Thiên Hà Khám Phá Thế Giới Chào Mừng Các Bạn Đến Với Kênh Thiên Hà TV Video Ngày Hôm Nay Của Chúng Ta: Đây Là Cuộc Sống Ở Brunei – Một Triều Đại Của Sự Giàu Có, Quyền Lực Và Xa Hoa | Thiên Hà TV ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Bạn sẽ thích video này: • Những Chiếc Xe Mà Ngay Cả Tỷ Phú Cũng Khôn... Đây là một điều thú vị: • Đây Là Cuộc Sống Ở Tân Cương: Khu Tự Trị B... Video này hay quá, không thể bỏ lỡ: • 15 Thú Cưng Đắt Đỏ Đến Mức Chỉ Triệu Phú M... ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Thiên Hà TV là nơi chia sẻ những kiến thức thú vị và bổ ích về khoa học, khám phá vũ trụ, khám phá thế giới và những điều bí ẩn đầy cuốn hút. Nếu bạn yêu thích nội dung của kênh, đừng ngần ngại like, bình luận, chia sẻ video và đăng ký Thiên Hà TV để không bỏ lỡ những hành trình khám phá kỳ thú tiếp theo nhé! Tham gia hội viên của Thiên Hà TV để ủng hộ chương trình: / @thienhatv999 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Chúng tôi không sở hữu đầy đủ tài liệu được biên soạn trong video này. Nó thuộc về những cá nhân hoặc tổ chức xứng đáng được tôn trọng. Chúng tôi sử dụng theo: Tuyên bố từ chối trách nhiệm bản quyền, phần 107 của Đạo luật bản quyền năm 1976. "Sử dụng hợp pháp" được cho phép cho các mục đích như phê bình, bình luận, đưa tin, giảng dạy. học bổng và nghiên cứu. Bản quyền âm nhạc thuộc: Audio Library - YouTube, storyblocks và elements envato Bản quyền hình ảnh họa thuộc: storyblocks và elements envato ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ #thienhatv #bian #khampha
Giữa rừng nhiệt đới Borneo, có một vương quốc nhỏ bé nhưng giàu có đến mức mọi thứ đều được giáp toàn thật.
Đó là Brunei Darussalam, nơi quốc vương trị vị gần 60 năm, giữa công định lộng lẫy, luật Sharia nghiêm ngặt và quyền lực tuyệt đối.
Ở đây không ai phải đóng thuế, y tế và giáo dục đều miễn phí, nhưng tự do lại là điều xa xỉ.
Hôm nay hãy bước vào thế giới của quốc vương Brunei, nơi ánh vàng được rỡ đến mức khiến cả bóng tối cũng trở nên huy hoàng.
Dưới vương miệng vàng, quốc vương lâu năm nhất thế giới.
Từ năm 1967, khi mới 21 tuổi, hoàng tử trẻ Hassan al-Bunkiya lên ngồi quốc vương Brunei.
Năm tháng trôi qua, thế giới thay đổi, các đế chế sụp đổ, những vị vua lần lượt thoái vị.
Nhưng ông vẫn ở đó, trầm tỉnh trên ngai vàng của mình.
Hơn nửa thế kỷ trị vị, ông trở thành nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất hành tinh, biểu tượng cho một triều đại vừa rực rỡ, vừa bí ẩn.
Cung điện của ông là Nur-i-man, nghĩa là ánh sáng của đức tinh.
Không chỉ là nơi ở, mà là tuyên ngôn của quyền lực.
Tòa cung điện khổng lồ này lớn gấp ba lần lâu đài Versailles, với hơn 1.700 phòng, 200.000 m2 sàn và những mái vòm giáp vàng thật lấp lánh trong nắng nhiệt đới.
Mỗi khung cửa, mỗi hành lang đều tỏa ra từ ánh sáng ký người ta ngỡ bước vào một thế giới siêu thực, nơi tôn giáo, hoàn quyền và sự sa hoa hòa vào nhau thành một nghi thức sống.
Brunei nhỏ bé, nhưng quốc vương của họ nắm mọi quyền lực.
Ông là nguyên thủ quốc gia, thủ tướng, bộ trưởng quốc phòng, tài chính và ngoại giao, tức là toàn bộ đất nước nằm trong một chữ ký của ông.
Dưới triều đại này, không có đạn đối lập, không có bầu cử và cũng không có sự phản đối công khai nào.
