Ngay lúc này, cả Châu Á đang cùng chạy một chiếc đồng hồ đếm ngược. Không phải đếm ngược đến năm mới 2027, mà là đếm ngược về ngày "giọt dầu cuối cùng" biến mất khỏi kho chứa.
Nhưng có một sự thật nghiệt ngã: Chiếc đồng hồ của mỗi nước lại chạy với tốc độ khác nhau. Có người đang dư dả như vừa đổ đầy bình xăng, nhưng có kẻ đã bắt đầu phải dắt bộ giữa sa mạc.
Nếu ngày mai, toàn bộ nguồn cung từ Trung Đông biến mất, ai sẽ là người trụ vững cuối cùng? Không phải Mỹ, cũng chẳng phải các ông chủ Ả Rập giàu có. Mà là một "gã khổng lồ" lẳng lặng ở Đông Á – kẻ đã dành đúng nửa thế kỷ chỉ để chuẩn bị cho khoảnh khắc này.
Hôm nay, chúng ta sẽ bóc tách một bàn cờ địa chính trị năng lượng đang nóng bỏng hơn bao giờ hết, khi chính lúc này, Hàn Quốc – 'trạm tiếp tế' lớn nhất của chúng ta – đã bắt đầu siết vòi rồng để tự cứu mình, Bắc Kinh đã ‘đóng’ van cho Việt Nam từ những ngày đầu tiên của cuộc chiến. Cú tăng giá kỷ lục 7.000 đồng của dầu hỏa mới chỉ là phát súng mở màn. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu 3 tuần tới, kho dự trữ chạm đáy và xe của bạn không còn xăng để đổ, hoặc đổ với giá “trên trời”?
Ngay lúc này, cả châu Á đang cùng chạy một chiếc đồng hồ đếm ngược.
Không phải đếm ngược đến năm mới 2027,
mà là đếm ngược về ngày giọt dầu cuối cùng biến mất khỏi kho chứa.
Nhưng có một sự thật nghiệt ngã,
chiếc đồng hồ của mỗi nước lại chạy với tốc độ khác nhau.
Có người đang dư giã như vừa đổ đầy bình xăng,
nhưng có kẻ đã bắt đầu phải dắt bộ giữa sa mạc.
Nếu ngày mai, toàn bộ nguồn cung từ Trung Đông biến mất,
ai sẽ là người trụ vững cuối cùng?
Không phải Mỹ, cũng chẳng phải các ông chủ Ả Rập giàu có,
Hôm nay, chúng ta sẽ bóp tách một bàn cờ
để chính trị năng lượng đang nóng bổng hơn bao giờ hết.
Khi chính lúc này, Hàn Quốc, trạm tiếp tế lớn nhất của chúng ta,
đã bắt đầu xiếc vòi rồng để tự cứu mình.
Bắc Kinh đã đóng vang cho Việt Nam từ những ngày đầu tiên của cuộc chiến.
Cú tăng giá kỷ lục 7.000 đồng của dầu hỏa mới chỉ là phát súng mở màn.
Chuyện gì sẽ xảy ra nếu ba tuần tới,
kho dự trữ chạm đáy và xe của bạn không còn xăng để đổ,
hoặc đổ với giá trên trời?
Sự thật nhiệt ngã về quyết định thắt lưng buộc bụng đầy đau đớn tại Việt Nam
và những người anh em Đông Nam Á khác trong 30 ngày tới sẽ có ngay sau đây.
Đây là nước chuẩn bị kỹ nhất thế giới.
Từ năm 1973, khi bị cấm vận dầu mỏ, giá tăng điên cuồng,
kinh tế suy sụp, họ học bài học đắt giá và dành 50 năm tích trữ dầu.
Giờ các nhà máy lọc dầu đang văn nài chính phủ mỡ kho.
Chính phủ bảo, chưa vội, để dành đã.
Cú súc dầu mỏ ấy là một cú tác thẳng mặt vào nền kinh tế đang thăng hoa của Nhật Bản.
