"Bà đầm thép" mới của Nhật Bản Sanae Takaichi vừa tung cú đấm thép vào tham vọng của Bắc Kinh khi công khai đề xuất chia sẻ hạt nhân với Hoa Kỳ và sửa đổi hiến pháp hòa bình. Động thái này không chỉ phá vỡ những cấm kỵ quân sự suốt hàng chục năm qua mà còn phát đi tín hiệu Tokyo đã sẵn sàng cho một cuộc đối đầu trực diện tại eo biển Đài Loan để bảo vệ đồng minh.
Trong khi đó, sự phản ứng chậm chạp đến kỳ lạ của Trung Quốc đang phơi bày những lỗ hổng chết người trong cơ chế quyền lực tập trung của Lãnh đạo Tập Cận Bình trước cơn bão địa chính trị mới. Liệu một "NATO châu Á" có đang thực sự hình thành và năm 2026 có phải là điểm bùng phát cho một cuộc chiến tranh toàn diện tại Đông Bắc Á hay không? --- #tinptbl#phantichvabinhluan
Kinshi xin kính chào quý vị.
Trong chương trình tin, phân tích và bình luận ngày hôm nay,
chúng ta sẽ cửng bàn về một cơn điện chấn đang làm dương chuyển cả Đông Bắc Á,
một cuộc đối đầu không tiếng súng nhưng sặc mùi thuốc súng
đang diễn ra giữa hai cửng quốc hàng đầu châu Á.
Thưa quý vị, quá khứ đang lặp lại hay lịch sử đang sang trang.
Trong suốt một tuần qua, sự đối đầu giữa Nhật Bản và Trung Quốc đã leo thang
với một tốc độ tróng mặt, vượt ra những mản khẩu chiến ngoại giao thông thường.
Lần này không chỉ là những lời cảnh báo,
mà là những sự thay đổi về chất trong học thuyết quân sự.
Nữ thủ tướng cứng rắn nhất của Nhật Bản, bà Sanei Takaichi,
đã tung ra hàng loạt quả bom tấn chính trị từ về sửa đổi hiến pháp hòa bình
cho đến một chủ đề cấm kỵ nhất, chia sẻ hạt nhân với Hoa Kỳ.
Liệu năm 2026 có trở thành điểm bùng phát trong một cuộc xung đột toàn diện?
Tại sao phản ứng của Bắc Kinh lại chậm chạp một cách kỳ lạ
trước khi bùng nổ cơn thịt nộ?
Và quan trọng nhất, một NATO châu Á với sự tham gia của Đài Loan có đang thực sự hình thành?
Hôm nay hãy cùng chúng tôi đi sâu vào tâm bão của cuộc khủng hoảng này
để giải mã những toan tính của lãnh đạo Tật Cận Bình
và nước cờ táo bạo của người phụ nữ được mệnh danh là bạt đầm thép mới của nước Nhật.
Căng thẳng leo thang và cú sốc từ bạt đầm thép Nhật Bản.
Thưa quý vị, cuộc diện Đông Á đang đứng trước những ngã rẽ lịch sử,
sự đối đầu giữa Trung Quốc và Nhật Bản đang lan rộng nhanh chóng sang lĩnh vực quân sự.
Điều này không có nghĩa là chiến tranh sẽ nổ ra ngay ngày mai,
nhưng nó báo hiệu một sự thay đổi kiến tảo trong cấu trức an ninh của khu vực.
Nhật Bản, quốc gia vốn nổi tiếng với sự thận trọng và kiềm chế,
nay đang chuẩn bị sửa đổi những nguyên tắc quân sự cốt lõi nhất của mình.
Tác động của nó sẽ là toàn diện, nhanh chóng và gây trận động.
Hiệu ứng dây chuyển này dự kiến sẽ ập đến sớm nhất vào năm 2026.
Tại sao lại là năm 2026? Bởi vì trong bài diễn văn chính sách đầu tiên của mình,
Thủ tướng Sanae Takeichi đã tuyên bố một kế hoạch đầy tham vọng,
sửa đổi ba văn kiện an ninh quan trọng nhất của Nhật Bản vào năm 2026.
