Phan Châu Trinh phát động Phong trào Duy Tân

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
#lichsuvietnam #phimhoathinh #tomtatphim #phongtraoduytan #phanchautrinh
Sau khi phong trào Cần vương thất bại, nhiều cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp ở Việt Nam tiếp tục nổ ra theo hướng mới. Trong đó, nổi bật là phong trào Duy Tân do Phan Châu Trinh (1872 - 1926) phát động năm 1906. Phong trào chủ trương bất bạo động, khôi phục đất nước bằng con đường “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”.
Năm 1905, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng và Trần Quý Cáp đã cùng nhau đi khắp các tỉnh miền Trung để tuyên truyền cho tư tưởng duy tân và phát động phong trào. Phong trào được sĩ phu trong nước hăng hái hưởng ứng.
Cùng like, share, subscribe kênh Youtube Vietnamese Culture để theo dõi trọn bộ Phim hoạt hình lịch sử Việt Nam từ thời dựng nước.
Cuối thế kỷ 19, phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam nằm vào tình trạng bế tác.
Các sĩ vua tiến bộ nhận thức được rằng muốn giải phóng dân tộc,
phát triển đất nước phải thích hợp của nước viên vi tân,
tức là học theo văn minh phương Tây, xây dựng một nước Việt Nam mới.
Muốn vậy, phải cái tạo xã hội Việt Nam cũ, từ bỏ tư tưởng quân chủ nhà giáo,
tiếp nhận tư tưởng dân chủ, dân quyền, nâng cao dân trí.
Một tấm đương sáng được biết đến nhiều nhất với tư tưởng vi tân này chính là Phan Châu Trinh.
Phan Châu Trinh sinh ngày 9 tháng 9 năm 1872,
người tỉnh Quảng Nam, hiệu là Tây Hồ.
Khoa canh tí 1900, Phan Châu Trinh đổ cử nhân và ra làm quang dưới triều đình nhà Nguyễn.
Năm 1905 ông tự quang, rồi cùng với hai bạn học là Trần Quý Cát và Quỳnh Thúc Kháng
làm một cuộc nàm du với mục đích xem xét dân tình, sĩ khí và tìm bạn đồng chí hướng.
Tuy nhiên, cả bãi chí sĩ yêu nước đã gây nên một sự kiện kinh động đất Huế bấy giờ
và khiến quang quân triều đình phải ra lệnh duy tìm khắp nơi.
Ở đằng kia, chắc chắn họ đã chạy phía kia.
Ông là Phan Châu Trinh phải không?
Mời các ông đi theo tôi.
Ông là ai? Sao lại đưa chúng tôi tới đây?
Thì ra các ông đúng là Phan Châu Trinh, Quỳnh Thúc Kháng và Trần Quý Cát
chúng tôi nghe danh từ lâu.
Thực muốn có một cuộc hội ngộ, không ngờ hôm nay điều ấy đã thành sự thật rồi.
Thì ra là những người đồng chí hướng.
Chuyện của ba tiên sinh ở đây, chúng tôi đều biết đã rồi.
Các tiên sinh từ Quang đi từ Bắc vào Nam, xem xét dân tình và tìm bạn đồng chí hướng
để cải tổ nước nhà. Điều ấy thật khiến chúng tôi phục lắm.
Tôi nghe vừa rồi đến Bình Định, gặp kỳ khảo hạch thường nghiên.
Các tiên sinh đã lẫn vào trường thi, làm những bài thơ, bài phú, các tỉnh quan khoảng sở
ra lệnh truy tìm tác giả.
Nhưng nay các tiên sinh thoát được.
Rốt cuộc, các ông đã viết gì trong đó, khiến các Quang khoảng sở như vậy?
Chúng tôi chỉ ra những nhược điểm, con người và xã hội nước ta.
Sau đó, kêu gọi sĩ tử để tỉnh dậy, đừng xa vào công tranh,
phú quý mà quên đi đất nước còn đang trong vòng nô lệ.
Đúng vậy. Lấy lịch sử mà nói, thì dân ta không phải là con thông minh.
Nhưng bị Pháp đổ hộ 60 năm nay, mà vẫn mê mũi, không chịu học hỏi để thay đổi.
Chúng ta phải thay đổi thôi, phải thay đổi từ cốc trễ.
Nhưng bằng cách nào giặc Pháp quá mạnh?
Tôi xin có một vật trực quý báo tặng cho đồng bào là
chi bằng học, nhiệm vụ cấp bách đối với người dân Việt Nam là phải
khai dân trí, chân dân khí, hậu dân sinh.
Đúng. Để khai dân trí, phải bỏ lối học tầm chương trích cũ,
mở trường giải dự quốc ngữ, giải kiến thức khoa học thực dụng,
bài trừ phủ tục xa hòa.
Để chân dân khí, phải thức tỉnh được tinh thần tư lực tư cường,
mọi người chắc ngộ được quyền lỗi của mình, giải thoát khỏi nộng độc chuyên đế.
Hậu dân sinh, tức là phải phát triển kinh tế,
cho dân khai hoang lập vườn, lập hội buôn, sản xuất hàng nội hóa,
xây dựng nền kinh tế vững vàng để dân giàu nước mạnh.
Chỉ như vậy, dân tộc mới có nền độc lập thực sự.
Hay lắm. Khai dân trí, chân dân khí, hậu dân sinh.
