Cuộc chiến Thái Lan – Campuchia tưởng như sẽ hạ nhiệt sau những ngày đầu nổ súng, nhưng bước sang giữa tháng 12/2025, ngọn lửa ấy lại bùng lên dữ dội hơn bao giờ hết. Giao tranh kéo dài sang ngày thứ tư liên tiếp, pháo kích – không kích dồn dập, và các lệnh ngừng bắn trước đó coi như sụp đổ hoàn toàn. Quân đội Thái Lan tuyên bố đã kiểm soát hai con đèo chiến lược, trong khi phía Campuchia cáo buộc Thái Lan xâm phạm chủ quyền và dùng hỏa lực hạng nặng ngay trên lãnh thổ của họ. Hơn nửa triệu người ở cả hai bên biên giới phải rời bỏ nhà cửa, chạy đến trường học, chùa chiền, trung tâm cộng đồng để trú ẩn tạm thời. Thủ tướng Thái Lan Anutin tuyên bố giải tán Quốc hội để tổ chức bầu cử sớm, một quyết định khiến tình hình nội bộ thêm phần căng thẳng dù chiến sự biên giới vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Trong lúc đó, Campuchia vừa chống đỡ hỏa lực Thái Lan, vừa xoay xở ổn định vùng dân cư sát biên giới, lại vừa trấn an dư luận đang bức xúc vì thương vong tăng cao. Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng nói rằng ông sẽ gọi điện cho lãnh đạo hai nước để “tìm cách chấm dứt bạo lực”, trong khi ASEAN và Liên Hợp Quốc đều đang tìm lối can thiệp mềm. Thế nhưng cho đến giờ, tiếng súng vẫn gầm lên theo từng nhịp đồi núi, và bụi pháo vẫn phủ kín những dải rừng hai nước. Cuộc chiến này sẽ kéo đến đâu? Ai chịu đòn tốt hơn? Và quan trọng nhất – ai đang thực sự hưởng lợi phía sau lớp khói mù? Hãy bắt đầu tìm hiểu ngay sau đây cùng CLB Tỷ Phú nhé
Cuộc chiến Thái Lan-Cambodia tưởng như sẽ hạ nhiệt sau những ngày đầu nổ xuống,
nhưng bước sang giữa tháng 12-2025, ngọn lửa ấy lại bùng lên dữ dội hơn bao giờ hết.
Giao tranh kéo dài sang ngày thứ tư liên tiếp, pháo kích, không kích dồn dập
và các lệnh ngừng bắn trước đó coi như sụp đổ hoàn toàn.
Quân đội Thái Lan tuyên bố đã kiểm soát hai con đèo chiến lược,
trong khi phía Campuchia cáo buộc Thái Lan xâm phạm chủ quyền
và dùng hỏa lực hạng nặng ngay trên lãnh thổ của họ.
Hơn nửa triệu người ở cả hai bên biên giới phải rơi bỏ nhà cửa,
chạy đến trường học, chùa chiền, trung tâm cộng đồng để trú ẩn tạm thời.
Thủ tướng Thái Lan Anutthin tuyên bố giải tán quốc hội để tổ chức bầu cử sớm,
một quyết định khiến tình hình nội bộ thêm phần căng thẳng,
dù chiến sự biên giới vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.
Trong lúc đó, Campuchia vừa chống đỡ hỏa lực Thái Lan, vừa xoay sở ổn định vùng dân cư
sát biên giới, lại vừa trấn an dư luận đang bước xuất vì thương vong tăng cao.
Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng nói rằng ông sẽ gọi điện cho lãnh đạo hai nước để tìm
cách chấm dứt bạo lực, trong khi ASEAN và Liên Hợp Quốc đều đang tìm lối can thiệp mềm.
Thế nhưng cho đến giờ, tiếng súng vẫn gầm lên theo từng nhịp đồi núi
và bụi pháo vẫn phủ kín những giải rừng hai nước.