Đó là chiến lược an ninh quốc gia, chiến lược phòng vệ quốc gia và kế hoạch chuẩn bị lực lượng phòng vệ.
Đây không chỉ là việc sửa đổi câu chữ,
nó liên quan đến cách Nhật Bản định nghĩa lại môi trường an ninh sinh tồn của mình
và tư di xây dựng lực lượng vũ trang trong thế kỷ mới.
Lịch sử của ba văn kiện này không dài, lần đầu tiên được xây dựng vào năm 2013.
Khi đó, mối đe dọa chính mà Tokyo nhắm tới là Triều Tiên.
Đó là thời điểm ông Kim Jong-un vừa lên nắm quyền thực hiện cuộc thanh trường tàn khốc
đối với người chú Jang Song-thiết và thiêu đuổi chính sách cần bom nguyên tử hơn cần quân,
dồn toàn lực phát triển vũ khí hạt nhân vào họ tiến tầm xa.
Lần đầu tiên sau Tây Chiến Thứ Hai, Nhật Bản cảm thấy bị đe dọa trực tiếp.
Nhưng đến năm 2022, khi ba văn kiện này được sửa đổi lần đầu tiên, hướng gió đã thay đổi.
Đó là năm Nga xân lược Ukraine gây chấn động tâm lý người Nhật.
Đó cũng là lúc sức mạnh trên biển của Trung Quốc trở nên thường trực quanh quần đảo Senkaku,
mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư.
Và đặc biệt, chiến thăm Đài Loan của Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ Nancy Pelosi
đã kích hoạt cuộc tập trận bao vây đảo của Trung Quốc,
biến việc phi cơ và chiến hạm Trung Quốc áp sát Đài Loan thành chuyện cơm bữa.
Quý vị hãy nhớ kỹ mức thời gian năm 2022, nếu đại dịch bùng phát năm 2020,
thì cơn sóng thần địa chính trị đầu tiên đã ập đến vào năm 2022.
Cả Ukraine và Đông Á đều có biến.
Cố Thủ tướng Abe Shinzo, kiến chức sư vĩ đại của chiến lược an ninh Nhật Bản,
đã đưa ra nhận định nổi tiếng vào tháng 12 năm 2021,
sự việc của Đài Loan chính là sự việc của Nhật Bản.
Ông Abe đã cảm nhận được cơn bão từ trước khi nó đến.
Và việc sửa đổi an ninh năm 2022 chính là phản ứng trước những thay đổi đó.
Giờ đây Thủ tướng Takeichi đang kế thử di sản của Nga B,
và muốn sửa đổi lại các văn kiện này trước cuối năm 2026.
Nhưng với những diễn biến căng thẳng dồn dập trong tháng 11 năm 2025 này,
rất có thể quá trình đó sẽ được đẩy nhanh hơn.
Một trong những điểm gây chấn động nhất trong kế hoạch này
chính là khả năng thay đổi lập trường hạt nhân của Nhật Bản.
Sự chậm chẽ kỳ lạ của Bắc Kinh và màn kịch ngoại giao.
Trước khi đi sâu vào vấn đề hạt nhân,
hãy cùng nhìn lại dòng thời gian của cuộc khủng hoảng tháng 11 này.
Mọi chuyện bắt đầu vào ngày 7 tháng 11,
khi bà Takeichi châm ngòi cho thủng thuốc súng tại Ủy ban Ngân sách Hạ Viện.
Trả lời chất vấn, bà tuyên bố đánh thép nếu Đài Loan xảy ra sự biến cẩn cấp,
kéo theo việc sử dụng chiến hạm và vũ lực có nguy cơ đe dọa sự tồn vong của Nhật Bản.
Nhật Bản có thể thực thi quyền phòng vệ tập thể dựa trên các luật an ninh liên quan.