Khi các nước Ả Rập cấm vận, giá dầu tăng vọt 400%,
làm phát phi mã, người dân Nhật hoảng loạn nổ xô đi tích trữ, giấy vệ sinh.
Chính phủ Nhật khi đó nhận ra một sự thật nhiệt ngã.
Một quốc gia công nghiệp hàng độ nhưng lại không có một dọc dầu trong lòng đất
là một gã khổng lồ có đôi chân bằng nước xét.
Họ thề rằng, không bao giờ để kịch bản này lặp lại.
Suốt 50 năm qua, Nhật Bản đã lặng lặng xây dựng một hệ thống dự trữ dầu quốc gia SBA khổng lồ.
Về hạ tầng, họ xây những khoi chứa ngầm sâu trong lòng đất,
những hạm đội tàu dầu khổng lồ nổi trên biển.
Về cơ chế, Nhật chi dự trữ làm 3 tầng, dự trữ quốc gia, dự trữ thương mại.
Các công ty tư nhân bắt buộc phải giữ một lượng dầu nhất định
và dự trữ chung với các nước sản xuất dầu.
Hiện nay, một nghịch lý đang diễn ra.
Các nhà máy lọc dầu tại Nhật đang văn hài chính phủ cho phép xả con
hoặc giảm bớt áp lực dự trữ để tối ưu hóa chi phí sản xuất trong bối cảnh giá dầu biến động.
Tuy nhiên, câu trả lời của Tokyo vẫn là, chưa vội, để dành đã.
Đối với người Nhật, dầu mỏ không chỉ là hàng hóa, nó là bảo hiểm sinh tồn.
Trong bối cảnh địa chính trị thế giới phức tạp hiện nay,
254 ngày dự trữ không chỉ là con số,
đó là cái giá của sự tự do và độc lập trong các quyết định ngoại giao.
Câu chuyện của Nhật Bản dạy chúng ta rằng,
sự chuẩn bị kỹ lưỡng nhất không phải là phản ứng khi khủng hoảng tới,
mà là sự kiên trì tích lũy suốt nửa thế kỷ khi thế giới vẫn còn đang yên ổn.
Người Nhật không đợi trời mưa mới mua ô,
họ đã đóng sẵn một chiếc thuyền từ lúc trời còn nắng đẹp.
Trung Quốc và thảm họa gậy ông đập lưng ông.
Trái ngược với sự thông dông của Nhật Bản, gã hàng xóm Trung Quốc đang đổ mồ hôi hột.
Chỉ còn khoảng 10 ngày nữa là các hoạt động trong nước sẽ bắt đầu ngấm đòn thực sự.
Tại sao một cường quốc như Trung Quốc lại rơi vào thế bí?
Nhà bình luận Peter Schweiger đã chỉ ra một điểm yếu chết người,
Trung Quốc đã đặt cửa quá nhiều vào Iran và Venezuela.
100 tỷ USD đứng trước nguy cơ mất trắng,
Bắc Kinh đã đổ núi tiền vào các dự án năng lượng tại Iran dưới dạng cho vai.
Nếu Iran sụp đổ hoặc thay đổi chế độ do các cuộc không kích của Mỹ,
số tiền này coi như cúng cụ cho hà bá.
Uy tính quân sự bị nghiền nát, Trung Quốc bán hệ thống phòng không tối tân nhất cho Iran để bảo vệ các diễn dầu.
Nhưng thực tế quá phủ phàng, những hệ thống đó đã bị Mỹ và Israel vô hiệu hóa chỉ trong vòng một nốt nhạt.
Đây là một cái tác đầu điến vào niềm tự hào công nghệ quân sự của Bắc Kinh vốn được quảng cáo rầm rội ra thế giới,
hóa ra chỉ là một con hổ giấy.
Giấc mơ phi USD hóa tan vỡ, Trung Quốc từng đắc thắng khi mua dầu giá rẻ
từ Iran và Venezuela bằng đồng nhân dân tệ hoặc hàng nổi hàng.
