Tin Học 11 - Bài 4. Bên trong máy tính

IT-Master
1 người theo dõi
8 Lượt xem video·28 thg 11, 2025
Các bạn có nhu cầu tải về file powerpoint của bài giảng vui lòng liên hệ Zalo 0905234348. Phí 30k/bài hoặc 500k/lớp.
Chào mừng các bạn đến với chương trình Hướng dẫn học tinh học lớp 11, sách giấu khoa kết nối tri thức với cuộc sống. Chúng ta sang bài số 4 của chủ đề 1, Bên trong máy tính.
Bài này chúng ta sẽ học những gì? Chúng ta sẽ làm quen với các thiết bị bên trong thân máy như là bộ xử lý CPU, bộ nhớ RAM, ROM v.v. tìm hiểu các hiệu năng và thông số đo hiệu năng của các thiết bị này.
Đồng thời chúng ta cũng sẽ học về các sơ đồ mạch lorik và vai trò của các mạch lorik trong tính toán nhị phân.
Các thành phần cơ bản để tạo nên một máy tính sẽ bao gồm thiết bị vào, thiết bị ra, bảng mạch chính. Trong bảng mạch chính sẽ có bộ xử lý trung tâm và bộ nhớ trong, rồi bộ nhớ ngồi.
Đây là những thiết bị hay là những thành phần cơ bản để tạo nên một máy tính cá nhân.
Chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu từng cái thiết bị một nha.
Bài học này thì chúng ta sẽ bắt đầu với các cái thiết bị nằm ở bên trong máy tính.
Đây là những cái thiết bị này, bộ nhớ ngồi, bảng mạch chính, bảng mạch chính thì nó sẽ có chứa bộ xử lý trung tâm và bộ nhớ trong.
Rồi chúng ta bắt đầu ha.
Chúng ta đi vào nội dung thứ nhất của bài học, một các thiết bị bên trong máy tính.
Trước hết chúng ta sẽ cùng xem một cái đoạn video ngắn mổ xẻ bên trong của một cái máy tính cá nhân.
Máy tính cá nhân đây là máy để bàn và cái máy sắp tay nha.
Chúng ta xem thử bên trong nó sẽ có những cái gì ha.
Quan sát cái đoạn video vừa rồi thì vào bên trong máy tính cái thành phần đầu tiên mà chúng ta gặp đó chính là cái bảng mạch chính.
Tiếng Anh còn gọi là Main Board.
Bảng mạch chính nó sẽ chứa tất cả các thành phần quan trọng nhất của một cái máy tính cá nhân ha.
Bao gồm thứ nhất là bộ xử lý trung tâm CPU.
Bộ xử lý trung tâm thì nó sẽ được đặt ở đây.
Tiếp theo là các cái thanh RAM.
Đây là bộ nhớ trong.
Nó được gắn vào các cái khe nhớ đây ha.
Rồi các cái bảng mạch mở rộng.
Bảng mạch mở rộng thì nó sẽ được cắm vào các cái khe mở rộng ở đây.
Bảng mạch mở rộng thì chúng ta có thể kể ra ví dụ như là các cái cạc đồ họa, cạc âm thanh, cạc mạng v.v.
Những cái cạc đó người ta gọi là bảng mạch mở rộng.
Nó được gắn vào các cái khe mở rộng ở đây ha.
Chúng ta cũng có các cái đĩa cứng.
Đây là cái bộ nhớ ngồi nha.
Các cái đĩa cứng này được kết nối đến bảng mạch chính thông qua các cái cáp dữ liệu.
Đây là cáp dữ liệu ha.
Rồi chúng ta cũng có những cái cổng kết nối.
Cổng kết nối nằm ở trên cái bảng mạch chính.
Được dùng để kết nối đến các cái thiết bị bên ngoài.
Các cái thiết bị ngoài người ta còn gọi là các cái thiết bị ngoài vi nha.
Ví dụ như cổng này.
Đây là cổng để kết nối đến chuột và bàn phím.
Hay là các cái cổng này.
Dùng để kết nối đến các thiết bị âm thanh như là micro loa v.v.
Cổng này là cổng mạng.
Dùng để kết nối đến thiết bị mạng.
Đây là các cái cổng USB v.v.
Đây là các cái thiết bị cơ bản có ở bên trong của thân máy tính ha.
Bây giờ chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu chi tiết nha.
Chúng ta sẽ bắt đầu với cái thiết bị quan trọng nhất bên trong máy tính.
Đó chính là cái bộ xử lý trung tâm CPU nha.
Thành phần của một cái bộ xử lý trung tâm nó sẽ bao gồm thứ nhất là bộ điều khiển.
Tiếng Anh là Control Unit.
Đây ha.
Bộ điều khiển chức năng của nó là điều khiển tất cả các thành phần các cái thiết bị bên trong máy tính hoạt động.
Hoạt động theo cái chương trình mà chúng ta đưa vào máy tính ha.
Thứ 2 là bộ số học và logic.
Viết tắc là ALU.
Viết tắc của từ tiếng Anh là Automatic and Logic Unit.
Chức năng của cái bộ phận này là thực hiện các cái phía tính số học và logic nha.
Và thứ 3 là bộ nhớ Memory Unit.
Đây là bộ nhớ nằm trong cái bộ xử lý trung tâm nha.
Nó sẽ bao gồm các cái thanh ghi, register và bộ nhớ đệm, cache.
Chức năng chính của cái bộ nhớ này là lưu trữ tạm thời các cái lệnh và dữ liệu mà đang được xử lý bởi CPU.
Tức là các cái chương trình, các câu lệnh chúng ta đưa vào CPU để CPU xử lý thì tạm thời nó sẽ được lưu trữ ở cái bộ nhớ này ha.
Bộ xử lý trung tâm nó hoạt động như thế nào?
Bước đầu tiên là chương trình được đưa từ bộ nhớ vào bộ điều khiển.
Chúng ta biết là các cái chương trình, các cái câu lệnh được đưa vào CPU xử lý thì nó sẽ tạm thời được lưu trữ ở cái bộ nhớ của CPU đây ha.
