Gốm Chu Đậu - Tinh hoa gốm Việt, bí ẩn ngủ quên.

Chiếc bình gốm hoa lam cổ này được coi là báu vật của đất nước Thổ Nhĩ Kỳ. Chiếc bình hiện đang được bảo quản hiêm ngặt tại Bảo tàng Hoàng cung Topkapi Saray tại Istanbul, nơi nổi tiếng với một kho tảng gốm sứa lình danh và đồ sộ của châu Á. Kể từ khi được trưng bày tại bảo tàng này, chiếc bình luôn được chú thích là đồ Trung Quốc. Mãi cho đến năm 1977, sự ra nghệ thuật uy tín nhất về gốm sứa Đông Nam Á lúc bấy giờ là bà Roxana Brown dịch được dòng lạc khoản gồm 13 chữ hán trên vài bình. Nguồn gốc của chiếc bình mới được xác minh. Thái hòa Bát Niên nghĩa là năm thái hòa thứ 8, tính ra là năm 1450, thế kỷ 15. Tượng nhân là người thợ gốm. Nam Sách Châu chính là Châu Nam Sách mà ngày nay được xác định là huyện Nam Sách, làng Chu Đậu, tỉnh Hải Dương của Việt Nam. Từ đó, hiện vật này được bảo tàng đặt tên là chiếc bình An Nam, nghĩa là chiếc bình của Việt Nam. Năm 1980, không một ai ở tỉnh Hải Dương biết rằng vùng này có người làm gốm. Và tất nhiên, họ cũng không biết rằng tổ tiên mình đã tạo nên một dòng gốm hoa lam cổ mà từ thế kỷ 15 đã nổi tiếng thế giới. Điều gì đã đánh thức một dòng gốm đỉnh cao ngủ quên gần 500 năm ở vùng đất này? Câu chuyện bắt đầu từ năm 1980 với bức thư của một cán bộ ngoại giao Nhật Bản gửi về lãnh đạo tỉnh Hải Hương khi ấy. Tôi mới biết là viện bảo tàng Thổ Nhĩ Kỳ vẫn bảo tồn một lọ hoa lam Việt Nam. Lọ ấy mang chữ Hán, có nghĩa là năm 1450, một người thợ tên là bà Bùi Thị Hí ở Nam Sách Châu vẽ hoa văn trên lọ. Bà Bùi Thị Hí là người như thế nào? Để trả lời cho câu hỏi đó nhé, là nhiều năm đấy. Theo lời đề nghị của lá thư ấy, Bảo tàng của tỉnh và nhà khảo cổ Tăng Bá Hoành được giao nhiệm vụ trực tiếp đi tìm xuất xứ của chiếc bình. Thì vào một ngày tháng 8 năm 1983 tôi về đó, thì tôi tìm ở các cái hố đào của người ta tôi vôi. Ở nhà ông Bang thì rất nhiều bảnh gốm hoa lam. Một trung tâm gốm mỹ nghệ cao cấp đã được phát lộ ngay tại làm trụ đậu Nam Sách. Gốm Tam Thái và tất cả các loại hình gốm đó đã được bộc lộ ở trong tầng văn hóa sâu từ 50 phân đến 2 mét và lấy về hàng vã hiện vật, đó là vào những năm 90. Nhờ đề tựa trên vai chiếc bình hoa lam ở Thổ Nhĩ Kỳ mà giới khảo cổ đã có cơ sở tìm được đầy đủ các dấu tích của lò nung, con kê, bao nung, phế phẩm, thành phẩm. Từ đó phát hiện được một dòng gốm men lam từ thế kỷ 15 ở ngay tại Nam Sách. Và vấn đề bây giờ là tìm ra ai là người chủ nhân của cái loại. Chỉ có một cái tên duy nhất là Bùi Thi Hí Bút Ở trong cái bình Thổ Nhĩ Kỳ mà nó được xác định hiện đại tuyệt đối năm 1450 là rất sớm. Có trường phái khẳng định rằng nghệ nhân Bùi Thi Hí là người đã vẽ lên chiếc bình này. Chuyện kể rằng Bùi Thi Hí sinh năm 1420 là một đại gia gốm ở vùng Nam Sách, nay thuộc tỉnh Hải