Cuộc chiến này sẽ kéo đến đâu? Ai chịu đòn tốt hơn?
Và quan trọng nhất, ai đang thực sự hưởng lợi phía sau lớp khói mù?
Hãy bắt đầu tìm hiểu ngay sau đây cùng Công lạc Bộ Tỷ phú nhé!
35 phút nổ súng xé nát Hiệp định Hòa bình, một đường biên cả khu vực nín thở.
Ngày 26 tháng 10, 2025, Bangkok và Phnom Penh vừa ký một bản Hiệp định Hòa bình dưới
ánh đèn flash của truyền thông quốc tế với Mỹ và Malaysia ngồi chứng kiến.
Trên giấy, hai bên cam kết không dùng vũ lực, tôn trọng đường biên hiện hữu và giải quyết tranh chấp
bằng đối thoại. Hai nền kinh tế vốn gắn chạch nhau bằng thương mại trên 10 tỷ USD mỗi năm,
hiểu rất rõ. Chỉ cần biên giới tắt một ngày, hàng chục triệu USD doanh thu có thể bút hơi,
còn chuỗi cung ứng bị kéo chậm từ container, hàng nông sản cho tới công nhân qua lại mưu sinh.
Vậy mà đến 14 giờ 15 phút ngày 7 tháng 12, 2025, ở đoạn biên giữa Proliant Mall,
Priya Vihar và khu Phu Pha Lake, Phlan Hin Petcorn, Sisaket, im ắn thường ngày bỗng
bị xé nát bởi tiếng súng bổ binh, tiếng cối 60mm và loạt chống tăng dội lên liên tiếp.
Chỉ vài phút, ruộng rảy thành biển khói. Campuchia nói lính Thái nổ súng trước. Thái Lan bảo
Campuchia khai hỏa, bắn vào lực lượng đang mở đường, khiến hai binh sĩ Thái bị thương.
Cả hai cùng khẳng định mình phòng vệ, nhưng họ lại đồng thuận ở một điểm.
Đến 14 giờ 32 phút, tiếng súng dứt hẳn. Tổng cộng 35 phút.
Ông Hun Sen ban đầu vẫn giữ giọng kiềm chế, khẳng định Campuchia tôn trọng luật quốc tế
và đang ưu tiên sơ tán dân khỏi vùng nguy hiểm như một cách gửi tín hiệu đến Washington
và Bắc Kinh rằng Phnom Penh không nóng đầu. Nhưng mạng xã hội Campuchia lại sụp sôi.
Nhiều bình luận kêu gọi đánh trả, cho rằng nhịn mãi chỉ khiến chủ quyền bị xem nhẹ.
Bên kia biên giới, Thái Lan lập tức kích hoạt kế hoạch khẩn cấp. Dân ở các tỉnh Buriram,
Surin, Sisaket, Ubon Ratchathani được điều ra khỏi vùng có nguy cơ trúng pháo.
Campuchia cũng làm điều tương tự, dùng người già, trẻ em và phụ nữ khỏi những nơi có thể
trở thành bãi giao tranh. Chỉ vài ngày sau, đến 10 tháng 10, con số khiến cả khu vực nhật
mình xuất hiện trên bản tin quốc tế. Khoảng nửa triệu người hai bên biên giới buộc phải rời nhà.
Campuchia ghi nhận hơn 130.000 người đổ về hơn 100 khu trú ẩn, nhiều nơi thiếu nước sạch
và thực phẩm. Các trường học, bệnh viện gần khu vực giao tranh phải đóng cửa hoặc di dời.
Thái Lan thống kê hơn 1.000 trường học và 10 bệnh viện chịu ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp từ chiến sự.
400.000 dân tháo chạy, di sản 120 triệu USD bị đánh sập. Bấy tỉnh Thái Lan gần biên giới phải
kích hoạt kế hoạch sơ tán quy mô chưa từng thấy. Tổng cộng khoảng 400.000 người hoặc phải rời
khỏi nhà hoặc buộc phải trú ẩn tạm thời. Ở phía Campuchia, câu chuyện không nhẹ hơn.