Trang tính Nhật, cụm từ nguy cơ đe dọa sự tồn vong được gọi là tồn lập nguy cơ sự thái.
Ngay sau phát ngôn này, phía Trung Quốc đã đưa ra cái gọi là giao thiệp nghiêm khắc.
Tuy nhiên, trong những ngày đầu tiên,
phản ứng qua các kênh ngoại giao chính thức của Bắc Kinh lại tỏ ra khá bình thản.
Nhưng có một màn kịch phụ rất đáng chí,
Trên mạng xã hội X, ông ta đăng một bài viết đầy mùi bạo lực,
ám chỉ rằng cần phải không do dự chặt bỏ cái đầu bẩn thiểu,
dám tự ý thò ra, ngầm đe dọa ám sát thủ tướng Takeichi.
Phát ngôn côn đồ này đã gây ra làn sóng vẫn nộ dữ dội trong xã hội Nhật Bản.
Phải đến ngày 13 tháng 11, tức là gần một tuần sau, Bắc Kinh mới chính thức hành động,
Bộ Ngoại giao Trung Quốc triệu tập đại sứ Nhật Bản tại Trung Quốc để phản đối gai gắt.
Phát ngôn viên Lâm Kiếm đã tung ra những lời đe dọa nặng nề,
nếu Nhật Bản dám dùng vũ lực can thiệp vào tình hình eo biển Đài Loan,
đó sẽ là hành vi xân lược và phía Trung Quốc chắc chắn sẽ ráng đòn đau đầu, ngânh đầu thống kích.
Điều thú vị nằm ở bản tin của Tân Hoa Giã, họ viết,
Tứ trưởng Ngoại giao Tôn Vệ Đông phùng thị, vâng lệch, theo chỉ thị, triệu kiến đại sứ Nhật Bản.
Hai chữ, phùng thị này rất hiếm gặp trong văn phòng ngoại giao thông thường.
Phùng thị của ai? Trong cơ chế quyền lực hiện tại của Trung Quốc,
người đó chỉ có thể là lãnh đạo Tậc Cận Bình.
Điều này cho thấy, chuyến dịch đối đầu với Nhật Bản lần này
là do chính lãnh đạo Tậc Cận Bình đích thân chỉ đạo và triển khai.
Chính vì vậy đợi, thánh chỉ, nên bộ máy ngoại giao của Trung Quốc đã phản ứng chậm mất một nhịp.
Bà Takichi phát biểu từ ngày 7 nhưng đến ngày 13 Trung Quốc mới phản ứng chính thức.
So sánh với năm 2021, khi ông Abe Shinzo vừa nói sự việc Đài Loan là sự việc Nhật Bản,
ngay trong đêm hôm đó, trợ lý ngoại giao trưởng Hoa Xuân Ánh đã trựa tập đại sứ Nhật Bản để phản đối.
Sự chậm trễ lần này cho thấy bộ máy quan lưu của Trung Quốc đang trở nên kém hiệu quả hơn,
mọi thứ đều bị tây liệt nếu không có ý kiến của người đứng đầu.
Và cũng chính quảng chống quyền lực đó đã tạo cơ hội cho những kẻ cơ hội như ông Tiết Kiếm,
diễn trò lố lăng, hòng quay sự chú ý với thượng tầng.
Sau khi có chỉ thị, các bộ ngành của Trung Quốc đồng loạt khai hòa.
Bộ Ngoại giao cảnh báo du lịch, Bộ giáo dục cảnh báo du học sinh,
đây là đòn tấn công kinh tế nhắm vào ngành du lịch và giáo dục của Nhật Bản nơi khách Trung Quốc chiếm hơn 22% thị phần.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 15 tháng 11 cũng tiên bố Nhật Bản sẽ phải trả giá đắt.
Ngày 16 tháng 11, các tàu hải cảnh Trung Quốc lại râm rộ tiến vào vùng biển quanh quần đảo Senkaku để thị uy.
Phá vỡ kiểm tỏa hạt nhân, nước cờ chia sẻ hạt nhân.
