Trung Quốc Dọa Bắn Hạ Tiêm Kích Nhật, Kích Lửa Biên Giới Thái – Campuchia, Âm Mưu Đằng Sau Là Gì?

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
646 Lượt xem video·9 thg 12, 2025
Trung Quốc Dọa Bắn Hạ Tiêm Kích Nhật, Kích Lửa Biên Giới Thái – Campuchia, Âm Mưu Đằng Sau Là Gì?
Chào mừng quý vị trở lại với chương trình Tôi là Lê Minh.
Thưa quý vị, truyền thông địa phương đưa tin, chiều ngày 7 tháng 12 vừa qua,
đã xảy ra đấu súng giữa lực lượng Thái Lan và Campuchia tại khu vực Phu Phan Lake,
Planhin, Paedkorn, cột tỉnh Siisaket, Thái Lan, nằm sát biên giới Campuchia.
Giao tranh kéo dài khoảng hơn nửa giờ.
Phía Thái Lan báo ít nhất hai binh sĩ bị thương trong loạt đụng độ đầu tiên.
Hai bên đổ lỗi lẫn nhau.
Thái Lan nói quân đội Campuchia xâm nhập và nổ súng trước vào lực lượng đang thi công đường,
buộc họ phải bắn trả. Còn phía Campuchia tố Thái Lan mới là bên khai hỏa.
Đêm ngày 7 dạng sáng ngày 8 tháng 12, căng thẳng đã tăng vọt. Thái Lan triển khai thêm đơn vị
của quân khu 2, tăng cường không quân. Campuchia được ghi nhận đưa xe tăng T-55 và pháo ra sát biên giới,
đặt quân đội trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu tối đà. Người dân ở nhiều huyện biên giới
của tỉnh Sisaket, Surin, Ubon, Ratchathani của Thái Lan và các tỉnh giáp danh phía Campuchia
được lệnh sơ tán. Đêm sáng ngày 8 tháng 12, Thái Lan cáo buộc là Campuchia đã sử dụng pháo và đạn
thả từ trên không để tấn công binh sĩ Thái Lan ở căn cứ Anutong, khiến một binh lính thiệt mạng.
Không quân Thái Lan sau đó cũng triển khai tiêm kích F-16 để tấn công các mục tiêu quân sự
trên lãnh thổ Campuchia. Trong bài phát biểu trên truyền hình ngày 8 tháng 12,
Thủ tướng Thái Lan Anutong Chanvirakul đã thông báo là Hội đồng An ninh Quốc gia đã họp bàn
về căng thẳng leo thang ở biên giới với Campuchia và ra nghị quyết thống nhất tiến hành các hoạt động
quân sự trong mọi trường hợp cần thiết. Trong khi đó, Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen
cũng đã hủy mọi lịch trình làm việc để cùng Thủ tướng Hun Manet ứng phó căng thẳng với Thái Lan,
khi giao tranh biên giới tái bưởng phát. Như chúng ta đã biết, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump
đã gây áp lực lên cả hai nước để ngưng chiến sau căng thẳng giữa đôi bên từ tháng 7.
Nhưng cái mà ông ấy thúc đẩy không phải là một hiểm bước hòa bình giải quyết tận gốc chuyện tranh
chấp biên giới này, mà chỉ là một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Thỏa thuận này chủ yếu quyết định là
hai bên không được nổ súng, phải rút bớt vũ khí hạng nặng khỏi khu vực và để một số quan sát viên theo
dõi. Tuy nhiên nó không đụng đến cái gốc dễ nhất đó là mảnh đất tranh chấp rốt cuộc là thuộc với ai.
Đó là vấn đề tồn đọng hàng chục năm, liên quan đến bản đồ thời Pháp và các đền cổ nằm sát biên
giới cũng như là sự nhạy cảm về chủ quyền của cả hai dân tộc. Không ai chịu nhượng bộ.
