Trí Tuệ Kinh Dịch: 10 Tư Duy Nghèo Nàn Khiến Một Người Không Khá Lên Được

Sống thuận tự nhiên
456 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Chí tuệ kinh dịch hé lộ, mười tư duy tầng thấp khiến bạn mãi không khá lên nổi.
Thưa quý vị và các bạn, chắc có lẽ chúng ta đều biết đến máy tập chạy bộ tại chỗ có phải không ạ?
Và có bao giờ bạn tự hỏi rằng, vì sao con người đi lên rất nhanh trong khi bạn nỗ lực đến kiệt sức mà vẫn dậm chân tại chỗ?
Nếu quán chiếu sang hành trình đời người, thì việc bạn dậm chân tại chỗ đó chẳng phải là bạn đang chạy trên một chiếc máy chạy bộ của cuộc đời đó sao?
Bạn nỗ lực, bạn chăm chỉ, bạn kiên trì, nhưng rốt cuộc bạn vẫn đứng yên tại chỗ.
Từ đó khiến bạn nghi ngờ về chí tuệ, tài năng của mình và hệ quả là bạn thường đổ lỗi cho xấu phận, cho hoàn cảnh, cho xếp hay cho nền kinh tế v.v.
Thế nhưng kỳ thực, đó lại là một cách nghĩ sai lầm.
Bởi không phải vì người khác may mắn hơn, cũng chẳng phải vì bạn kém khỏe hơn.
Mà bởi trong tư duy của bạn đang có những nút thắt vô hình, những lỗi suy nghĩ tầng thấp mà bạn không hề hay biết.
Nghĩa là chỉ khi ta nhận ra những khuôn mẫu tư duy sai lầm đang điều khiển mình, ta mới có thể bước lên tầng cao hơn của vật mệnh.
Bạn có từng tin rằng ổn định là hạnh phúc?
Bạn có từng sợ thay đổi, sợ rủi ro, sợ ánh nhìn của người khác?
Hay bạn đang mãi mê chứng minh mình đúng, trong khi cuộc đời vẫn lặng lẽ đi lùi?
Nếu trong lòng bạn vượt thoáng thấy hình bóng mình trong những câu hỏi ấy, thì bạn cần phải nghe tiếp.
Vì ngay sau đây, chúng ta sẽ đi vào 10 tư duy tầng thấp mà kinh dịch đã chỉ ra,
những lối nghĩ tưởng vô hại nhưng đang âm thầm giữ bạn mãi trong trước lòng của xấu phận.
Và chỉ khi bạn nhận ra chúng, bạn mới thật sự bắt đầu khiến hành trình cuộc đời của mình nở hoa và khớm khá lên được.
Và sau đây là 10 loại tư duy tầng thấp như thế.
Thứ nhất là tư duy chỉ phàn nàn, không hành động.
Trong 10 giao cản tư duy khiến con người mãi không khá lên nổi,
trước ngại đầu tiên và phổ biến nhất chính là chỉ phàn nàn mà không hành động.
Đây là biểu hiện rõ rệt của tâm thái nghèo nạn.
Người mang tâm thái này chỉ tập trung phàn nàn về hoàn cảnh không tốt của mình,
mà không bao giờ cố gắng cải thiện.
Đối với họ, vấn đề không phải là thử thách cần vượt qua,
mà là trở ngại không thể lấy chuyển.
Phàn nàn thì dễ vì nó không đòi hỏi nỗ lực,
thế nhưng giải quyết vấn đề mới thật sự khó.
Tuy nhiên ngay khoảnh khắc bạn chọn phàn nàn,
bạn đã vô hình từ bỏ sức mạnh thay đổi mọi thứ của chính mình.
Điều trớ treo là cái bẫy tâm lý này đã được kinh dịch đúc kết chính xác từ hàng ngàn năm trước
qua trí tuệ của quẻ trạch thủy khốn.
