghiệp xấu.
Tâm luôn có nguy cơ nghĩ đến những điều bất thiện.
Các trạng thái tâm tiêu cực như tôi không thích, không thể chịu được nổi, tôi sợ, tôi chán.
Tất cả đều là những trạng thái của tâm sân.
Tôi muốn mua, muốn giữ, muốn làm mới cũng là nghiệp xấu liên quan đến tâm tham.
Tất cả đều từ tâm phát khởi.
Rất ít người chịu quan sát tâm. Họ nghĩ rằng điều đó rất khó.
Nhưng họ quên mất rằng tạo nghiệp xấu còn khiến họ mệt mỏi hơn
vì quả sẽ nặng nề, khó chịu.
Rất ít người có được sự sôi nổi bên trong, dấu hiệu của niềm vui tự thân.
Đa số nản lòng do tâm tiêu cực gây ra, chứ không phải do hoàn cảnh bên ngoài.
Hãy quan sát tâm của bạn.
Từ ý, phát sinh ra lời nói và hành động.
Ta không thể nói mà không có nghĩ trước, không thể hành động mà không có dắt tâm để làm điều đó.
Dù đôi khi dường như ta nói hay hành động một cách bản năng
đến nỗi ta không ý thức được rằng ý nghĩ đó đã chạy qua đầu.
Nhưng như thế không có nghĩa là chúng không có mặt trong tâm trước.
Nó chỉ có nghĩa là ta thiếu tránh niệm và hiểu biết rõ ràng.
Tâm là tài sản quý báu nhất mà ta được sở hữu.
Không có vàng bạc, trâu báu nào có thể so sánh với nó
vì tâm chứa đựng hạt giống rác ngộ.
Nếu ta không sử dụng nó đúng mục đích là ta đã dại khờ đem trôn trâu báu dưới đất đen.
Tuy nhiên chúng sinh thường làm thế chính vì họ không được khuyên bảo một cách đúng đắn.
Khi nhận thức được rằng ta sở hữu tâm trâu báu quý giá này
ta sẽ gìn giữ để nó không bị chảy chua, lấm lát.
Ngược lại ta gìn giữ sao cho nó mãi được thanh khiết, chiếu sáng để tạo ra các nghiệp thiện lành.
Đức Phật dạy rằng hành động không phải là yếu tố quan trọng nhất
mà chính là sự chủ tâm đang sau nó.
Ngay cả sự độ lượng cũng có thể xuất phát từ một động lực xấu.
Ví dụ nếu chủ tâm làm việc thiện để tích lũy công đức cho tương lai
thì điều đó là ích kỷ.
Nếu hành động đó được thực hiện vì lòng mi mẫn đối với những người thiếu thốn
thì mới là lý tưởng.
Tuy nhiên dù có hành động với chủ tâm không thiện lành thì bố thí vẫn tốt hơn là không.
Vẫn có nghiệp lành trong hành động đó vì người bố thí đã buông bỏ vật sở hữu của mình.
Nghiệp được tạo ra tùy vào tâm
và tâm thanh tịnh tùy vào thiền định.
Nếu chúng ta hành thiền đều đạn, tinh tấn, dần dần ta sẽ nhìn thấy những gì diễn ra trong tâm một cách rõ ràng.
Một số người hoàn toàn mãn nguyện nếu chỉ đạt được chút àn lạc
dẫu thế đó cũng là một sự thuận lợi và tiến bộ.
Nếu ta quan sát được tâm khi thiền tập,
ta cũng sẽ tập được cách quan sát tâm trong đời sống hàng ngày.
Rồi thì ta sẽ có nhiều cơ hội để tạo ra các nghiệp thiện lành.
Nếu ta đã nhàm chán với các vòng luẩn quẩn của được, mất, khen, chê,
thành công, thất bại, hạnh phúc và khổ đau
thì ta cần phải hạ quyết tâm, nỗ lực buông bỏ tham ái, bám víu.
Nỗ lực này được thiền tập hỗ trợ nhưng không chỉ có thế.
Thiền là phương tiện để giúp ta có khả năng loại trừ
các trùng tử tham, sân trong ta.
Quy trình thiền tập đem lại cho tâm sự sáng suốt để nhận ra các hạt giống này trong ta
để ta có thể có cách đối trị chúng.
Bồn phận của chúng ta trong kiếp sống này với tư cách là một chúng sinh có đầy đủ giác quan,
thân không khiếm khuyết, có duyên lành được nghe tránh pháp,
là bảo vệ tâm và chứng nghiệm được chân tánh của tâm là thuần khiết, tròi sáng.
Với tâm như thế ta có thể tiến sâu vào đạo
nơi ta sẽ thấy không có ai làm chủ tâm này.
Qua video này tôi hy vọng các bạn sẽ có một cái nhìn mới, tích cực hơn
về cuộc sống, chăm chỉ tu tập chúng ta sẽ hái được quả ngọt.
Hãy để lại ý kiến của bạn về những gì chúng tôi vừa chia sẻ
trong video ngày hôm nay ở bên dưới phần bình luận, đừng quên like và đăng ký kênh.
Xin chào và hẹn gặp lại các bạn trong những video tiếp theo.