Đối mặt với sự hung hăng của Trung Quốc, Nhật Bản đã không lùi bước.
Vào ngày 15 tháng 11, chính quyền Takeichi đã tưng ra một đòn toàn công chiến lược,
xin xét sửa đổi 3 nguyên tắc phi hạt nhân.
Đây là sự nâng cấp còn mạnh mẽ hơn cả tuyên bố về Đài Loan.
Mặc dù thông tin này đến từ các nguồn tin rõ rỉ cho hãm thông tấn Kyoto,
nhưng nó phản ánh một sự thay đổi tư di nghiên túc trong nội cam Nhật Bản.
3 nguyên tắc phi hạt nhân là gì?
Đó là không sản xuất, không sở hữu và không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ.
Chính quyền Takeichi đang nắm đến việc sửa đổi nguyên tắc thứ 3, không cho phép đưa vào.
Một lần nữa, đây là sự kế thừa di sản của ông Abe Shinzo.
Ông Abe từng chủ trương Nhật Bản nên mô phỏng cơ chế chiến sẻ hạt nhân của NATO.
Cơ chế này hoạt động như thế nào,
Hoa Kỳ vẫn sở hữu và nắm quyền quyết định tối hậu về việc sử dụng vũ khí hạt nhân.
Nhưng phương tiện phóng và ném bom sẽ do các nước đồng minh cung cấp.
Ví dụ, các chiến đấu cơ F-35 của không quân đồng minh
sẽ mang theo bom hạt nhân chiến thuật của Hoa Kỳ.
Hai bên sẽ cùng tập luyện, cùng diễn tập.
Khi chiến tranh vượt quan ngưỡng quý ước, cơ chế này cho phép phản ứng nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Quan trọng nhất, nó là đòn răn đe cực mạnh.
Nó cho thấy kẻ thù thấy chiếc ô hạt nhân của Hoa Kỳ là có thật,
sẵn sàng kích hoạt chứ không chỉ là lời hứa xuồng.
Ông Abe từng đề xuất điều này sau khi chứng kiến Ukraine bị Nga xuân lược năm 2022.
Ukraine đã tự bảo vũ khí hạt nhân vào thập niên 90
và kết quả là bị mất đi lá chắn bảo vệ.
Nhật Bản không muốn đi vào vết xe đồ đó.
Lần trước, đề xuất của ông Abe bị giật tắt vì thời cơ chưa 90.
Nhưng lần này, nhờ sự giúp đỡ nhiệt tình từ những hành động gây hấn của lãnh đạo từ Cận Bình
và đội quân chiến lang, bà Takeichi có cơ hội lớn để hiện thực hóa điều đó.
Việc sửa đổi nguyên tắc không cho phép đưa vào sẽ gỡ bỏ riêng xích cho Liên minh Hoa Kỳ, Nhật Bản.
Trước đây, nguyên tắc này ngăn cản các chiến hạm và tàu ngầm hạt nhân của Hoa Kỳ cập cảng Nhật Bản,
ngăn cản các phi cơ F-35 mang vũ khí hạt nhân đồn trú tại đây.
Điều này làm giảm đáng kể sức gian đe.
Nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan và Hoa Kỳ muốn can thiệp,
việc không có sự hỗ trợ hạt nhân chiến thuật ngay tại Nhật Bản sẽ là một lỗ hỏng lớn.
Nếu Nhật Bản sửa đổi nguyên tắc này, sức mạnh gian đe của Liên minh sẽ tăng lên gấp bội.
Sự chuyển dịch từ phòng vệ sang gian đe tấn công
Thưa quý vị, một câu hỏi lớn được đặt ra liệu Nhật Bản có tiếp tục tự trái buộc mình mãi không?
Hiện pháp hòa bình năm 1947, Điều 9 đã tước bỏ quyền giao chiến của Nhật Bản.
Để sửa đổi nó cần 2 phần 3 số phiếu ở cả 2 viện và chương cầu dân ý,
một nhiệm vụ gần như bất khả thi trong bối cảnh chính trị hiện tại.
