Tin Học 8 - Bài 1. Lược sử công cụ tính toán

IT-Master
1 người theo dõi
91 Lượt xem video·24 thg 11, 2025
Các bạn có nhu cầu tải về file powerpoint của bài giảng vui lòng liên hệ Zalo 0905234348 nhé. Phí 30k/bài hoặc 300k/lớp.
Chào mừng các bạn đến với chương trình hướng dẫn học tiên học lớp 8, sách giáo khoa kết nối trí thức. Chúng ta đi vào bài đầu tiên, bài 1, lực sử công cụ tính toán.
Bài học này chúng ta sẽ học những gì? Chúng ta sẽ học về lịch sử phát triển của máy tính, đồng thời biết được cái sự phát triển của máy tính nó sẽ đem lại những các thay đổi nào cho xã hội lợi người. Bây giờ chúng ta đi vào bài học ha.
Và công cụ ban đầu được sử dụng để hỗ trợ cho việc tính toán này chính là các bàn tính như thế này nha.
Và bây giờ chúng ta sẽ cùng xem cách người xưa sử dụng cái bàn tính này để biểu diễn các chữ số cũng như là để thực hiện các phép tính đơn giản như thế nào nha.
Khi mà chưa có cái hạt nào được đẩy lên hoặc là đẩy xuống thì cái giá trị của nó là số 0 nha.
Rồi bây giờ chúng ta sẽ thử biểu diễn một vài cái chữ số sử dụng cái hạt trong cái bàn tính này nha.
Đây là số 1. Đây là số 2. Số 3. Số 4. Và đây là số 5. Các cái hạt bên dưới biểu diễn 5 số đầu tiên. Còn đây là số 5 nhưng mà chúng ta sử dụng cái hạt bên trên để biểu diễn.
Đây là số 6. Số 6 gồm có 5 và 1. Đây là số 7. 7 gồm có 5 và 2. Còn đây là số 8. 5 và 3. Số 9. 5 và 4.
Rồi tiếp tục với hàng chục. Đây là số 10 nha. Đây là 20, 30, 40 và 50. Chúng ta có thể biểu diễn số 50 bằng cái hạt trên này cũng được. Đây là 60, 70, 80, 90.
Chúng ta sẽ thử một vài cái chữ số ngẫu nhiên nha. Đây là số 13. Còn đây là số 5, 6. Gồm có 50 và 6. Đây là số 79. Gồm có 70 và 9. Còn đây là số 99. Gồm có 90 và 9. Còn đây là 220. 220 và 0.
Thế còn thực hiện phép toán với cái bàn tính thì chúng ta sẽ làm sao? Ví dụ chúng ta muốn thực hiện cái phép toán là 4 cộng 5 trừ 6 và kết quả sẽ bằng 3. Thực hiện bằng cái bàn tính này. Chúng ta sẽ thực hiện như thế này.
Đầu tiên chúng ta lấy 4. Cộng cho 5. 5 là 1 cái hạt ở phía trên. Cộng cộng cho toàn có là 9. 9 chúng ta sẽ trừ 6. 6 là 1 cái hạt trên và 1 hạt dưới. Như vậy kết quả chúng ta còn lại là 3 hạt. Như vậy kết quả là 3.
Như vậy ngay từ những ngày đầu tiên, lồi người đã có thể thực hiện được các cái phép tính toán và đã biết cách sử dụng cái công cụ là cái bàn tính này để mà hỗ trợ thực hiện các cái tính toán.
Và càng ngày xã hội càng phát triển thì con người càng nghĩ ra được những cái công cụ tốt hơn để mà hỗ trợ cái việc tính toán.
Những cái công cụ hỗ trợ tính toán mà lồi người đã nghĩ ra trong suốt nhiều dài lịch sử sẽ bao gồm những cái công cụ nào?
Bây giờ chúng ta sẽ đi vào công cụ đầu tiên. Đó chính là cái máy tính cơ học.
Chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu 2 cái máy tính cơ học. Thứ nhất là máy tính cơ học Pascal Line. Đây là cái máy tính cơ học Pascal Line.
Chúng ta sẽ cùng xem cái cách người ta sử dụng cái máy tính cơ học này để mà thực hiện các cái tính toán.