Chính vì khoảng trống đó, sau khi ký thỏa thuận, tình hình thực tế vẫn rất cẳng. Binh sĩ hai bên
vẫn đóng sát nhau, chỉ cách nhau một quả đồi hay một đường mòn. Thỉnh thoảng lại có va chạm nhỏ. Người
này cho là đối phương lấn làn danh, người kia cho rằng quân đội bạn dựng chốt sai chỗ. Lâu dần thì
sự nghi kị và căng thẳng tích tụ trở lại. Đến đầu tháng 12 thì chỉ cần một sự cố nhỏ như là việc binh lính
bên này gặp binh lính bên kia ở một điểm mà cả hai đều tin là thuộc đất của mình, đã đủ để đôi
bên nổ súng. Và khi có thương vong thì cả hai chính quyền đều bị áp lực phải đáp trả. Không thể tỏ ra
yếu thế được. Việc triển khai quân, pháo, xe bọc thép, vũ khí hạng nặng chỉ là hệ quả dây truyền từ khoảnh
khác súng nổ ban đầu mà thôi. Nói một cách dễ hiểu là thế này, ông Trump đã dập được ngọn lửa lúc nó
đang cháy mạnh nhưng mà không hề dỡ được quả mìn nằm bên dưới. Và khi quả mìn cũ vẫn còn nguyên như vậy,
thì chỉ cần một bước đi lệch là nó lại phát nổ. Trump giúp tạo ra một khoảng lặng, giúp chiến sự dừng
lại tạm thời, tránh đổ máu, tránh thương vong. Nhưng mà ngừng đánh nhau và giải quyết xong vấn đề
nó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Hòa bình thực sự chỉ có thể đạt được khi mà hai bên họ thống nhất
rõ ràng đường biên, tạo ra một cơ chế chung để quản lý vùng nhạy cảm, và giảm bớt sự đối đầu
từng ngày giữa lực lượng đóng tại bên dưới. Còn một thỏa thuận ngừng bắn nó chỉ giống như là đặt
một cái tấm khăn ướt lên viết thường đang dớm máu. Nhìn thì đỡ đấy, nhưng mà không phải là thuốc trị tận công.
Thực ra là không phải Trump không muốn giải quyết triệt để vấn đề đâu,
mà là hoàn cảnh và bản chất vấn đề khiến ông ấy không thể làm được chuyện đó.
Tranh chấp biên giới giữa Thái Lan và Campuchia không phải là chuyện mới hình thành,
mà nó là cái mâu thuẫn đã kéo dài hàng chục năm, thậm chí là cả trăm năm rồi,
từ thời thuộc địa Pháp, để lại mấy cái đường biên chưa thật sự rõ ràng. Hai bên đều tin chắc là một
số vùng đất là của mình, và đó là cái vấn đề đụng đến lòng tự tôn, chủ quyền,
cũng như là cả cảm xúc dân tộc nữa. Những chuyện như vậy thực sự là quá khó giải quyết.
Cái chuyện phân định danh giới, vùng nào của ai, ai được dựng chốt ở đâu,
ai phải rút quân trước, phải do chính phủ hai nước họ đàm phán từng chi tiết nhỏ. Đàm phán kiểu
đó thì nó không thể giải quyết nhanh trong một vài buổi họp được, bởi vì mỗi bên họ còn phải giải
trình với quốc hội, với quân đội, và quan trọng nhất là với người dân trong nước nữa.
Nếu một chính phủ lỡ ký một cái thỏa thuận mà bị cho là nhượng bộ đất đai,
thì có khi chính phủ đó sẽ bị lật ngay, mất ghế ngay, mất tin nhiệm ngay.
Ông Trump thì cũng không thể ép ai ký vào một cái điều khoản khiến họ thiệt hỏi,
vì Hoa Kỳ đâu có nắm quyền quyết định chủ quyền thay họ được.
Ông chỉ đủ sức tạo ra một cái sức ép chính trị tạm thời để mà họ dừng chiến,
chứ không thể bảo là đất này là của A, đất kia là của B, rồi hai bên họ chịu theo.
Nếu nhìn mọi chuyện trong hai tuần vừa rồi ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á,
thì ta dễ thấy một cái mảng nền trung đó là Trung Quốc ở phía sau hậu trưởng,
của rất nhiều diễn biến chúng ta thấy. Dù không phải nơi nào Bắc Kinh cũng trực tiếp ra tay,
nhưng mà rõ ràng họ có mặt trong cái bóng chiến lược của hầu hết các sự kiện.