Dù vậy, người dân vẫn gọi ông là quốc vương của nhân dân, vì họ được sống trong một đất nước hầu như không có tội phạm, không có nghèo đói và gần như miễn phí mọi phúc lợi.
Tuy nhiên, đằng sau hình ảnh vị vua nhân tử là một hệ thống quân chủ tuyệt đối, nơi mọi tầng lớp đều gắn chặt với tôn giáo và huyết thống.
Nhà vua không chỉ cai trị bằng quyền lực mà còn bằng niềm tin.
Ông được xem là người được thượng đế chọn.
Đó là sự hòa quyện giữa đạo và quyền, giữa đức tin và kiểm soát, khiến triều đại Burkia tồn tại như một thí chế vừa thiên liêng vừa bất khả xâm phạm.
Tất cả những điều đó thể hiện rõ nhất trong đám cưới của công chúa Ajima, con gái nhà vua, một sự kiện kéo dài 10 ngày, được gọi là lễ hội vàng.
Giữa những nghi thức cổ xưa có từ thế kỷ 14, công chúa bước đi trong bộ váy nặng hàng chục ký, đính hàng ngàn viên kim cương thật.
Trên tráng cô, một vịt dầu thánh được ban phước, đánh dấu sự tiếp nối của huyết thống thiên liêng.
Mọi chi tiết, từ bộ thánh rắc lên tóc, đến ánh sáng trong phòng ngai vàng, đều được thực hiện theo nghi lễ truyền đời của Hoàng gia.
Trong cung điện, mọi thứ đều là vàng thật.
Bàn tiệc, ghế ngồi trần nhà, thậm chí cả tay vịn của cầu thang cũng lấp lánh dưới lớp giáp vàng mỏng đến mức phản chiếu cả khu mặt người nhìn.
Khi khách mời hỏi đùa, có vàng giả trong cung điện không?
Người hầu chỉ mỉm cười đáp, không, ở đây chỉ có vàng thật.
Đó không chỉ là chi tiết sa hoa, mà là biểu tượng cho tinh thần của cả vương quốc.
Nơi giàu có được coi là ân sụng của thượng đế, và phô trương lại chính là cách thể hiện lòng mộ đạo.
Bên ngoài cung điện, dân chúng cúi đầu khi đoàn xe Hoàng gia đi qua.
Bên trong, lễ cưới vẫn tiếp tục.
Tiệc, cầu nguyện, ban phước, ca tụng.
Tất cả như một vỡ diễn hoàn hảo kéo dài suốt 10 ngày.
Nhưng ẩn dưới lớp hào quan ấy là thông điệp sâu sắc.
Mọi quyền lực trong vương quốc này đều bắt nguồn từ một gia đình duy nhất,
một đức tinh duy nhất và một nhà vua duy nhất.
Khi đem buông trên mái vòng giáp vàng, quốc vương Hà-sa-na-bo-kia bước vào phòng ngai.
Bên cạnh là Hoàng hậu Sa-le-ha, người vợ đã gắn bó với ông suốt gần 60 năm.
Ông lặn lẽ ngồi xuống ngai vàng, nơi ánh đèn phản chiếu lên vương miệng khổng lồ bằng vàng nguyên khối.
Cảnh tượng ấy không chỉ là biểu trưng cho sự sa hoa,
mà còn là hình ảnh của một triều đại được bao phụ bởi ánh sáng và cả bóng tối của quyền lực tuyệt đối.
Vương quốc của dầu, khí và vàng.
Nếu cung định Nuru-i-man là trái tim của quyền lực,
thì những mỏ dầu ngoài khơi biển đông chính là mạch máu nuôi sống ca vương triều.
Trong lòng đất Brunei, nguồn năng lượng đen áp lánh ấy đã biến một vương quốc nhỏ bằng một tỉnh của Việt Nam
thành một trong những quốc gia dầu có nhất hành tinh.
Kể từ khi phát hiện dầu vào đầu thế kỷ 20, mọi thứ ở Brunei đều gắn liền với tài nguyên này.
Quốc vương Hà-sa-na-bo-kia không chỉ là người đứng đầu nhà nước,
mà còn là người kiểm soát toàn bộ nguồn thu từ dầu khí,
nền tảng cho hệ thống phúc lợi trọn đời mà người dân gọi bằng cái tên đầy biết ân,
ân sủng của nhà vua.