Ở đây người ta sử dụng các cái bánh răng này để biểu diễn các cái chữ số hàng chục biểu diễn ở bánh răng thứ 2. Đây là 20.
Còn bánh răng đầu tiên phía bên tay phải này biểu diễn hàng đơn vị. Đây là số 8.
Rồi chúng ta sẽ thực hiện phép tính 28 cộng cho 35 nha.
Hàng chục chúng ta cộng cho 30 nữa.
Và hàng đơn vị chúng ta cộng cho 5.
Rồi kết quả chúng ta có đây là 63.
Cái máy tính cơ học này do nhà bác học Le Pascal người Pháp sáng chế ra năm 1642. Do đó nó được đặt tên theo nhà bác học này.
Và Gottfried Leibniz người Đức đã cải tiến thêm cái máy tính này để mà bổ sung thêm một số các phía tính toán nữa cho cái máy tính này.
Cái mục đích tạo ra cái máy tính này là để cơ giới hóa việc tính toán.
Tức là ban đầu chúng ta thực hiện tính toán một cách thủ công. Ví dụ như là dùng bàn tính chẳng hạn chúng ta cũng làm thủ công.
Thì bây giờ chúng ta dùng máy móc để thay thế. Do đó người ta gọi là cơ giới hóa.
Và cái máy tính này nó có chức năng là thực hiện được 4 cái phía tính số học là cộng trừ nhân chia hết.
Thứ 2 là máy tính cơ học Babbage. Đây là cái máy tính cơ học Babbage.
Máy tính này do Charles Babbage người Anh chế tạo ra năm 1833.
Cái đặc điểm của cái máy tính cơ học này là nó có thiết kế giống với máy tính ngày nay.
Giống ở chỗ nào? Đây là một cái máy tính đa năng, tức là nó thực hiện nhiều chức năng.
Rồi cái công việc tính toán được thực hiện tự động. Và nó có những cái ứng dụng ngồi tính toán thuần túy.
Tức là ngoài cái chức năng là tính toán ra thì nó còn có những cái ứng dụng thực hiện nhiều cái công việc khác nữa.
Do đó người ta gọi là có những cái ứng dụng ngồi tính toán.
Những cái đặc điểm này chúng ta thấy là nó giống với lại cái máy tính ngày nay.
Câu hỏi của phần 1. Máy tính trong dự án của Babbage có những đặc điểm gì?
A. Máy tính cơ học thực hiện tự động.
B. Máy tính có những ứng dụng ngồi tính toán thuần túy.
C. Có kế kế giống với máy tính ngày nay.
Và D. Cả 3 đặc điểm trên.
Đáp án của chúng ta là câu D nha.
Máy tính Babbage nó có cả 3 cái đặc điểm này.
Chúng ta sang phần thứ 2 của bài học tìm hiểu về máy tính điện tử.
Máy tính điện cơ và kiến trúc Von Neumann.
Phần 1 chúng ta đã học về các cái máy tính cơ học.
Giai đoạn này điện đã được phát minh và người ta đã ứng dụng cái điện vào trong cái máy tính.
Tức là bây giờ máy tính của chúng ta sẽ chạy bằng điện.
Do đó người ta gọi là máy tính điện cơ.
Một cái ví dụ về máy tính điện cơ.
Đó là cái máy tính điện cơ Harvard Babbage 1.
Đây ha.
Đặc điểm của cái máy tính điện cơ là nó thiết kế dựa trên các cái relay.
Đây. Các cái relay này ha.
Các cái relay này đóng mở.
Nó sẽ biểu diễn các cái giải bit 0-1 nha.
Do đó bây giờ cái việc tính toán nó sẽ được thực hiện trên các cái giải bit.
Và người ta dùng các cái relay này để mà thực hiện các cái tính toán đó ha.
Và giai đoạn này nhà toán học Von Neumann đã đưa ra một cái nguyên lý dùng để thiết kế máy tính.
Người ta còn gọi là kiến trúc Von Neumann.
Với kiến trúc Von Neumann thì một cái máy tính được thiết kế ra nó sẽ gồm có 4 thành phần.