Thứ nhất là Campuchia hiện nay đã dựa vào Trung Quốc gần như toạn diện. Tiền hạ tầng,
vốn vai, đầu tư, viện trợ quốc phòng và cả cái việc nâng cấp căn cứ RIM,
tất cả đều mang dấu vết của Bắc Kinh. Điều này không phải bí mật nữa.
Trong đội bộ ASEAN, mỗi khi mà Trung Quốc gặp khó ở diễn đàn trung thì Campuchia cũng thường
nghiêng về phía họ. Cho nên nhiều người nhìn Campuchia như là cái sân sau chính trị của Trung Quốc.
Bởi vậy, khi biên giới Thái-Cam nổ súng thì cảm giác tự nhiên của nhiều người đó là
phía sau Camp chắc chắn là có Trung Quốc rồi. Thứ hai là ngay khi mà khủng hoảng Thái-Cam bùng
lên và khiến những gì Trump giàn xếp trước đó trở nên lung lay, thì Trung Quốc lại có một hành
động rất mạnh tay với Nhật. Hôm 7 tháng 12 thì Nhật Bản cáo buộc là máy bay tiêm kích J-15 của Trung
Quốc, xuất kích từ tàu sân bay Lêu Ninh, đã hai lần khóa radar hỏa lực vào máy bay F-15 của
lực lượng phòng vệ trên không Nhật Bản, ASDF, vào ngày 6 tháng 12, gần vùng biển đông nam đảo
chính Okinawa. Vụ việc đầu tiên thì kéo dài khoảng 3 phút, từ 16h32 đến 16h35. Vụ thứ hai kéo dài
gần 30 phút, từ 18h37 cho đến 19h08, nhưng không gây thiệt hại hay thương vong gì.
Tất nhiên đây không phải là chuyện nhỏ, nó giống như cái việc đưa nòng súng lên ngang mặt người
khác, chỉ là chưa bóc cò thôi. Nhật thì lập tức phản đối mạnh, còn dư luận thì xem đây là lời
cảnh báo của Bắc Kinh đối với Tokyo. Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro thì gọi đây là
hành động nguy hiểm, vượt quá phạm vi cần thiết cho bay an toàn, đánh dấu lần đầu tiên mà Tokyo
công khai cáo buộc loại này, và đã gửi kháng nghị ngoại giao tới Bắc Kinh.
Và nếu chúng ta lắp dắp hai cái diễn biến tại biên giới Thái Cam và Nhật Bản lại,
thì nhiều người dễ liên tưởng rằng là Trung Quốc đang cố tình đốt hai đám trái cùng lúc. Một đám
ở khu vực Đông Nam Á, cái nơi mà Trump từng nêu công lớn là đã giàn xếp xong,
nay lại bùng nổ những cái diễn biến mới. Một đám thì ở sát Nhật, đồng minh trụ cột của Hoa Kỳ.
Khi hai nơi này nó đều trở thành nhiệm nóng, thì chính quyền Hoa Kỳ chắc chắn phải chia ra sự chú ý,
xử lý nhiều mặt trận cùng lúc. Và khi mà Washington họ phải phân tâm,
thì đó cũng là lúc mà Trung Quốc dễ thúc ép nhật hơn cả về chính trị, quân sự lận kinh tế.
Tất nhiên, cái cách nhìn này, nó có lý của nó. Nó phù hợp với thực tế rằng là Trung Quốc lâu nay
họ luôn chọn cách gây áp lực nhiều tầng, nơi thì khiến nước nhỏ phụ thuộc, nơi thì dùng hành động
quân sự để thử giới hạn đồng minh của Hoa Kỳ. Chỉ có điều là không phải chuyện gì cũng có bằng chứng
rõ ràng là họ đạo diễn đằng sau toàn bộ. Xung đột Thái Cam, như chúng ta đã nói,
vốn là mâu thuẫn lịch sử kéo dài, và chỉ cần đôi bên va chạm một chút thì nó cũng đủ bùng nổ rồi.
Còn Nhật Trung thì vốn đã căng thẳng nhiều năm, bây giờ chỉ thêm một cái tình huống vượt ngưỡng cảnh báo thôi.