Dương. Bà là cháu ngoại của Bùi Quốc Hưng, khai quốc công thần thời Lê. Bùi Thi Hí là một người phụ nữ kỳ tài, thông minh, biết võ nghề lại có biệt tài, viết chữ và vẽ đồ hốm rất đẹp. Trong bà Hí là ông đạm sĩ, chủ lò hốm Chu Trang tức là hốm Chu Đậu bây giờ và dòng nổi tiếng nước thời. Lần này ta sẽ chỉ huy thuyền đi xa hơn xuống phía Nam, chỉ vài tháng sẽ về. Gia Nô đã sắp xong 20 vạn món, tiện sớm mai tràn lên đường cho sớm. Sau tháng đã trôi qua, sao chàng vẫn chưa về? Sau 3 năm chịu tang chồng, bà Hí đồng ý tái giá với một người đàn ông họ đạng khác, ông Đạng Phúc. Bà Bùi Thi Hí cùng ông Đạng Phúc tiếp tục làm gốm cao cấp để cung tiến cho triều đình và bán hàng cho các thương nhân trong và ngoài nước. Với bản lĩnh phịt, bà Bùi Thi Hí đã trực tiếp chỉ huy nhiều chuyến hàng lớn, vượt biển, mang những sản phẩm hồn tinh xào của mình sang Bà Đại Phương Tây. Bùi Thi Hí qua đời năm 1499. Bà được người đời, ngợi ca là một nghệ nhân, doanh nhân, nữ hàng hải tiêu biểu của Việt Nam vào thế kỷ 15. Cái việc mà có bà Bùi Thi Hí hay không có bà Bùi Thi Hí, tôi cho là chắc phải tiếp tục làm cho nó rõ và kỹ hơn. Tôi cho rằng là có thể cái lọ ít tham môn, có thể cũng là lọ cung đình làm chứ không phải lọ dân làm được. Bởi vì nó với cái kỹ thuật vẽ như thế, lọ quan và lọ cung đình mới tập trung được những người thợ giỏi nhất trong nước. Cái đó khả năng ấy đúng hơn. Câu chuyện về người đã tạo ra chiếc bình gốm này lại không hề đơn giản. Chính 4 chữ cuối Bùi Thi Hí Bút trong dòng là khoảng 13 chữ Hán trên vài bình đã dẫn đến những bất đồng trong cách lý giải về người đã tạo ra chiếc bình. Một trường phái khác lại không cho rằng 4 chữ này nghĩa là bà Bùi Thi Hí viết hoặc vẽ. Từ Hí Bút, nếu đi cạnh nhau có nghĩa khiêm nhường là vẽ chơi. Theo cách lý giải này thì có thể hiểu Bùi Thi Hí Bút chỉ có nghĩa là một nghệ nhân họ bùi vẽ chơi. Chứ hoàn toàn không có người nghệ nhân nào tên là Bùi Thi Hí. Tôi thì tôi không tin. Thì tôi vẫn nghiêng theo cái kiểu hướng là họ bùi vẽ chơi. Quan điểm của chúng tôi thì ghi nhận và công nhận là bà Bùi Thi Hí đương nhiên là có thật. Bởi vì như thế thì chúng tôi mới làm nhà thờ đây. Lịch sử có nhiều khoảng trống. Tôi cho là bà Bùi Thi Hí còn người khác coi coi thế nào đó là việc của người ta. Thứ chân lý tôi chắc chỉ có 1 thằng. Đến giờ phút này thì cả 2 quan điểm đấy cũng không về nào thắng hết. Sau biết bao tranh cãi, liệu tác giả của chiếc bình có phải là 1 người tên là Bùi Thi Hí nhưng người ta vẫn ngợi ca là nữ doanh nhân đầu tiên của Việt Nam hay không? Chúng tôi đã tìm về huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương chính là Châu Nam Sách như trên đề tựa của chiếc bình. Vậy thì chiếc bình An Nam đã được đi từ Châu Nam Sách đến Thổ Nhĩ Kỳ như thế nào? Sản