Vì vậy, năm 2014, Nhật Bản đã lách qua khai cửa hẹp bằng cách giải thích lại hiến pháp,
cho phép thực thi quyền phòng vệ tập thể.
Tuy nhiên, quyền này vẫn bị bó buộc bởi 3 điều kiện ngặt nghèo.
Thứ nhất, sự tồn phong của Nhật Bản bị đe dọa.
Thứ hai, không còn cách nào khác.
Thứ ba, chỉ dùng vũ lực ở mức tối thiểu cần thiết.
Chỉ những giang buộc này là lý do khiến Trung Quốc dám lớn tiếng đe dọa,
vì họ tin rằng Nhật Bản sẽ không dám đánh thật.
Và Trung Quốc cũng không dám đánh thật Nhật Bản vì sợ kích hoạt hiệp ước an ninh với Hoa Kỳ.
Nhưng bà Takichi đang muốn thay đổi cuộc chơi,
việc sửa đổi 3 văn kiện an ninh không chỉ là mở rộng quyền phòng vệ tập thể,
mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực thực tế của lực lượng phòng vệ.
Kế hoạch của bà bao gồm xây dựng hạm đội UAV khổng lồ,
phát triển hạm đội tàu ngầm tiên tiến hơn,
và quan trọng nhất là sở hữu các loại hỏa tiến tầm xa.
Đây là sự chuyển dịch từ tư di phòng thủ sang tư di dân đe chửi động.
Thế nào là vũ khí tấn công?
Tiêu chuẩn đơn giản nhất là tầm bắn, hàng không mẫu hạm,
tàu ngầm hạt nhân và hỏa tiến tầm xa là 3 trự cột của vũ khí tấn công.
Hàng không mẫu hạm là sân bay di động đưa không quân đến bất kỳ đâu.
Tàu ngầm hạt nhân có thể lặn vô thời hạn,
chỉ bị giới hạn bởi sức chịu đựng của con người,
là bệ phóng hỏa tiến bí mật dưới lòng đại dương.
Hỏa tiến tầm xa với tầm bắn hàng ngàn cây số
có thể tấn công vào sâu trong lãnh thổ đối phương.
Hiện tại, Nhật Bản chưa có hàng không mẫu hạm thực thụ mang phi cơ phản lực.
Các hàng không mẫu hạm trực thăng cải tạo để trở F-35B
vẫn chưa thể so sánh với các siêu hàng không mẫu hạm của Hoa Kỳ.
Nhật Bản cũng có khoảng trống lớn về hỏa tiến tầm trung trên 1.000 km.
Từ cực Nam của Nhật Bản đến Đài Loan là vượt đúng 1.000 km.
Nếu muốn bảo vệ Senkaku, bảo vệ Đài Loan hay can sự vào Biển Đông,
Nhật Bản cần những cánh tay dài hơn.
Phát triển năng lực tấn công tầm xa đang là ưu tiên hàng đầu.
Một quả bom khác mà bà Takeichi ném ra là ý tưởng về NATO châu Á
hay một liên minh an ninh bán chính thức bao gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, châu Âu và Đài Loan.
Việc đưa Đài Loan vào một cơ chế an ninh tập thể
chính là lăn danh đỏ mà lãnh đạo Tập Cận Bình sợ hãi nhất.
Trong mô hình này, Nhật Bản đang chử động gánh vác bớt phần trách nhiệm
mà Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Trump với chính sách nước Mỹ trên hết có thể muốn giảm bớt.
Toàn tính chính trị và tương lai quan hệ Trung-Nhật
Nhiều người có thể đặt câu hỏi tại sao bà Takeichi lại hành động quyết liệt và có phần mạo hiểm như vậy?
Có phải bà quá liều lĩnh khi chọc dẫn Trung Quốc?
Thưa quý vị, chính trị là nghệ thuật của thực tế.