Cái điểm đáng suy nghĩ hơn nó nằm ở hệ quả. Khi mà Hoa Kỳ phải lo cho hai điểm nóng cùng lúc,
thì khả năng tập trung của họ đương nhiên sẽ giảm đi. Trump muốn chứng minh là mình có
thể gian xếp ổn thỏa xung đột Thái Cam, nhưng khủng hoảng lại tái phát. Đồng thời,
Nhật Bản bị Trung Quốc gây áp lực ngay cái thời điểm mà Hoa Kỳ không thể rôn toàn lực hỗ trợ họ.
Điều đó tạo ra cảm giác rằng Bắc Kinh đang đi một nước cờ mà chạm được hai bản.
Vừa làm Mỹ mất thế trong vai trò người hòa giải, lại vừa khiến Nhật phải dài chừng hơn.
Và nhìn rộng ra thì các cuộc khủng hoảng nối nhau này, nó cho thấy cái cán cân quyền lực đang dịch
chuyển. Trung Quốc ngày càng chứng minh rằng họ có thể tạo ra ảnh hưởng lên nhiều khu vực của lúc.
Còn Hoa Kỳ dù vẫn mạnh đấy, nhưng mà lại đang bị kéo ra xử lý nhiều mảng.
Từ Đông Nam Á, Nhật Bản đến Đài Loan và Trung Đông.
Hôm 8 tháng 12, Financial Times đăng tải một bài báo có tiêu đề là
Nhật Bản thất vọng vì chính quyền Trump im lặng trước tranh cãi với Trung Quốc.
Đó là truyền thông viết. Còn chúng ta, hãy đặt mình là một cái nhà chiến lược thì thấy rằng thế này.
Lãnh đạo một đất nước không thể là phát ngôn cảm tính như là những gì mà truyền thông viết.
Nó còn phải có cái đầu lạnh và sự tỉnh táo chiến lược nữa.
Như vậy mới có thể làm lãnh đạo được.
Trong một diễn biến liên quan thì Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản đã hội đàm và trao đổi với
người đồng cấp Úc về cái câu chuyện máy bay Trung Quốc khóa radar hỏa lực vào máy bay Nhật.
Ngay sau đó thì Bộ trưởng Quốc phòng Úc lại bay sang Mỹ tham dự đối thoại an ninh thường điên,
OSMIN. Đến ngày 8 tháng 12 thì chưa có tuyên bố chung nào giữa Úc và Mỹ về cái vấn đề Nhật Bản.
Và điều này khiến một đồng minh như Nhật cảm thấy là họ bị bỏ rơi rồi.
Một liên minh như Mỹ-Úc có vẻ trễ nhịp, và từ phía Bắc Kinh thì cái việc mà Hoa Kỳ im lặng
hoặc chậm phản ứng có thể được đọc vị như là một cái dấu hiệu mà liên minh này chưa sẵn sàng,
chưa chắc đoàn kết, và đó là cách mà Trung Quốc có thể khoanh vùng rủi ro cho mình khi thử nghiệm Nhật Bản.
Có thể có vài lý do, vài nguyên nhân khiến Washington và đồng minh không muốn phản ứng ngay.
Từ nhất là họ tránh đầy tình hình thành đối đầu câu khai. Hoa Kỳ có căn cơ lớn ở Quyền
Nha Hoa, lực lượng đồn trú mạnh. Nếu Mỹ phản ứng quá mạnh, thì nó có thể biến sự cố radar
thành một cuộc khủng hoảng đa quốc gia, dễ tuột ra ngoài tầm kiểm soát.
Bên cạnh đó, Trung Quốc vẫn là một đối tác thương mại lớn,
việc đối đầu trực diện có thể gây ảnh hưởng nặng nề với kinh tế.
Thứ hai là họ cũng muốn là giữ một cái cửa đàm phán mở. Bằng cách không lên tiếng mạnh thì Mỹ đã giữ
cho mình một cái khoảng linh hoạt. Nếu sau này cần nhượng bộ với Trung Quốc về thương mại,
hay là cần họ đóng vai trò trung gian ở nơi khác thì Washington cũng không bị ràng buộc bởi
những lời lẽ quá cưng rắn trước đó. Thứ ba là tránh khiến đồng minh phụ thuộc hoặc hoảng sợ.