Tượng của quẻ khốn là trạch vô thủy,
tức là cái trầm hay cái đầm lầy vốn phải có nước, nay lại khô cạn.
Đây chính là hình ảnh ẩn dụ cho hoàn cảnh không tốt,
cho cảnh khốn cùng, vốn nên có mà lại không có.
Cũng là cội nguồn mau mỡ nhất để sự phàn nàn này sinh.
Và kinh dịch chuẩn đoán bản chất của cái khốn này bằng một cụm từ chi lý,
trong thoán chuyện có lời.
Khốn cương yểm dã,
tức là cái khốn, cái bê tắc là do phần cương,
hay tượng trưng cho hành động lý trí, ý trí,
đã bị phần nhu, tức là tượng trưng cho cảm xúc,
thản vãn, sự yêu đuối, che lấp và áp chế.
Khi rơi vào cảnh đầm không có nước này, tâm thái sẽ quyết định số phận.
Những người mang tâm thái nghèo nàn sẽ xa vào phàn nàn bất tận về việc không có nước.
Họ xem đó là trở ngại và chấp nhận bị cương yểm dã,
để cảm xúc phàn nàn nhấn chìm ý trí hành động.
Ngược lại, người quân tử mang tâm thái tăng trưởng đủ đầy,
thì làm thế này.
Tại từng chuyện đã chỉ ra con đường,
quân tử dĩ trí mạnh tọa trí.
Đây chính là tâm cơ sử thế của người làm nên việc lớn.
Trí mạnh không phải là tiêu cực cho chết.
Đó là bước đầu tiên đối mặt với vấn đề.
Thản nhiên chấp nhận giới hạn của hoàn cảnh khách quan.
Ở đây là chất đầm đã khô cạn.
Và tọa trí chính là bước thứ hai.
Hành động, họ chuyển hướng tập trung khỏi những gì không có,
mà tập trung vào trí hướng của ta,
tìm kiếm giải pháp và chịu trách nhiệm cho hành vi của mình,
ngay trong sự giới hạn đó.
Lịch sử cũng đã cho chúng ta minh chứng về tương phản rõ rền này.
Sở báo vương Hạng Bũ khi khốn cùng ở cai hạ đã than rằng,
trời giết ta chứ không phải ta đánh không giỏi.
Đây chính là điển hình của cương bị che lấp,
đổ lỗi cho thất bại, do trời, yếu tố bên ngoài,
chìm đóng trong cảm xúc phàn nàn và tư bỏ khả năng tọa trí cuối cùng.
Chủ vân vương bị giam ở rũ lý,
thân ở trong cảnh khốn tột cùng.
Nếu ông phàn nàn sẽ không bao giờ có chu dịch,
ông không oán chơi, không trách người,
mà thực hành trí mạnh tọa trí.
Ông chấp nhận cái khốn của ngục tù
và tọa trí bằng cách diễn giải bát quái.
Ông đã biến trở ngại thành cơ hội,
chủ động hoành động và để lại di sản trong muôn đời.
Đây chính là cái hạnh của bậc thánh nhân,
gặp khốn mà không oán.
Giải quyết vấn đề luôn là thói quen then chốt để thành công.
Người có tâm thái tăng trưởng giống như chủ vân vương,
luôn chủ động tìm giải pháp,
ngay cả trong hoàn cảnh ngạt nghèo nhất.
Họ hiểu rằng, hành động chứ không phải phàn nàn,
đó vẫn là cách duy nhất để thoát khỏi cảnh khốn cùng.
Tiêu đến là thứ hai,
chờ đợi thời điểm hoàn hảo.
Một trong những chữ ngại tinh vi và phổ biến nhất
cản bức con người,
chính là ảo ảnh về thời điểm hoàn hảo.
Đây là đặc điểm chung,
một dấu hiệu rõ nét của tư duy nghèo nản.
Những người mang tư duy này,
thường bị neo dữ bởi sự do dự.
Họ nhìn vào bức tranh tổng thể
và chỉ thấy những điều kiện không hoàn hảo như mong đợi.