phẩm gốm chú đậu từ thế kỷ 15 đã được đem ra muôn bán giao thương ở nước ngoài ra sao? Năm thế kỷ đã trôi qua. Liệu mảnh đất này còn lưu giữ những dấu tích nào để trả lời cho những câu hỏi ấy? Bảo tàng tỉnh Hải Dương. Đây là bảo tàng duy nhất ở Việt Nam có riêng 1 nhà trưng bày về gốm sứ. 30.000 di vật gốm đang được trưng bày và lưu trữ tại bảo tàng. Trong đó có hơn 5.000 di vật tiếp nhận từ con tàu đắm từ thế kỷ 15 được trục vớt tại Cù Lao Tràm, Hội An vào năm 2000. Cùng rất nhiều hiện vật gốm chú đậu được phát lộ trong 7 cuộc khai cuộn ở ngay tại Hải Dương từ những năm 1980. Thế nhưng trong số này không có một hiện vật nào có đề tựa Bùi Thị Hí Bút mà chỉ có chiếc bình này, bàn sao tỷ lệ 1-1 của chiếc bình Hoa Lam bên Thổ Nhĩ Kỳ. Nhà nghiên cứu Tăng Bá Hoành, nguyên giám đốc bảo tàng tỉnh Hải Dương đã có hơn 30 năm nghiên cứu gốm chú đậu. Ông vẫn luôn khẳng định là có một bà tổ nghề gốm chú đậu tên là Bùi Thị Hí. Có rất nhiều cái binh văn và chúng tôi chỉ núi hối đó là đi tìm bà Bùi Thị Hí là bà tổ của nghề đầu gốm thôi. Thế lại không nghĩ đến cái việc khác đâu. Thế thì quá trình làm ấy thì nó lại bột lọt rất nhiều tư liệu hay. Bùi Thị Hí là trọng chỉ huy các cái đoàn thuyền đi trên biển để xuất khẩu. Chú đậu, theo cách hiểu dân gian, là nơi thuyền đậu. Vào thế kỷ 15, chú đậu là một sãn nhỏ thuộc châu Nam Sách nằm liên kề với tảng ngạn sông Thái Bình. Thuần tiện cho việc đi thuyền về Tăng Long thậm chí ra cửa sông, cửa biển để giao thương cuôn bán. Sông này tên của nó ta gọi là Định Thảo. Sông này nó nối với sông Thái Bình. Cho nên đây có thể nói là một tình trạng sông gốm xứa. Tại sao nói như vậy? Vì nó hàng trăm lò, chứ không phải là vài cái lò. Và đây thì là trong 14 làng gốm xứ cùng xuất khẩu với chú đậu thì nguyên cái khu vực này đã đến 10 lò. Khi Trèo Mạc thất thủ Hải Dương thì gốm xứ, những cái gốm lò gốm lớn cũng coi như tắt lò. Cho nên là cái đát cuối cùng của cái gốm chú đậu hay là cái gốm theo cái gốm xuất khẩu thì nó đến cuối thế kỷ 16 là nó hết. Ở khu vực này vào thế kỷ 15-16 cũng có một lò gốm lớn do ông Đảm Khắc Quang làm chủ lò. Ông Hoành nói rằng ông Đảm Khắc Quang được đại gia gốm Ngùi Thị Hí cử về đây để mở lò. Con cháu ông Đảm Khắc Quang hiện vẫn đang sinh sống trên mảnh đất này. Họ còn lưu giữ được rất nhiều hiện vật gốm đào được ở khắp nơi quanh nhà và trên ruộng. Bảo tàng tỉnh Hải Dương và các chuyên gia nước ngoài cũng đã nhiều lần tiến hành khảo cổ để tìm các hiện vật gốm chu động trình ruộng nhà ông. Bác Hoành ơi, cháu để ý thấy là ở khu vực này có rất là nhiều ao nhỏ như thế này và sang sát nhau thì đấy có phải là một đặc điểm của vùng này không ạ? Đúng rồi, không phải tự nhiên mà nó thành ao. Ngày xưa nó là gò, tuy nhiên người ta lấy đất làm đồ hút thì nó biến