Lev Tolstoy - Émile Zola và Alexandre Dumas con -- 2 - Thư ngỏ của Dumas con

[Đoạn cuối mà video còn thiếu]
-------
Sự vũ trang kia của các dân tộc, sự đe dọa mà những đại
diện của họ tạo ra cho nhau ấy, sự phục hồi đàn áp các sắc tộc
nổi tiếng nọ, sự thù địch giữa những người đồng bào và ngay cả
những trò con trẻ của Sorbonne đều là những biểu hiện có vẻ
dữ, nhưng không phải là điềm dữ. Đó là những cơn co giật cuối
cùng của chứng bệnh cần phải biến mất. Trong trường hợp này,
bệnh tật chỉ là sự tăng cường năng lượng của cơ thể thoát khỏi
tử huyệt.

Những kẻ đã sử dụng và hi vọng sẽ sử dụng lâu dài, mãi
mãi những lầm lạc của quá khứ đang gắn kết với nhau nhằm
mục đích cản trở mọi sự thay đổi. Hệ quả chính là sự vũ trang
kia, sự đe dọa ấy, sự đàn áp nọ; nhưng nếu ngài để ý chăm chú
hơn, ngài sẽ thấy, rằng tất cả những cái đó chỉ là vỏ bề ngoài.
Tất cả những cái đó đồ sộ, nhưng rỗng tuếch.

Không có linh hồn trong tất cả những thứ đó: nó đã qua
chỗ khác rồi. Tất cả hàng triệu người vũ trang hằng ngày tập
dượt chuẩn bị một cuộc chiến tranh tận diệt không còn căm thù
những kẻ họ phải chiến đấu, và cũng không có một vị thủ lĩnh
nào của họ dám liều lĩnh tuyên bố chiến tranh. Còn nếu nói về
những trách cứ thậm chí đang lấy lan có thể nghe được ở bên
dưới, thì từ bên trên, một sự cảm thông lớn và chân thành, thừa
nhận tính chính đáng của chúng đã bắt đầu đáp lại.

Sự thấu hiểu lẫn nhau tất yếu sẽ đến ở một thời điểm xác
định và sẽ nhanh hơn chúng ta nghĩ. Tôi không biết điều đó xảy
ra liệu có phải vì tôi sắp lìa bỏ thế giới này và ánh sáng toả rạng
từ phía chân trời và chiếu rọi tôi đã làm tôi tối mắt, nhưng tôi
nghĩ rằng, thế giới của chúng ta đang bước vào thời đại thực
hiện những lời: "Hãy yêu thương nhau", không cần bàn xem ai
đã nói những lời này: Thượng Đế hay con người.

Phong trào duy linh thấy rõ khắp mọi nơi, mà vô khối kẻ
tự kỉ và ngây thơ rắp tâm điều khiển, dứt khoát sẽ hợp nhân
tình. Loài người chưa bao giờ làm gì một cách ôn hòa, sẽ yêu
nhau phát si mê, cuồng dại. Rõ ràng, lúc đầu, điều đó sẽ không
tự xảy ra. Sẽ có những ngộ nhận, có thể cả sự đổ máu: chúng ta
đã được giáo dục và dạy dỗ căm thù nhau như thế nhiều khi bởi
những người có sứ mệnh dạy chúng ta về tình yêu. Nhưng bởi
hiển nhiên là quy luật về tình hữu ái vĩ đại kia đến một lúc nào
đó phải được thực hiện, nên tôi tin là đang đến thời đại mà
chúng ta sẽ mong muốn thiết tha cho điều đó được thực hiện.

A Dumas
1 tháng 6 năm 1893