Người mang ký ức tập 2 - Phần 1 / Luân hồi ký sự

Xin chào quý vị thính giả Tiếp nối hành trình Chân Trời Tiềm Pháp I Xin mời quý vị cùng lắng nghe câu chuyện Người mang ký ức Tác giả Vân Chi Vũ Chương 2 Câu kinh Và bài chính luận Nói về Aztlan Sáng hôm ấy Trời phủ một lớp xương mỏng Còn phố trước nhà im ắn khác thường Aztlan khoát chiếc áo dài màu chàm Tai cầm chiếc túi vải cũ Bước đi như thể chỉ ra ngoài một lát Không một lời từ biệt Không để lại tờ giấy nhắn Chỉ còn lại trên bàn tráng trà vẫn còn hơi ấm Và chiếc giêm đồng cậu hay dùng để cài áo Cả ngày hôm đó Người ta tìm khắp ngõ hẹp Hỏi khắp chợ phiên Nhưng không ai biết Aztlan đã đi về hướng nào Bóng dáng cậu tan vào xương sớm Như thế chưa từng tồn tại Để lại khoảng trống nặng triểu Trong tim những người ở lại Từ ngày Aztlan rời đi Căn nhà nhỏ dường như cũng đánh mất linh hồn của nó Tiếng cười từng quấn quýt nơi bếp lửa Như sợi khói cuốn theo niềm vui Nay chỉ còn là tiếng vọng xa xăm không thể chạm tới Căn bếp từng là trái tim của ngôi nhà Giờ đây lạnh lẽo như một giang phòng bị lãng quên Một buổi chiều Bà Halima ngồi bên mâm cơm nguội lạnh Ánh đèn dầu lai lắc Phản chiếu gương mặt và đi trong thấy Aydin khẽ gõ muỗng vào thành bát Không phải vì đói Mà như để gọi dậy điều gì đã ngủ quên Giọng thằng bé vang lên Nhẹ như một làn khói Mẹ ơi! Khi nào anh Aztlan về? Người mẹ không trả lời ngay Bà ngẩn đầu Nhìn về phía cửa Như thể trong đợi một bóng dáng Sẽ bất chợt bước vào Nhưng chỉ có gió Thứ gió khô khóc thoải xuyên khe cửa Mang theo tiếng thở dài của thời gian Có khi không còn về nữa Bà nói khẽ Nhưng câu nói ấy rơi xuống Như hòn đá nặng triểu giữa lòng bữa ăn Zulikha im lặng Mắt mở lớn Còn Aydin thì cúi gầm mặt Tiếng muỗng rơi khỏi tay Lăng lóc trên nền đất Như phá vỡ một câu thần chú Để sự lặng im ùa vào Dày đặt và bút giá Sự im lặng ấy không phải mới đến Nó đã bắt đầu từ khoảnh khắc Cánh cửa khép lại sau lưng Aslan Lặng lẻ mà dai dẫn Nó không gõ cửa Không xin phép Chỉ len vào từng kẻ gạch Từng chiếc bóng in trên tường Từng nhịp thở nén lại của người ở lại Như một bóng ma quen mặt Không còn đáng sợ Chỉ buồn đến rợn người Ngày trước Mỗi tối Nó hay hát khẽ trước khi ngủ Mẹ lẩm bẩm Tay vuốt nhẹ chiếc khăn lau bếp Giờ ta chỉ còn nghe tiếng gió Một cơn gió nữa lại rít qua Và lần này Nó mang theo cả mùi trò bụi Từ một thời chưa kịp gụi Đêm đó Nuridin thức giấc Vì tiếng sọt soạt trong bếp Cậu rón rén hước ra Và bắt gặp mẹ đang ngồi bên ngọn đèn dầu Lừng khơm xuống chiếc áo bay cũ kỹ của cha Trong lòng bà là chiếc mũ phi công sờn mép Đường chỉ đã bung Đồi tài chai sảm rung rảy luồn kim Từng mũi khâu như cào vào ký ức Như cố vá lại một điều gì đã vỡ vụn Mắt bà ráo hoảnh Tróng rỗng như không đá Không vượt lệ nào rơi Như thể tất cả nước mắt Đã bị thời gian đóng băng nơi đáy tim Hóa thành một nỗi đau công lặng Mà không gì làm tan chảy được Nuridin đứng lặng trong bóng tối Không dám thở mạnh Cậu hiểu Có những nỗi buồn không cần tiếng khóc Bởi đôi khi Điều khiến người ta đau nhất Không phải là nước mắt Mà là sự