VÌ SAO KỴ BINH PHƯƠNG BẮC KHIẾN TRUNG HOA KHIẾP SỢ

Đình Sự
546 người theo dõi
Triều đình Trung Hoa đổi bao nhiêu triều đại thì nỗi sợ ấy vẫn còn nguyên. Và điều đáng nói là Trung Hoa không hề yếu, thậm chí nhiều giai đoạn là hùng cường số một thế giới. Nhưng vì sao kỵ binh du mục vẫn luôn là cơn ác mộng?
Chỉ đến khi nhà Hán chấp nhận trả cái giá rất lớn, xây dựng lực lượng kỵ binh riêng và đẩy chiến tranh sâu vào Thảo Nguyên, họ mới giành lại thế chủ động. Nhưng đó là cái giá cực kỳ đắt.
Nhà Đường thì sao? Nhà Đường là ngoại lệ hiếm hoi. Đây là giai đoạn Trung Hoa tiếp thu rất sâu văn hóa và quân sự Thảo Nguyên. Quân Đường có kỵ binh mạnh, tường lĩnh quen đánh ra, đánh nhanh và đánh linh hoạt.
Trong một thời gian dài, nhà Đường không chỉ phóng ngự, mà còn áp chế ngược các thế lực ru mục như là người đột quyết. Tuy nhiên, điều này chỉ tồn tại khi triều đình còn mạnh.
Khi loạn an Lộc Sơn bùng nổ, hệ thống quân sự xụng đổ, biên cường dối loạn thì kỵ binh ru mục lập tức trở thành nỗi ám ảnh. Điều này cho thấy chỉ cần trung ương suy yếu, ưu thế kỵ binh quay trở về tay của những người sống ở Thảo Nguyên.
Và nếu phải chọn một triều đại vất vả nhất với kỵ binh thì đó chính là nhà Tống. Nhà Tống siêu mạnh về kinh tế, công nghệ và đô thị nhưng lại yếu về quân sự, thiếu ngựa, thiếu đồng cỏ, thiếu truyền thống kỵ binh.
Trước liêu Tây Hạ rồi Kim, quân Tống liên tục thất bại trong các trận giã chiệt. Bộ binh Tống kỷ luật cao và rất mạnh về nỏ cũng như là xây thành. Tuy nhiên, quân Tống lại không mạnh về kỵ binh và họ đã phải chịu những sự nhường nhịn nhục nhã.
Với nhà Nguyên, câu chuyện đảo ngược hoàn toàn. Đây không còn là Trung Hoa chống kỵ binh mà là kỵ binh ru mục ca trị Trung Hoa. Đế quốc Mông Cổ dùng chính ưu thế kỵ binh cơ động, chiến tranh tốc độ cao để đập nát bọi tuyến phòng thủ truyền thống.
Nhà Minh rút ra bài học cay đắng từ thời nhà Nguyên, tuyên đối không để kỵ binh ru mục tràn sâu vào nội địa. Họ chọn chiến lược phòng thủ quy mô lớn, củng cố và mở rộng vạn lý trường thành.
Ban đầu kỵ binh Bát Kỳ rất mạnh nhưng càng vệ sau khi định cư, hưởng thụ, mất dần lối sống ru mục, ưu thế kỵ binh cũng phai nhạt.
Đầu tiên, đó là hai thế giới sinh ra để khắc chế nhau. Trung Hoa cổ đại là một nền văn minh định cư lấy nông nghiệp làm gốc, sức mạnh của triều đình nằm ở dân số đông, ruộng đồng rộng, thuế khoá ổn định, bộ máy hành chính chặt chẽ.
Quân đội Trung Hoa vì thế cũng mang đặc trưng của xã hội này, bộ binh thì đông, tổ chức tốt, đánh theo chiến tuyến, bảo vệ lãnh thổ và thành trì.
Ngược lại, các dân tộc Du Mục Thảo Nguyên sống trong một thế giới hoàn toàn khác, không có ruộng đất cố định, không có thành trì, không có co lương.
Thứ họ có là ngựa, cung và khả năng di chuyển. Trẻ em Du Mục biết cưỡi ngựa trước khi biết đi xa. Bắn cung là kỹ năng sinh tồn, không phải kỹ thuật quân sự được huấn luyện muộn.
Điều đó khiến kỵ binh Du Mục không cần tập hợp quân đội theo kiểu nhà nước, toàn bộ xã hội của họ đã là một đội quân cơ động.
Ngay từ nền tảng, hai bên đã lệch nhau, Trung Hoa mạnh khi giữ đất, Du Mục mạnh khi không cần giữ đất.
Kỵ binh Du Mục đánh vào điểm yếu nhất của Trung Hoa. Triều đình Trung Hoa rất giỏi quản trị không gian cố định, đó là thành trì, đồng bằng, đường tiếp tế.
Nhưng kỵ binh Du Mục thì lại không chơi theo kiểu này. Họ không công thành, không giữ lâu dài, không đối diện trực tiếp nếu không cần thiết.
Ở đây phải đặc biệt lưu ý là nếu không cần thiết. Thứ họ làm là đột kích nhanh, rút lui ngay, đánh vào hậu phương, phá kho lương, bắt dân và cướp gia súc.
Đối với một đế chế nông nghiệp hậu cần chính là sinh mệnh, chỉ cần mất mùa, mất kho lương, mất dân cầy thì triều đình tự khủng hoảng từ bên trong.
