TRUNG QUỐC KÉO NGA VÀO MẶT TRẬN ĐÀI LOAN, NHẬT BẢN BỪNG TỈNH SẴN SÀNG CÂN 2

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
575 Lượt xem video·5 thg 12, 2025
Chào mừng quý vị trở lại với Chí thức Mới, tôi là Lê Minh.
Thưa quý vị, trong mấy ngày đầu tháng 12, ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị ở Moscow để
tham dự cái vòng tham vấn an ninh chiến lược Trung Nga lần thứ 20, và gặp ngoại trưởng Nga Sergei
Lavrov cùng với ông Sergei Shoigu là thư ký hội đồng an ninh Nga. Theo phía Trung Quốc và Reuters,
thì hai bên đã tuyên bố đạt được đồng thuật rộng rãi trên nhiều vấn đề. Ví dụ như là về vấn đề
Ukraine thì họ nhắc lại lập trường phản đối trừng phạt của phương Tây với Nga,
ủng hộ kiểu giải pháp chính trị, đàm phán, nhưng không có đề xuất cụ thể hoặc là nhượng
bộ nào mới từ phía Nga. Trung Quốc cũng tiếp tục giữ vai là nói bề mặt là sẽ thúc đẩy hòa bình,
nhưng cũng chưa có cái bước đi thực chất mà thế giới có thể nhìn rõ.
Còn về Nhật Bản, một vấn đề cũng đang rất nóng. Thì đôi bên họ cùng chỉ trích các cái động thái
mà họ cho là tái vũ trang và cái xu hướng hữu khuynh của Nhật, công khai xích lại gần nhau trong
việc chống lại ảnh hưởng an ninh của Nhật ở Đông Bắc Á và xung quanh eo biển Đài Loan.
Thì cái kết quả ở trên đấy nó là thêm một cái tuyên bố khẳng định rằng Nga-Trung,
họ đang đứng cùng phe trong những vấn đề nóng nhất như là Ukraine, Nhật Bản và an ninh khu vực.
Nhưng mà cũng chưa có cái đột phá gì mới về hòa bình Ukraine,
khi câu chuyện cũng đang là trọng tâm của nhiều diễn đạt.
Song song với chuyến đi này thì Tổng thống Nga Putin cũng đã ký cái sắc lệnh đó là cho
phép nhiều nhóm công dân Trung Quốc được miễn thị thực vào Nga tối đa 30 ngày, gồm du lịch,
doanh nhân, học giả, nghệ sĩ, vận động viên, có hiệu lực đến 14 tháng 9 năm 2026.
Động thái này được phía Trung Quốc lông vào như là một cái thành quả cụ thể của quan hệ đối tác
chiến lược toàn diện Trung-Nga trong thời kỳ mới. Nó cũng đối xứng với cái việc là Trung Quốc
đã cho người Nga được miễn visa, hộ chiếu phổ thông từ ngày 15 tháng 9 năm 2025.
Đây là kết quả thực tế và nhìn thấy được, nó chỉ đơn thuần là tạo điều kiện cho du lịch,
giao thương và giao ly học thuật văn hóa giữa hai nước thôi.
Chưa có đột phá rõ ràng về giải pháp hòa bình Ukraine, cũng không có hiệp định lịch sử mới.
Chủ yếu là đôi bên họ củng cố những gì đã có và gửi thông điệp chính trị ra bên ngoài thôi.
Trước đó, ngày 3 tháng 12, ngoại trưởng Vương Nghị đã gặp ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barreau
ở Bắc Kinh trong chuyến thăm của Tổng thống Macron. Trong cuộc gặp này, ông Vương Nghị nhắc lại
lập trường của Trung Quốc phản đối phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takahashi về cái khả năng
mà Nhật Bản can thiệp nếu như Trung Quốc tấn công Đài Loan. Và phía Trung Quốc cũng kêu gọi Pháp
tiếp tục hiểu và ủng hộ lập trường của Trung Quốc về vấn đề này. Nói nôm Na ra thì cái kiểu mà Nhật
nói về Đài Loan như vậy là không được và mong Pháp hãy tiếp tục ủng hộ cách nhìn của Trung Quốc.