thành ao. Hai nữa là cái bến xuất nó ngay gần đây. Bến xuất khẩu nó ngay gần đây. Người làng Chu Đậu vẫn lưu truyền rằng chính tại ngã Ba Sông này là nơi tập trung vận chuyển đồ hút. Có nhiều minh văn mà ông Tăng Bá Hoành cho là đủ để chứng minh sự tồn tại của bà Bùi Thị Hí. Cột trúc đài bằng đá trong khuôn viên Chùa Viên Quang ở huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương. Trong khi hầu hết các dòng chữ còn lại khác trên cột đá đã mờ đến nỗi không thể đọc được như thế này thì riêng dòng chữ Bùi Thị Hí Tín Chủ Hưng Công Đồng Dân Tạo Tự lại rõ hẳn lên. Theo đó, ông Hoành khẳng định ngôi chùa này là do bà Bùi Thị Hí xây dựng công đức vào năm Hồng Đức Nhâm Tý tức là năm 1492 khi bà 72 tuổi. Và những cái chữ này nó hơi nông ấy cho nên chữ này lại khác. Chữ này nó chữ to họ khác nổi được. Còn chữ này khác kim. Vì nó nhỏ thì chỉ vào đến nay là hơn 500 năm. Thì nó phải mòn mờ là đúng thôi. Mà nó lại ngoài trời. May mà còn đọc được thì tôi hiểu cái không đọc được nữa. Tức là những cái chữ mà mình đọc được bây giờ là cũng đã được. Ờ, đúng. Xong rồi rửa đi thì mình tìa ra đi cho nó rõ để mà đọc thôi. Lúc đầu tôi đọc còn được. Thế thì không ba được. Tất cả những cái này là những tư liệu sau thế kỷ 15. Những cái tư liệu nó bên ngoài đó thì chúng tôi không xử lý những cái tư liệu đó. Như thế này. Nó lại còn một cái văn bản nữa. Nó không phải chỉ cái này. Thế văn bản đấy nó giờ... Còn cái anh Lợi chứ. Đây là ông Bùi Văn Lợi mà ông Hoành giới thiệu là cháu 19 đời của bà Bùi Thị Hí. Bùi Gia Trang, nơi ở của dòng họ Bùi từ thế kỷ 15 giờ được bày biện như một bảo tàng tư nhân với nhiều hiện vật. Nhiều nhất là những mảnh gốm cổ được vớt từ dưới ao trước nhà lên. Cụ thân sinh của ông Bùi Văn Lợi năm nay đã 93 tuổi còn cất giữ riêng một bộ minh văn viết trên gỗ của dòng họ Bùi trong đó có nói đến việc làm gốm của bà Bùi Thị Hí. Một hàng, hai hàng, ba hàng, bốn hàng, năm hàng, sáu hàng, bấy hàng, chữ toàn chữ ngôn người ta. Dạ vâng, đúng rồi ạ. Tổ Cô Bùi Thị Hí là con gái của Quan Võ Bùi Đình Nghĩa. Chỉ có mình cụ là được giữ được không? Không, ai được giữ. Chồng tôi cũng không giữ được. Ông Bùi Đức Lợi bảo rằng Mành đất này chính là Trang Quang Ánh lo gốm nhà bà Bùi Thị Hí từ thế kỷ 15. Chính khu vực chúng ta đang đứng đây cũng là khu vực nằm gốm ban đầu của bà Bùi. Tất cả khu này. Ở dưới đây rất nhiều đền. Ở dưới đấy gốc cây vất bờ vãi. Ở đây tất cả đền. Mà còn rất nhiều. Những cái mảnh gốm này chính là nó bị vỡ, bị mẻ. Vâng, đây chồng thấy trên đĩa này có chữ Phúc. Chữ Phúc này thì thường ra là các cụ ghi chủ nổ. Thì đây là ông Đặng Phúc. Chúng ghi một chữ vào đấy. Đây là nhà của gia đình. Cái căn buồng này là một cái căn hầm cổ. Nặng quá. Chú ơi, các cụ xây cái hầm này từ năm bao nhiêu