Kỵ binh Du Mục hiểu rất rõ điều đó và họ đánh đúng vào cái mụn mềm ấy.
Một đội quân Trung Hoa đúng là có thể đông gấp nhiều lần.
Nhưng khi chậm, khi họ kéo quân tới nơi thì kỵ binh Du Mục đã biến mất, tan vào thảo nguyên minh mông, không truy kích được, không tiêu diệt sức điểm được.
Và đó chính là cơn ác mộng kéo dài.
Một đội kỵ binh Du Mục có thể đi hàng trăm cây số trong vài ngày, tự mang theo lương thực sống, thực phẩm sống, đồ ăn sống.
Và đó chính là gia súc chứ không có đâu già.
Từ tìm nước tự sinh tồn, họ không cần tuyến tiếp tế dài hàng trăm cây số như quân chính quê Trung Hoa.
Ngược lại, quân đội triều đình Trung Hoa phụ thuộc vào lương thảo, phụ thuộc vào đường vận tải, và phụ thuộc vào mệnh lệnh từ trung ương.
Điều này tạo ra một nghịch lý đau đớn.
Càng là đế trị lớn, Trung Hoa càng chậm, còn kỵ binh Du Mục thì càng đánh càng nhẹ người.
Trong chiến tranh, tốc độ không chỉ là nhanh, mà là quyền lựa chọn thời điểm đánh và không đánh.
Một khi có một bên luôn được quyền chọn thì bên kia gần như luôn bị động.
Cùng kỵ, tổ hợp hoàn hảo của chiến tranh cổ đại cũng giúp cho kỵ binh trở thành nỗi khắc tinh của triều đình Trung Hoa.
Kỵ binh Du Mục không chỉ cưỡi ngựa giỏi, họ bắn tên ở trên lưng ngựa với tốc độ cao.
Bắn khi tiến, bắn khi lui, bắn ngang, bắn dọc, bắn xoay người.
Điều này tạo ra một kiểu chiến tranh rất khó chịu, không tiếp xúc, vẫn gây sát thương liên tục.
Bộ binh Trung Hoa, dù kỵ luật cao, vẫn là con người đi bộ.
Khi đội hình bị kéo rãn, phải quay theo hướng di chuyển của kỵ binh, thì trật tự bắt đầu dối.
Và khi trật tự dối, kỵ binh sẽ đánh vào chỗ yếu nhất.
Rất nhiều trận thua của Trung Hoa trước các thể lực như Hung Nô hay Mông Cổ, không phải vì binh sĩ hèn kém,
mà vì họ không thể bắt đối phương đánh theo luật của mình.
Và đến đây thì nhiều người sẽ nói rằng, cần gì phải sợ khi đã có vạn lý trường thành.
Thì vạn lý trường thành thực chất chính là bằng chứng của nỗi sợ hãi, chứ không phải là chiến thắng.
Rất nhiều người nghĩ vạn lý trường thành là biểu tượng của sức mạnh, nhưng nhìn kỹ nó còn là biểu tượng của sự bất lực.
Trường thành không nhằm tiêu diệt kỵ binh dụ mục,
nó nhằm làm chậm hạn chế quy mô đột kích và bảo vệ vùng lõi nông nghiệp ở Trung Nguyên.
Triều đình Trung Hoa hiểu rất rõ ràng, không thể đuổi theo kỵ binh dụ mục trên Thảo Nguyên.
Vì vậy họ chọn cách đóng cửa, nhưng đóng cửa thì cũng đồng nghĩa với việc mất thế chủ động.
Và mỗi khi triều đình truy yếu, trường thành không còn người giữ, thì cơn áo mộng đã quay trở lại.
Cơn áo mộng lớn nhất đến khi kỵ binh dụ mục không dừng ở cướp phá,
mà họ còn có rất nhiều những hoạt động khác, mà bắt đầu học cách chiếm đất và lập triều đại.
Khi đó Trung Hoa không chỉ đối diện với kẻ thù bên ngoài, mà còn với một chính quyền dụ mục ngay trên quê hương của mình.
Những triều đại như Liêu, Kim, Nguyên, Thanh đều có nguồn gốc dụ mục hoặc bán dụ mục.
Họ dùng chính kỵ binh Thảo Nguyên để đánh bại quân đội Trung Hoa, Trung Nguyên,
rồi sau đó dùng bộ máy Trung Hoa để cai trị lại người Trung Hoa.
Đó là nghịch lý lớn nhất, kỵ binh dụ mục thắng Trung Hoa bằng chiến tranh, nhưng tồn tại như văn minh Trung Hoa.
Tổng kết lại, kỵ binh dụ mục luôn là ác bộng với các triều đình Trung Hoa,
không phải vì họ mạnh hơn tuyệt đối,
mà vì họ đánh những thứ mà một đế chế nông nghiệp khó thay đổi tất cả.
Tốc độ, không gian, sự linh hoạt.
Trung Hoa mạnh khi giữ đất, còn kỵ binh dụ mục mạnh khi không cần giữ gì cả.
Và khi một bên phải bảo vệ mọi thứ, còn bên kia chỉ xuất hiện rồi biến mất,
thì nội ám hảnh ấy đã cao dài hàng nghìn năm và gần như là điều không thể tránh khỏi.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi hết câu chuyện này.
Nếu cảm thấy thú vị, bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật chuông thông báo và chia sẻ.
Còn bây giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt.