Thì bước đầu tiên, bước 1 chương trình được lưu tạm ở đây sẽ được đưa từ bộ nhớ tạm này vào bộ điều khiển ha.
Đây là bước 1.
Bước thứ 2 là bộ điều khiển sẽ chuyển đổi chương trình thành các cái lệnh đơn giản.
Ở đây cái bộ điều khiển này sẽ chuyển đổi chương trình thành các cái lệnh đơn giản nha.
Và bước 3 thì các cái lệnh đó sẽ được chuyển sang cho cái bộ phận ALU thực thi.
Các câu lệnh sẽ được thực thi ở cái bộ phận này.
Và cuối cùng, kết quả trả về sẽ được đưa về lưu lại tại cái bộ nhớ.
Đây là 4 bước thể hiện cái hoạt động của bộ xử lý trung tâm thực thi các cái câu lệnh hay là các cái chương trình của người dùng.
Để cho dễ hiểu thì chúng ta sẽ lấy một ví dụ nha.
Chúng ta sẽ đưa vào máy tính một cái câu lệnh là thực hiện cái phép cộng 2 số 6 cộng 7.
Cái câu lệnh này nó sẽ được đưa vào lưu tạm thời trong cái bộ nhớ của CPU.
Bước đầu tiên là chương trình sẽ được đưa từ bộ nhớ vào bộ điều khiển.
Như vậy câu lệnh hay là cái chương trình này nó sẽ được đưa từ bộ nhớ vào bộ điều khiển.
Bước thứ 2 là bộ điều khiển sẽ chuyển đổi cái chương trình thành các cái lệnh đơn giản.
Từ cái câu lệnh hay là cái chương trình này bộ điều khiển nó sẽ chuyển đổi thành các cái câu lệnh đơn giản.
Thứ nhất là lốt 2 cái số vào trong cái bộ phần ALU.
2 cái số cần cho cái phép tính từ cái bộ nhớ này sẽ được đưa vào cái bộ ALU là số 6 và số 7.
Thực hiện phép cộng 2 cái số này.
Thực hiện phép cộng 2 số này cho ra kế quả là đây.
Lưu kế quả vào bộ nhớ.
Có kế quả rồi.
Sau đó lưu kế quả này vào trong bộ nhớ.
Thì đây là 4 bước mà CPU hay là bộ xử lý trung tâm đã thực hiện để mà xử lý cái câu lệ hay là cái chương trình mà người dùng đưa vào cái câu lệ này.
Để biết về hiệu năng của bộ xử lý trung tâm thì chúng ta phải tìm hiểu một vài cái khái niệm sau đây.
Thứ nhất là cái đồng hồ sung.
Tiếng Anh là CPU Clock.
Cái thiết bị này nó nằm ở bên trong CPU.
Cụ thể là nằm ở bên trong cái bộ điều khiển của CPU, Control Unit.
Chức năng của nó là tạo ra các cái sung điện áp gửi đến mọi thành phần của máy để mà đồng bộ các cái hoạt động.
Các cái sung điện áp đấy.
Khi mà các cái thiết bị bên trong máy tính nhận được cái sung điện áp này thì nó sẽ bắt đầu thực thi câu lệ nha.
Như vậy chúng ta thấy là một cái chương trình đưa vào máy tính được thực hiện bởi nhiều cái thiết bị, nhiều bộ phận trên máy tính.
Nhưng mà các cái câu lệ chỉ được thực thi khi mà có sự điều khiển.
Tức là khi nhận được cái tín hiệu điều khiển hay là tín hiệu sung điện áp.
Như vậy là các câu lệ nó sẽ được thực thi một cách trật tự.
Chứ không phải là thực thi một cách loạn xạ.
Ở đây người ta gọi là đồng bộ các cái hoạt động là như vậy.
Tức là các cái thiết bị sẽ thực thi các lệ một cách trật tự.
Có sự điều khiển.
Sự điều khiển đó chính là cái sung điện áp.
Sung đồng hồ từ CPU phát ra.
Và chúng ta sẽ đo cái hiệu năng của bộ xử lý trung tâm sử dụng cái đồng hồ sung này như thế nào.
Chúng ta có cái khái niệm là tốc độ CPU.
Tốc độ CPU ở đây chính là tốc độ sung nhịp CPU.
Sung nhịp đây tức là sung đồng hồ.
Ví dụ CPU nó sẽ phát ra cái sung đồng hồ là cái sung này.
Đây là trong thời gian một giây.
Cái sung của nó có dạng như thế này.
Và người ta sẽ chia ra thành các cái chu kỳ.
Ví dụ cái sung này người ta sẽ có là 6 cái chu kỳ.
Từ đây đến đây là 1 chu kỳ.
Đến đây là 2 chu kỳ.
Từ đây đến đây là 3, 4, 5 và 6.
Như vậy cái sung này nó có chu kỳ là 6.
Hay là nó có 6 chu kỳ.
Do đó người ta sẽ sử dụng một cái khái niệm là Hertz để tính số chu kỳ của một cái sung nhịp trong một giây.
Giả sử trong một chu kỳ CPU nó thực hiện được 1 lệnh.
Như vậy 6 chu kỳ thì nó sẽ thực hiện được 6 lệnh.
Như vậy tốc độ của CPU ở đây là trong một giây nó sẽ thực hiện được 6 lệnh.
Ở cái sung nhịp này thì chúng ta thấy tốc độ là 12 Hertz tức là 12 chu kỳ trên một giây.
Giả sử mỗi chu kỳ CPU nó thực hiện được 1 lệnh.
Như vậy là với cái tốc độ 12 Hertz này thì trong một giây CPU nó sẽ thực hiện được 12 lệnh.
Tương tự với cái sung này thì trong một giây CPU nó sẽ thực hiện được 25 lệnh.
Như vậy chúng ta thấy là cái tốc độ của CPU chính là cái tốc độ của cái sung nhịp mà CPU nó phát ra.
Và người ta sẽ sử dụng cái sung nhịp này để làm cái thông số đo cái hiệu năng của CPU.