vắng mặt tuyệt đối của nó Cậu không bao giờ quên ánh mắt của mẹ Mỗi lần nhắc đến cha hay Aslan Một ánh nhìn như xuyên qua cả lớp bụi thời gian Động lại vừa tự hào vừa quặng thắt Có lần Khi đốt hương cho cha bên ngưỡng cửa Bà vuốt ve chiếc khuy đồng cuối cùng Còn sót lại trên áo bay cũ Kẻ nói như đang thị thồng với gió Ông ấy đã bay lên trường Bà nói điều ấy không bằng nước mắt Mà bằng một thứ giọng khô như đất mùa đông Nước nẻ nhưng bền bỉ Nuridin hiểu Trong câu nói đó không chỉ có nỗi mức mát Mà còn là một lời ngợi ca Cha cậu không rơi xuống Mà đã hòa tan vào bầu trời Mà ông hàng tin tưởng Vào giấc mơ độc lập Ông từng gìn giữ đến giây cuối cùng Nhưng con phải nhớ Mẹ nói Quay sang nhìn cậu Ánh mắt ánh lên tia lửa kỳ lạ Dòng máu của cha trải trong con Dòng máu đó Không được phép cúi đầu Lúc ấy Nuridin chỉ lặng thinh Nhưng trái tim non nớt của cậu Như có điều gì vừa chuyển động Lời mẹ Ánh mắt mẹ Không chỉ là tiếng gọi từ quá khứ Mà là một mệnh lệnh thiên liên Đang hằng vào sương tủy Một buổi chiều muộn Trồng sân nhỏ giữa sớm Vài người phụ nữ quay quần lại Bên chiếc samovar tỏa khói Rì rầm nói chuyện khi trời bắt đầu ngã lạnh Dạo này chị Hamila vẫn chẳng ra chợ nữa Từ hôm thằng Aslan bỏ nhà đi Tôi chưa thấy chị ấy nở một nụ cười Giọng nói của bà Bibi Ramesh Một trong những người phụ nữ lớn tuổi nhất Trong sớm nhỏ Nơi gia đình Nuridin sinh sống Một nhân chứng sống cho những thăng trầm Của vùng đất Kasgar Bà không cao Gián người hơi khồm Đôi vai lúc nào cũng phủ một tấm khăn len Cũ màu nâu đất Như thế cả mùa đông thiên sơn Đang trú ngụ trên lưng bà Cuông mặt bà đầy những niếp nhăn sâu Chẳng biết là do thời gian Hay do những năm tháng lầm lũi chịu đựng Nhưng đôi mắt thì vẫn sáng Một thứ sáng lạng lẽ Tinh tường như mắt chim ưng trên thảo nguyên Dì Khalida thở dài Tay so ấm chén trà Cái chết của chồng Làm bà ấy như hóa đá Có hôm tôi ghé qua Gọi mãi mới thấy bà ấy ló ra Sau khung cửa sổ Mắt thì cứ như nhìn xuyên qua người mình Chẳng nhận ra ai cả Ngay sau đó Bà Fatima Một người đàn bà tròn trịa Gương mặt phúc hậu Gia ngâm rám nắng như đất Ba Giang Sau mùa gặp Bà đặt vỏ bánh xuống Khẽ chép miệng Hôm qua tôi đưa bánh mì qua cho mấy đứa nhỏ Mà cửa chỉ hé một khe Còn bé Yulika chỉ thòa tay ra nhận Còn bà Hamila thì im lặng sau tấm rèm Chẳng nói một lời nào Dì Khalida Người phụ nữ quá chồng khẽ nói Giọng chùm xuống Tôi nghe mấy đứa nhỏ bảo Ban đêm bà ấy cứ ngồi một mình bên cửa sổ Mắt không chớp Nhìn về hướng núi Như thế đang chờ ai Mà người đó thì đâu còn về nữa Bà Bibi Ramesh gật đầu chậm rãi Đôi tay gầy guột Vẫn lần nhẹ chuỗi hạt Đã sờn bóng theo năm tháng Ánh mắt bà không nhìn ai Chỉ lặng lẽ dừng lại Nơi bụi hoa ải hương Đang lay động dưới hiên gió Như thế câu chuyện vừa kể Đã gửi lại điều gì đó Rất cũ, rất xa Bà không nói thêm lời nào Nhưng cái gật đầu ấy Nặng như một nén nhan Thấp cho ký ức Vẫn chưa kịp nguôi Cũng phải thôi Ông ấy chết vì nhiệm vụ mà Chết vì ai? Linh đỏ Làm sao mà bà ấy không đau Không giận Nỗi hận ấy Có khi còn đóng thành băng trong tim Lâu