Vì sự thiếu hụt giả định đó,
họ trần trừ không muốn nắm bắt cơ hội,
để rồi đứng yên nhìn thời cơ trôi qua.
Họ không nhận ra rằng,
trong thực tế,
hiếm khi có thời điểm hoàn hảo,
sự chờ đợi càng kéo dài,
cái giá phải trả càng đắt,
và cơ hội mất đi càng nhiều.
Ngược lại, người có tư duy tăng trưởng, tích cực,
lại vận hành theo một nguyên tắc hoàn toàn khác.
Họ thấu hiểu sâu sắc rằng,
việc tiến lên thường đi kèm với sự hỗn loạn và không chắc chắn.
Nhưng bất chấp có bao nhiêu yếu tố bất định,
họ vẫn sẽ hành động.
Họ tin tưởng rằng,
mình sẽ ao khỏi, điều chỉnh,
và trưởng thành trong chính quá trình đó.
Đối với họ,
việc căn đảm, bắt tay và hành động
luôn là quan trọng hơn gấp vạn lần
sự nỗ lực viển vông,
nhằm làm mọi thứ thật hoàn hảo ngay từ vạch xuất phát.
Sự đối lập sâu sắc này,
không chỉ là một phát hiện của tâm lý học hiện đại.
Nó là một trí tuệ cỏ xưa,
đã được đúc kết hàng ngàn năm trước,
thể hiện rõ nét qua chứng ngại thứ 2
về sự hiểu lầm về việc chờ đợi thời điểm hoàn hảo.
Trong kinh dịch,
chẳng thấy này tương ứng với quẻ Thủy Thiên Nhu.
Nhiều người lầm tưởng rằng,
Nhu chính là sự biện hộ cho việc chờ đợi thời điểm hoàn hảo.
Nhưng đây là một sự hiểu lầm tai hại.
Ý nghĩa gốc của Nhu,
đúng là chờ đợi.
Thế nhưng ta phải hỏi,
chờ đợi cái gì,
và chờ đợi như thế nào?
Toán chuyện đã chỉ rõ nguyên nhân sự chờ đợi này
Đây không phải là sự chờ đợi trống rỗng,
tiêu cực của kẻ mang tâm thái nghèo nàn,
mong hiểm tự động biến mất.
Đây là một trạng thái chuẩn bị chiến đấu,
một cách tích cực khi đối diện với cái hiểm không thể tránh khỏi.
Trí tuệ của kinh dịch đã dạy rằng,
hiểm sẽ không tự biến mất.
Bạn không thể chờ đợi sự hoàn hảo.
Thay vào đó,
bạn phải cương kiện nhì bất hãm,
tích lũy sức mạnh,
giữ mình cương kiện
để không bị xa lầy hãm hại trong lúc chờ đợi.
Bạn phải giữ tư thế bất phạm nạn hành,
không xông bừa vào cái khó,
không hành động mù quáng,
nhưng vẫn luôn giữ được nội lực cương kiện.
Cuối cùng,
với mục đích của tất cả sự chuẩn bị này là gì?
Đó là để lợi hữu dù vãng,
có lợi khi đi tới.
Tầm cơ thực sự của Quẻ Nhu nằm ở câu kết của thoán chuyển,
đó là vãng tắc hữu công giã.
Bạn bắt buộc phải đi tới,
công lao mới theo đó mà đến.
Giá trị duy nhất của sự chờ đợi
là vì cứu hành động quyết định cuối cùng.
Các điển cổ lịch sử đã minh họa rõ nét sự khác biệt
giữa hai kiểu chờ đợi này.
Thứ nhất là chờ đợi trong tư duy tăng trởng của Quẻ Nhu.
Khi Khương Thái Công câu cá song vị,
đó không phải là sự chờ đợi thu động cho thời điểm hoàn hảo.
Ông đang ở trong trạng thái nhu chuẩn mực.