Đó là ý họ muốn nói. Đó chính là một cái dạng vận động ngoại giao nhắm vào cái việc giảm
sự ủng hộ chính trị ngoại giao của châu Âu và châu Nhật, ít nhất là trên cái chủ đề Đài Loan.
Ta thấy là về tinh thần đúng là Trung Quốc họ đang cố gắng tạo ra một cái mặt trận dư luận với các
nước lớn ở châu Âu như là Anh hay Pháp để mà cô lập Nhật Bản trên cái câu chuyện Đài Loan.
Với Anh thì ông Vương Nghị gần như là cũng diễn cùng một cái bài, yêu cầu Anh tôn trọng một Trung
Quốc phê phán Nhật kích động vấn đề Đài Loan. Với Pháp thì Trung Quốc không nói nhiều, không nói cái kiểu
là hãy chống Nhật mà dùng ngôn ngữ mềm hơn. Nó là tiếp tục hiểu và ủng hộ lập trường của Trung Quốc.
Với nhiều nước đang phát triển thì họ lại kể câu chuyện là Nhật đi theo Mỹ gây bất ổn khu vực, v.v.
Vậy thì về bản chất, cái thứ mà Bắc Kinh đang làm là một cái chiến dịch ngoại giao tuyên
truyền đa hướng. Mục tiêu của Trung Quốc là khá rõ, họ muốn làm giảm tính trí danh của vai trò an ninh
Nhật ở khu vực, đẩy hình ảnh Nhật từ cái bên ổn định thành bên gây rủi ro, đồng thời ngăn không
cho hình thành một cái mặt trận rỗng rãi ủng hộ lập trường của Tokyo về Đài Loan và Trung Quốc.
Về lý thuyết thì, nếu nhiều nước lớn ở châu Âu, châu Á không tán thành cách Nhật nói về Đài Loan,
Bắc Kinh sẽ có cái cơ sở để nói rằng là Nhật đang ngụy cô lập.
Nhưng ở đây nó có một vấn đề căn bản, các quốc gia chỉ làm những gì mà phục vụ lợi ích của họ thôi.
Khi nhìn vào lợi ích cụ thể của những nước mà Trung Quốc đang vận động thì ta thấy là đa số họ không có
động cơ gì để mà chống Nhật, thậm chí ngược lại, họ lại cần Nhật như là một đối tác quan trọng của mình.
Hãy lấy Pháp làm ví dụ. Trước hết, về kinh tế, thương mại, thì Nhật là một đối tác rất đáng giá với Pháp,
không phải kiểu nhỏ lẻ cho vui đâu. Tính riêng, vào quý 4 năm 2024, Pháp đã xuất sang Nhật khoảng
2,51 tỷ euro và nhập về 2,18 tỷ euro, tức là Pháp đang xuất siêu với Nhật, bán nhiều hơn mua.
Theo một số báo cáo thì xuất khẩu của Pháp sang Nhật năm 2024 đã tăng hơn 12%, đạt khoảng 1,67 tỷ
yên, trong khi xuất khẩu của Nhật sang Pháp chỉ tăng nhẹ khoảng 2,2%. Thị trường Nhật là cái chỗ Pháp
kiếm tiền khá ngọt, từ máy móc, thiết bị vận tải, hàng xa xỉ, dược phẩm, rượu vang, thực phẩm.
Và quan trọng hơn, Nhật là một thị trường giàu, ổn định, tôn trọng luật chơi,
chứ không phải là cái chỗ mà hôm nay mở nhưng mà ngày mai rỗi cái là đóng cửa ngay.
Thứ hai, về đầu tư vào công nghệ thì đôi bên cũng gắn với nhau khá sâu. Nhật là một cái nguồn
FDI quan trọng vào Âu Châu, trong đó có Pháp. Ngược lại, doanh nghiệp Pháp cũng đổ vốn vào Nhật
Bản để mà bám vào thị trường châu Á chất lượng cao. Các tập đoàn lớn của Pháp về ô tô,
năng lượng, hàng tiêu dùng hay tài chính đều có mặt ở Nhật. Còn doanh nghiệp Nhật thì đặt nhà máy,
trung tâm nghiên cứu và phát triển R&D, văn phòng châu Âu tại Pháp.