hơn cả mùa đông thiên sơn Vì Khalida cuối nhẹ đầu Ánh mắt dừng lại nơi đường chân trời mờ bụi Bàn tay khẽ xiết lấy mép khăn trùm đầu Như thể đang giữ cho một điều gì đó Khỏi bị gió cuốn mất Giọng gì thì thào, khô khóc Như gió lướt qua mặt đá núi Đôi khi tôi thấy sợ ánh mắt bà ấy Không phải vì hung dữ Mà vì nó quá lạnh Lạnh như đá núi Không vỡ, nhưng cũng không tan Bà Bibi Fatima Đặt tay lên ngực Như để giữ lấy một nhịp thở Vừa trao nghiêng vì xúc động Lòng bàn tay rám nắng của bà trung nhẹ Trên lớp áo bông bạc màu Bà khẽ lắt đầu Ánh mắt nhìn xuống nền đất nứt nẻ dưới chân Nơi cỏ dại vẫn cố vương lên giữa đá sỏi Như một niềm tin không chịu tàn Cầu trời cho cô ấy sớm nguôi ngoai Giọng bà nhỏ như lời khấn Vừa đủ để nghe trong tiếng gió Rít qua mái nhà thấp Chưa sống mãi với cây lạnh ấy Thì làm sao mà nuôi lớn được Một cánh hoa lựu khô rụng xuống từ mái hiên Xoay xoay trong gió Rồi rơi vào khoảng im lặng kéo dài Như một dấu chấm buồn cho điều vừa được nói ra Mỗi ngày trôi qua Bà Halima gần như cắt đứt mọi giao tiếp Với thế giới bên ngoài Bà sống khép kính như một bóng râm Bám mãi nơi gốc nhà Né tránh mọi ánh nhìn và câu hỏi Đặc biệt là từ những người lạ nói tiếng Hán Với bà, ngôn ngữ ấy không chỉ là lời nói Mà là âm vang của đau thương Của mất má không thể gọi tên Mỗi khi có tiếng vó ngựa dội trên con đường đất đỏ trước nhà Hay tiếng bánh xe sắt nghiến vào sỏi đá Thứ âm thanh đặc trưng báo hiệu đoàn cùng tra của chính quyền mới Bà lập tức mượn lại, cơ thể như hóa đá Đứng bất động giữa giang bếp lạnh Đôi mắt sỏng lại Ánh nhìn tối như đá núi trước cơn giông Toàn thân căng lên Như thể sắp bị xé rách Bởi ký ức cũ chưa kịp lành Mọi niếp nhăn trên khuôn mặt khắc khổ của bà lúc ấy Không còn là dấu vết của thời gian Mà như từng vết rạch Một mũi dao cắm thẳng vào tim Mỗi lần nghe tiếng sắt thép lướt qua đất tổ Không ai biết trong những phút tê cứng ấy Bà đang thấy gì Có thể là cái ngày người ta gõ cửa báo tin Hay khung cảnh chiếc quang tài không xác Chỉ có mảnh cánh máy bay cháy xém Ngày bà không có thấy bóng Aztlan trong ngôi nhà này Không ai rõ Nhưng mọi người đều biết Có những vết thương không chảy máu Chỉ âm ỉ Và ăn mòn con người từ bên trong Từng ngày, từng giờ Không tiếng động Một ngày Núi Rin Bà thì thầm khi kéo cậu bé lại sát người Giọng nói khàng đặc như gió lùa qua khe núi Khi nghe người hang đến gần Con đừng nói gì Cúi đầu Họ không xem ta là người Họ chỉ thấy ta là cát bụi dưới chân họ thôi Nhưng tại sao mẹ Núi Rin ngước nhìn Đôi mắt cậu mở to Vô tội Thầy Lưu ở trường rất tốt với con Thầy dạy con chữ Gương mặt bà chợt cứng đờ Bà buông tay cậu ra Ánh mắt như phụ bóng tối cả căn phòng Không được nhắc tên hắn trong nhà này Bà gần giọng Người của họ không đem lại gì ngoài đau khổ Họ đã lấy cha con Thằng anh Aztlan Cũng vì thế mà bỏ đi Con không nhớ sao Núi Rin ngước lên Đôi mắt đen lai lái Phủ một lớp hồ nghi rung rảy Cậu bé vẫn chưa hiểu hết Thế giới người lớn Càng không hiểu vì sao Người ta có thể nhân danh điều tốt lành Để làm những chuyện Khiến tim người