Ông chờ đợi giao điểm của hiểm,
ý chỉ sự bảo ngược của trụ vương đã đến đỉnh nhảm
và cơ sự xuất hiện của trụ văn vương.
Quan trọng nhất trong suốt quá trình chờ đợi đó,
ông đang tích cực cương kiện,
ông hoàn thiện toàn bộ giải pháp trị quốc của mình.
Khi cơ hội đến,
ông lập tức đi tới và lập nên Đại Công.
Thứ hai là chờ đợi với tư duy nghèo nàn,
hiểu sai về Quẻ Nhu.
Ngược lại, chúng ta hãy nhìn Viên Thiệu thời Tâm Quốc.
Người trên yêu thế tuyệt đối bốn đời Tâm Công,
Viên Thiệu luôn chờ đợi hoàn hảo
trong sự phối hợp nội bộ.
Ông ta chờ đợi mọi điều kiện phải lý tưởng.
Khi Tào Tháo đánh Quan Độ,
ông ta lại do dự chỉ vì đứa con bị ốm.
Viên Thiệu chính là điển hình của kẻ chờ đợi
cho hiểm hung, tự tan biến, để rồi,
vì không đi tới hành động,
mà bỏ lỡ mọi thời cơ và thảm bại.
Tiểu chung lại,
tư duy tăng trởng của thời hiện đại
chính là sự tái diễn giải trí tuệ cổ xưa của Quẻ Nhu.
Trí tuệ đó dạy rằng
đừng bao giờ chờ đợi thời điểm hoàn hảo.
Thay vào đó,
hãy lợi dụng thời gian chờ đợi,
vốn là lúc nguy hiểm đang ở phía trước,
để mai rũa sức mạnh, để cương kiện.
Bởi vì sự chờ đợi đó chỉ có ý nghĩa
khi nó phục vụ cho một mục đích tối thượng,
hành động dứt khoát để tạo ra công nghiệp,
vãng tắc, hữu cổng giã.
Tiếp đến là tư duy nghèo nàn thứ 3,
đó là đổ lỗi cho ngoại cảnh.
Khi con thuyền cuộc đời
va phải đã ngầm,
phản ứng tự nhiên của con người
thường là nhìn ra bên ngoài để tìm một lý do nào đó,
để đổ lỗi.
Đây chính là biểu hiện cốt lõi của tâm thái nghèo nàn,
đổ lỗi cho các yếu tố ngoại cảnh.
Những người mang tâm thái này
quy mọi thất bại cá nhân cho người khác
hoặc hoàn cảnh.
Bất kể đó là tình hình kinh tế chung,
xuất thân thiếu thốn hay đơn giản,
là vận máy không tốt.
Họ luôn tìm thấy một đối tượng bên ngoài để chút bỏ cánh nặng.
Cách né tránh trách nhiệm cá nhân
và đổ lỗi cho bên ngoài này,
chơi chiêu thay lại chính là siêng xích ra mãm họ.
Như nhà tư tưởng Robert Anthony đã nói,
khi bạn đổ lỗi cho người khác,
bạn đã từ bỏ sức mạnh thay đổi chính mình.
Ngược lại,
những con tâm thái tư duy tăng trưởng,
họ lại vận hành theo một nguyên tắc hoàn toàn khác.
Đặc điểm tiêu biểu của họ
chính là sự tự chịu trách nhiệm.
Và khi vấn đề xuất hiện,
họ không lãng phí thời gian tìm kiếm vật tế thần.
Thay vào đó,
họ ngay lập tức tìm cách cải thiện tình hình
và bản thân.
Họ hiểu một chân lý đơn giản và sâu sắc.
Chỉ có chịu trách nhiệm mới là con đường duy nhất
dẫn đến sự trưởng thành thực sự.
Tiếng vọng của trí tuệ này
không chỉ phát kiến trong tâm lý học hiện đại.
Nó là một chứng ngại cổ xưa
mà các bậc thánh hiện đã chiếm nghiệm từ hàng ngàn năm trước.