đấy ạ? Cái biển này thì theo các nhà Hà Nôn dịch ra nó là Bùi Gia Mật Tỉnh. Tức là cái hầm bí mật của nhà bà Bùi. Bảo Thái Tân Thủ Nguyên Tạo. Dịch ra như bây giờ là năm 1721. Thế này là chỉ có gia đình nhà mình mới được biết thôi đúng không ạ? Trong họa thì hầu như không ai biết được. Chỉ các cụ giao cho các thế hệ này. Mỗi thế hệ có mấy người là biết thôi. Cái hầm ấy thì đấy nó có một cái niên đạo đầu thế kỷ 18. Có nghĩa rằng là ở đây các cụ ngày xưa là các cụ cũng có giữ nghề, giữ nghiệp đấy. Đây là cái hộp. Cổ được thể thống gia phá của dòng họ. Thế này thì gia phá của dòng họ thì các cụ ghi chép nhiều trăm năm trước rồi. Mấy lần sau lại rồi đấy, thì còn lại được chừng ấy. Khai quốc công thần thời Lê Bùi Quốc Hưng là người đã được lưu danh trong Đại Việt sử ký toàn thư là có công trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn 600 năm trước. Và theo gia phá của họ Bùi thì ông Bùi Quốc Hưng có người cháu nội là Bùi Thị Hí. Còn đây cũng là một cái bức tượng mà thờ cụ Hí các cụ làm cái bức tượng này. Cháu thấy hình cái này giống như là tượng của cụ Hí trên bàn thờ của nhà mình đấy đúng không ạ? Đây chính là cái bức tượng đấy đấy. Chính là cái bản gốc này ra để làm ra thờ cụ ấy. Bản gốc mà ông Lợi nhắc đến chính là pho tượng này. Tựa một phụ nữ quý tộc thế kỷ 15 hiện đang được trưng bày ở Bảo tàng lực sử quốc gia tại Hà Nội. Bức tượng men hoa lam vẽ vàng này là một trong những độc bản từ con tàu đắm được khai quật vào năm 2000 ở cụ Lao Tràm. Có trưởng phái cho rằng đây chính là tượng bà Bùi Thị Hí. Còn chuyến tàu hàng đó chính là mẻ hàng của gia đình bà. Đúng là cái bức tượng ấy là của thế kỷ thứ 15 tại Lê Thơ. Thế nhưng mà cái tượng ấy có phải là của bà Bùi Thị Hí không? Thì không ai dám khẳng định. Ngôi mộ của lão tướng Bùi Quốc Hưng và cháu nội là bà Bùi Thị Hí được đặt ngay trong khuôn viên Bùi Gia Trang. Những tấm bia này mới được con cháu họ Bùi đặt làm lại cho khang trang hơn. Người nhà họ Bùi đều khẳng định rằng những văn tự trên tấm bia mới này được sao chiếp hoàn toàn từ văn bia gốc trên mộ của bà Bùi Thị Hí thế kỷ 15. Tức là mình có cái bia có bia gốc ạ. Thế cái bia ấy hiện tại thì là ở đâu? Bia ở dưới. À mình trôn bia. Trôn theo bia. Chỉ biết là chắc chắn là ở đây. Vào cuối thế kỷ 16 khi gốm chu đậu đang ở thời kỳ hưng thịnh đỉnh cao thì chiến tranh nổ ra tiêu diệt cả một làng nghề trong đó có tất cả những lò gốm lớn ở Nam Sách và lo gốm của dòng họ Bùi cũng đã bị chìm hết xuống chính ao nước này. Khẳng định là cái dòng họ Bùi sai thì cũng không có văn cứu và khẳng định các nhà học nói rằng là họ Bùi vẽ chơi thì cũng chưa hẳn đã là đúng. Có nhiều chứ không thể giải thích đâu. Qua cái nguồn tư liệu, tư liệu vật chất này tư liệu thường văn này văn tử này khai phát được