khác phan nát Giọng cậu nhỏ Như sợi khói vương bên lò sữa đã ngụy Nhưng thầy không giống họ Núi Rin lý nhí Thầy bảo Phật Pháp giúp người ta sống tử tế hơn Pháp của họ không phải là Pháp của ta Giọng bà bật ra như một nhát cuốc Phan xuống đất khô, thô rác, nặng triểu Nhưng đầy dứt khoát Đôi mắt bà dẫu mờ vì gió cát và nước mắt Vẫn ánh lên một thứ ánh sáng khô cứng Như lửa dao lấp lánh Sau nhiều năm chôm dưới trò tàn Bà đứng bật dậy, giọng cao hút Rồi đột nhiên hạ xuống Thành một tiếng thịt hồng nghẹn ngào Pháp của họ khiến người ta lại quên A-la Thầy không cho phép con quên tổ tiên mình Quên máu thật Từ hôm đó Bà càng siết chặt việc học đạo của các con Mỗi sáng tinh mơ Khi gió vẫn còn riết bên rạng dương Bà đã ngồi trong ánh đèn dầu leo lét Lừng tràn hạt Tụm kinh bằng tiếng Ả Rập Tròn hoành rõ chữ Bà đọc chậm, tha thiết Như thể từng câu từng chữ Là một sợi dây neo bà lại Giữa cuộc đời trên vơn Tối đến Trong giang phòng đất lạnh lẽo Bà gọi từng đứa con lại bên bếp lửa Bắt chúng đọc kinh Cô Ran Rồi giảng giải từng dòng Bằng thứ tiếng mẹ đẻ Duy Ngô Nhĩ Đã trở nên hiếm hoi trong các trường học Kỷ ức của dân tộc bà Nằm trong ngôn ngực Bà nói Một khi các con quên cách gọi tên trời Gọi tên cha mẹ bằng tiếng mình Là lúc họ thắng Có những đêm Đô Ri Đinh ngồi lặng im Bàn tay nhỏ nắm chặt cuốn hán văn Mà cậu mượn từ thư viện Nghe bên ngoài gió hú Như tiếng than khóc của ngàn vông linh Trong nhà Mẹ cậu thì thầm lời kinh Nhưng giữa những dòng kinh lễ Dường như Luôn có một nỗi buồn không gọi tên Như tiếng nứt nở Đã hóa đá Trong lòng người đàn bà mất chồng Mất nước Và sợ sẽ mất luôn cả con Những năm tháng ấy Trong căn nhà nhỏ phủ đầy hơi thở mùa đông Mùi trầm hư và lời kinh ngân vang Trở thành bức tường vô hình Giữa bà và thế giới ngoài kia Một thế giới mà bà không còn tin tưởng Một thế giới đã cướp đi chồng bà Và có thể là cả tương lai Của những đứa con Thầy Lưu quê ở tỉnh An Huy Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo Cha ông từng dạy chữ ở làng Tin vào lễ nghĩa và đạo học Còn mẹ là người tần tảo Bán chè xanh ở chợ huyện Tuổi thơ thầy gắn với tiếng gõ mỏ học trò Và mùi sách cũ Năm Cộng Hòa thứ 38 Khi những ngọn gió cải cách giáo dục Thổi dọc từ Duyên Hải Vào tận nội địa Thầy Lưu rời làng quê An Huy Vượt mấy nghìn dậm tới Nam Kinh Theo học sư phạm Thành phố khi ấy là một mớ hòa trộm Giữa hoài niệm và đội mới Máy ngối công cụ kỹ Xen lẫn những tòa nhà phương Tây mới xây Tiếng rào bánh bao Hòa vào tiếng còi tàu điện Tốt nghiệp Thầy được phân về một trường cấp 2 Ở Lan Châu Nơi con sông Hoàng Hà Chia thành phố làm đôi Và tiếng chuông chùa Lẫn với tiếng gõ búa Của những công sự mới mọc Thầy vốn mang bản tính trầm lặng Ưa sự hòa thuẫn Chẳng mấy khi để tâm đến chuyện thời thế Nhưng một buổi chiều mùa thu Trong lớp học nồng mùi phấn Trong tiếc giảng về văn cổ Thầy Lưu đặt nguyên phấn xuống Giọng trầm Các em thấy không Chữ nghĩa ngày xưa như dòng suối chảy quanh co Cổ bóng cày, có cá lượng Còn sách mới giống như con kênh hạng tấp Nước chạy siết, chỉ có một hướng