Thiết bị vào, thiết bị ra, bộ xử lý và bộ nhớ.
Nguyên lý hoạt động của một cái máy tính nó sẽ như sau.
Các cái lệnh chương trình nó sẽ được lưu trữ trong cái bộ nhớ này nha.
Như vậy khi chúng ta thực hiện một chương trình nào thì đầu tiên chúng ta phải tải cái chương trình đó vào đặt trong cái bộ nhớ này.
Sau đó thì từng lệnh một trong bộ nhớ sẽ được đưa vào cái bộ xử lý để xử lý.
Người ta còn gọi là thực hiện tuần tự tức là theo thứ tự.
Và đây chính là cái kiến trúc Von Neumann.
Cái kiến trúc này nó đã đưa ra cái nguyên lý hoạt động của một cái máy tính cũng như là cấu trúc của một cái máy tính.
Từ cái giai đoạn này trở đi thì các cái thế hệ máy tính ra đời đều được thiết kế theo cái kiến trúc này nha.
Giai đoạn tiếp theo với sự ra đời của cái ngành điện tử thì các cái máy tính thế hệ sau này là máy tính điện tử nha.
Không còn là máy tính cơ nữa hết.
Và cái thế hệ đầu tiên, thế hệ thứ nhất từ năm 1945 đến 1955.
Chúng ta lấy ví dụ một cái máy tính thế hệ thứ nhất đó là cái máy tính tích hợp điện tử số ENIAC.
Đây, cái máy tính này.
Đặc điểm của cái máy tính này là cái thành phần điện tử bây giờ người ta sẽ sử dụng cái đàn điện tử chân 0 chứ không dùng cái RL nữa nha.
Đàn điện tử chân 0 đây ha.
Cái bộ nhớ thì người ta sẽ sử dụng cái trống từ.
Và kích thước của những cái máy tính này là nó rất lớn.
Thiết bị vào ra người ta sẽ sử dụng cái máy đọc và tạo thải đục lỗ.
Ví dụ như cái máy tạo thải đục lỗ đây ha.
Đây chính là cái máy tính điện tử thế hệ thứ nhất.
Máy tính điện tử thế hệ thứ hai từ năm 1955 đến 1965.
Đây là một cái ví dụ về máy tính điện tử thế hệ thứ hai.
Máy tính MEANS 22.
Đặc điểm của cái máy tính điện tử thế hệ thứ hai là cái thành phần điện tử bây giờ người ta sẽ sử dụng các cái bóng bán dẫn thay cho các cái đàn điện tử chân 0 nha.
Bóng bán dẫn là đây ha.
Cái ưu điểm của cái bóng bán dẫn này.
Chúng ta thấy là về kích thước thì nó sẽ nhỏ gọn hơn.
Giá cả thì nó rẻ hơn.
Nó tiêu thụ ít điện năng hơn.
Chạy nhanh hơn.
Vâng vâng. Chúng ta thấy nó có nhiều ưu điểm hơn so với cái đàn điện tử chân 0 ha.
Bộ nhớ thì người ta sẽ sử dụng lỗi từ hoặc là băng từ như thế này.
Kích thước bây giờ máy tính nó vẫn còn kích thước rất là lớn ha.
Và thiết bị vào ra người ta sẽ sử dụng cái máy đọc và in băng từ.
Chúng ta thấy là cái máy tính điện tử thế hệ thứ hai ra đời với cái công nghệ bóng bán dẫn nó đã có được nhiều cái cải tiến hơn so với cái thế hệ thứ nhất ha.
Máy tính điện tử thế hệ thứ 3 từ năm 1965 đến 1974.
Ví dụ về cái máy tính điện tử thế hệ thứ 3.
Đây. Cái máy tính IBM System 360 đây ha.
Đặc điểm của máy tính điện tử thế hệ thứ 3.
Về thành phần điện tử thì bây giờ người ta sử dụng cái mặt tích hợp thay cho bóng bán dẫn nha.
Mặt tích hợp đây ha.
Như vậy là cái kích thước của máy tính bây giờ nó sẽ được thu nhỏ lại.
Nhưng mà cái tốc độ tính toán thì lại tăng lên đáng kể.