ở cái vùng Gia Lộc Hải Dương thì chúng ta tạm thời có thể khẳng định được có cái nhân vật Bùi Thị Hí và bà là người mở đầu dòng gốm chu đậu. Theo một số nhà khoa học tạm thời có thể khẳng định được dòng họ Bùi có người tên là Bùi Thị Hí làm gốm ở chu đậu. Nhưng việc bà Bùi Thị Hí ấy có phải chính là người đã làm ra chiếc bình hoa lam ở Thổ Mỹ Kỳ hay không? Và hành trình mà chiếc bình ấy đi từ Nam Sách sang Istanbul như thế nào? Đây vẫn là những khoảng trống trong lịch sử mà các nhà khoa học vẫn đang cố tìm thêm cứu liệu. Cái quan trọng là bây giờ cái bình gốm A-Nam đó bình gốm của Việt Nam đó đã đi khắp thế giới là tượng trưng cho một cái thời huy hoàng của gốm Việt Nam. Còn cái chuyện bà đó là bà Bùi hay bà Hí nhưng mà nếu chúng ta có đủ tư liệu mà chúng ta nghiên cứu được thì tại sao không? Một chiếc bình trắng vẽ hoa lam Bảy băng hoa văn tinh xảo Bốn con chìm thiên ngà với bốn tư thế bay đậu khác nhau Bảo vật quốc gia bình gốm hoa lam vẽ thiên ngà là hiện vật gốm có kích thước lớn nhất và nguyên vện nhất trong sự tập độc bản được khai quật tại tàu đám của Lao Tràm năm 2000 nghĩa là không có chiếc bình thứ hai như thế này Đây cũng là một cái trường hợp hy hữu, xứng đáng ở bảo vật quốc gia Nó thể hiện được cái kỹ thuật sản xuất Còn thứ hai nữa là trên đó nó thể hiện những cái hoa văn phản ánh cái đặc điển đặc trưng của vùng đồng hành Bắc Bộ Con tàu đám ở củ Lao Tràm là một trong sáu con tàu cổ mà Bảo tàng lịch sử quốc gia trực tiếp tham gia và chủ trì nghiên cứu khai quật từ dưới lòng biển Đông thuộc vùng biển Việt Nam trong vòng hơn 30 năm qua Tiến sĩ Nguyễn Đình Chiến Nguyên Phó Giám đốc Bảo tàng lịch sử quốc gia đã trực tiếp tham gia trục vớt và giám định nhiều hiện vật gốm trụ đậu Trên thế kỷ 15 gốm xuất khẩu cũng như là gốm phục vụ cho hoa cung thì còn có dùng vàng kim tức là vẽ vàng kim trên men Thế thì cái này là cái điều cũng rất là đặc biệt Đạt được cái đỉnh cao về kỹ thuật sản xuất Cuộc khai quật con tàu đám của Lao Tràm đã đưa gốm trụ đậu bước ra ánh sáng Giới nghiên cứu và siêu tập gốm sứ trên thế giới đã biết đến một dòng gốm đặc biệt này Gốm trụ đậu hiện vẫn được lưu giữ và trưng bày ở hơn 40 bảo tàng nhiều quốc gia trên thế giới nhiều nhất là tại Nhật Bản Vào thế kỷ thứ 15 các sản phẩm gốm của Việt Nam được vua của Vương quốc Ryukyu Nhật Bản sử dụng Chúng được đánh giá là những đồ cao cấp Kỹ thuật làm gốm ở trụ đậu có thể nói lúc bây giờ là rất cao và cao hơn cả hiện nay Những mẫu họa tiết trên gốm được vẽ vô cùng tỉ mì thành gốm luôn rất mỏng Trụ đậu là một trong những dòng gốm truyền thống mà rất là riêng rất là khác với những cường quốc gốm cũng đó ví dụ như là với Trung Quốc với Nhật Bản Nó có một phong cách riêng một tạo tác riêng một kỹ thuật riêng mà nó đúng là