mà thôi Một học trò ngập ngừng Nhưng thầy ơi, đó là sách của Trên à Thầy Lưu mỉm cười, phảy tay Ừ, của Trên Mà của Trên chứ hẳn lúc nào cũng hợp với lòng người dưới, đúng không Vài tiếng cười khẽ bật ra ở cuối lớp Nhưng cũng có ánh mắt lo lắng, liếc nhau Một cậu học trò ngồi bằng đầu Lén ghi lại câu nói ấy vào vỡ Chuồng tan học vang lên Đám học trò ùa ra sân Để lại phòng học trống trải Với mùi bụi phấn lơ lửng trong ánh nắng xiên Thầy Lưu đang gom sách Thì thầy Trần, đồng nghiệp dạy toán Ghé đầu vào cửa Thầy Trần, nhìn quanh, hạ giọng Lưu à, tôi nghe có người nói Cẩn thận chút, tay vách mạch rừng Đâu phải trò nào cũng chỉ biết học Thầy Lưu ngỡn ra, rồi cười nhạt Tôi chỉ so sánh văn chương thôi mà Thầy Trần thở dài Ừ, nhưng giờ văn chương cũng có người canh Thầy Lưu lặng im, tay siết chặt cuốn lụng ngỡn Bên ngoài, gió thổi xào xạ, hàng bạch dương non Như tiếng thị thầm khó đoán Ở thời mà, lời nói vừa rời khỏi miệng Đã như một hòn sỏi, rơi vào mặt hồ tỉnh lặng Gợn sóng lan ra ngoài lớp học Tới tay những người mà thầy chưa từng thấy mặt Vài tuần sau, khi lá bạch dương đã ngã vàng hết Một cán bộ huyện gõ cửa phòng giáo viên Người ấy mặc áo khoác xanh mới Vài đeo túi vải dày, giọng khô như giấy Đồng chí Lưu Văn Đường Đây là quyết định của sở giáo dục Thầy Lưu, đón tờ giấy, đọc lớp may khẽ nhiếu Điều đi Tân Cương, lớp của tôi thì... Cán bộ, không đổi sắc mặt Sẽ có người khác tiếp nhận Ở đó đang rất cần giáo viên chửi hát Đồng chí được lựa chọn vì trình độ Và vì lòng trung thành với nhiệm vụ cách mạng Tờ giấy mỏng Nhưng bàn tay thầy cảm giác như đang cầm một tảng đá Bên ngoài cửa sổ Tiếng gió thóc qua hành lan mang theo mùi đất ẩm Và một nỗi trốn trải khó tả Trong chiếc vali gỗ ở góc phòng Cuốn lượng ngữ nằm im liềm Như đang lắng nghe một khuất ngoạch vừa mở ra trong đời người Lại nói về thời cuộc Sau chiến thắng của phe Cộng sản năm 1949 Chính quyền mới mở các lớp đồng hóa ngôn ngữ ở vùng biên Thầy Lưu với chuyên môn chữ hán từng được coi trọng Nay bỗng thành giọng nói lạc lỏng giữa nhịp điệu mới ở trung tâm Quyết định điều chuyển được ghi gọn trong mấy hàng chữ Nhưng ẩn sau là một mệnh lệnh không thể chối từ Sang Tân Cương cống hiến cho công cuộc đoàn kết dân tộc Mùa đông năm ấy ra tàu chìm trong xương giá Đường rây kéo dài như một sợi chỉ thép Nói giữa cái quen và cái lạ Thầy Lưu một mình bước lên toa Để lại phía sau mái ngói phủ rêu Tiếng trẻ thơ ríu rít bên hiên Và đôi mắt vợ Trên tay ông là một tờ báo nhân dân số mới nhất Trang nhất in hình đoàn quân giải phóng Tiến qua một sa mạc đầy gió Tiêu đề đỏ chói Tân Cương vẫn bước vào kỷ nguyên mới Tờ giấy lạo xạo dưới bàn tay khô Nhưng ánh mắt thầy chỉ dừng lại ở khoảng trắng Giữa những hàng chữ Rồi ông lước lên đọc đoạn đầu Cẳng định quyết tâm xây dựng Và phát triển vùng biên cương Tân Cương Năm 1949 Nước Cộng Hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời Mở ra một trang sử mới Trên bản đồ chính trị Đông Á Ngày sau đó Đảng Cộng sản Trung Quốc Đã nhanh chóng triển khai những bước đi quan trọng Nhằm