Với một nước như Pháp đang phải giữ sức cạnh tranh công nghiệp trước Mỹ, Đức, Trung Quốc,
thì quan hệ với Nhật Bản là một trụ cột để tiếp cận công nghệ, chuỗi cung ứng chất lượng cao
và thị trường tiêu dùng giàu có. Đây không phải là thứ người ta đem ra để mà đánh đổi dễ dàng đâu.
Mà quan trọng nhất nó là lợi ích chiến lược an ninh. Ta biết Pháp là một cái cường quốc có lãnh
thổ, quân đội và cái lợi ích trực tiếp tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Nó có nhiều vùng lãnh
thổ hải ngoại ở đây lắm, ví dụ như New Caledonia, Polynesia hay là Reunion, v.v.
Trong chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương của mình, chính cái tài liệu chính thức của Pháp cũng ghi rất
rõ đó là Nhật Bản là đối tác chiến lược chủ chốt cùng với Ấn Độ và Úc.
Đôi bên đã có quan hệ đối tác chiến lược từ năm 1995 và năm 2019 còn gia hẳn lộ trình 5
năm để tăng hợp tác về an ninh biển, khí hậu, hạ tầng, y tế, môi trường cho khu vực
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Về quốc phòng thì Pháp và Nhật đã tổ chức đối thoại 2
cộng 2 cấp bộ trưởng thường niên, ký các thỏa thuận chia sẻ hậu cần, trang thiết bị quốc phòng
và hiện đang đàm phán hiệp định tiếp cận lẫn nhau RAA, cho phép quốc đội hai nước dễ dàng
tập trận, ghé cảng, triển khai lực lượng trên lãnh thổ của nhau.
Nói cách khác thì trong mắt Paris, Tokyo là đồng minh cùng phe luật lệ ở Ấn Độ-Thái Bình Dương,
cùng chia sẻ lợi ích giữ tự do hàng hải, kim rủi ro từ tham vọng bành trướng của Trung Quốc,
và tạo thế cân bằng với Mỹ, chứ không phó mặt hết cho Washington.
Trong bối cảnh đó, rất khó tưởng tượng chuyện Pháp chống Nhật chỉ để mà chiều lòng các cái vận
động ngoại giao của Trung Quốc. Cùng lắm là Paris sẽ nói vài câu trung dung mang tính ngoại giao mềm
với Bắc Kinh, nhưng mà sẽ không phá một cái mối quan hệ mà họ được lợi rất nhiều như là quan hệ
với Tokyo, chẳng dại gì mà định phá đi một cái trụ cột chiến lược chỉ để chiều lòng Trung Quốc
trong một cuộc đấu về nguồn từ như vậy cả. Ở Đông Nam Á thì dữ liệu nó còn rõ ràng hơn,
thưa quý vị. Khảo sát của Viện Ngân cứu Đông Nam Á ISEAS cho thấy là Nhật Bản là cái cường quốc
được tin cậy nhất trong khu vực này, trong khi Trung Quốc vừa là đối tác kinh tế lớn nhưng cũng vừa là
cái nguồn gây lo ngại về an ninh. Nhiều nước không hề muốn Nhật rút lui,
ngược lại, muốn Nhật đóng cái vai trò cân bằng lại sức ép từ Trung Quốc, từ ODA, tàu tuần tra,
đến hợp tác pháp lý về luật biển, v.v. Trong môi trường đó, cái việc Bắc Kinh đi kể xấu Nhật
khó mà đảo ngược được cái cảm nhận đã hình thành từ cả chục năm hợp tác thực tế.
Riêng với Nga thì lại là một cái trường hợp khác ở đây. Vận động của Trung Quốc ăn rất dễ bởi vì Moscow
với Bắc Kinh họ đang ở cùng một chiến tuyến chống lại phương Tây. Đối bên mới đây còn tuyên bố
đồng ý chống lại nỗ lực hồi sinh chủ nghĩa quân phiệt Nhật. Về biểu tượng thì điều này làm được
mấy việc, nó gợi lại cái ký ức thế chiến thứ hai. Trung Quốc, Nga tự đóng vai đồng minh thắng
trận, còn Nhật thì là kẻ xâm lực cũ, đóng khung Nhật Bản ngày nay trong cái bóng quân phiệt mỗi khi
mà Tokyo nói cứng về Đài Loan hay là gia tăng dân sách quốc phòng. Họ cũng muốn gửi tín hiệu
cho công chúng trong nước rằng, chúng ta đang đứng cùng chiến tuyến chống kẻ thù lịch sử.