Nhưng giờ đây, khi nguồn cung này bị gián đoạn, họ buộc phải quay lại thị trường quốc tế,
cộng đồng USD của Mỹ, đối thủ không đợi trời chung để đi mua dầu với giá cắt cổ.
Donald Trump, thông qua các đoạn đánh vào Iran, đã thực tế cắt đứt 20% nguồn cung dầu giá rẻ của Trung Quốc.
Đây không chỉ là cuộc chiến bằng súng đạn, đây là cuộc chiến bất nghẹt tài chính.
Trung Quốc đã ngừng xuất khẩu dầu Diesel ngay lập tức. Đó là tín hiệu của sự hoảng loạn.
Và Donald Trump đã thay đổi hoàn toàn bối cảnh của cuộc thảo luận mà ông sẽ có với Chủ tịch Tập Cận Bình
khi họ gặp nhau tại Trung Quốc tháng 4 sắp tới, với một vị thế của kẻ về trên.
Huyết mạch bị thắt nghẹt, bi kịch Hàn Quốc và Ấn Độ
Nếu bạn nghĩ 10 ngày của Trung Quốc là tệ, hãy nhìn sang Hàn Quốc.
Hàn Quốc là nền kinh tế lớn thứ 10 thế giới, nhưng họ nhập khẩu tới 98% lượng nhiên liệu hóa thạch.
Trong đó, hơn 70% lượng dầu thô và một phần lớn khí đốt tự nhiên,
LNG, được vận chuyển từ Trung Đông, đi qua miệng túi ho mớt.
Hãy tưởng tượng một cơ thể khổng lồ cần 1,6 triệu đơn vị máu mỗi ngày để duy trì sự sống,
nhưng tất cả lượng máu đó chỉ đi qua một huyết mạch duy nhất rộng chưa đầy 33km.
1,6 triệu thùng một ngày, đây không chỉ là con số thương mại, đó là săn cho xe buýt ở Seoul,
là điện cho các nhà máy Samsung và là nguyên liệu cho ngành hóa dầu, trụ cột xuất khẩu của quốc gia này.
Nếu Hormuz bị phong tỏa, kịch bản tồi tệ nhất sẽ diễn ra.
Cú sốc chi phí, giá dầu trong nước sẽ không chỉ tăng,
mà là phát điên do chi phí bảo hiểm và vận chuyển vòng qua các tuyến đường xa xôi khác.
Đình trệ sản xuất, các tổ hợp công nghiệp nặng tại Ulsan hay Elsu sẽ là những nơi đầu tiên cảm nhận được sự khô cạn.
An ninh quốc gia, khác với Nhật Bản có giữ trữ cực dày,
Hàn Quốc dù có kho giữ trữ chiến lược nhưng áp lực tiêu thụ khổng lồ khiến họ luôn ở trong trạng thái báo động đỏ
nếu dòng chảy này bị ngắt quản qua 3 tháng, nền kinh tế Hàn Quốc sẽ rơi vào tình trạng chết lâm sàng.
Còn Ấn Độ, họ không đợi đến khi cạn dầu mới hành động.
New Delhi đã ra lệnh cắt giảm từ 10% đến 30% lượng khí đốt cho các nhà máy công nghiệp ngay hôm nay.
Trong một động thái đầy kịch tính, Bộ Tài chính Mỹ phải vội vàng cấp một giấy phép miễn trự 30 ngày
cho các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ để họ mua dầu Nga đang mắc kẹt trên biển.
Tại sao Mỹ lại phải nhân nhượng? Vì Washington hiểu rằng nếu Ấn Độ gục ngã, thị trường dầu thế giới sẽ nổ tung.
Đây chỉ là biện pháp ngắn hạn nhằm giữ cho thị trường dầu toàn cầu ổn định và tránh giá dầu tăng mạnh,
đồng thời không mang lại lợi ích tài chính lớn cho Nga vì chỉ áp dụng với dầu đã ở trên tàu.
Mỹ gọi đây là biện pháp ứng phó khẩn cấp trước việc Iran muốn bắt cả thế giới làm con tin năng lượng.