Chúng ta lấy ví dụ khi mà chúng ta mua một cái máy tính mới và chúng ta thấy cái thông số là tốc độ 3.4GHz
Thì chúng ta sẽ hiểu được rằng cái CPU này nó có cái tốc độ sung nhịp là 3.4 triệu chu kỳ trên mỗi giây.
Giả sử như là mỗi chu kỳ là một lệnh thì một giây cái CPU của máy tính đó nó sẽ thực hiện được 3.4 triệu lệnh.
Còn nếu như trong một chu kỳ mà thực hiện được 2 lệnh chẳng hạn thì trong một giây cái CPU đó nó sẽ thực hiện được là 6.800 triệu câu lệ.
Chúng ta có thể thấy là chúng ta tính được cái tốc độ xử lý của CPU dựa vào cái tốc độ sung nhịp.
Và người ta sẽ sử dụng cái tốc độ sung nhịp này để làm cái thông số đo cái tốc độ của CPU là như vậy.
Một cái thông số nữa được dùng để đo cái hiệu năng của CPU đó chính là cái số lỗi của CPU nha.
Lỗi hay là nhân tiếng anh người ta gọi là core và nhiều lỗi tức là multi core.
Cái CPU nhiều lỗi hay là CPU đa lỗi tức là một cái bộ xử lý mà có nhiều lỗi hay là nhiều nhân cho phép CPU xử lý nhanh hơn vì có thể thực hiện song song nhiều công việc.
Ví dụ chúng ta có cái CPU này. Đây là một CPU đa lỗi. Nó gồm có 2 lỗi hết.
Giả sử cái tốc độ xử lý của CPU này là 10 lện trong một giây chẳng hạn.
Chúng ta đưa vào một cái chương trình gồm có 10 lện và tốc độ xử lý của nó là trong một giây.
Nhưng mà với 2 lỗi thì mỗi lỗi sẽ xử lý 5 lện thôi nha.
Như vậy là 2 lỗi chạy cùng lúc do đó cái tốc độ xử lý cái chương trình.
Bây giờ nó sẽ giảm xuống còn một nửa thôi là còn nửa giây thôi.
Như vậy chúng ta thấy là càng nhiều lỗi thì tốc độ xử lý càng nhanh hơn.
Do đó người ta cũng sử dụng cái số lỗi của CPU để mà đo hiệu năng hay là đo cái tốc độ của CPU.
Chúng ta tiếp tục với một thiết bị nữa cũng khá là quan trọng bên trong máy tính đó chính là bộ nhớ trong ROM và RAM.
RAM là từ viết tắt của từ tiếng Anh Random Access Memory.
Chức năng của nó là ghi dữ liệu tạm thời trong khi chạy các chương trình và khi tắt máy thì dữ liệu trong RAM sẽ bị xóa đi.
Bình thường thì trong RAM này nó sẽ không lưu gì cả nha.
Khi chúng ta chạy một chương trình nào đó thì tất cả các câu lện các dữ liệu của chương trình sẽ được đưa vào lưu ở trong RAM.
Trong suốt quá trình mà chương trình được chạy được thực thi thì các cái dữ liệu các cái câu lện của chương trình đó sẽ được lưu ở trong RAM.
Và thực thi xong rồi thì tất cả dữ liệu đó sẽ bị xóa đi nha.
Bộ nhớ trong chúng ta còn có ROM.
Đây là từ viết tắt của từ Read Only Memory.
Điểm khác nhau của ROM và RAM.
Thứ nhất là về mặt vật lý thì các cái thanh RAM này là nó tách biệt nha.
Chúng ta sẽ gắn các cái thanh RAM này vào các cái khe nhớ trên bảng mạch chính.
Trong khi ROM thì nó sẽ được tích hợp sẵn trong bảng mạch chính rồi nha.
Với ROM thì đây là bộ nhớ chỉ đọc, không thể ghi hay xóa, không cần nguồn nên có thể lưu dữ liệu về chương trình lâu dài.
Dùng để lưu các cái chương trình kiểm tra hay là khởi động máy tính.
Ví dụ chúng ta có cái chương trình khởi động máy tính được cài đặt sẵn trong ROM này.
Khi chúng ta bật nguồn máy tính thì máy tính nó sẽ đọc cái chương trình khởi động máy tính ở trong ROM.
Nó khởi động máy tính lên.
Thì đó là một cái ví dụ về một cái chương trình được ghi sẵn vào trong ROM.
Chúng ta thấy là có nguồn hay là không có nguồn điện thì chương trình đó vẫn được lưu dữ vào trong ROM.
Nó không bị mắc đi.
Và đặc biệt là với ROM thì chúng ta không thể ghi bất cứ cái gì vào trong ROM được cả.
Đây là bộ nhớ chỉ đọc thôi, không thể ghi hay là xóa dữ liệu trong này.
Thứ ba là bộ nhớ ngồi.
Bộ nhớ ngồi thì chúng ta có các cái đĩa từ như là đĩa cứng, đĩa mềm, các cái đĩa thể rắn, SSD, ghiết tắc của từ Solid State Disk, các cái đĩa quang.
Đây là các cái bộ nhớ ngồi bởi vì nó nằm ngồi thẳng máy tính hết.
Đặc điểm của bộ nhớ ngồi là lưu dữ liệu lâu dài, không cần nguồn nuôi, giá thành rẻ hơn RAM, có dung lượng lớn.
Chúng ta thấy hầu hết các cái thiết bị nhớ ngồi này nó có dung lượng rất là lớn.
Và có nguồn hay không có nguồn thì nó vẫn lưu được dữ liệu hết.
Một cái đặc điểm khác nhau giữa bộ nhớ trong và bộ nhớ ngồi đó chính là bộ nhớ trong thì chứa dữ liệu trong khi máy đang hoạt động.
Còn bộ nhớ ngồi thì chứa dữ liệu lưu trữ.
Ví dụ chúng ta muốn tải về nhiều cái bộ phim, nhiều bản nhạc hay, chúng ta sẽ tải về và lưu ở bộ nhớ ngồi nha.
Còn khi mà chúng ta nghe một bản nhạc, chúng ta xem một bộ phim thì bản nhạc và bộ phim đó sẽ được đưa vào chứa trong cái bộ nhớ trong.