Ở tầng đó thì đây đúng là cái vũ khí tuyên truyền rất tiện dùng để mà nuôi tinh thần dân
tộc trong nước và bôi xấu Nhật trên trời quốc tế. Tuy nghe như là nói chuyện những năm 1945,
nhưng cái mục tiêu thực sự đó là chính sách của Nhật từ năm 2024 đến 2025.
Ta biết là Nhật đang tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, mua thêm tên lửa tầm xa,
và chỉ thăng mặt Trung Quốc là cái thách thức an ninh lớn nhất của mình.
Tân Thủ tướng Takachi lại còn tuyên bố là nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan thì đó là
đe dọa tồn vong của Nhật và Nhật có thể can thiệp, điều chưa từng mà được làm trước đây
bởi các thủ tướng Nhật. Trung Quốc và Nga dùng cái từ hồi sinh quân phiệt Nhật để đánh
mất tinh tranh danh của cái việc Nhật tái vũ trang, biến nó từ phòng thủ chính đáng thành nguy cơ
quân phiệt trở lại. Họ muốn ràng buộc Nhật với Mỹ và NATO trong một trục thù lịch mới,
đặc biệt là khi mà ông Shogun, thư ký hội đồng an ninh Nga, nói rằng là không cho phép hồi sinh
các chế độ tội ác ở châu Âu và Tokyo. Ông ấy đang ghép Nhật với những chính phủ châu Âu mà Nga xem
là hội rợi phát xít vì ủng hộ Ukraine. Tức là không phải chỉ là cái biểu tượng xuông đâu,
mà đây là cách mà Trung Quốc và Nga định nghĩa cái kẻ đối thủ chiến lược trong thập kỷ tới,
đó là Mỹ, Âu Châu ủng hộ Ukraine, Nhật ủng hộ Đài Loan, chính là cái phe quân phiệt mới.
Nhưng về thực chất thì Nga chung họ không tạo ra nghĩa vụ mới,
chủ yếu là cái dàn đồng ca về chính trị thôi. Vì nói thì to nhưng mà trên giấy tờ thì lại không có
cái hiệp ước phòng thủ chung hay là điều khoản nào. Một bên bị Nhật tấn công thì bên kia phải
can thiệp quân sự, nó không có cái điều khoản tương tự như vậy. Những gì họ nói hôm nay rất giống
với mô típ mà Lenso đã từng dùng, đó là phản đối quân phiệt Nhật từ cái thời hiệp ước hòa bình
San Francisco năm 1951 tới nay. Tuy nhiên cái việc kéo được Nga vào cùng câu chuyện chống Nhật không
làm Nhật cô lập hơn. Vì Nga vốn đã ở thế đối đầu với liên minh do Mỹ dẫn đầu,
mà Nhật thì lại là thành viên quan trọng của cái bên liên minh đó. Nói đôm na là chung Nga ghét Nhật
thì chẳng có gì mới. Cho nên thành công ở đây chủ yếu là củng cố một cái trụng đã tồn tại,
chứ không phải là lôi kéo được những nước chung lập. Điểm mổ chốt là các nước họ nhìn vào Nhật
và Trung Quốc bằng những con mắt lợi dài hạng. Với nhiều nước châu Âu và châu Á thì Nhật là
một cái nền dân chủ ổn định, nền kinh tế công nghệ cao, đối tác an ninh đáng tin và không gây
tranh chấp chủ quyền trực tiếp cho họ. Trong khi đó thì Trung Quốc vừa là cơ hội kinh tế,
lại vừa là cái nguồn rủi ro an ninh và chính trị. Cho nên phần lớn các nước họ sẽ chọn cách
vừa giữ quan hệ với Trung Quốc, vừa không quay lưng với Nhật. Kết quả là các cuộc vận động hành
lang của Bắc Kinh thường chỉ đạt đến mức khiến một số cái nước họ nói mềm hơn về Đài Loan,
tránh đứng hẳn về phía Tokyo trong phát ngôn, nhưng mà không đi xa đến mức chống Nhật
hay cô lập Nhật Bản về thực chất. Vì vậy rất khó để mà Trung Quốc thật sự cô lập được Nhật.