Đồ lỗi cho yếu tố bên ngoài
hay oán trời trách người.
Trong kinh dịch,
trạng thái bế tắc này tự ứng hoàn hảo
với quẻ Thủy Sơn Kiển.
Kiển có nghĩa là khó khăn và nan.
Hình tượng của quẻ là
Sơn Thượng Hữu Thủy.
Trên núi có nước.
Đây là một hình ảnh của sự hiểm trở tột bậc.
Núi đã cao, đường đã khó đi.
Lại thêm nước lũ hiểm nguy trên đỉnh.
Đó là cảnh tiến thoái lưỡng nan.
Một hoàn cảnh mà tự nó
dường như mời gọi sự oán thán.
Phạm Phu khi gặp quẻ Kiển,
át xẹo oán núi sao quá cao,
oán nước sao quá hiểm.
Họ đồ lỗi cho chính cái núi và cái nước,
tức là các yếu tố bên ngoài.
Thế nhưng tâm cơ của kinh dịch nằm ở chỗ.
Nó cung cấp một giải pháp có ích
thay vì một hành động vô ích.
Đây từng chuyện quẻ Kiển có lời.
Sơn Thượng Hữu Thủy, Kiển,
quân tử dĩ phản thần Tù Đức.
Có nghĩa là trên núi có nước là Kiển.
Đối mặt với hiểm nguy,
đơn thuốc của kinh dịch không phải rời núi lấp biển.
Cố gắng thay đổi bên ngoài,
mà lập phản thần Tù Đức.
Quay vào bên trong để thay đổi chính mình.
Tại sao?
Bởi vì oán trời trách người là vô ích.
Nó không làm ngọn núi thấp đi
hay dòng nước ngừng chảy.
Nó không giải quyết được bất cứ vấn đề gì.
Hành động duy nhất có ích trong tình cảnh này
đó là quay vào bên trong.
Một là khi đức hạnh được tu sửa và nâng cao,
có thể sẽ cảm hóa được con người,
thay đổi được tình thế,
khiến cái Kiển có nghĩa là sự tắc nghẽn khó khăn
biến thành thông suốt.
Hai là
ngay cả khi hoàn cảnh bên ngoài không thay đổi
thì đức hạnh của bản thân cũng đã viền mãn,
nội tâm không còn chứng ngại.
Đây chính là chiến lập cốt lõi của Nho Gia.
Hãy nhĩu bất đắc, phản cầu chưa kỷ.
Làm mà không đạt được kết quả
thì hãy quay lại tìm nguyên nhân là chính mình.
Chỉ bằng cách này, con người mới vĩnh viện
nắm thế chủ động trong tay.
Lịch sử cũng cho thấy sự khác biệt
rõ nét giữa hai lựa chọn này.
Khuất nguyên trong sử ký là một bi kịch điển hình.
Lòng chung và tài văn chung của ông
gọi là vạn cổ lưu danh.
Thế nhưng, qua cuộc đối thoại với ngư phủ
ta lại thấy kệ oán trong ông.
Cả đời đều đục ta một mình trong,
mọi người đều say ta một mình tỉnh.
Ông đổ lỗi cho đời đã vẩn đục.
Điều này khiến ông mãi mắc kẹt trong cái Kiển của mình,
không tịp phản thân xoay lại mình
để cùng đời trôi nổi
mà chọn cách giao mình xuống sông Mịch La.
Ngược lại, Mạnh Tử đã đưa ra
trú giải cao cấp nhất cho phản thân Tú Đức
khi ông nói rõ
hành hữu bất đắc giả, dai phản cầu chứ kỷ.
Kẻ làm mà không được
đều là quay lại tìm mở chính mình.
Rốt cuộc, tâm thái tăng trưởng
của thời hiện đại chính là sự thực hành
trí tuệ phản thân Tú Đức của cổ nhân.
Khi đối diện với núi cao nước hiểm,
người ta có hai lựa chọn
hoặc từ bỏ sức mạnh của mình
để oán trách ngọn núi
hoặc quay về để tu sửa nổi tâm, tích lũy năng lượng.