Đó là sự khác nhau của bộ nhớ trong và bộ nhớ ngồi.
Và để đo cái hiệu năng của bộ nhớ thì chúng ta sẽ có các cái thông số là dung lượng bộ nhớ.
Dung lượng bộ nhớ thì chúng ta sẽ có bit, byte, kilobyte, megabyte, gigabyte, terabyte, v.v.
Dữ liệu mà được lưu trữ trong máy tính thì nó sẽ ở dưới dạng các cái ký hiệu 0110 như thế này nha.
Và mỗi một cái ký hiệu này người ta gọi là một bit.
Tám cái bit này nó sẽ tạo thành một byte nha.
Đây là những cái đơn vị nhỏ nhất dùng để tính cái dung lượng của bộ nhớ.
Và dung lượng bộ nhớ chính là một cái thông số dùng để đo hiệu năng của bộ nhớ.
Tức là bộ nhớ nó sẽ lưu được nhiều hay ít dữ liệu.
Cái thông số thứ 2 là thời gian truy cập trung bình của bộ nhớ.
Đây là thời gian ghi hay là đọc dữ liệu.
Ví dụ như là cái ổ cứng thì nó có cái thời gian truy cập là 200MB trên một dây.
Nhưng mà với ổ SSD thì tốc độ của nó là 500MB trên một dây.
Như vậy chúng ta dùng cái ổ SSD thì tốc độ truy cập hay là tốc độ đọc dữ liệu trên ổ cứng, tốc độ ghi dữ liệu vào ổ cứng nó sẽ nhanh hơn rất là nhiều.
Ví dụ chúng ta cần lưu một cái bộ phim có dung lượng là 1GB vào trong cái ổ cứng chẳng hạn.
Nếu chúng ta lưu vào ổ SSD thì thời gian dùng để mà lưu cái bộ phim đó vào nó sẽ mắc 2 dây.
Bởi vì tốc độ là 500MB trên dây.
Một ghi tới là 1000MB nó sẽ mắc 2 dây.
Trong khi chúng ta lưu vào ổ HHD thì chúng ta sẽ phải mắc tới 5 dây.
Như vậy chúng ta thấy là cái thời gian truy cập trung bình của bộ nhớ.
Đây cũng là một cái thông số được dùng để đo hiệu năng của bộ nhớ.
Câu hỏi của phần 1.
Câu 1. Có thể đo tốc độ của CPU bằng số phiếp tính thực hiện trong một dây không?
Câu trả lời là chúng ta không dùng số phiếp tính thực hiện trong một dây để đo tốc độ của CPU.
Bởi vì chúng ta biết là mỗi CPU là nó có tầng số đồng hồ sông khác nhau.
Do đó có số phiếp tính thực hiện trong mỗi dây nó cũng khác nhau.
Do đó mà khó xác định được chính xác số phiếp tính thực hiện được trong một đơn vị thời gian.
Vì thế mà người ta thường không dùng số phiếp tính thực hiện trong mỗi dây để mà đo tốc độ của CPU.
Người ta dùng cái tốc độ đồng hồ sông để mà đo tốc độ của CPU nha.
Câu 2. Giá tiền của mỗi thiết bị nhớ có phải là một thông số để đo chắc lượng không?
Câu trả lời của chúng ta là chúng ta không dùng giá tiền để mà đo chắc lượng của thiết bị nhớ.
Bởi vì giá tiền nó không chỉ phụ thuộc vào chắc lượng mà còn phụ thuộc vào các ý tố khác thể hiện quan hệ cung cầu của thị trường.
Ví dụ như mà chúng ta có nhu cầu nhiều thì giá thiết bị nó sẽ tăng lên.
Chúng ta ít có nhu cầu, ít mua thì giá nó sẽ giảm đi.
Như vậy chúng ta thấy là giá tiền nó còn phụ thuộc vào quan hệ cung cầu của thị trường.
Do đó chúng ta không dùng giá tiền để mà làm thông số đo chắc lượng của thiết bị nhớ.
Chúng ta sang nội dung thứ 2 của bài học.
Mạch LORIC và vai trò của mạch LORIC.
Đây là bộ xử lý trung tâm của máy tính.
Tất cả các dữ liệu sẽ được bộ xử lý trung tâm này xử lý.
Các câu lệ, các chương trình chúng ta đưa vào máy tính đều do bộ xử lý trung tâm này thực thi.
Và chúng ta biết là bộ xử lý trung tâm này nó được cấu thành từ các mạch điện tử như thế này.
Và các mạch điện tử này nó đã thực thi chương trình.
Nó đã xử lý các dữ liệu như thế nào.
Cụ thể, ví dụ như là nó thực hiện các phiếp tính chẳng hạn.
Nó đã thực hiện như thế nào.
Thì chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu hết.
Trước hết chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu một số phiếp toán LORIC và thể hiện vật lý của chúng.
Các phiếp toán chúng ta thường gặp, ví dụ như là cọng trừ nhân chia thì chúng ta đã quá quen thuộc rồi.
Nhưng mà trong tinh học chúng ta còn có một khái niệm là phiếp toán LORIC.
Các phiếp toán LORIC là những phiếp toán nào?
Ví dụ là phiếp AND hay còn gọi là phiếp nhân.
Phiếp nhân là phiếp nhân LORIC, chứ không phải là phiếp nhân mà chúng ta thường dùng.
Rồi phiếp OR là phiếp cộng. Đây là phiếp cộng LORIC.
Phiếp NOT là phiếp phủ định.
Và phiếp XOR hay là phiếp XOR là phiếp loại trừ.
Chúng ta lấy ví dụ, với phiếp nhân LORIC nếu đầu vào là 1 với 1 thì đầu ra sẽ là 1.
Còn lại các trường hợp khác đầu ra sẽ là 0.
Ngược lại với phiếp cộng LORIC thì nếu đầu vào là 0 và 0 thì đầu ra sẽ là 0.
Các trường hợp còn lại thì đầu ra sẽ là 1 hết.
Còn phủ định, phủ định của 1 sẽ là 0, phủ định của 0 sẽ là 1.
Với phiếp loại trừ chúng ta thấy nếu đầu vào là giống nhau 1 1 hay là 0 0 thì kết quả sẽ cho ra là 0.