Pakistan và Bangladesh, những người đi trên sa mạc không bình nước.
Nhưng bi thảm nhất phải kể đến Pakistan và Bangladesh.
Ở đây, khái niệm giữ trữ chiến lược là một điều xa xỉ.
Họ không có kho ngầm, không có kế hoạch bê, cũng chẳng có ngoại tệ để tích trữ.
Họ sống theo kiểu hèn tu mau, có đâu dùng đấy.
Hệ quả là gì?
Hết là hết, chỉ cần một chuyến tàu dầu đến chậm, cả lưới điện quốc gia sụp đổ.
Tê liệt, ngành dạch may, xương sống của Bangladesh sẽ ngừng hoạt động.
Đơn hàng quốc tế sẽ mất vọt tay đối thủ.
Bạo động, khi bóng tối bao trùm và giá bánh mì tăng vọt theo giá săn,
những cuộc biểu tình trên đường phố là điều không thể tránh khỏi.
Họ giống như những người bộ hành đi trên sa mạc mà bình nước đã cạn khô,
trong khi cơn bão cát chỉ mới bắt đầu.
Việt Nam và Philippines, cuộc chiến trong từng gia đình.
Quay trở lại với Đông Nam Á, nơi chúng ta đang sống.
Tại Manila, năng lượng không chỉ là những con số trên hóa đơn,
nó là áp lực đè nặng lên từng bữa ăn của người dân.
Philippines đang đứng trước một thực tế nhiệt ngã,
phụ thuộc gần như hoàn toàn vào dầu nhập khẩu.
Khi Trung Đông hắt hơi, nền kinh tế quốc gia này ngay lập tức cảm lạnh với bóng ma lạm phát trực trờng.
Chính quyền của Tổng thống Ferdinand Marcos Junior không chọn cách đối đầu trực diện với thị trường,
mà chọn cách giảm cầu để bảo vệ cung.
Tuần làm việc 4 ngày, một quyết định táo bạo nhằm cắt giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ cho giao thông và vận hành văn phòng.
Kỷ luật 24 độ C, máy lạnh, thứ tiêu tốn điện năng hàng đầu tại quốc gia nhiệt đới này trở thành mục tiêu điều tiết.
Mỗi độ C tăng lên là một nỗ lực giữ cho ngân sách quốc gia không bị bốc hơi.
Philippines hiểu rằng giá dầu tăng sẽ kéo theo giá thực phẩm và vận tải phi mã.
Trợ cấp trực tiếp, ngư dân, nông dân và tài xế xe Jeepney,
những tế bào mong manh nhất của nền kinh tế, đang được ưu tiên bảo vệ bằng trợ cấp và giảm thuế.
Đây là nỗ lực ngăn chặn một cuộc khủng hoảng xã hội từ sớm.
Còn Việt Nam chúng ta thì sao?
Việt Nam hiện có hai tấm đệm quan trọng là nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, Thanh Hóa và Bình Sơn, Dung Quốc, Quảng Ngãi,
đáp ứng khoảng 70-80% nhu cầu xăng dầu trong nước.
Tuy nhiên, điểm yếu nằm ở chỗ chúng ta vẫn phải nhập khẩu khoảng 10 triệu tấn dầu thô mỗi năm từ Kuat và các vùng lân cận để vận hành hai nhà máy này.
Cụ thể, theo dữ liệu từ Cục Hải quan, năm 2025 Việt Nam nhập khẩu 9,9 triệu tấn xăng dầu các loại, với kim ngạch khoảng 6,8 tỷ USD.
Trong cơ cố này, DSO chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 3,3 tỷ USD, xăng khoảng 1,6 tỷ USD, nhiên liệu bay hơn 1,5 tỷ USD, và dầu Mayut.
Cùng với xăng dầu thành phẩm, khí dầu mỏ hóa lỏng nhập từ khu vực vùng vịnh như Ả Rập Xê Út, UAE và Kuat, đạt khoảng 3,6 triệu tấn, trị giá 2,1 tỷ USD trong cả năm.