Họ có thể gây tiếng ồn ngoại giao, kéo Nga và một số nước thân họ cùng lên án Nhật. Nhưng với
những nước gắn lưỡi sâu với Tokyo như Pháp, rồi nhiều nước EU, ASEAN, rồi Úc hay Ấn Độ,
cái khả năng bỏ Nhật để mà đứng cùng với Trung Quốc là cực kỳ thấp. Các vận động hành lang của Trung
Quốc liệu nó có tác dụng hay không? Thú thực là có, nhưng tác dụng chủ yếu nằm ở cái việc định hình
câu chuyện, tạo áp lực dư luận và làm cho Nhật Bản khó sửa hơn trong ngôn từ,
chứ nó không đủ để mà đảo ngược bản đồ liên minh và lợi ích.
Thưa quý vị, trong thế giới hiện nay, không nước nào tự tay đập vỡ một cái mối quan hệ đối tác an ninh,
công nghệ, kinh tế lành mạnh chỉ vì nghe một cái bên thứ ba phàn nàn kích động, nhất là khi cái
bên phàn nàn đó lại chính là cái nước mà đang bị họ lo ngại về mạng an ninh. Sẽ không bao giờ có chuyện
đó cả. Nói cây khác, Bắc Kinh có thể chơi mạnh trên cái mặt trận tuyên truyền và ngoại giao,
nhưng mà họ không thể yêu cầu thế giới phải nhìn Nhật bằng cái con mắt của họ. Khi mà lợi ích cụ thể
và trải nghiệm thực tế của các nước với Nhật Bản đó, nó đi theo hướng ngược lại. Câu hỏi đặt ra ở đây
đeo là, nếu Trung Quốc gây chiến với Nhật, thì Nga có nhảy vào tham chiến cùng Trung Quốc hay không?
Liệu Nhật có thể chống lại được Trung Quốc và Nga cùng một lúc hay không? Đó cũng là câu hỏi rất rất
quan trọng trong thời điểm này. Chúng ta hãy cùng lý giải tiếp nhé. Có một điểm mà chúng ta cần phải
rõ ở đây đó là, Trung Nga hiện là cái mối quan hệ đối tác chiến lược không giới hạn. Họ đứng trung diễn đàn,
tuyên bố trung, tập trận trung. Nhưng họ lại không có một cái thứ rất quan trọng đó là hiệp ước phòng
thủ trung, một cái liên minh quân sự kiểu NATO. Cả cái nghiên cứu học thuật lẫn báo cáo quốc hội
Mỹ đều nhấn mạnh đây là cái kiểu mà liên kết lỏng, không ràng buộc phòng thủ, hợp tác để chống lại
trật tự do Mỹ lãnh đạo, chứ không phải là cam kết cùng vào sinh ra tử với nhau.
Chính bản thân ông Putin cũng đã từng nói rằng Nga và Trung Quốc không lập liên minh quân sự,
dù quan hệ không giới hạn. Nghĩa là nếu Trung Quốc nổ súng với Nhật thì Nga không bị ràng buộc,
phải lao vào cùng đánh. Đứng về mặt lợi ích thì Nga có cái động cơ cảm xúc để mà ghét Nhật,
bởi vì Nhật trừng phạt Nga ủng hộ Ukraine. Nga, Trung vừa tuyên bố là cùng chống nỗ lực
hồi sinh chủ nghĩa quân phiệt Nhật. Nhưng mà nếu nhảy vào chiến tranh thật thì Nga đang mắc kẹt tại
Ukraine. Lực lượng, kho tiên lửa, đạn dược, kinh tế đều bị bảo mòn. Tự mở thêm một mặt trận
với một nước G7 là thậm chí là kéo Mỹ vào và có thể là kéo cả NATO vào. Thực sự đó là một cái bước
tự xác về chiến lược. Có một thực tế rất rõ ràng đó là động vào Nhật là động vào Mỹ. Mỹ chẳng
thề đè cho Trung Quốc hay là Nga hay bất kỳ đối thủ nào có chỗ đứng ở Nhật để rồi lại tấn công
Mỹ như là cái vụ chân châu cảng trong lịch sử. Cho nên Hoa Kỳ không bao giờ đứng ngoài nếu đối
thủ của Mỹ muốn nổ súng vào Nhật Bản. Đây gọi là ràng buộc an ninh sống còn của Washington và Tokyo.