Bà Takeichi thực chất là một lãnh đạo đang ở thế yếu.
Đảng Dân Chủ Tự Do, ADP, đang có số ghế thấp kỷ lục trong Hạ Viện và phải liên minh để cầm quyền.
Trong nội bộ Đảng lại chia năm sẻ bầy.
Để thúc đẩy các chính sách lớn và củng cố quyền lực, bà cần một đòn bầy.
Và không có đòn bầy nào tốt hơn là mối đe dọa từ Trung Quốc.
Bằng cách chọc dẫn Bắc Kinh khiến các chiến lang lồng lộ lên tiếng đe dọa,
bà Takeichi có thể khơi dậy tinh thần dân tập và sự đoàn kết trong nước.
Đây là chiến thuật kinh điển.
Lãnh đạo càng có nền tảng bầu cử yếu, càng phải đóng vai, người cứng rắn trước kẻ thù bên ngoài.
Thủ tướng Canada Justin Trudeau cũng từng dường cách này khi đối đầu với Tổng thống Trump hay Trung Quốc để ổn định vị thế trong nước.
Liệu xung đột có dẫn đến chiến tranh không?
Khả năng nổ ra chiến tranh lớn ngay lúc này là rất thấp, nhưng căng thẳng vẫn chưa chạm đáy.
Hội nghị G20 sắp tới tại Nam Phi vào ngày 22-23-11 sẽ là một điểm nóng.
Lãnh đạo Tạo Cận Bình không tham dự, thay vào đó là Thủ tướng Lý Cường.
Bà Takeichi có định gặp lãnh đạo Trung Quốc để làm dịu tình hình, nhưng phía Trung Quốc đã từ chối.
Sự từ chối này, Mỹ Mai Thay lại giúp bà Takeichi thêm một lần nữa.
Bà đã chỉ cành ô lưu và bị từ chối.
Giờ đây bà có đầy đủ lý do chính trị để thực hiện các bước đi cứng rắn hơn tiếp theo.
Các bước đi có thể là gì? Nhiều khả năng sẽ là các biện pháp mạnh tay đối với người Trung Quốc cư trú,
bất hợp pháp tại Nhật Bản và giết chặt quy định cắt thị thực.
Những vụ việc người Trung Quốc gây dối tại các đền thờ hay nơi công cộng ở Nhật Bản gần đây đã gây ra sự ác cảm lớn trong xã hội Nhật.
Chấn ác nhập cư bất hợp pháp luôn là con bài cút phiếu hiệu quả của các lãnh đạo bảo thủ.
Tóm lại, mô hình quan hệ chứng nhật trong quá khứ nơi Nhật Bản thường nhún nhường, xin lỗi và thỏa hiệp
để cho qua chuyện mỗi khi có xương đột đã chính thức kết thúc dưới thời bà Takeichi.
Giới chính trị Nhật Bản đã nhận ra bản chất của Bắc Kinh, mượn cối chứng nhật để giải tỏa áp lực trong nước.
Nhưng khi ý đồ xân lược Đài Loan của lãnh đạo Tậc Cận Bình ngày càng lộ rõ,
Nhật Bản hiểu rằng sự nhẫn nhịn không còn mang lại hòa bình.
Sự cứng rắn đối với Trung Quốc đang dần trở thành sự đồng thuận mới tại Tokyo.
Với những phân tích vừa rồi, chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng chương trình ngày hôm nay tại đây.
Quý vị có suy nghĩ hay nhận định gì về những bước đi táo bạo của Nhật Bản và phản ứng của Trung Quốc?
Liệu một NATO châu Á có thể ngăn chặn được tham vọng của Bắc Kinh?
Hãy cho chúng tôi biết quan điểm của quý vị ở phần bình luận bên dưới,
để không bỏ lỡ những video phân tích trên show tiếp theo từ kênh Phân tích và Bình luận.
Quý vị đừng quên nhấn đăng ký và bật biểu tượng trương thông báo.
Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Xin kính chào, tạm biệt và hẹn gặp lại.