Với dân số chỉ khoảng 450.000 người, Brunei gần như không có thuế, không thất nghiệp, không nợ công.
Chính phủ chi trả y tế, giáo dục, nhà ở và các khoản trợ cấp từ khi sinh ra đến khi mất đi.
Người dân không cần đấu tranh, không cần biểu tình, cũng chẳng lo lắng tương lai.
Mọi thứ đã được sắp đặt sẵn, vận hành trân tru như một cỗ máy được bôi dầu kỹ lưỡng.
Nhưng trong sự hoàn hảo ấy, mọi con đường kinh tế đều dẫn về ngai vàng.
Tài sản quốc gia, quỹ đầu tư, ngân hàng trung ương, tất cả đều trực thuộc nhà vua.
Hệ thống quyền lực được duy trì không bằng sợ hãi, mà bằng sự lệ thuộc tuyệt đối.
Khi dầu khí dồi dào, lòng trung thành cũng dày lên.
Và khi giá dầu giảm, cả đất nước chao đảo nhưng vẫn im lặng.
Ở Brunei, sự thịnh vượng là một lời hứa không cần nói.
Và quốc vương là người giữ lời.
Mỗi mùa Ramadan, ông đích thân đi phát hòa cho hàng ngàn hộ dân tiền, gạo, quà tặng, lời cầu nguyện.
Đó vừa là nghị cử tôn giáo, vừa là thông điệp quyền lực.
Bởi trong vương quốc này, từ phúc lợi đến đức tin đều được ban phát từ cùng một bàn tay.
Thủ đô Bandar Seri Begawan là hình ảnh thu nhỏ của mô hình ấy.
Yên tĩnh, sạch sẽ, giàu có đến mức không thực.
Những con đường thẳng tắp, không một vết rác.
Những thánh đường trắng và vàng soi bóng xuống sông Brunei.
Những khu dân cư được quy hoạch như thế được vẽ bằng thước.
Người dân gọi nơi mình sống là đất của trật tự.
Và trong các trật tự tuyệt đối đó, họ tìm thấy bình an.
Tuy nhiên, sự bình an ấy được nuôi bằng sự đứng yên.
Nền kinh tế phụ thuộc hơn 90% vào dầu và khí đốt.
Không có ngành công nghiệp thay thế.
Không có doanh nghiệp tư nhân lớn.
Thanh niên tốt nghiệp đại học thường chọn làm công chức.
Vì nhà nước là nhà tuyển dụng an toàn nhất và gần như duy nhất.
Tầng lớp trung lưu vì thế không được hình thành từ sáng tạo mà từ biên chế.
Người Brunei hài lòng với thực tại ấy.
Họ tin rằng thành vượng đến từ sự ngoan đạo và trung thành chứ không phải đổi thay.
Thế hệ này nối tiếp thế hệ khác, sống trong nhiệp điệu yên tĩnh ấy.
Giữa những giải nhà đồng nhất và những tiếng cầu kinh vang lên đúng giờ mỗi ngày.
Ở nơi này, ổn định không phải là mục tiêu mà là niềm tin tôn giáo.
Tuy vậy, ngay cả niềm tin cũng cần nhiên liệu.
Mỗi khi dầu giảm giá, ngân khối quốc gia co lại.
Các khoản trợ cấp bị xiết dần và những vết nước đầu tiên xuất hiện.
Một bài tin nói trẻ bắt đầu hoài nghi.
Điều gì sẽ xảy ra khi dòng dầu dưới biển cạn kiệt?
Nhưng câu hỏi ấy ở Brunei vẫn chỉ được thốt ra trong những cuộc trò chuyện nhỏ rồi tan vào im lặng.
Từ bên ngoài nhìn vào, Brunei trông như một vương quốc hoàn hảo.
Sạch, giàu, an toàn, không bất ổn.
Nhưng từ bên trong, đó là một vòng tuần hoàng kép kính.
Dầu nuôi phúc lợi, phúc lợi nuôi lòng trung thành, và lòng trung thành lại nuôi quyền lực.
Một hệ thống không có sai sót, chỉ có sự lặp lại.
Khi màn đêm buôn xuống Panda, ánh sáng từ những thánh đường phản chiếu lên mặt sông,
êm ả như hơi thở của một đất nước đang ngủ say trên kho báu của mình.
Brunei có tất cả, trừ một điều, khả năng thay đổi.