Do đó, Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật năm 1960 quy định rõ Mỹ có nghĩa vụ phòng thủ cho Nhật Bản nếu
như nước này bị tấn công trong lãnh thổ do Nhật quản lý. Mỹ nhiều lần khẳng định là cái điều này
có thể áp dụng cho toàn bộ lãnh thổ Nhật Bản, kể cả quần đảo Senkaku. Cho nên nếu Nga và Trung
Quốc mà cùng đánh Nhật ấy, thì Nga không chỉ đối đầu với lực lượng phòng vệ Nhật Bản đâu,
mà còn phải đúc tới cả sức mạnh quân sự của Mỹ. Trong khi chính ở châu Âu,
Nga đã phải đối đầu với NATO một cây rán tiếp rồi. Nga cũng sợ Trung Quốc quá mạnh ở Viễn Đông chứ.
Họ vẫn lo ngại lâu dài về cái sức mạnh Trung Quốc như là dân số ở Siberia của họ rất là ít,
biên giới dài. Nếu Nga giúp Trung Quốc đánh Nhật mà làm Nhật yếu đi, thì Mỹ mất chỗ đứng,
người hưởng lợi lớn nhất ở Đông Bắc Á lại chính là Trung Quốc chứ không phải Nga.
Từ công nhìn chiến lược lâu dài thì Nga không muốn biến mình thành cánh tay phụ để mà Trung Quốc
thấu trị Đông Á. Vì như vậy, nó càng đẩy Nga vào thế đàn em. Tất cả những yếu tố đó khiến kịch bản
Nga lao vào đánh trực tiếp của Trung Quốc, nó rất khó khả năng xảy ra.
Cho nên là trong thế giới thật, bất kỳ cuộc tấn công lớn nào vào Nhật Bản gần như chắc chắn
nó sẽ lôi kéo Mỹ và có thể là nhiều đồng minh khác vào trận. Khi đó thì câu chuyện mà trở thành là Trung
Quốc và Nga hỗ trợ đấu với cả một liên minh quân sự với kinh tế cực mạnh do Mỹ dẫn dắt.
Viễn cảnh này nó khủng khiếp đến mức chính nó là lý do mà mọi bên họ đều cố tránh để không ai dại gì
nổ cái phát súng đầu tiên. Chúng ta đã biết rồi, trong nhiều thập kỷ sau Thế chiến thứ hai thì Nhật Bản
họ bị trói buộc bởi Hiến pháp Hòa bình. Chi tiêu quốc phòng luôn giữ dưới 1% GDP. Tên lực lượng
cũng chỉ dám gọi là phòng vệ. Người ta đã quen nhìn Nhật như là một cái nền kinh tế lớn nhưng mà quân sự
thì họ lại bị trói tay. Nhưng đằng sau cái vẻ rụt rè đó, Tokyo đã âm thầm xây dựng được một
cái lực lượng cực kỳ tinh gọn, công nghệ cao, có hệ thống chỉ huy kiểm soát rất chặt,
kỳ luật và trình độ kỹ thuật thì thuộc hàng tốc thế giới. Hải quân phòng vệ Nhật Bản,
MSDF, là một cái ví dụ sinh động nhất. Họ vận hành một cái lực lượng khu trục hạng Aegis,
tàu ngầm Diezen điện hiện đại, tàu đổ bộ, tàu chống ngầm thuộc loại tốt nhất thế giới.
Hai tàu lớp Izumo và Kaga trên giấy đều là cái tàu khu trục chở trực thăng,
đang được cải hoán để mang thêm S-35B, thực chất gần như là tàu sân bay hạng nghệ.
Hãng đội tàu ngầm Nhật nổi tiếng, êm, khó phát hiện trong chiến tranh bảo vệ quần đảo thì đây
chính là con giao găm giấu dưới nước mà bất cứ đối thủ nào cũng phải tính tới.
Khung quân phòng vệ Nhật Bản ASDF thì lại là một cái tầng lưới khác.