Còn đầu vào mà khác nhau, ví dụ như là 1 và 0 hay là 0 và 1 thì đầu ra sẽ là 1 hết.
Đây là các phiếp toán LORIC cơ bản và để thực hiện các phiếp toán này người ta sẽ dùng đến các mạch điện.
Và trong các mạch điện này sẽ sử dụng các RLE điện tử ở đây.
Chúng ta biết chức năng của các RLE là để đóng hoặc ngắt mạch điện.
Với cái mạch điện thứ nhất thì khi chưa có dòng điện chạy qua RLE mạch điện nó hở.
Như vậy mạch điện này nó không kín nên không có dòng điện chạy trong mạch điện này và bóng đèn nó sẽ tắt.
Khi mà có dòng điện chạy qua RLE mạch điện nó sẽ đóng lại và trong mạch điện này nó sẽ có dòng điện.
Như vậy đèn nó sẽ sáng lên.
Cái RLE này người ta gọi là RLE thường mở.
Bởi vì bình thường không có dòng điện thì nó sẽ mở mạch điện.
Người ta gọi là RLE thường mở.
Và với cái mạch điện mà có RLE thường mở này thì người ta sẽ ký hiệu 1 là có điện và 0 là không có điện.
Với cái mạch điện thứ 2 này thì khi mà chưa có dòng điện chạy qua RLE mạch điện nó sẽ ở trạng thái đóng như thế này.
Và đây là một cái mạch kín do đó có dòng điện chạy trong cái mạch này và bóng đèn nó sẽ sáng.
Khi mà có dòng điện chạy qua RLE thì nó sẽ ngắt cái mạch điện này và mạch điện này sẽ trở thành mạch hở.
Lúc này không còn dòng điện chạy trong cái mạch này nữa do đó bóng đèn này sẽ tắt.
Cái RLE này người ta gọi là RLE thường đóng.
Bởi vì ở trạng thái bình thường không có điện thì nó sẽ đóng cái mạch điện lại.
Do đó gọi là RLE thường đóng.
Và với mạch điện mà sử dụng cái RLE thường đóng thì người ta sẽ quy ước 0 là có điện và 1 là không có điện.
Chúng ta thấy là 2 cái mạch điện này nó ngược nhau.
Và các cái đại lượng 0,1 được dùng cho 2 cái mạch điện này người ta cũng ký hiệu ngược nhau.
Chúng ta biết là các cái dữ liệu cũng như là chương trình khi được đưa vào máy tính xử lý thì nó đều phải ở dưới dạng 0,1 như thế này.
Và người ta đã sử dụng các cái mạch điện tử này để mà biểu diễn các cái số 0,1.
Các cái thế hệ máy tính điện tử đầu tiên đã sử dụng cái RLE điện tử để mà biểu diễn các cái đại lượng 0,1 theo cái cách mà chúng ta vừa mới tìm hiểu.
Các cái thế hệ máy tính sau này thì người ta không sử dụng các cái RLE điện tử này nữa.
Người ta thay bằng các cái linh kiện bán dẫn.
Nhưng mà về nguyên tắc hoạt động thì nó vẫn là như thế này nha.
Bây giờ chúng ta sẽ cùng xem cái cách người ta sử dụng các cái mạch điện tử này để thực hiện các cái phép toán lorid nha.
Đầu tiên là cái mạch điện tử này.
Mạch này nó sử dụng 2 cái RLE K1 và K2 mắc nối tiếp nhau.
Và cái mạch này người ta dùng để mà thực hiện cái phép lorid n.
Vậy đó người ta gọi là mạch lorid n.
Đây là cái phép toán lorid n.
Và bây giờ chúng ta sẽ xem cái cách cái mạch lorid này nó thực hiện cái phép toán này nha.
Trường hợp thứ nhất K1 bằng 1 và K2 bằng 1.
Chúng ta lưu ý là các cái RLE được dùng trong cái mạch này là RLE thường mở nha.
Như vậy bằng 1 có nghĩa là có điện.
K1 bằng 1 tức là có dòng điện chạy qua cái RLE K1.
Khi có dòng điện chạy qua thì cái cổng chỗ này nó sẽ được đóng lại hết.
K2 cũng bằng 1 tức là có dòng điện chạy qua cái RLE K2.
Khi có dòng điện chạy qua RLE K2 thì cái cổng chỗ này nó cũng được đóng lại.
Như vậy chúng ta thấy bây giờ cái mạch điện của chúng ta trở thành cái mạch kính.
Như vậy là sẽ có dòng điện chạy trong cái mạch này.
Khi có dòng điện chạy trong mạch này thì bóng đèn nó sẽ sáng lên.
Bóng đèn sáng tức là bóng đèn có điện.
Như vậy trạng thái ở đây là 1.
K1 and K2 thì ra kết quả đầu ra là 1.
Có dòng điện.
Trường hợp thứ 2.
K1 bằng 1 và K2 bằng 0.
K1 bằng 1 tức là có dòng điện chạy qua cái RLE K1.
Như vậy là cái cổng chỗ này nó sẽ đóng lại.
Nhưng K2 bằng 0 thì cái cổng chỗ này nó vẫn hở.
Do đó mạch của chúng ta vẫn là mạch hở nha.
Nên không có dòng điện chạy qua bóng đèn.
Bóng đèn vẫn tắt.
Như vậy ở đây chúng ta thấy là cái đầu ra là 0.
Tức là không có dòng điện.
Trường hợp thứ 3 cũng vậy.
K1 bằng 0 và K2 bằng 1.
K1 bằng 0 thì cái cổng chỗ này nó hở.
K2 bằng 1 tức là có dòng điện chạy qua RLE K2.
Và cái cổng chỗ này nó sẽ đóng.
Đây vẫn là một cái mạch hở nha.
Do đó không có dòng điện chạy qua mạch.
Nên bóng đèn vẫn bị tắt.
Không có dòng điện qua bóng đèn.
Đây, đầu ra là 0 tức là không có dòng điện.
Trường hợp cuối cùng.
Cả K1 và K2 đều bằng 0.