Nhưng trước hết, chúng ta hãy thay đổi những tập quan cũ.
Không có phù hợp nữa. Nào, hãy theo tôi.
Chúng ta hãy cắt tóc, mặc quần Âu đi.
Mới hai năm trôi qua, kể từ ngày chúng ta gặp nhau,
mà mọi thứ đã thay đổi thật hởi sắc.
Các tiên sinh đã hưởng ứng phong trọng duy tân hết sức sôi nổi.
Năm đó, sau khi gặp Phan tiên sinh, chúng tôi đã quyết tâm phải làm gì đó
để khai dân trí, chân dân khí, hậu dân sinh.
Vậy là tổ chức liên thành hương quán ra đời.
Liên thành, tức là thành hoa sen.
Đúng vậy, thành hoa sen, tượng trưng cho người quân tử trong sạch.
Tựa như hoa sen vương lên từ bụng lầy, giữa cảnh nước mất nhà tan.
Ban đầu, chúng tôi di lập liên thành thư xã
để truyền bá các sách báo có nội dung yêu nước.
Sau đó, chúng tôi đã quyết định kinh doanh, lập hương quán.
Nào, tiên sinh, hãy đi theo tôi.
Ồ, ở đây quá là vô nghiệp.
Chúng tôi chọn nghề làm nước mắm để phát triển kinh doanh.
Vì nó là nghề truyền thống của dân chúng ở đây.
Tuy là ngành kinh doanh nhỏ,
nhưng mặt hàng này có nguồn nguyên liệu chế biến dồi dào và phong phú,
lại chưa bị người Pháp và người Hoa lũng đoạn.
Sau một thời gian hoạt động, chúng tôi đã có được nguồn vốn,
gây quỹ hoạt động và tạo công ăn việc làm cho nhân dân rồi đấy.
Hương vị thật tuyệt hảo.
Sau này, chúng tôi còn dự định sẽ kinh doanh
trong lĩnh vực dịch vụ khách sạn, bù bán thuốc bắt, vải vóc nữa đây.
Được.
Thời gian rồi tôi đi khắp miền Trung,
được chứng kiến các sĩ phù cùng nhau chấn đất nước,
phát triển công thương điệp, khai phá đất hoang.
Tôi thật sự cảm kích.
Có lẽ các tiên sinh đã phải giấc trả nhiều.
Chỉ không biết là phong trào có thể kéo dài không?
Bây giờ, chúng tôi đã đủ tiền mở trường lớp để khai dân trí,
giáo dục thanh niên rồi.
Mọi việc sẽ tốt hơn thôi.
Chúng ta đều một lòng vì dân tộc.
Một chút vất vả thì có giá gì.
Ở đây, chúng tôi dạy chữ quốc ngữ,
dạy các nguồn khoa học thường thức,
lịch sử, địa lý, toán học,
thể dục, thể thao,
theo nội chuông tiến bộ cho con em,
người dự nước và la động nghèo.
Ngoài học phân hóa,
trường còn tổ chức diễn quyết,
tuyên truyền lòng dự nước,
cố động bài trưởng hữu tục,
cải cách sinh hoạt,
lên án bọn cường hào, ác bá.
Học phí của học sinh và lương bổng cho giáo viên có cào lâm khổ.
À, ở đây học sinh ăn học không phải trả tiền.
Thầy giáo chỉ nhận trợ chấp mà không hưởng lượng.
Chính phí hoạt động của trường nhờ vào nguồn tài trợ của liên thành thương quán
và hoa lượng từ đất đài do ông Huỳnh Văn Đỗ,
một phu gia ở Hiến Chồn.
Ô, liên thành thương quán,
quá là một chỗ dựa kinh tế vững chất cho ngôi trường.
Thưa thầy hiệu trưởng,
sách bảo đã được đưa về từ Hà Nội rồi ạ.
Đây chính là sách của trường Đông Kinh Nghĩa thuộc.
Đúng vậy, chúng tôi dạy theo chuyên trình dạy của trường Đông Kinh Nghĩa thuộc ở Hà Nội Biên Khảo.
Chú giải được kể vào phàn thiết qua ông Định Nguyên Hoàng Giáp, Đạo Nguyên Phủ.
Với tinh thần này, tôi tin,
ngã trường Dục Thanh sẽ đào tạo được một lớp trẻ có tinh thần duy tân tiến bộ
để cứu dân tộc thoát khỏi canh lầm thang.
Chặng đường phía trước có lẽ còn rất gian ngang, phải không thiên sinh.
Dù thế nào thì tôi cũng sẽ cố gắng hết sức
để gấp sức duy trì phong trọc duy tân
và biến trường Dục Thanh trở thành cây nồi của tinh thần cứu học và lòng yêu nước.
Cuộc vận động cải cách được sự hưởng ứng đong đảo của giới sĩ Phu và dân chúng
nên ngày càng phát triển mạnh.
Bởi vậy, chính quyền thịch dân và phong kiến tìm mọi các ngăn cấm.
Năm 1908, phong trào bị đàn áp, dư sĩ Phu bị bắt bớ.
Phan Châu Trinh cũng bị đày ra con đảo.
Mặc dù thất bại, nhưng cuộc vận động đã khẳng định sức thu hút mạnh mẽ của tư tưởng duy tân
có ảnh hưởng lớn đến trình độ giác ngộ
và tinh thần đấu tranh của dân dân đòi cải cách đời sống về mọi mặt.