Hơn 127.000 người rời khỏi nơi cư trú. Nhiều trường học ở vùng gần đền Priya Vihar buộc
phải tạm dừng hoạt động. Đền Priya Vihar, một công trình được UNESCO công nhận và có
nhớ trị phục dận ước tính lên đến hàng trăm triệu USD, trở thành tâm điểm của một sự việc gây chấn động.
Cần cẩu tháp đang phục vụ công tác sửa chữa, bị đánh sập trong lúc giao tranh.
Campuchia lập tức cáo buộc Thái Lan phá hủy công trình văn hóa, tấn công vào mục tiêu dân sự
và xem đó là hành vi vi phạm nghiêm trọng luật quốc tế. Không chỉ vậy, nhiều tiếng nói ở Campuchia
còn trút sự phẫn nộ lên UNESCO, cho rằng tổ chức này bất lực trong việc bảo vệ di sản khi chiến sự nổ ra.
Phía Thái Lan thì kiên quyết bác bỏ. Theo Bangkok, họ không chủ ý nhắm vào công trình dân sự.
Lực tấn công là nhằm loại bỏ hỏa điểm, vì họ phát hiện lực lượng Campuchia dùng khu vực
quanh đền để bố trí vũ khí, từ súng phóng liệu, pháo binh cho tới hệ thống chống trôn,
chuẩn bị tấn công sang phía Thái. Trong tuyên bố của Thái Lan, họ buộc phải đắn trả
để vô hiệu hóa các mối đa dọa đang dựng nên ngay sát biên giới của mình.
Thái Lan đồng loạt mở đòn vào các vị trí mà họ coi là căn cứ quân sự quan trọng của Campuchia.
Khu phức hợp bị cáo buộc là trung tâm điều khiển máy bay không người lái và các đường dây lừa đảo trực tuyến
trở thành mục tiêu. Bộ Chí huy Biên phòng 503 của Campuchia chịu tổn thức nặng
sau khi bị tiêm kích F-16 từ Thái Lan oanh kích. Hình ảnh cho thấy ưu thế trên không của Thái Lan
đã bắt đầu được đưa vào cuộc chơi một cách rõ rệt hơn rồi. Về phần Campuchia, dù bị áp đảo
trong nhiều mũi, họ vẫn sở hữu một con bài khiến Thái Lan không thể chủ quan. Pháo phản lực PHL-03
do Trung Quốc sản xuất với tầm bắn tối đa lên đến 130 km. Chỉ cần Campuchia quyết định khai hỏa loại
vũ khí này, các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Thái Lan như sân bay Buriram hay các kho hậu cần tuyến
sâu đều nằm trong vùng nguy hiểm. Thái Lan dư sức đành trả, nhưng chỉ riêng việc phải tính toán
tới khả năng PHL-03 xuất hiện trên bản đồ là đủ để khiến các chỉ huy Thái không thể hành động vội vàng.
Ngân sách Thái gấp 8 lần. Liệu Campuchia có trụ được lâu?
Thái Lan bước vào cuộc chiến với chiếc ví dày thật sự. Ngân sách quốc phòng những năm gần đây của họ
giao động từ 5,8 đến 6 tỷ USD mỗi năm. Đây mới chỉ là con số công bố chính thức. Nếu tính thêm chi phí
huấn luyện, bảo dưỡng, dự trữ nhiên liệu, đạn dược và các hợp đồng mua sắm kéo dài nhiều năm,
tổng chi còn có thể đổi lên mức vượt xa những gì người ta nhìn thấy. Với gần 400.000 quân thuộc
nhiều binh chủng, khoản tiền vài tỷ USD này không chỉ để mua vũ khí mà để nuôi sống cả một hệ thống
cơ giới hóa, thông tin liên lạc, kho hậu cần và mạng lưới đảm bảo kỹ thuật trải rộng từ biên giới
đến các quân khu phía trong. Đắt nhất trong chiếc ví ấy chính là không quân. Một chiếc F-16 hay JAS-39
Gripen không chỉ đắt ở giá mua, có thể lên tới hàng chục triệu USD mỗi chiếc, mà còn ngốn chi phí
cháy túi trong mỗi giờ bay. Từ bảo dựng động cơ, radar đến các bộ phận điện tử,
hệ thống vũ khí dẫn đường, tất cả đều là những khoản tiêu đều đặn và đắt đỏ.