Như vậy ở 2 vị trí này thì nó đều hở.
Do đó mạch của chúng ta là mạch hở.
Không có dòng điện chạy qua và bóng đèn tắt.
Như vậy đầu ra sẽ là không có điện là 0.
Như vậy chúng ta thấy là cái mạch LORIC N này
nó đã thực hiện được 4 cái trường hợp
của cái phiếp toán LORIC N.
Với đầu vào là trạng thái của 2 cái RLE này.
Có điện hoặc là không có điện.
Và đầu ra là trạng thái của bóng đèn.
Có điện hay là không có điện.
Mạch này chính là mạch LORIC N.
Ký hiệu của nó đây ha.
Người ta còn gọi cái tên là cổng N cũng được nha.
Mạch điện thứ 2 là mạch này.
Mạch này cũng sử dụng 2 cái RLE K1 K2
nhưng ở đây là mắc song song nha.
Và cái mạch này người ta gọi là mạch LORIC O
bởi vì nó sẽ thực hiện cái phiếp tính O ha.
Đây là cái phiếp toán LORIC O
và 2 cái RLE chúng ta dùng
trong cái mạch điện này là RLE thường mỡ nha.
Chúng ta thấy trạng thái của các cái cổng
ngay chỗ RLE này nó đang hở ha.
Rồi, trường hợp thứ nhất
K1 bằng 1 và K2 bằng 1
tức là có dòng điện chạy qua RLE K1 và K2.
Dòng điện chạy qua K1
thì cái mạch chỗ này nó sẽ đóng lại ha.
Dòng điện chạy qua K2
mạch chỗ này nó sẽ đóng lại.
Rồi, như vậy chúng ta thấy
mạch điện của chúng ta bây giờ là mạch kính
và sẽ có dòng điện chạy qua cái mạch điện này.
Như vậy, bóng đèn ở đây có điện
thì nó sẽ sáng lên ha.
Chúng ta thấy đầu ra là 1
tức là có dòng điện ở cái bóng đèn này.
Trường hợp thứ 2
K1 bằng 1 và K2 bằng 0
có dòng điện chạy qua K1
do đó cái cổng chỗ này nó sẽ đóng lại.
Không có dòng điện chạy qua K2
do đó cái cổng chỗ này nó vẫn hở nha.
Ở đây, mạch của chúng ta
vẫn là một cái mạch kính nha
bởi vì dòng điện nó sẽ chạy theo hướng này.
Như vậy, ở đây
cũng vẫn có dòng điện chạy qua bóng đèn
do đó bóng đèn sẽ sáng lên.
Chúng ta thấy đầu ra có dòng điện ở bóng đèn
do đó cái trạng thái là 1 ha.
Trường hợp thứ 3
K1 bằng 0 và K2 bằng 1
như vậy không có dòng điện chạy qua RLK1
do đó cái cổng chỗ này nó hở
nhưng có dòng điện chạy qua RLK2
do đó cổng chỗ này nó đóng lại.
Chúng ta vẫn có cái mạch kính ở đây
theo hướng này nha
do đó chúng ta cũng có dòng điện chạy
trong cái mạch
và bóng đèn của chúng ta sẽ sáng.
Như vậy, đầu ra của chúng ta vẫn là 1
bởi vì có dòng điện chạy qua bóng đèn.
Chúng ta thấy chạy theo hướng này ha.
Trường hợp cuối cùng
cả K1 và K2
đều không có dòng điện
K1 và K2 đều không có dòng điện
do đó các cái cổng chỗ này nó vẫn hở nha.
Như vậy, chúng ta thấy
cái mạch điện của chúng ta bây giờ là mạch hở
không có dòng điện chạy trong mạch này
và bóng đèn nó tắt
trạng thái của bóng đèn, không tức là không có dòng điện.
Mạch điện này
chính là cái mạch LORIC-OR
và đây là ký hiệu
của mạch LORIC-OR, còn gọi là cổng OR.
Còn đây là
cái mạch LORIC-NOT
nó sẽ thực hiện cái phép toán LORIC
là phép NOT, phép phủ định
đây ha, phép phủ định đây.
Cái RL mà chúng ta
dùng cho cái mạch LORIC-NOT
là RL thường đóng
chúng ta thấy bình thường không có dòng điện
chạy qua thì cái cổng ở đây
nó được đóng lại.
Bây giờ chúng ta sẽ xét 2 trường hợp
trường hợp thứ nhất là K bằng 0
có nghĩa là không có dòng điện chạy qua
RL này, mạch điện
nó được đóng lại và đây là
mạch kín do đó có dòng điện
chạy trong mạch này, bóng đèn sáng
trạng thái của bóng đèn là 1
tức là có dòng điện
trường hợp thứ 2 là
K bằng 1 tức là có dòng điện
chạy qua cái RL này
khi có dòng điện chạy qua thì nó
sẽ ngắt mạch, cái cổng
chỗ này nó sẽ hở ra
và bây giờ cái mạch điện của chúng ta là
mạch hở, không có dòng điện chạy
qua cái mạch điện này, bóng đèn
tắt vì không có dòng điện
trạng thái của bóng đèn đây ha
đây chính là cái mạch
LORIC-NOT, ký hiệu của
mạch LORIC-NOT đây ha, còn gọi là
mạch cổng NOT
như vậy là chúng ta đã tìm hiểu qua
3 cái sơ đồ mạch LORIC
mạch N, mạch O và mạch NOT
đó là 3 cái mạch LORIC
cơ bản nhất nha
tất cả các cái mạch LORIC phức tạp
đều được xây dựng từ 3 cái mạch
LORIC cơ bản đó ha
chúng ta sang 1 cái mạch
LORIC phức tạp đó là mạch
LORIC-XO hay là mạch SO
nó sẽ thực hiện
cái phếp toán SO
đây là 1 cái mạch LORIC phức tạp
được xây dựng từ 3 cái mạch
LORIC cơ bản mà chúng ta vừa học ở trên
đây ha
nó gồm có 2 mạch NOT
2 mạch N và 1 mạch O
chúng ta kết hợp lại tạo thành
cái mạch LORIC-XO
đây ha
đây là cái phếp toán SO
và bây giờ chúng ta sẽ xem cái cách
mạch LORIC này nó thực hiện phếp toán SO nha
trường hợp thứ nhất
k1 bằng 1
và k2 bằng 1
tức là đầu vào của chúng ta là 1 và 1
đây ha
với đầu vào này
chúng ta có đây chính là đầu vào
của cái mạch N
còn một này
đầu vào của nó là mạch NOT
qua cái mạch NOT đầu ra sẽ là
là 0
và 0 này nó sẽ là đầu vào của mạch N
với mạch N này
đầu vào là 1 và 0
như vậy đầu ra của nó sẽ là 0
và 0 này
nó sẽ trở thành đầu vào của mạch
O
quay trở lại đầu vào của mạch
SO này
một này nó sẽ là đầu vào
của mạch NOT này
như vậy đầu ra sẽ là 0
đầu ra 0 này cũng là đầu vào
của mạch N
còn 1 này nó là đầu vào thứ 2
của mạch N
như vậy đầu vào của mạch N này là 0 và 1
Như thế đầu ra của nó sẽ là 0, và 0 này cũng chính là đầu vào của mạch O.