Ở nhóm dầu thô, lượng nhập khẩu lên tới 14,1 triệu tấn, với kim ngạch khoảng 7,7 tỷ USD.
Như vậy, riêng ba nhóm năng lượng chủ chốt này đã tiêu tốn sắp xỉ 17 tỷ USD trong năm 2025, cho thấy mức độ phụ thuộc đáng kể của Việt Nam vào nguồn cung bên ngoài, dù trong nước vẫn có sản xuất và chế biến nhưng hạn chế.
Khi eo biển Hormuz bị đe dọa, nguồn cung dầu thô đầu vào chân Nghi Sơn sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp do phụ thuộc rất lớn vào nguồn dầu thô từ Kuat.
Mặc dù chính phủ đã khẳng định nguồn cung đến hết tháng 3 năm 2026 cơ bản được đảm bảo, nhưng nếu xung đột Iran kéo dài, áp lực sẽ đè nặng lên các doanh nghiệp đầu mối từ tháng 4 trở đi.
Một số dự báo cho thấy phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz có thể tăng 300-500%, khiến chi phí nhập khẩu dầu thô tăng đáng kể ngay cả khi nguồn cung chưa bị gián đoạn.
Ngoài yếu tố giá, nguy cơ gián đoạn, đứt gãy chuỗi cung ứng cũng là rủi ro đáng lo ngại.
Trong bối cảnh bất ổn, một số quốc gia có thể hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nhu cầu nội địa.
Bắc Kinh đã ban hành định tạm dừng xuất khẩu dầu Diegen và xăng ngay từ tuần đầu tiên của cuộc xung đột.
Họ lo ngại về việc 20% nguồn cung dầu giá rẻ từ Iran và Venezuela bị cắt đứt.
Để bảo vệ nền công nghiệp và nông nghiệp khổng lồ trong nước, Trung Quốc chọn các tích trữ mỏ dọc nhiên liệu có thể sản xuất được.
Việt Nam thường nhập khẩu một đoạn đáng kể các chế phẩm xăng dầu từ các nhà máy lọc dầu phía nam Trung Quốc do lợi thế về vận chuyển.
Việc đứt gãy nguồn này bộ các doanh nghiệp đầu mối Việt Nam phải tìm kiếm nguồn thay thế từ những thị trường xa xôi hơn như châu Âu hoặc Trung Đông để chi phí, vận tải và bảo hiểm lên cao.
Ngay khi Iran tuyên bố phong tỏa eo biển ho mớt, chính phủ Hàn Quốc đã lập tức phát đi tín hiệu bảo vệ nội địa.
Hàn Quốc đã yêu cầu các ông lớn như SK Energy, GS Contech và S.Oil phải ưu tiên tối đa cho thị trường trong nước.
Các hợp đồng xuất khẩu mới đã bị tạm dừng ký kết.
Đã có những thông tin về việc các nhà máy lọc dầu Hàn Quốc đàm phán với phía Việt Nam để lùi thời hạn giao hàng hoặc thủy một số lô hàng đã thỏa thuận trước đó để giữ dầu lại Seoul.
Việc Hàn Quốc siếp vòi rồng xuất khẩu tạo ra một hiệu ứng domino cực kỳ nguy hiểm cho thị trường Việt Nam.
Chi phí nhập khẩu nhảy múa khi nguồn cung từ Hàn Quốc vốn có ưu đại thuế quan từ hiệp định BKFTA bị cắt giảm, Việt Nam phải quay sang các nguồn khác như Singapore, Malaysia hoặc thậm chí là châu Âu.
Những nguồn này không chỉ có giá cao hơn mà còn không được hưởng mức thuế nhập khẩu không đến 5% như từ Hàn Quốc.
Người dân Việt Nam đang cảm nhận sức nóng của chiến tranh qua từng lần điều chỉnh giá xăng dầu.