Ây vậy mà, Thái Lan vẫn duy trì được tần suất huấn luyện cao, cho thấy ngân sách không chỉ đủ,
mà còn vận hành ổn lịnh suốt nhiều năm. Với một lực lượng không quân được duy trì bài bản,
Bangkok có trong tay khả năng triển khai và duy trì ưu thế trên không,
điều mà Campuchia hoàn toàn không thể đối xứng. Trái lại, ngân sách quốc phòng Campuchia nằm
canh mức 700-750 triệu USD mỗi năm, thấp hơn gần 8 lần so với Thái Lan. Với quy mô GDP nhỏ hơn
nhiều, khoản ngân sách này đã chiếm tỷ lệ không hề nhỏ trong tổng chi nhà nước của Phnom Penh.
Điều đó chứng minh rằng quốc phòng là ưu tiên thật sự, không phải khoản chi cho có trong tài khoá của họ.
Điểm thú vị là ở cách Campuchia dùng số tiền ít hơn ấy. Nếu Thái Lan tiêu theo kiểu trải đều mặt trận,
duy trì cả lục quân, không quân, hải quân ở mức ổn, thì Campuchia lại tiêu theo chiến lược đánh vào lõi.
Với nguồn lực hạn chế, họ chọn tập trung tiền vào những thứ có thể tạo đột biến nhanh chóng,
pháo phản lực tầm xa, các bể khống rocket đa nồng và những hệ thống phòng không tầm trung đủ
để tạo sức răng đe tối thiểu trước không quân Thái Lan. Trong nhiều năm, Phnom Penh đã mua về các tổ hợp
BM-21, RM-70, PHML-81, PHML-90, những loại vũ khí có khả năng dội hàng loạt rocket xuống một
khu vực chỉ trong vài phút. Đặc biệt, bể phóng PHML-03 có tầm bắn lên tới 130 km, đi kèm chi phí
đạn tên lửa rất đắt, nhưng đổi lại là một khả năng đánh sâu đủ khiến Thái Lan phải tính toán cẩn trọng từng bước.
Một bể phóng loại này, nếu tính cả gói đạn tên lửa đi kèm, có giá trị lên tới hàng chục triệu USD,
con số không nhỏ với ngân sách Campuchia. Nhưng nó phù hợp với chiến lược cú đấm bất đối xứng,
ít nhưng mạnh, không cần gian trải, chỉ cần xuất hiện đúng thời điểm để buộc đối phương phải dè dừng.
Phòng không Campuchia, vốn là khoảng trống lớn trong nhiều năm, cũng bắt đầu được bù đắp bành các hệ thống
tầm trung mới. Mỗi tổ hợp trị giá hàng chục triệu USD. Dù số lượng không nhiều và hiệu quả không thể
đối phủ toàn quốc, nhưng đối với một quốc gia chưa từng sở hữu lớp phòng không hiện đại,
đó là bước tiến quan trọng để không bị phơi hoàn toàn dưới hỏa lực trên không của Thái Lan.
Ngoài pháo và phòng không, Campuchia còn đầu tư vào hải quân theo hướng có trọng điểm,
tiếp nhận tàu hộ vệ mang tên lửa, loại tàu có giá trị 40-60 triệu USD tùy cấu hình radar và vũ khí.