Mạch O này có đầu vào là 0 và 0, thì đầu ra sẽ là 0 nha.
Đây, đầu ra là 0 ha.
Rồi, như vậy là chúng ta thấy là cái mạch Lorentz này nó đã thực hiện đúng cái phếp toán xo, phếp loại trừ với trường hợp đầu tiên đây ha.
Các cái trường hợp còn lại cũng tương tự nha.
Và đây chính là cái ký hiệu của mạch xo, còn gọi là cổng xo.
Tóm lại, với 4 cái phếp toán Lorentz, AND, OR, NOT, XO, người ta đã xây dựng nên 4 cái mạch điện tử để thực hiện 4 cái phếp toán này.
Đó là mạch AND, mạch OR, mạch NOT, và mạch XO.
Chúng ta có thể gọi là mạch điện tử, hay là mạch Lorentz, hay là cổng Lorentz đều được nha.
Tiếp tục bày học, chúng ta sẽ ôn lại một chút về cái phếp cổng trên hệ nhị phân.
Phếp cổng ở đây là phếp cổng trừ nhân chia chứ không phải là phếp cổng Lorentz nha.
Đây là cái bản phếp cổng trên hệ nhị phân.
0 cộng 0 bằng 0, 0 cộng 1 bằng 1, 1 cộng 0 bằng 1, và 1 cộng 1 bằng 10.
Chúng ta lấy ví dụ ha, chúng ta sẽ cộng 2 cái số nhị phân là 1 1 0 và 1 1 1.
0 cộng 1, đây, 0 cộng 1 kế quả cho ra bằng 1.
Đây ha, 1 cộng 1, 1 cộng 1 sẽ bằng 10.
Chúng ta sẽ viết 0 và nhớ 1 nha.
1 cộng 1 bằng 10, 10 và 1 nữa là thành 11 nha.
Như vậy ở đây sẽ là 11 ha.
Kế quả của phếp cổng này là 1 1 0 1.
Cái phếp cổng trên hệ nhị phân này chúng ta đã học kỹ 5 lớp 10 rồi.
Chúng ta chỉ ôn lại số lượng một chút vậy thôi ha.
Chúng ta đã biết thực hiện cái phếp cổng trên số nhị phân rồi.
Bây giờ chúng ta sẽ thử xây dựng một cái mạch lorik để mà thực hiện cái phếp cổng trên số nhị phân.
Ở đây chúng ta sẽ thực hiện phếp cổng với 2 bit thôi nha.
Một phếp cổng rất là đơn giản.
Đây ha, đây là cái bảng phếp cổng 2 bit thôi nha.
0 với 0, 0 với 1, 1 với 0 và 1 với 1.
Ở đây chúng ta sẽ dùng 2 cái đại lượng để mà biểu diễn cái kế quả là Z và T.
Z biểu diễn số nhớ và T biểu diễn kế quả nha.
0 cộng 0 là bằng 0, như vậy kế quả chúng ta sẽ biết là 0 và nhớ 0.
0 cộng 1 sẽ bằng 1, chúng ta sẽ biết kế quả là 1 và nhớ 0.
1 cộng 0 sẽ bằng 1, chúng ta sẽ biết kế quả là 1 và nhớ 0.
1 cộng 1 bằng 10, chúng ta sẽ biết kế quả là 0 và nhớ 1.
Nhìn cái bảng này chúng ta để ý ha.
Nếu đầu vào của chúng ta là Xi, đầu ra số nhớ của chúng ta đây ha, đây chính là cái phếp toán N nha.
Còn ở đây, nếu đầu vào của chúng ta là Xi đây, và kế quả của chúng ta là đây, thì đây chính là cái phép toán so.
Như vậy cái mạch lorid mà chúng ta xây dựng nên nó sẽ kết hợp của 2 cái mạch là mạch N và mạch so nha.
Và đây chính là cái mạch lorid mà chúng ta xây dựng để thực hiện cái phép cộng 2 biết, phép cộng này.
Đầu vào của chúng ta là Xi, đầu ra là Z và T, với Z là số nhớ và T là kế quả ha.
Chúng ta sử dụng 2 cái mạch, mạch N và mạch so ở đây, chúng ta thấy đầu vào của 2 cái mạch này là X và Y, đầu ra của mạch N là đây ha, đây chính là số nhớ, đầu ra của mạch so là đây, đây chính là kế quả.
Bây giờ chúng ta sẽ thử kiểm tra lại cái mạch lorid mà chúng ta xây dựng nên có đúng là thực hiện được cái bảng phép cộng 2 biết này không nha.
Trường hợp thứ nhất, đầu vào Xi bằng 0 hết ha, đây, X bằng 0 và Y bằng 0.
Đầu vào của mạch N này là 00 thì đầu ra nó sẽ là 0 nha, số nhớ là 0 ha.
Đầu vào là 00 của cái mạch so này thì đầu ra của mạch so sẽ là 0 ha, đây, kế quả là 0.