Nhật sở hữu F-15Z hiện đại hóa và đang tăng số lượng F-35AB với mạng radar,
cảnh báo sớm dày đặc. Họ có năng lực phòng không, chống tên lửa khá mạnh,
kết hợp Aegis trên biển và hệ thống Pachos trên đất liền.
Sắp tới, Nhật Bản còn tham gia cái chương trình tiêm kích thế hệ mới GCAP với Anh,
Mỹ, Ý, nghĩa là không chỉ mua mà còn tự thiết kế phát triển thế hệ máy bay tiếp theo.
Trên bộ, lực lượng phòng vệ mặt đất GSDF truyền thống không phải để đi xâm lược,
mà chủ yếu là phòng thủ nào, cơ động nhanh, chống đổ bộ. Nhưng vài năm gần đây,
Nhật cũng bắt đầu triển khai những thứ nghe rất không còn hiền nữa, đó là tên lửa hành trình
Type 12 được nâng tầm lên khoảng 1.000 km, triển khai trên xe tải, đảo xa và tàu chiến.
Tokyo cũng quyết định mua hơn 400 quả tôm hốc của Mỹ, tức là có năng lực phản công tầm xa
vào các căn cứ đối phương nếu như một khi họ bị tấn công. Điều này biến lực lượng phòng vệ
Nhật Bản từ chỗ chỉ có vai trịu đòn phòng thủ thành một lực lượng có răng nanh tầm xa,
đánh được vào các mục tiêu quân sự sâu trong lãnh thổ đối phương nếu cần.
Nghĩa là về mặt pháp lý thì họ vẫn coi mình là người phòng vệ thôi, nhưng về thực chất thì
bất kỳ kế hoạch tấn công nào vào Nhật Bản cũng phải tính tới cái chuyện là bị trả đòn rất đau,
chứ không phải chỉ gặp một nước ngoan hiền rồi chờ bị đánh đâu.
Thêm vào đó, chất lượng con người là cái thứ ít khi được nhắc đến nhưng mà cực kỳ quan trọng.
JSDF tuyển chọn kỹ, trình độ kỹ thuật cao, vận hành toàn hệ thống vũ khí tiên tiến,
văn hóa tổ chức kỷ luật và đặc biệt là có hậu thuẫn khoa học, công nghệ,
công nghiệp quốc phòng của một nền kinh tế G7. Họ không đông như quân Giải phóng Nhân
Trung Quốc PLA hay là quân đội Nga, nhưng mà mỗi đơn vị hỏa lực của họ được đánh giá là mạnh
mẽ và không dễ vờn. Trong chiến tranh hiện đại thì số lượng nó không còn là tất cả mà là khả năng
chỉ huy, tích hợp cảm biến, vũ khí chính xác, bảo trì, hậu cần, mạng lưới đồng minh. Những
thứ đó thì Nhật đều có. Và cuối cùng là có một yếu tố khiến con hổ nhắm mắt này càng
đáng gợm đó là cái liên minh với Mỹ. Nhật không đứng một mình. Sau lưng JSDF là cả cái hệ
thống căn cứ Mỹ, không quân, hải quân, khả năng dân đại hạt nhân của Washington. Càng về sau
thì Nhật càng gắn chặt hơn với cái chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ, hợp tác với Úc,
Ấn, châu Âu, biến quần đảo Nhật Bản thành một cái mắt xích then chốt trong chuỗi phòng thủ
bao quanh Trung Quốc. Vì vậy, Nhật nhỏ hơn Trung Quốc và Nga nếu nhìn trên bản đồ và cái bảng
thống kê quân số. Nhưng mà lực lượng phòng vệ Nhật Bản không phải là cái đội quân bù nhìn. Nó là
một lực lượng tinh nhuệ, công nghệ cao, đang tăng tốc tái vũ trang và có khả năng phòng thủ,
phản công đáng sợ. Lại còn được đặt vào một mạng lưới liên minh mạnh nhất thế giới. Con hổ đó có
thể đang nhắm mắt, cố giữ hình ảnh hiền lành và yêu hòa bình. Nhưng mà nhắm mắt nó khác với ngủ
và bất cứ ai nghĩ rằng có thể chạm vào Nhật Bản mà không bị trả giá thì nhiều khả năng là đang
tự huyễn hoặc mình mà thôi. Nếu chúng ta đứng ngoài sự yêu ghét, ủng hộ và phản đối thông
thường để quan sát thì thấy rằng là trong nhiều năm, Nga đang cố kể với thế giới một cái câu chuyện
về chính mình là một cường quốc độc lập, trụ cột của chật tự đa cực, dám đứng lên chống lại bá
quyền của Mỹ, NATO, bảo vệ quyền tự quyết của các dân tộc. Đó là cái chính danh mà Moscow muốn
khoác lên cái cuộc chiến Ukraine. Không phải là xâm lược mà là tự vệ, là phản ứng trước sự mở rộng,
vô hạn của NATO và là nỗ lực sửa lại một cái chật tự bất công sau chiến tranh lại.