Vương triều của niềm tin, đạo hồi và luật sa-ri-a.
Ở Brunei, đức tin không chỉ là tôn giáo mà là trật tự của cả quốc gia.
Mọi hành vi, lời nói, nhiệm sống đều gắn chạp với Hồi giáo.
Năm 2019, quốc vương Hassana Mbokia chính thức áp dụng luật sa-ri-a toàn diện,
khiến Brunei trở thành vương quốc Hồi giáo duy nhất ở Đông Nam Á, vận hành hoàn toàn theo kinh điển tôn giáo.
Theo luật này, từ năm 2019, sa-ri-a toàn diện trở thành khung hành vi quốc gia,
chuẩn bực đạo đức đi trước pháp luật và thấm vào nếp sinh hoạt.
Những quy tắc tượng khác ngày ấy lại được phần lớn người dân xem là ân phước của Thượng Đế,
bởi họ tin rằng khi đạo mạnh, đất nước sẽ yên bình.
Mỗi buổi sáng, khi ánh mặt trời vừa chiếu qua mái vòng vàng của các thánh đường, tiếng cầu kinh vang khắp thủ đô.
Ở ngoài Obanda Seri Begawan, một gia đình trung lưu bắt đầu ngày mới bằng lời nguyện hướng về Mecca.
Người cha làm ở bộ tôn giáo, người mẹ là giáo viên và các con đều học trường Wiran,
nơi học sinh phải thuộc lòng từng đoạn kinh thánh bằng tiếng Ả Rập.
Trong thế giới ấy, đạo Hồi không chỉ được học mà được sống.
Đến trưa, toàn bộ đất nước ngừng lại.
Từ 12 giờ đến 2 giờ, cửa hàng đóng cửa, đường phố im ắng, chỉ còn vang vọng tiếng Muezzin gọi cầu nguyện.
Không ai cần ép ai, nhưng mọi người đều cúi đầu.
Ở Brunei, sự tuân phục không phải nỗi sợ, mà là niềm tin.
Người dân tin rằng trật tự này là điều khiến họ khác biệt với phần còn lại của thế giới.
Ít tội phạm, ít xung đột và yên tĩnh đến mức gần như tuyệt đối.
Tuy vậy, sự tĩnh lặng ấy cũng là một hình thức kiểm soát.
Nhà vua, người giữ vai trò tối cao về tôn giáo, không cần đàn áp vì lòng trung thành đã được nuôi dưỡng bằng nước tinh.
Một người đàn ông trung đi nói,
Ở Brunei, không ai phải đóng thuế, nhưng cũng không ai có quyền phản đối.
Câu nói ấy chứa đựng toàn bộ trí lý của đất nước, ổn định quan trọng hơn tự do.
Người dân không coi luật Sharia là xiên xích, mà là hàng rào bảo vệ khỏi hỗn loạn.
Họ tin rằng quốc vương là người được Allah chọn để duy trì sự cân bằng giữa vật chất và tinh thần.
Buổi tối, khi lời cầu kinh kết thúc, gia đình quay quần bên mâm cơm giảng dị.
Người cha dạy con đọc vài câu kinh, người mẹ khẽ chỉnh lại khăn trùm đầu cho con gái nhỏ.
Mọi thứ diễn ra tự nhiên, như hơi thở.
Họ không xem đây là nghĩa vụ, mà là sự bình an.
Chúng ta cầu nguyện không vì sợ hãi, mà vì biết ơn, người cha nói.
Từ góc nhìn bên ngoài, thế giới ấy dường như đóng kính.
Nhưng với người Brunei, đây là mô hình hòa hợp hoàn hảo giữa đạo và đời.
Khi phương Tây chỉ trích luật Sharia, nhiều người dân phản bác cho rằng đó là cách duy trì đạo lý.
Bởi trong mắt họ, tự do không có nghĩa là được làm mọi điều,
mà là được sống an toàn trong một xã hội không trộm cắp, không bạo lực, không khổng loạn.
Khi đêm buông xuống, hàng ngàn ngọn đèn từ các thánh đường phản chiếu xuống sông Brunei.
Ánh sáng vàng rực trải dài như dòng kinh bất tận.
Trong không gian yên ả ấy, người ta có thể cảm nhận rõ linh hồn của đất nước này.
Một nơi mà đức tinh là luật, quốc vương là người dẫn đường,
và sự yên bình là phần thưởng cho lòng phục tùng tuyệt đối.