Chỉ những người chọn con đường thứ hai
mới thực sự tìm thấy sự trưởng thành
và lối thoát cho cuộc đời của mình.
Tiếp đến là tư duy số bốn
sống mãi trong vùng an toàn.
Trong mê cung của cuộc đời,
một trong những cái bẫy ngọt ngào và nguy hiểm nhất
chính là vùng an toàn.
Đây là ốc đảo mà tâm thái nghèo nan
luôn ưu tiên lựa chọn.
Bằng cách ở lì trong đó,
con người chấp nhận đánh đổi sự phát triển
để lấy sự thoải mái nhất thời.
Họ không dám chấp nhận rủi ro,
không dám thử thách bản thân
và vô tình để sự chi trệ gạm nhấm tương lai của mình.
Ngược lại,
người có tâm thái tăng trưởng lại trao đón khó khăn.
Những người thành công vượt trội
đều thấu hiểu một chân lý rằng
sự trưởng thành chỉ có thể xảy ra
khi ta can đảm bước ra khỏi danh giới quen thuộc của mình.
Họ sẵn sàng chấp nhận
mọi mức độ rủi ro nhất định
bởi họ biết rằng thất bại nếu có
cũng chỉ là một phần tất yếu của hành trình.
Như một tác gia đã từng đúc kết
chỉ những người dám mạo hiểm đi thật xa
mới có thể biết mình có thể đi được bao xa.
Sự phân định dạch dòi này
không chỉ là phát kiến của tâm lý học hiện đại.
Từ hàng ngàn năm trước,
các bậc hiến chết phương đông
cũng đã mô tả chứng ngại thứ tư này
sống trong mụn an toàn.
Chí tuệ của xưa này được gói gọn trong quẻ thiên sơn độn.
Độn có nghĩa là rút lui.
Nhiều người lâm tưởng rút lui là thất bại, là hèn nhát.
Nhưng khi áp dụng vào tâm lý học vùng an toàn
ta mới thấy sự thâm sâu của nó.
Vùng an toàn thực chất là gì?
Thoán chuyện của quẻ độn gọi nó là tiểu lợi trinh.
Tức là một cái lợi nhỏ mà chính đáng.
Nó là sự ổn định,
là sự thoải mái,
những lợi ích vụn vặt nhưng chắc chắn
khiến người ta ăn phận thủ thường và không muốn rời đi.
Nhưng vì sao phải độn, rút lui
khỏi cái lợi nhỏ đó?
Vì kinh dịch chỉ ra mối nguy tàng ẩn.
Đằng sau cái tiểu lợi trinh ấy
là tẩm nhi trưởng giã.
Có nghĩa là cái đại diện
cho lực lượng dung tục,
sự tâm thương, sự hổ bại, sự trì trẻ
đang âm thầm thẩm thấu và lớn lên.
Bản chất của việc sống trong vùng an toàn
chính là từ chối rút lui.
Đó là hành động ngồi yên nhìn sự trì trẻ
dần dần chiếm lĩnh
cao điểm tinh thần của mình.
Và tâm cơ của quẻ độn nằm ở chỗ.
Đây không phải là thất bại,
mà là một hành động xa lánh tiểu nhân
một cách đầy chiến lược.
Xa lánh tiểu nhân ở đây chúng ta phải hiểu
sự trì trẻ không tiến bộ
chứ không phải hiểu về người tiểu nhân.
Lại từng chuyện viết rằng
thiên hạ Hiễu Sơn độn
quân tử dĩ viễn tiểu nhân bất ác như nghiêm.
Dưới trời con núi là độn
người quân tử lấy đó mà xa lánh
kẻ tiểu nhân không ghét mà nghiêm.
Cầu bất ác như nghiêm
không ghét mà nghiêm lại càng tinh diệu.