Nếu Mỹ thể hiện quá rõ là sẽ hung hồ mỗi khi mà Nhật Bản bị đe dọa thì các quốc gia nhỏ hơn
cũng sẽ lo ngại rằng họ có thể bị cuốn vào chiến tranh Mỹ-Trung nếu chỉ đi theo Mỹ. Do đó,
Mỹ có lý do để mà giữ cái phản ứng vừa đủ, không quá gây hại cho đồng minh,
mà vẫn giữ được cái thế giăn đè của mình. Và thứ tư là cái việc mà quản lý nhiều bàn cờ
cùng lúc nó giống như cái việc mà gấu bẻ bắp ngô vậy. Tức là con gấu bẻ được hai bắp,
lại kẹp vào nách, rồi lại bẻ tiếp, lại kẹp vào nách. Cứ như thế cuối cùng là chẳng thu được
bao nhiêu trong khi lao lực ra để bẻ ngô. Nó tương tự như tình thế Hoa Kỳ hiện nay. Mỹ không chỉ
lo Nhật-Trung, mà còn phải tính đến Đông Âu, Trung Đông, Đài Loan, chuỗi cung ứng, v.v. Nếu kích động
một cuộc khủng hoảng với Trung Quốc thì ngay lúc này Hoa Kỳ có thể vướng vào nhiều phía, nhiều cái mặt
trận như vậy. Không dễ chọn được một con đường thuận lợi. Trung Quốc với cái việc điều khiển dây cương
khéo léo có thể hưởng lợi nhiều khi mà Mỹ-Nhật-Úc chia rẽ phải đứng. Họ có cơ hội thử giới hạn,
xem là đồng minh thực sự có dám bảo vệ nhau không? Xem giới hạn là gì? Xem Mỹ bảo vệ Nhật đến đâu?
Và Bắc Kinh có thể sử dụng cái vụ mà khóa radar hỏa lực như là một cái tín hiệu răn đe rằng là
Nhật lẫn các nước khác. Hãy cẩn thận, họ đủ khả năng khóa cỏ bất kỳ lúc nào,
không chỉ ở Biển Đông hay Đài Loan. Và các nước khác phải dò xét kỹ trước khi đi qua đài.
Kèm theo áp lực quân sự lớn thì Trung Quốc vẫn mở cửa thương mại, khiến các nước dù lo ngại
vẫn phải tinh đến lợi kinh tế, tạo nên cái mà các nhà phân tích gọi là bẫy phụ thuộc. Đồng
minh của Mỹ cũng không dám quá cứng rắn bởi vì sợ mất thị trường Trung Quốc.
Với Tokyo thì tình thế bây giờ nó giống như là bị dí súng vào đầu mà người ta không bóc cỏ vậy.
Họ không muốn làm ầm lên đến mức buộc Mỹ hoặc đồng minh phải vào cuộc vì biết là nguy cơ rất lớn.
Nhưng mà để yên thì cũng đau đớn đấy. Lãnh đạo Nhật, giới quân sự và dân chúng đều biết rằng là
lần này là Trung Quốc chơi thật. Nhật đang ở giữa ngã ba đường. Nếu liên tiếng gây gắt thì có thể kích động
Trung Quốc làm mạnh hơn kéo Mỹ, đồng minh vào. Nguy cơ leo thang nó sẽ rất cao. Còn nếu im lặng thì
sẽ bị coi là mềm yếu, mất uy trong mắt người dân, trong mắt đồng minh và cả trong mắt đối thủ.
Có một điều chắc chắn là Hoa Kỳ không thể để mất Nhật được. Bởi vì đây là lỡi sống còn cả
về an ninh lẫn chiến lược. Nhật giống như là một cái tàu sân bay không thể chìm của Mỹ ngay ở
cửa ngõ Đông Á vậy. Gần Trung Quốc, gần Đài Loan, gần bán đảo Triều Tiên lại giam Nga nữa.