củng cố và phát triển các vùng biên giới Trong đó có Tân Cương Vùng đất rộng lớn với địa hình đa dạng Từ núi tuyết hùng vĩ Đến thảo nguyên bao la Cùng sa mạc bát ngát Đây cũng là nơi sinh sống của nhiều dân tộc anh em như Mỗi cộng đồng đều giữ gìn những giá trị văn hóa đặc sắc Tiến gọi kênh Coran Hòa nguyện cùng tiếng vó ngựa Suốt nhiều thế kỷ Tân Cương được xác định là vùng biên cương Cần thiết phải thống nhất tư tưởng Chữ viết và đạo lý Nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện Giữ bưởng ổn định xã hội Và tăng cường đoàn kết các dân tộc Hàng vạn cán bộ văn hóa Giáo viên, y tá, kỹ sư Được điều động đến đây Với nhiệm vụ quan trọng Tiến vào vùng đất mang hoang Để khai hóa văn minh Góp phần xây dựng nền tảng phát triển bền vững Cho khu vực Quá trình này không chỉ mang lại Những bước chuyển mình về mặt kinh tế Xã hội Mà còn là biểu hiện cho quyết tâm Của đảng và nhà nước Trong công cuộc bảo vệ chủ quyền Giữ bưởng an ninh biên giới Đồng thời vung đắp tình đoàn kết Keo sơn giữa các dân tộc anh em Thầy Lưu Đặt tờ báo xuống bàn Ánh mắt động lại trên trang Ính đỏ rực tiêu đề Tăng cường vững bước vào kỷ nguyên mới Nhưng trong lòng ông Những dòng chữ ấy Lại như vọng về một biển đất xa lạ Nơi mà tiếng gọi Thân thuộc của quê hương Dần mờ nhạc theo từng chuyến tàu Xa rời Công khí trong toa tàu lạnh lẽo Chỉ còn tiếng bánh xe lăn điều Trên đường rây Kéo theo những suy nghĩ mênh mang Về tương lai chưa rõ ràng Đang chờ đón ông ở phía trước Năm 1952 Thầy Lưu Đặt chân đến thị trấn Kasgar Hành trang ông mang theo Trong chiếc vali gỗ vuông vứt Ngoài vài bộ quần áo Đã bạc màu Ông mang theo cuốn lưỡi ngữ sờn gáy Một tập truyện cổ Trung Hoa Và quyển tứ thư Được giấu kín trong lớp lót áo Thứ duy nhất còn giữ nguyên mùi giấy cũ Mùi khói bếp Và mùi thời gian của quê nhà Ban đầu Ông được phân dạy Ở một trường phổ cập mới Nơi tất cả trẻ em Đều phải học chữ hán giảng thể Hát quốc ca Và đọc thuộc các câu khẩu hiệu cách mạng Nhiệm vụ của ông là Giúp trẻ em dân tập thiểu số Trở thành công dân xã hội chủ nghĩa Có văn hóa mới Nhưng trong đôi mắt ông Không có vẻ gì là kẻ chiến thắng Ông lặng lẽ Không cổ vũ Như các đồng sự khác Không bắn học trò nói tiếng mẹ đẻ Nhiều đứa trẻ duy ngô nhỉ Sợ ông lúc đầu Nhưng dần tin ông Bởi ông không bao giờ đánh Không xé vỡ Không bắt học sinh bước bút lông Viết chữ Ả Rập Người ta truyền tay nhau rằng Chắc hẳn ông từng có một người vợ Người tạng Nhưng bà đã rời xa Trong những ngày chiến tranh khốc liệt Có người lại kể Mỗi lúc cô đơn Thầy thường hướng mắt về dãy núi thiên sơn xa xăm Rồi khe khe Cất lên những câu thơ cổ Giọng thì thầm nhẹ nhàng Đến nổi cả cơn gió Cũng như ngừng lặng để lắng nghe Năm trăm năm Bãi bể biến nương dâu Tạng đá cứng cỏi Cũng phủ xanh riêu Phủ xanh riêu Chỉ còn một trái tim Là chưa chết Nhìn lại quá khứ Tiêu giao tự tại Nào sợ lửa nội đốt riêu Nào sợ băng tuyết che phủ Chí hướng vẫn y nguyên Không thay đổi Niềm tin vẫn y nguyên Không suy giãn Đã để phí hoài năm tháng Bởi vì sao Ta lại chịu cảnh như thế này Bởi vì sao