Thì đó là cái cải tiến của cái thế hệ thứ 3 so với thế hệ thứ 2.
Bộ nhớ chính người ta sẽ sử dụng các băng từ hoặc là đĩa từ như thế này.
Kích thước thì kích thước máy tính bây giờ nó vẫn còn lớn cỡ như là một chiếc bàn làm việc nha.
Và thiết bị vào ra thì người ta sẽ sử dụng các cái bàn phím, bàn hình cũng như máy in.
Máy tính điện tử thế hệ thứ 4 từ năm 1974 đến 1990.
Đây là ví dụ về cái máy tính điện tử thế hệ thứ 4.
Máy tính Micron 1973.
Đặc điểm của cái máy tính điện tử thế hệ thứ 4.
Về mặt thành phần điện tử thì bây giờ người ta sẽ sử dụng cái mặt tích hợp cỡ rất lớn và bộ vi xử lý.
Tiếng Anh người ta gọi tắt là VLSI.
Đây, cái mặt tích hợp này đây ha.
Mặt tích hợp này nó có gì đặc biệt?
Đây là một cái bộ xử lý nguyên khối và trong này nó tích hợp hàng triệu cái linh kiện bán dẫn.
Do đó mà cái kích thước của nó chúng ta thấy là nó rất nhỏ nhưng mà cái tốc độ xử lý thì nó rất lớn.
Nó có thể thực hiện cả hàng triệu phép tính toán trong một giây.
Do đó người ta còn gọi cái mặt tích hợp này là các cái bộ vi xử lý.
Và cái máy tính bây giờ người ta còn gọi cái tên là máy vi tính là vì vậy.
Về bộ nhớ thì cái giai đoạn này người ta đã sử dụng các cái CD, RAM, ROM cũng như là USB để làm cái bộ nhớ cho máy tính ha.
Đây, ví dụ đây là một cái thanh RAM ha.
Kích thước bây giờ chúng ta thấy là việc sử dụng các cái mặt tích hợp cỡ lớn này.
Do đó nó làm cho kích thước của máy tính nó nhỏ gọn lại rất là nhiều ha.
Có thể đặt trên bàn nha.
Và thiết bị vào ra người ta dùng bàn phím, màn hình, máy in, máy quét v.v.
Máy tính điện tử thế hệ thứ 5 từ năm 1990 đến nay.
Ví dụ của một cái máy tính điện tử thế hệ thứ 5 là cái điện thoại thông minh đây ha.
Đặc điểm của cái máy tính thế hệ này.
Về cái thành phần điện tử thì người ta sử dụng các cái mặt tích hợp cỡ siêu lớn.
Viết tắt của từ tiếng Anh là ULSI.
UL tức là Ultra Large tức là siêu lớn nha.
Đây, các cái mặt tích hợp này ha.
Trong này nó tích hợp hàng chục triệu cái linh kiện bán dẫn.
Do đó kích thước của nó rất nhỏ gọn.
Nhưng mà tốc độ thì lại cực nhanh.
Bộ nhớ thì người ta vẫn dùng cái CD, RAM, ROM cũng như là USB.
Kích thước bây giờ thì chúng ta thấy là nó rất nhỏ gọn ha.
Có thể mang theo người.
Và thiết bị vào ra người ta đã có những cái cải tiến.
Sử dụng các cái thiết bị nhận dạng tiếng nói, hình ảnh v.v.
Như vậy chúng ta thấy là máy tính điện tử qua các cái giai đoạn phát triển.
Đầu tiên là giai đoạn quá độ từ máy tính cơ học sang máy tính điện tử.
Đó chính là cái máy tính điện cơ.
Sau đó là 5 cái thế hệ của cái máy tính điện tử.
Và qua nhiều cái giai đoạn phát triển như thế này thì máy tính ngày nay nó đã có được những cái bước cải tiến đáng kể.
Thứ nhất là các cái linh kiện điện tử sẽ được thu nhỏ lại về mặt kích thước.
Rồi các cái thiết bị nó được tích hợp nhiều cái linh kiện điện tử trong đó.