Nó mô tả chính xác thái độ của người
có tâm thái tăng trưởng đối với vùng an toàn của mình.
Ta không ghét bỏ nó
vì nó từng che trở cho ta
cho ta cái lợi nhỏ
nhưng ta phải giữ khoảng cách
với nó một cách dứt khoát và uy nghiêm
để tìm kiếm sự phát triển lớn hơn.
Sách Thái Căn Đàm có câu
Cứ an tư nguy, sống nghiên đồn
phải nghĩ đến đúc nguy nan.
Đây chính là tinh thần của quẻ độn.
Và nhìn lại lịch sử chúng ta thấy
bài học đắt giá nhất chính là Đường Huyền Tông.
Ông đã chìm đắm trong quá lâu vùng an toàn
của thời thịnh thế khai nguyên
đó chính là tiểu lợi trinh.
Ông đối diện với kẻ tiểu nhân An Lộc Sơn
mà không chịu xa lánh, ngược lại còn
rung túng đương chiều
để cho nó tẩm nhi trường giã ngấm ngẩm lớn lên
ngay tại trung tâm quyền lực.
Kết quả, loạn an sử bùng nổ
Đường Huyền Tông bục phải từ vùng an toàn Trường An
mà hoảng hốt độn chạy trốn vào Tây Thục.
Đến lúc đó, sự rút lui
đã không còn hành thông xuân sẻ như lời dạy
của Kinh dịch nữa, mà là một cuộc tháo chạy thảm bại.
Rốt cuộc, tâm tăng trưởng
dám mạo hiểm đi thật xa
chính là sự thấu hiểu
đó là sự can đảm để rút lui
khỏi sự an phận, xa lánh sự trì trệ
không ghét mà nghiêm
để không bao giờ cho phép sự tầm thường
có cơ hội ngấm ngẩm lớn lên
và hủy hoại đại cục của đời mình.
Tiếp đến là tư duy số 5
Chỉ tập trung vào vấn đề mà không trú trọng giải pháp
Trong hành trình của đời người
một trong những chứng ngại lớn nhất
không phải là bản thân khó khăn
mà là cách chúng ta nhìn nhả nó
Tư duy ngào nàn ở cấp thấp
có một đặc điểm cố hiểu
nó chỉ tập trung vào vấn đề mà không trú trọng giải pháp
Những người mang tư duy này
thường bị xa lầy trong sự tiêu cực
Họ mồ sẻ khó khăn, phân tích sự thiếu hụt
và nhìn đâu cũng thấy rào cản
Họ tập trung vào lý do
tại sao không thể
và do đó hoàn toàn bỏ qua các phương hướng sáng tạo
hay giải pháp tiềm ẩn
Họ bị tê liệt bởi chính sự phân tích của mình
Ngược lại, người có tư duy tăng trưởng
ở bậc cao vận hành theo một nguyên tắc khác
Họ thừa nhận vấn đề
nhưng ngay lập tức chuyển sự tập trung vào câu hỏi
làm thế nào để giải quyết
Khi gặp trở ngại
họ chủ động tìm kiếm giải pháp để tiếp tục
tiến về phía trước
Ví dụ như, khi gặp chắc trở về tài chính
họ không thần vãn về vận rủi
họ lập ngân sách chi tiết
theo dõi sát sao tiến độ và tìm đến các chuyên gia
để tham vấn
Do đó, không bị giới hạn bởi sự tiêu cực
họ gian luyện được thói quen kiên cần và tinh thần đổi mới
Sự đối lập sâu sắc này
không phải là một phát kiến mới
Nó là một chứng ngại cổ xưa
cũng đã được các bậc khiến chết đúc kết
từ hàng ngàn năm trước
Chỉ tập trung vào vấn đề và bỏ qua giải pháp
Chi tuệ cổ xưa của kinh dịch
cũng đã dùng một hình ảnh vô cùng thú vị
để nói về điều này
Đó là quẻ tỉnh
Tỉnh ở đây, đó là hình ảnh về một cái giếng
Hãy hình dung, thời xưa
cái giếng chính là giải pháp cho sự sống
là nguồn nước quý giá của cả ngôi làng
Giao cản này giống như cách
chúng ta đối xử với chính cái giếng đó
Vậy, người chỉ tập trung vào vấn đề là người thế nào?