Với một nền kinh tế nhỏ, đây là dấu hiệu cho thấy họ sẵn sàng dồn tiền vào những mảng
tạo được sức nặng trên bàn đàm phán tương lai. Bầu trời nghiêng hẳn một phía,
Thái Lan tung cánh thép bỏ xa Campuchia. Trong chiến tranh hiện đại, ai nắm bầu trời thì gần như
nắm phần lớn thế trận. Không quân Hoàng gia Thái Lan duy trì hơn 200 máy bay hoạt động,
trong đó hai lực lượng chủ công là F-16 Fighting Falcon và GAS-39 Ripon. F-16 có khả năng đa nhiệm,
tốc độ và tầm hoạt động đủ để đánh vào bất cứ điểm nào gần biên giới Campuchia. Ripon thì
nổi tiếng không chỉ vì độ cơ động mà vì khả năng tác chiến mạng dữ liệu, cho phép phi công trao đổi
thông tin theo thời gian thực với radar mặt đất và các đơn vị mặt đất đang tác chiến. Điều khiến Thái
Lan trở thành mối đe dọa trên bầu trời, không phải chỉ vì họ sở hữu các dòng máy bay này,
mà vì họ bay nhiều và bay đều. Mỗi giờ bay của tiêm kích ngốn hàng chục ngàn USD, Jet Bangkok vẫn
duy trì tận suất luyện tập cao. Phi công quen với nhịp phản ứng nhanh, kỹ thuật chiến đấu phức tạp,
khả năng phối hợp đội hình. Và khi chiến sự nổ ra, lợi thế này lập tức chuyển thành sự chủ động trên
mỗi đường bay. Trái ngược hoàn toàn, Campuchia bước vào bầu trời với một thực tế không thể lãng
tránh. Họ không có tiêm kích hoạt động. Những chiếc MiG-21 và MiG-29 từng là biểu tượng trước đây đã
nghỉ hưu từ lâu. Kho máy bay phản dật của họ chỉ còn nằm phơi nắng ở sân bay như những chứng tích
của thời cũ. Lực lượng không quân của Campuchia hiện chủ yếu gồm trực thăng Mi-8, Mi-17, Z-9 cùng một chiếc
Mi-26 khổng lồ dùng cho cứu hộ và vận tải nặng. Những phương tiện này hữu ích trong nhiều nhiệm vụ,
nhưng không có khả năng dành ưu thế trên không, càng không thể bay vào vùng có F-16 hay Ripon đang trực chiến.
Không quân Campuchia vì vậy gần như chỉ có thể làm nhiệm vụ hậu cần, tìm kiếm cứu nạn hoặc
vận tải chiến thuật. Khả năng chiến đấu trên không là con số bằng không. Phnom Penh chỉ còn một lựa
chọn, phòng không mặt đất. Những năm gần đây, họ bắt đầu mua về các hệ thống phòng không tầm trung mới,
với mức giá mỗi tổ hợp lên tới hàng chục triệu USD. Tuy nhiên, số lượng ít, độ phủ hạn chế và
kinh nghiệm vận hành chưa dày khiến chúng không thể tạo thành tấm lá chắn thực sự. Chúng chỉ đủ để khiến
Thái Lan cẩn trọng hơn ở một vài khu vực nhất định, chứ không đủ mạnh để tạo áp lực lên bầu trời.
Trung Quốc và mỏ dầu Cúp, cuộc đổi chát âm thầm có thể đẩy Mỹ khỏi Đông Nam Á.
Vài tuần trước khi tiến súng ngày 7 tháng 12 vang lên, quốc vương Thái Lan có chuyến thăm chính thức đầu tiên
tới Trung Quốc, một chi tiết khiến giới quan sát phải giật mình. Chưa bao giờ mối quan hệ giữa Bangkok
và Bắc Kinh lại gần đến mức này. Trong khi đó, Campuchia vốn được xem như đệ ruột của Trung Quốc,
nhận hàng tỷ USD đầu tư vào hạ tầng, năng lượng, bất động sản và các đặc khu kinh tế.