Giữa ánh sáng và bóng tối, đời sống của người dân.
Bên ngoài những mái vòm giáp vàng và tiếng kinh ngân vang khắp thủ đô,
cuộc sống từ ngày ở Brunei trôi qua chậm rãi như một buổi chiều không gió.
Ở nơi đây, người ta không tranh cãi, không vội vã, không ồn ào.
Mọi thứ đều có trật tự, và trật tự ấy được định hình bởi niềm tin rằng
mọi điều trong đời đều nằm trong tay của thượng đế và của quốc vương.
Brunei là đất nước của sự ổn định tuyệt đối.
Không ai phải lo đói, cũng không ai phải lo mất viện.
Nhà nước chu cấp gần như mọi thứ, từ y tế, giáo dục đến nhà ở.
Trẻ em được học miễn phí, người già được chăm sóc đến cuối đời.
Với nhiều người, đó là thiên đường của sự yên bình.
Nhưng ẩn dưới lớp yên ả ấy là một dạng kiểm soát mềm,
nơi mọi hành vi đều được định nghĩa bởi chuẩn mực tôn giáo và đạo đức.
Trên đường phố Bandar Seri Begawan, phụ nữ lái xe trong những bộ áo choàng dài,
khu mặt nhẹ che bởi lớp khăn mỏng.
Họ được đi làm, được học cao, được quyền chọn nghề nghiệp,
nhưng không bao giờ được quên mình thuộc về khuôn phép.
Tự do ở đây không bị cấm, chỉ được giới hạn.
Người phụ nữ có thể là bác sĩ, giáo viên, doanh nhân,
nhưng vẫn phải đảm bảo rằng bước chân của mình không vượt ra khỏi vùng được xem là đoan chính.
Những người đàn ông ăn mặc giản dị, trầm lặng và lịch thiệp.
Họ làm việc trong các cơ quan nhà nước, trong ngành dầu khí,
hoặc trong hệ thống hành chính tôn giáo khổng lộ.
Ở Brunei, sự thành đạt không được đo bằng tham vọng,
mà bằng khả năng sống đúng khuôn.
Người ta tôn trọng những ai biết giữ đạo hơn là những ai dám khác biệt.
Đời sống tinh thần của người Brunei mang màu sắc trầm tỉnh.
Ngày của họ được chia đều bởi các buổi cầu nguyện
và thời gian trôi đi trong tiếng kinh ngân xa.
Buổi trưa, các cửa hàng đóng cửa.
Buổi tối, đường phố vắng lặng.
Không có tiếng nhạc ồn ào, không có quán rượu, không có hết cuộc vui đêm.
Ở một đất nước mà rượu, thuốc lá và sự phô trương đều bị coi là tội lỗi,
niềm vui lớn nhất của người dân là gia đình,
nơi đất tên được gìn giữ trong từng bữa ăn và lời nói.
Trẻ em lớn lên trong môi trường thanh sạch và nghiêm cẩn.
Chúng được dạy lễ phép, cầu nguyện đúng giờ, ăn mặc kính đáo và nói năng nhẹ nhàng.
Từ khi còn nhỏ, chúng đã học cách cuối đầu khi gặp người lớn,
học cách im lặng khi nghe giảng, học rằng sự phục tùng là nền tảng của bình an.
Đạo đức không được lựa chọn mà được truyền lại.
Thế giới bên ngoài gần như không hiện hữu trong đời sống hàng ngày của họ.
Internet có mặt nhưng bị bao phủ bởi những lớp quy tắc và ý thức tự kiểm duyệt.
Dạy trí phổ biến là các chương trình tôn giáo, những buổi diễn văn hoặc thể thao nhẹ nhàng
như cầu lông và polo, môn thể thao của hoàng gia.
Ở đây, người ta sống gần nhau nhưng hiếm khi thật sự cởi mở với nhau.
Mọi mối quan hệ đều đi cùng với sự dài chừng và tôn trọng tuyệt đối.
Càng hiểu ru này, người ta càng thấy rõ nghịch lý của quốc gia này.
Giàu có nhưng dài giặt, tự do nhưng khuôn phép, yên bình nhưng tỉnh lặng đến mức ngột ngạt.
Người dân được bảo vệ khỏi mọi rủi ro của thế giới hiện đại,
thất nghiệp, tội phạm, khủng hoảng nhưng cũng bị cô lập khỏi chính thế giới đó.