Việc thu nhỏ các cái linh kiện điện tử cũng như là kích hợp nhiều linh kiện điện tử vào thiết bị nó sẽ giúp cho máy tính điện tử ngày nay nó có kích thước ngày càng nhỏ gọn.
Tốc độ xử lý thì tăng lên đáng kể và tiêu thụ ít năng lượng hơn.
Khả năng kết nối toàn cầu, đó là kết nối internet, kết nối mạng, kết nối wifi, bluetooth, v.v.
Trang bị nhiều ứng dụng thân thiện với con người.
Đây là những cái bước cải tiến mà máy tính điện tử ngày nay đã có được qua nhiều cái giai đoạn phát triển như thế này.
Câu hỏi của phần 2.
Bộ vi xử lý là linh kiện máy tính dựa trên công nghệ nào?
A. Đàng điện tử chăng không
B. Linh kiện bán dẫn đơn giản
C. Mạch tích hợp hàng chục hàng trăm linh kiện bán dẫn
D. Mạch tích hợp cỡ lớn gồm hàng chục nghìn đến hàng triệu linh kiện bán dẫn
Đáp án của chúng ta là đáp án D nha.
Tức là cái bộ vi xử lý là cái mạch tích hợp mà trong đó nó tích hợp cả hàng triệu cái linh kiện bán dẫn trong đó.
Chúng ta sang phần thứ 3 của bài học.
Máy tính thay đổi thế giới như thế nào?
Bây giờ chúng ta sẽ lấy một vài ví dụ để xem thử cái việc ra đời của máy tính nó đã làm thế giới của chúng ta thay đổi như thế nào.
Đầu tiên là trong lĩnh vực y tế tức là chăm sóc sức khỏe.
Chúng ta lấy một cái ví dụ là chiếc đồng hồ thông minh đây.
Người ta sử dụng cái đồng hồ thông minh này để mà thực hiện các cái chức năng chăm sóc sức khỏe.
Ví dụ như là đo nhịp tim, đo huyết áp, theo dõi giấc ngủ, đo mức độ tiêu thụ ca lo.
Khi chúng ta tập thể dục hay là chạy thì nó có thể thực hiện đo được các bước chạy cũng như là khoảng cách mà chúng ta đã chạy.
Như vậy chúng ta thấy là sử dụng cái đồng hồ thông minh này chúng ta có thể theo dõi được sức khỏe của chúng ta.
Theo dõi sức khỏe thì chúng ta sẽ phát hiện ra được những hiện tượng bất thường của cơ thể.
Khi mà phát hiện ra được những hiện tượng bất thường thì chúng ta có thể ngay lập tức thông báo cho người thân hoặc là cơ sở y tế sử dụng các cái ứng dụng như là gọi điện thoại, nhắn tin hay là mạng xã hội, v.v.
Đây là một cái ví dụ về ứng dụng máy tính điện tử trong cái lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, lĩnh vực y tế.
Trong lĩnh vực giáo dục thì chúng ta thấy là với sự ra đời của máy tính và kết nối Internet thì cái việc học tập của chúng ta trở nên rất là dễ dàng.
Chúng ta có thể thực hiện cái việc học tập ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào.
Đây là một cái ví dụ về cái sự ra đời của máy tính, nó đã làm thay đổi cái cách chúng ta học tập.
Trong lĩnh vực kinh tế, ví dụ như là mua bán hàng hóa chẳng hạn.
Trước đây khi chưa có máy tính, chưa có Internet thì việc mua bán chúng ta phải mất nhiều thời gian ra chợ, ra siêu thị, chọn hàng, trả giá, mua hàng, mang về nhà, v.v.
Bây giờ chúng ta chỉ cần ngồi ở nhà vài cái nhắp chuột là hàng hóa nó đã ship đến tận nhà cho chúng ta.
Chúng ta thấy là với sự ra đời của máy tính, của Internet, cái cách thức mua bán hàng hóa bây giờ nó cũng đã thay đổi.
Trong lĩnh vực quốc phòng, ví dụ việc sử dụng các cái thiết bị bay thông minh có gắn camera như thế này, nó sẽ hỗ trợ quan sát, canh gác vùng trời, vùng biển, lãnh thổ, v.v.