Lẽ ra, nếu Campuchia bị đánh, Trung Quốc phải lên tiếng bảo vệ. Nhưng điều kỳ lạ là Bắc Kinh im lặng.
Thoạt nhìn, ý nghĩ Trung Quốc ngầm ủng hộ Thái Lan đánh Campuchia nghe có vẻ phi lý.
Nhưng khi ghép thêm một mảnh ghép, vịnh Thái Lan và mỏ dầu Cúp, mọi thứ bắt đầu có logic riêng.
Khu vực tranh chấp giữa Thái Lan và Campuchia nằm đúng vào nơi được cho là sở hữu trữ lượng dầu khí cực kỳ giá trị.
Với một nền kinh tế khổng lồ, luôn thiếu năng lượng như Trung Quốc, đây là một miếng mồi chiến lược khó thể bỏ qua.
Nếu Bắc Kinh thực sự muốn nhảy vào bài toán năng lượng này, thì việc im lặng để Thái Lan gây sức ép lên Campuchia
không phải điều quá khó hiểu. Campuchia, dù có phàn nàn, cũng không thể trách Trung Quốc,
bởi họ đang phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn và hạ tầng do Bắc Kinh kiểm soát.
Nếu Phnom Penh làm mất lòng Bắc Kinh, thiệt hại sẽ vượt xa phạm vi chiến trường.
Kịch bản này đem đến một hệ quả sâu hơn, Mỹ bị đẩy ra ngoài.
Khi Thái Lan chủ động từ chối cho Washington can thiệp vào xung đột, đó không chỉ là thái độ nhất thời,
nó phản ánh một thực tế rằng Bangkok đang dịch chuyển gần hơn về phía Bắc Kinh,
ít nhất là trong địa chính trị lẫn lợi ích năng lượng.
Và nếu Thái Lan, quốc gia từng là đồng minh chủ lực của Mỹ trong khu vực, nghiên hẳn về phía Trung Quốc,
thì bàn cờ Đông Nam Á sẽ lệch đi rất nhiều.
Chính vì lo ngại sự dịch chuyển này, Mỹ mới vội nâng cấp quan hệ với Việt Nam lên đối tác chiến lược toàn diện,
một bước đi hiếm khi diễn ra nhanh và dồn dập đến thế.
Washington không thể để cả Thái Lan lẫn Campuchia đều nằm trong vùng ảnh hưởng của Trung Quốc mà không có điểm tựa thay thế.
Việt Nam trở thành lựa chọn khá dĩ nhất trong thời điểm đó, vừa độc lập, vừa có năng lực quân sự tương đối,
vừa có nhu cầu cân bằng với Trung Quốc.
Từ góc nhìn ấy, bối cảnh hiện tại của Thái Cam không chỉ là một cuộc chiến biên giới, nó giống như một phép thử chiến lược.
Thái Lan thì nhìn thấy cơ hội lớn, vừa củng cố vị thế khu vực, vừa có thể tiến gần hơn tới nguồn năng lượng quốc
nếu có sự bật đèn xanh gián tiếp từ Bắc Kinh.
Kết cục của mảnh ghép này sẽ xoay quánh hai câu hỏi then chốt.
Campuchia có buộc phải nhượng lại phần đất tranh chấp hay quyền khai thác năng lượng ở quốc cho Thái Lan hay không?
Và Thái Lan có bước vào hợp tác sâu hơn với Trung Quốc, đặc biệt là trong lĩnh vực quân sự hoặc năng lượng hay không?
Nếu cả hai điều đó xảy ra, thì chiến thắng chiến lược không thuộc về Thái Lan hay Campuchia, mà thuộc về Trung Quốc.
Và người thua lớn nhất không phải quốc gia nào đang giao tranh, mà là Mỹ, quốc gia đã nhiều thập kỷ đặt chân sâu vào Đông Nam Á.