Lev Tolstoy - Émile Zola và Alexandre Dumas con -- 3 - Tolstoy bàn về ý kiến của 2 nhà văn Pháp Zalo và Dumas con

[Đoạn đầu mà video còn thiếu]
--
Nét khác nhau chính giữa lá thư của Dumas và diễn văn
của Zola, không kể khác biệt bề ngoài, là ở chỗ, diễn văn của
Zola dành cho thanh niên và đúng là có vẻ xu nịnh họ (điều này
đã trở thành hiện tượng bình thường và khó chịu ở thời đại
chúng ta, giống như sự xun xoe của các nhà văn trước phụ nữ),
còn thư của Dumas không gửi cho thanh niên và không nói với
họ những lời đãi bôi, mà trái lại, vạch cho họ thấy sai lầm thông
thường của sự tự tin thái quá, và vì chính điều đó mà thay vì ám
thị cho đám thanh niên nghĩ rằng, họ là những người tối ư quan
trọng, và rằng trong họ có tất cả sức mạnh - điều mà tuyệt
nhiên không được nghĩ về mình nếu họ muốn làm nên một cái
gì đó tử tế - lá thư lại không chỉ dạy họ, mà còn dạy cả người lớn
và những người đứng tuổi rất nhiều điều - nét khác nhau chính
còn là ở chỗ, diễn văn của Zola ru ngủ mọi người, kìm giữ họ
trên con đường mà họ đang đứng, thuyết phục họ, rằng cái họ
đang biết chính là điều họ cần biết; còn thư của Dumas lại đánh
thức mọi người, chỉ cho họ thấy rằng đời sống đang diễn ra
hoàn toàn không giống như nó phải diễn ra, và rằng họ không
biết điều cơ bản nhất mà họ cần biết. Dumas không mấy tin vào
mê tín thời trước, cũng như dị đoan thời nay. Nhưng chính vì
ông không tín cả mê tín thời trước, lẫn dị đoan thời nay, nên ông
tự quan sát, tự nghiền ngẫm và nhờ thế, ông không chỉ thấy
được hiện tại, mà còn nhìn rõ cả tương lai, giống như nó bao giờ
cũng được nhìn thấy bởi những người mà ở thời cổ đại từng
được gọi là các đấng tiên tri thấu thị. Dẫu điều này có vẻ lạ lùng
đến đâu với những ai khi đọc tác phẩm của các nhà văn chi thấy
bề ngoài của sự miêu tả, chứ không thấy tâm hồn tác giả, chính
ôrìg Dumas, người từng viết Dame aux Camelias, Affaire
Clemenceau (Trà hoa nữ, Vụ án Clémenceau (tiếng Pháp)_ND.)
và nhiều tác phẩm khác, chính cái ông Dumas ấy giờ đã nhìn
thấy tương lai và tiên đoán về nó. Dấu điều này có vẻ lạ lùng thế
nào với chúng ta, những kẻ chỉ quen hình dung nhà tiên tri
trong bộ da thú rừng và sống nơi thâm sơn cùng cốc, thì sấm
ngôn vẫn cứ là sấm ngôn, dù nó không được truyền đi trên đôi
bờ Jordanes, mà được ấn loát trên bờ sông Seine, trong xưởng
in của báo Gaulois, mà những lời của Dumas lại là sấm ngôn
thực thụ, chứa đựng trong bản thân mọi dấu hiệu chính yếu của
sấm truyền: thứ nhất, những lời nói ấy hoàn toàn trái ngược với
tâm trạng chung của đám người mà giữa họ, chúng được phát
ra; thứ hai, dù vậy, những người lắng nghe lời nói ấy tự mình
không hiểu vì sao lại tán thành chúng và, thứ ba, cũng là dấu
hiệu chính yếu, sấm ngôn này hỗ trợ cho việc thực thi những gì
đươc nó tiên đoán.