Toán chuyện quẻ tỉnh nói
Ngật trí, giặc vị, ruột tỉnh
Luy kỳ binh, hung
Ý nói gần đến cái giếng
chưa kịp thòng dây gàu xuống
và bẻ cái bình đựng nước thì xấu
Họ là những người đi đến bên giếng
nhưng thay vì nghĩ cách lấy nước
họ chỉ nhìn chăm chăm vào các vấn đề
Họ chỉ tay vào cái dây này ngắn quá
không chạm tới nước
hoặc cái gàu múc nước bị vỡ rồi
Họ phân tích mọi hòng hóc một cách vô cùng thủ đáo
Cuối cùng họ khoanh tay kết luận
Tệ thật, bế tắc rồi
Họ là những nhà phê bình hoàn hảo
nhưng lại không múc được giọt nước nào
Ngược lại, những con tư duy tăng trưởng
thì sao?
Khi kinh dịch mô tả họ, tinh thần rất khác
Khi người quân tử nhìn vào cái giếng
họ không than vãn, bình vỡ
hay dây ngắn, họ chỉ hỏi một câu
làm sao để dùng cái giếng này
và họ đưa ra giải pháp
huy động mọi người tổ chức lại công việc
tương trợ nhau để lấy nước
Đây chính là tinh thần lao dân khuyến tương
mà thoát chuyện quẻ tỉnh biết
và cũng là trí tuệ sâu sắc nằm ở đây
Thế giới không bao giờ hoàn hảo
Cái giếng luôn có thể nông
dây luôn có thể ngắn và gàu luôn có thể vỡ
Bí quyết sống thực sự nằm
ở chính lựa chọn của bạn
Bạn chọn làm nhà phê bình chỉ tay vào cái gàu vỡ
và phán rằng bế tắc rồi
hay bạn chọn làm người có tổ chức sắn tay ao lên
hô hào mọi người cùng tìm cái múc nước
Câu chuyện về tư mã quang đập trung
là một minh chứng sống động
Khi đứa trẻ rơi vào lưu nước
tất cả mọi người đều tập trung vào vấn đề
Đứa trẻ trong trung không thể trèo ra, không thể vớt lên
Đây là hung
Họ bị tê liệt bởi vấn đề
Chỉ riêng tư mã quang là cung cấp giải pháp
đập vỡ cái trung
Ông đã dùng tinh thần lao dân khuyến tương
Tự mình hành động và ra lệnh cho mọi người cùng làm
để giải quyết vấn đề ngay lập tức
Ngược lại hãy nhìn vào phái thanh lưu của đời mình
Tiêu biểu là đảng Đông Lâm
Họ là những nhà phê bình xuất sắc
Họ tập trung vào vấn đề cực kỳ giỏi
Mạch ra mọi sai trái của hoàn quan
Phê phán chiều chính không xót một trí tiết
Bất cứ ai trong số họ cũng chỉ ra được
cái bình đã vỡ của Vương Triều
Thế nhưng họ hiếm khi đề xuất
được một giải pháp lao dân khuyến tương
Một kế hoạch cải cách hiệu quả
Và có tính tổ chức cao
Họ chỉ biết chỉ trích, kết cục như họ dự đoán
Cục diện hung đã đến và cả Vương Triều sụp đổ
Rốt cuộc tâm thái tăng trưởng
Chính là tinh thần của Qué Tỉnh
Đó là hiểu rằng mục đích của việc
nhìn thấy vấn đề không phải là để than vãn
Mà là để khởi động một giải pháp mới
Đừng chỉ là người chỉ ra cái bình vỡ
Hãy là người tổ chức lại mọi người
để tìm nguồn nước mới