Trong lĩnh vực an toàn xã hội, ví dụ việc gắn camera trên các cái đàn giao thông, nó sẽ giúp theo dõi được các cái tình trạng giao thông trên đường phố, cũng như là phát hiện ra các cái trường hợp mà vi phạm giao thông và xử lý kịp thời.
Qua các ví dụ trên chúng ta thấy là thế giới mà chúng ta đang sống bây giờ đã thay đổi rất là nhiều nhờ vào sự phát triển của công nghệ máy tính.
Tiếp tục bài học, chúng ta sang phần luyện tập.
Câu 1 của phần luyện tập, em hãy nail một ví dụ cho thấy sự khác nhau rõ ràng trong hoạt động học tập khi chưa có về khi có các thiết bị công nghệ số hiện nay.
Khi mà chưa có thiết bị công nghệ số thì học sinh cần phải đi đến trường hoặc là thư viện để truy cập tài liệu học tập và thường thì chỉ có giáo viên là người có thể truyền đạt kiến thức.
Khi mà đã có thiết bị công nghệ số như máy tính, smartphone, máy tính bản, webcam, microphone, các ứng dụng học trực tuyến thì bây giờ học sinh và giáo viên có thể giao tiếp và học tập từ bất kỳ nơi đâu.
Các học sinh có thể truy cập vào các tài liệu học tập trực tuyến từ nhà, tham gia các lớp học trực tuyến, xem các video hướng dẫn và tương tác với giáo viên và những người học khác.
Chúng ta thấy là có sự khác nhau rõ ràng khi mà công nghệ số nó ra đời.
Câu 2 của phần luyện tập, em hãy nail ví dụ về một ứng dụng mà em cho là thông minh của những máy tính thế hệ mới.
Chúng ta lấy ví dụ về ứng dụng nhà thông minh như là ứng dụng Google Home, Apple HomeKit hay là Samsung SmartThings.
Với những cái ứng dụng này thì có thể kết nối các cái thiết bị trong nhà như là đèn, camera, TV, điều hòa, rèm cửa, khóa cửa, v.v. vào mạng Internet và điều khiển chúng từ xa.
Đây chính là cái ví dụ về ứng dụng thông minh của cái máy tính thế hệ mới nha.
Chúng ta sang phần cuối cùng của bài học, phần vận dụng.
Câu 1 của phần vận dụng, em hãy cho biết vào thời điểm đất nước ta hoàn toàn thống nhất năm 1975, những thế hệ máy tính điện tử nào đã xuất hiện ở nước ta.
Vào thời điểm này thì ở nước ta đã xuất hiện cái máy tính thế hệ thứ 3 nha.
Câu 2 của phần vận dụng, em hãy đưa ra một dự báo về ứng dụng của máy tính trong tương lai, hãy giải thích cơ sở của dự báo đó.
Chúng ta có thể dự báo là trong tương lai máy tính sẽ được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng liên quan đến trí tuệ nhân tạo.
Cái cơ sở của dự báo này đó là sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo trong những năm gần đây.
Các máy tính có thể được lập trình để tự động thực hiện các công việc phức tạp như là nhận diện hình ảnh, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, phân tích dữ liệu với tốc độ và độ tính xác cao hơn.
Như vậy là chúng ta đã hoàn thành xong bài học số 1, bài học về lược sử công cụ tính toán.
Chúng ta đã biết được các giai đoạn phát triển của máy tính điện tử, từ giai đoạn bắn đầu, giai đoạn bằng tính đơn giản, đến giai đoạn máy tính cơ học, sau đó là máy tính điện tử.
Chúng ta cũng đã biết được sự ra đời của máy tính điện tử đã làm thay đổi cuộc sống của chúng ta như thế nào.
Chúng ta kết thúc bài học tại đây.
Cảm ơn các bạn đã chú ý lắng nghe bài học.
Nếu các bạn có bất cứ thắc mắc hay câu hỏi gì liên quan đến bài học thì hãy để lại comment ở bên dưới.
Nếu các bạn thấy thích video này thì hãy like, share hoặc là subscribe, đăng ký kênh để ủng hộ chương trình nhé.
Xin chào và hẹn gặp lại!