Mỹ đã đặt hàng chục ngàn binh sĩ ở Nhật. Căn cứ ở Okinawa là điểm tựa cho mọi hoạt động
quân sự của Mỹ trong khu vực. Rồi về kinh tế, công nghệ, Nhật cũng là đối tác
then chốt trong chuỗi cung ứng chip công nghệ cao đầu tư của Hoa Kỳ. Cho nên mất nước Nhật không
chỉ là mất một đồng minh mà là mất cả một cái trụ cột của hệ thống an ninh Mỹ tại Châu Á. Và điều
đó đương nhiên là nó đe dọa trực tiếp đến an ninh lâu dài của chính nước Mỹ,
chứ không còn chỉ là lợi ý làm an nữa. Vì thế nên Nhật biết rõ là Mỹ cũng buộc phải quan tâm thôi,
buộc phải giữ Nhật trong quỹ đạo. Đó là lý do mà Tokyo dù bực bội, dù thất vọng,
nhưng mà sâu bên trong vẫn hiểu là Washington không dại gì quay lưng.
Vấn đề nằm ở chỗ này. Nhật là đồng minh, nhưng mà cũng là một cường quốc tiềm năng,
từng qua quá khứ quân Việt, từng là đối thủ của Hoa Kỳ trong thế chế thứ hai. Cái gông xích chính
là hiến pháp hòa bình, hạn chế Nhật Bản dùng vũ lực, và cái sự phụ thuộc vào ô an ninh của Mỹ.
Nhật cam kết là không có vũ khẻ nhân, không tạo được sức giăn đe hoàn toàn độc lập, và sự giang buộc
của các hiệp định song phương, từ an ninh đến kinh tế, nó khiến Tokyo luôn phải tin đến thái độ của
Washington. Mặc dù Nhật đã và đang từng bước nới gông như là tăng chi tiêu quốc phòng, mở rộng phạm
vi hoạt động của lực lượng phòng vệ, ban thảo khả năng tấn công phủ đầu, hỗ trợ Đài Loan v.v. Mỹ
ủng hộ Nhật mạnh hơn, bởi vì họ cần một đồng minh cứng rắn để đối dọng với Trung Quốc. Nhưng mà
Hoa Kỳ cũng không muốn Nhật tự do hoàn toàn, đến mức trở thành một cái cực quyền lực khó kiểm soát.
Vì sao như vậy? Vì cái viện cảnh xấu là nếu một ngày nào đó mà Nhật có đầy đủ sức mạnh quân sự,
năng lực hạt nhân, không còn bị giang buộc bởi nhiều cái điều bởi Hoa Kỳ, và một cái chính quyền
Nhật trong tương lai mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa mạnh, muốn làm bá chủ Đông Á theo kiểu mới,
thì Hoa Kỳ có thể phải đối mặt với một cái siêu Trung Quốc thứ hai, giàu, mạnh, tân tiến,
lại có ưu thế địa lý ở châu Á. Đó là lý do mà Hoa Kỳ vừa muốn Nhật mạnh lên,
lại vừa giữ tay trên công tắc, quyền khích vừa đủ, nhưng không cho Nhật toàn quyền tự quyết về mọi
thứ, về quân sự nằm ngoài cái tầm ảnh hưởng của Hoa Kỳ. Chính là cái sự phụ thuộc an ninh mà khi
Trung Quốc gây sức ép, chính là cái điều đó mà Nhật đã kêu gọi Mỹ lên tiếng, kéo Mỹ vào sâu hơn.
Nhưng mà nếu Mỹ bước vào quá sâu, thì phải nâng vai trò của Nhật lên,
phải chia sẻ nhiều công nghệ hơn, vũ khí hơn, cho Nhật nhiều quyền chủ động hơn.
Và nếu như vậy thì từng bước từng bước Nhật sẽ thoát khỏi cái vị thế phụ thuộc an ninh,
và họ sẽ trở thành một cường quốc quân sự gần như độc lập về Hoa Kỳ nữa.
Linh sử đã dạy Hoa Kỳ một bài học đó là, trước đây ta biết là Hoa Kỳ đã từng hỗ trợ Trung Quốc
hội nhập, mở cửa, mong Trung Quốc giàu lên, sẽ trở thành một cái bên liên quan có trách nhiệm.
Nhưng mà kết quả là Bắc Kinh mạnh lên, giờ lại trở thành đối thủ của chính Mỹ,
và cũng chẳng tôn trọng luật chơi gì, chẳng có trách nhiệm gì.