của người Việt Nó không lẫn vào đâu được Gốm trụ đậu được làm từ đất xét trắng lấy từ vùng đất thiên trí Linh Nơi giao nhau của 6 dòng sông đã tạo nên lớp trầm tích quý giá lắng động qua hàng trăm năm Đất xét trắng phải trải qua quá trình lắng, lọc, ủ công phu để loại bỏ tạp chất và đạt độ dẻo mịn cần thiết Văn hòa trên các sản phẩm gốm trụ đậu cũng là một nét đặc trưng riêng có của dòng gốm này Những dòng men đặc trưng từ men dạn, men trắng trong men ngọc, men hoa lam men lụn, xanh nâu đến men tam thái đã làm nên danh tiếng của gốm trụ đậu Năm thế kỷ đã trôi qua gốm trụ đậu đã được gọi tên vào thập niên 80 và nhiều hiện vật gốm trụ đậu đã được phát lộ vào thập niên 90 của thế kỷ trước Và những người con vùng Nam Sách giờ đã quyết tâm khôi phục lại nghề gốm của Tổ tiên từ những bài men cổ cho ra màu gốm hoa lam đặc trưng của trụ đậu Họ đã tiếp nối truyền thống của cha ông buôn bán giao thương với nước ngoài Một dòng gốm đỉnh cao ngủ quen gần 500 năm tại Nam Sách Hải Dương đã được hồi sinh Gốm trụ đậu này đã trở lại với thị trường trong nước và quốc tế Từ thế kỷ 13-14 người trụ đậu xưa đã tìm ra cách thức dùng vỏ chấu thóc nếp đốt lên làm men để trang trí cho các sản phẩm gốm mền và đẹp hơn Ngày nay, những người thợ gốm đã phục dựng được dòng men thiên nhiên cổ truyền này tạo nên những sản phẩm màu vàng vàng với những khách sạn nhỏ chạy trong lớp men sau quá trình lung nhiệt độ cao Sinh nghiệp cũng phải tuyển dụng nhân lực đầu tư rất nhiều mời các chuyên gia, các nghệ nhân các chuyên gia giỏi, các làng nghề và các nơi để nghiên cứu phục lại dòng men này Mà chúng tôi cũng khẳng định đây là dòng men duy nhất trên thế giới hiện nay Đây là dòng men độc đáo của đúng gốm trụ đậu thời xưa Ngày nay, những người nghệ nhân vùng Nam Sách còn biết kết hợp vẽ vàng kim lên gốm Đây được đánh giá là một kỹ thuật đỉnh cao trong sản xuất gốm hoa làng từ thời xưa Tôi chắc chắn là có thể cam kết rằng sẽ phải vươn lên để có thể có nhiều cái thiết kế mà mới của thế kỷ 21 Ngoài ra duy trì bảo tồn kế thừa phát triển những cái sản phẩm những cái thiết kế của những sản phẩm đã có lịch sử lâu đời mà đều đã có những cái ý nghĩa của từng sản phẩm Chiếc bình hoa lam hay như người dân vùng Chu Đậu vẫn gọi dân dã là chiếc bình củ tỏi Không chỉ có một, mà có tới 12 kích cỡ khác nhau từ nhỏ đến lớn như thế này Đây là những sản phẩm gốm được sao y bản chính từ chiếc bình hoa lam do một nghệ nhân dòng họ bùi ở Nam Sách chế tác vào thế kỷ 15 Những người thợ gốm Chu Đậu thời nay đã học được cách làm chiếc bình hình củ tỏi giống như nghệ nhân họ bùi tạo tác từ năm 1450 Đây là trường hợp rất hiếm hoi không chỉ chỉ Việt Nam mà thế giới từ một cái nghề cổ truyền đã thất truyền hơn 4 thế kỷ và nó sống lại và sống lại đầy sức sống