Trường hợp thứ 2, trường hợp này, X bằng 0 và Y bằng 1 nha, X bằng 0 và Y bằng 1.
Đầu vào của mạch N này là 0 và 1 thì đầu ra sẽ là 0 nha, đây, số nhớ là 0.
Đầu vào của mạch so này là 0 và 1 thì đầu ra sẽ là 1.
Trường hợp thứ 3, trường hợp này, X bằng 1 và Y bằng 0, đầu vào của mạch N là 10 thì đầu ra là 0.
Đầu vào của mạch so là 10 thì đầu ra sẽ là 1, như vậy là kế quả bằng 1 và nhớ là 0, đây, kế quả bằng 1 và nhớ bằng 0.
Trường hợp cuối cùng, cả X và Y đều bằng 1 hết, đây, đây ha, đầu vào của mạch N là 11 thì đầu ra sẽ là 1.
Đầu vào của mạch so là 11 thì đầu ra sẽ là 0, như vậy kế quả bằng 0 và nhớ là 1, kế quả bằng 0 và nhớ là 1 hết.
Như vậy chúng ta thấy là cái mạch logic chúng ta xây dựng nó thực hiện đúng cái bản phép cộng 2 bit đấy ha.
Qua các cái mạch logic mà chúng ta vừa tìm hiểu ở trên thì chúng ta có thể đưa ra được cái khái niệm về mạch logic.
Mạch logic hay mạch số chính là các cái mạch điện hay điện tử có đầu vào và đầu ra thể hiện các cái giá trị logic.
Tức là đầu vào đầu ra của mạch logic chính là cái phép toán logic nha.
Và mọi mạch logic đều có thể xây dựng từ các cái cổng N or NOT.
Chúng ta thấy đây là 3 cái cổng cơ bản nhất chúng ta có thể xây dựng nên tất cả các cái cổng phức tạp hay là các cái mạch điện tử phức tạp từ 3 cái cổng này nha.
Tất cả các cái thiết bị số gồm cả máy tính đều được chế tạo từ các cái mạch logic.
Mạch logic là cái nền tảng để tạo nên các cái thiết bị số, kể cả máy tính điện tử.
Câu hỏi của phần 2, câu 1, thế nào là mạch logic?
Mạch logic hay mạch số là các mạch điện hay điện tử có đầu vào và đầu ra thể hiện các cái giá trị logic.
Câu 2, nêu tầm quan trọng của mạch logic.
Tất cả thiết bị số gồm cả máy tính đều được chế tạo từ mạch logic.
Đây chính là cái tầm quan trọng của mạch logic.
Tiếp tục bài học chúng ta sang phần luyện tập.
Câu 1 của phần luyện tập, trong các thiết bị của máy tính, thiết bị nào có ảnh hưởng đến tốc độ xử lý của máy tính, tại sao?
Trong các cái thiết bị của máy tính thì thiết bị mà quyết định tốc độ xử lý của máy tính chính là CPU nha.
Sung nhịp CPU càng cao, số lỗi càng nhiều thì máy tính xử lý càng nhanh.
Ngoài ra thì tốc độ truy cập bộ nhớ cũng là yếu tố quan trọng.
CPU nó lấy dữ liệu từ bộ nhớ và ghi kế quả vào bộ nhớ, do đó tốc độ truy cập bộ nhớ thấp thì máy tính cũng không xử lý nhanh được.
Như vậy cái thiết bị mà ảnh hưởng đến tốc độ xử lý của máy tính nó sẽ là CPU và bộ nhớ nha.
Câu 2 của phần luyện tập, thực hiện những phiếp cộng các số nhịp phân nhiều chữ số sau đây rồi chuyển các số sang hệ thập phân.
Ví dụ 111 cộng 110 sẽ bằng 1101, chuyển thành đây là 7, đây là 6 và đây là 13, do đó chuyển sang hệ thập phân sẽ là 7 cộng 6 bằng 13.
Bây giờ chúng ta sẽ thực hiện 2 phiếp cộng các số nhịp phân nhiều chữ số này.
Câu A, 1010 cộng 101, chúng ta cộng 2 số nhịp phân này, kế quả sẽ cho ra là 1111, đây chính là 10, đây là 5 và đây là 15.
Chuyển sang hệ thập phân.
Câu B, 1001 cộng 1011 sẽ bằng 10100, đây là hệ nhịp phân, chúng ta chuyển sang hệ thập phân là đây, đây là 9, 11 và đây là 20.
Chúng ta sang phần cuối cùng của bài học, phần vận dụng.
Yêu cầu của phần vận dụng, có một chỉ số đo hiệu quả của máy tính là Flops, viết tắc của từ Floating Operations Per Second.
Hãy tìm hiểu Flops là gì và tại sao lại ít dùng với máy tính ca nhân.
Flops là một phiếp đo được sử dụng để chỉ ra một bộ vi xử lý có khả năng thực hiện được bao nhiêu phiếp toán dấu chấm động trên mỗi dai.
Phiếp toán dấu chấm động, đó chính là các phiếp toán với số thực.
Như vậy Flops chính là một thông số được dùng để đo hiệu năng của máy tính.
Nhưng với máy tính ca nhân thì người ta ít sử dụng thông số Flops.
Bởi vì các tính toán với số thực thì chủ yếu được dùng với các bài toán khoa học kỹ thuật phức tạp.
Và các bài toán này thì nó sẽ cần đến các siêu máy tính để hỗ trợ.
Như vậy các siêu máy tính này nó sẽ dùng thông số Flops.
Còn các máy tính ca nhân thì ít sử dụng đến các tính toán phức tạp nên không dùng đến Flops.
Như vậy là chúng ta đã hoàn thành xong tất cả nội dung của bài học số 4, bài học về bên trong máy tính.
Chúng ta kết thúc bài học tại đây nha.
Cảm ơn các bạn đã chú ý đã nghe bài học.
Nếu các bạn có bất cứ thắc mắc hay câu hỏi gì liên quan đến bài học thì hãy để lại comment ở bên dưới.
Nếu các bạn thấy thích video này thì hãy like, share hoặc là subscribe, đăng ký kênh để ủng hộ chương trình nha.
Xin chào và hẹn gặp lại.