Hoa Kỳ không muốn lặp lại cái kịch bản cũ. Lần này mình lại nuôi lớn một cường quốc khác ở
châu Á, rồi sau này nó lại quay ra thách thức mình. Họ không muốn như thế.
Cho nên là Hoa Kỳ cũng cảnh giác với cái tâm lý là mượn tay Mỹ để tháo gông của Nhật,
và điều đó hoàn toàn vô cơ sở. Còn Nhật họ sẽ nghĩ thế này, mình cứ đẩy cao căng thẳng lên,
Mỹ sẽ luôn đứng ra che trắng. Từ đó Tokyo có thể mạnh tay hơn trong những quyết định an ninh,
dần dần kéo Mỹ vào sâu hơn, tới lúc mà Mỹ khó có thể rút ra được.
Vậy nên cái việc mà Trump không vội vàng trong cái câu chuyện Nhật Bản ấy,
có thể hiểu là ông ấy muốn giữ một cái thế chủ động,
không để Trung Quốc hay Nhật Bản quyết định nhiệp độ leo thang.
Ông gửi tiến hiệu cho Tokyo là Mỹ vẫn là K.O. nhưng mà không phải là K.O. để anh muốn mở lúc nào
thì mở, muốn rũ lúc nào thì rũ. Anh đừng tưởng là cứ bị Trung Quốc đụng vào là tôi phải nhảy ra
để mà bảo vệ anh. Ông Trump cũng sẽ theo dõi thêm là Nhật Bản tự mình xử lý tới đâu,
cái mức độ leo của Trung Quốc là thế nào, đồng minh khác như là Úc, Hàn, Philippines thì phản ứng ra sao.
Và khi mà chúng ta nhìn vào cái cách mà Hoa Kỳ xử lý căng thẳng, nhật trung trong những ngày vừa
rồi thì điều dễ thấy nhất không phải là sự chậm chạp, không phải là sự thờ ơ, mà là một cái đầu lạnh.
Sự tỉnh táo của một cường quốc đã từng trả giá nhiều lần trong lịch sử.
Ông Trump vốn bốc đồng và hay phản ứng trong cái tuyên bố và trên mạng xã hội,
thì nay lại có một hành động kiềm chế rất là hiếm gặp, rất là khó hiểu.
Chính ông ấy hỏi rằng là chỉ cần một cái tuyên bố mạnh tay vào sai thời điểm,
một câu nói quá bốc đồng hay là một cam kết vượt tầm kiểm soát,
thì mâu thuẫn đang ở mức cảnh báo có thể biến thành điểm bùng nổ.
Và khi đó thì không chỉ Nhật Bản chịu thiệt đâu,
mà chính Washington cũng bị kéo vào một trận đấu mà họ chưa chắc đã tin hết được hậu quả.
Bài học lịch sử từ cả Thế chiến thứ hai, chiến tranh lạnh,
thì chính câu chuyện Trung Quốc ngày nay đều đã chỉ ra một cái điểm chung đó là
một cường quốc sống sót lâu dài, không dựa vào phản ứng nóng mà dựa vào sự kiềm chế tỉnh tháo.
Cái đầu lạnh nó chính là bộ lọc giúp phân biệt đâu là tín hiệu chiến lược thật,
đâu chỉ là nhiễu loạn nhất thời, đâu là lợi ích cốt lõi,
đâu là yêu cầu xuất phát từ cảm xúc của đồng minh.
Khả năng lãnh đạo toàn cầu, ta biết nó không nằm ở cái việc giải quyết ngay lập tức vấn đề,
mà nằm ở cái việc quyết định thời điểm đúng để hành động.
Đôi khi cái điều khôn ngoan nhất không phải là phản ứng ngay lập tức,
mà là im lặng, tĩnh tĩnh quan sát để cho cái sự việc nó lộ rõ bản chất rồi sau đó mà hành động sau.
Cái đầu lạnh của một nhà lãnh đạo là khi họ hiểu rằng giành chiến thắng thực sự
không phải là thắng trong một ngày, mà là bảo toàn vị thế của mình trong 10-20 năm tiếp theo.
Đó mới là cao kiến.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay xin được phép tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân về chủ đề ngày hôm nay.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