Trong kỳ điều chỉnh 7% ngày 5 tháng 3 năm 2026, giá xăng đã bật tăng mạnh, xăng RON95 tăng hơn 2.000 đồng một lít, dầu hỏa tăng kỷ lục hơn 7.000 đồng một lít.
Xong, việc chi quỷ phải tuân thủ chặt chẽ quy định của luật giá và được chính phủ phê duyệt, đồng thời có các tiêu chí rõ ràng về điều kiện, mức độ, tỷ lệ biến động giá để quyết định thời điểm sử dụng quỷ.
Quay trở lại thực tế rằng ngay bây giờ giá xăng dầu đã bắt đầu tăng rồi, và không chỉ tăng một mình, nó còn kéo theo một chuỗi hệ lụy ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân lúc này.
Chi phí vận tải, các dịch vụ taxi, giao hàng và vé máy bay sẽ đồng loạt điều chỉnh, tác động trực tiếp đến chi tiêu hàng ngày.
Giá thực phẩm, Việt Nam vừa trải qua tết bín ngọ với giá cả đã neo ở mức cao. Giá dầu tăng sẽ đẩy chi phí phân phối hàng nông sản lên thêm, tạo áp lực bảo giá lên mâm cơm gia đình.
Điện năng, dù Việt Nam đã phát triển mạnh năng lượng tái tạo, nhưng nhiệt điện, khí vẫn đóng vai trò quan trọng. Giá khí LNG thế giới tăng theo giá dầu sẽ gây áp lực lên giá điện sinh hoạt trong mùa hè sắp tới.
Khác với Nhật Bản có kho dự trữ 254 ngày, Việt Nam hiện duy trì mức dự trữ thương mại và quốc gia ở mức khiêm tốn hơn, khoảng 30 ngày. Do đó, sự biến động của thế giới sẽ dội thẳng vào thị trường nội địa nhanh hơn.
Lời khuyên cho giai đoạn này, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp thiết kiệm năng lượng tương tự như cách Philippines đang làm,
ưu tiên phương tiện công cộng, điều chỉnh nhiệt độ máy lạnh hợp lý, mức 24-26 độ C và tối ưu hóa lộ trình di chuyển để giảm bớt gánh nặng tài chính.
Các chuyên gia thường nói, châu Á đang gặp khủng hoảng năng lượng mức độ vừa phải. Đừng tin họ.
Họ đang lấy 254 ngày của Nhật cộng với không ngày của Pakistan rồi chia trung bình. Đó là một cái tính lừa dối.
Thực tế là chúng ta đang chứng kiến 12 cuộc khủng hoảng khác nhau diễn ra cùng một lúc.
Cơ chế này có cái tên rất chuyên môn, xả cạn kho dự trữ chiến lược dưới cú sốc cung kéo dài.
Kịch bản sẽ là, các nước có kho, như Nhật, Hàn, sẽ xả dần dầu ra để kiềm giá.
Mỗi lần xả, thế giới lại thở phào một chút. Nhưng khi các đại gia này xả hết kho mà chiến tranh vẫn chưa dừng lại,
đó mới là lúc bóng tối thực sự ập đến. Toàn bộ châu Á sẽ cùng rơi vào một hố đen thiếu hụt.
Lần cuối điều này xảy ra là năm 1973. Phải mất hàng thập kỷ thế giới mới hồi phục được.
Điều đáng sợ nhất không phải là Nhật Bản còn bao nhiêu ngày, mà là, chỉ mới ngày thứ bảy của cuộc xung đột,
pháo đài kiên cố nhất là Nhật Bản đã bị yêu cầu phải mở kho.
Bạn đã chuẩn bị gì cho một thế giới mà giá xăng không còn là nỗi lo, vì đơn giản là, không còn nhiều xăng dầu để mua.
Hoặc nếu mua thì giá sẽ leo cao chót vót. Hãy để lại ý kiến của bạn ở phần bình luận.
Đừng quên nhấn like và subscribe để cùng chúng tôi giải mã những chuyển động của thế giới.
Chào tạm biệt và hẹn gặp lại!