Nhưng khi mà toàn bảy ốc đổi chủ thì Nga có được cái lựa chọn bắt tay với Mỹ để mà chấm dứt
cuộc chiến, tách mình ra khỏi sự giảng buộc với Trung Quốc. Thì ngay lúc đó họ lại chọn cách
ngả sâu hơn vào vòng tay Bắc Kinh. Từ năng lượng, thương mại, tài chính đến hậu thuẫn ngoại giao,
dần dần cái hình ảnh Nga nó không còn là một cái cực độc lập nữa, mà đã trở thành một cái đối tác
yếu thế trong cái trục Bắc Kinh-Moscow. Trên giấy thì họ gọi đó là đối tác chiến lược không giới hạn.
Nhưng mà trong thực tế thì ai cũng thấy rõ cái cán cân đó là Trung Quốc là nhà mua năng lượng lớn,
là cái nguồn hàng công nghiệp, là cột trụ tài chính mà Nga ngày càng cần tới nhiều hơn là cái chiều
ngược lại. Và chính cái sự lệ thuộc đó nó bảo mòn câu chuyện chiến tranh độc lập của Nga. Một
quốc gia nói là mình chiến đấu để mà tự quyết vận mệnh châu Âu, nhưng lại phải dựa vào kinh tế,
ngoại giao, công nghệ và một cái siêu cường châu Á có tham vọng riêng như là Trung Quốc ấy. Nó rất
khó thuyết phục được thế giới rằng là họ là một cái cực ngàn hà. Khi đứng cạnh Trung Quốc thì
Nga không còn là cái biểu tượng tự chủ, mà giống như là một phần trong cái trục chống phương Tây
mà Bắc Kinh giữ nhịp. Và trong mắt nhiều nước trung lập, thay vì nhìn thấy một cái tầm nhìn trật tự
mới hấp dẫn thì họ chỉ thấy một cái liên kết chống Mỹ-châu Âu, trong đó là Nga là cái bên yếu hơn.
Vấn đề là ở châu Á và ngay cả châu Âu, rất nhiều nước không còn nhìn nhặt qua lăng kính của năm
1945 mà qua cái thực tế hiện tại đó là một cái nền dân chủ ổn định, đồng minh của Mỹ,
cường quốc công nghệ và là đối tác an ninh được thiết kệ. Bằng việc lập lại cùng một cái luận điệu
cũ với Trung Quốc thì Nga càng tự đặt mình vào một cái vị thế tiếng nói cay nghiệt trong quá khứ,
thay vì là một cái bên định hình tương lai. Họ nói là mình chiến đấu để bảo vệ dân tộc,
tương lai nước Nga, để không bị trật tự do Mỹ dẫn dắt chèn ép. Nhưng mà mỗi bước tiến sâu hơn vào
ảnh hưởng của Trung Quốc, mỗi hợp đồng giàu khi bán rẻ, mỗi khoản nợ bằng nhân dân tệ,
mỗi tuyên bố chính trị chống Nhật, chống phương Tây của Bắc Kinh, nó lại khiến thế giới đặt câu hỏi là
Nga đang bảo vệ sự tự chủ của mình hay là đang dần biến thành vệ tinh của Trung Quốc?
Và cái câu hỏi đó chính là cái vết dạn trong cái tính chính danh mà họ đang muốn xây dựng vậy.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay xin phép tạm dừng. Xin mời quý vị chia sẻ
quan điểm cá nhân ở phần dưới. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