Họ được sống trong an toàn nhưng không có cơ hội va chạm, tranh luận hay mâu thuẫn.
Trong nhiệp sống ấy, cái đẹp nằm ở sự lặp lại,
mỗi ngày giống hệt ngày hôm qua và người ta thấy yên tâm vì điều đó.
Ở ru này, ổn định là giá trị thiên liên nhất và bất ổn là điều đáng sợ nhất.
Những thay đổi, dù nhỏ, cũng khiến xã hội cảnh giác.
Bởi sự yên bình mà họ có, dù là món quà từ đức tin hay kết quả của huyền lực,
đều được giữ gìn bằng sự im lặng.
Khi màn đêm buông xuống, thành phố chìm trong ánh sáng vàng diệu phát ra từ hàng trăm thánh đường.
Tiếng kinh vang vọng, đều đặn, trầm ổn như nhịp tim của một quốc gia không muốn thức dậy.
Ở ru này, mọi người đều sống giữa ánh sáng của thịnh vượng và bóng tối của khuôn phép,
nơi sự yên bình được đánh đổi bằng việc đứng yên.
Khi tự do chỉ là một từ nhạy cảm.
Trong ngôn ngữ của ru này, không có từ nào gây bố rối hơn tự do.
Nó không bị cấm, nhưng cũng hiếm khi được nói ra.
Người dân nơi đây không thiếu thứ gì, của cải, yên bình, niềm tin.
Nhưng chính vì thế, họ dần quên mất cảm giác được lựa chọn khác đi.
Trên bề mặt, ru này vận hành hoàn hảo.
Mọi người đều có việc làm.
Học sinh được học miễn phí, người già được chăm sóc, và nhà nước bao bọc tất cả.
Nhưng sự hoàn hảo ấy giống như một cu vườn được cắt tịa đến mức, không còn một chiếc lá sai chỗ.
Đẹp, nhưng tỉnh lặng đến rợn người.
Ở nơi đó, không ai nói về tự do, vì mọi thứ đều đã được sắp xếp sẵn.
Truyền thông là tấm gương phản chiếu rõ nhất.
Các đài phát thanh và truyền hình chỉ phát những chương trình được phê duyệt.
Tinh thức tập trung vào các hạt động tôn giáo, sự kiện hoàng gia và thông điệp về đạo đức.
Không có phê bình, không có tranh luận, không có chính kiến.
Báo chí được ví như một lời cầu nguyện bằng chữ, nhẹ nhàng, nhịp nhàng, và không bao giờ làm ai phật lòng.
Nghệ thuật nếu có cũng phải trong khuôn.
Các vở kịch, bài hát hay phim ảnh đều tránh ba điều, tình dục, chính trị và tôn giáo.
Không có chỗ cho sự nổi loạn, cho cái đẹp bị tổn thương hay cho tiếng nói khác biệt.
Người nghệ sĩ ở Brunei thường tự đặt ra giới hạn trước cả khi ai đó buộc họ phải làm thế.
Cái không được nói, một nhà sáng tạo từng thừa nhận, chính là chủ đề được nói nhiều nhất trong im lặng.
Với người trẻ, mạng xã hội là khoảng không hiếm hoi để thể hiện bản thân.
Nhưng ngay cả nơi ấy, họ vẫn mang theo cảm giác tự kiểm soát.
Không ai cấm họ chia sẻ, nhưng ai cũng hiểu ranh giới ở đâu.
Những bài viết về đời sống, tôn giáo hay chính trị luôn được viết bằng dòng điệu cẩn trọng.
Dưới ánh sáng lung linh của những bức ảnh ấy, ẩn hiện một thực tế im liềm.
Brunei là đất nước nơi mọi người được phép nói, miễn là họ không nói quá nhiều.
Trong lĩnh vực giải trí, các diễn viên, nhạc sĩ, đạo diễn đều phải tìm cách sáng tạo trong khung hiệp.
Họ kể chuyện về gia đình, truyền thống, lễ hội.
Họ tránh mọi điều nhạy cảm.
Không ai cấm họ cười, nhưng tiếng cười ấy phải nhẹ, lịch sự và phù hợp với tinh thần quốc gia.
Những người yêu nghệ thuật ở Brunei hiểu rõ quy tắc bất thành văn.
Sự sáng tạo chỉ được phép tồn tại khi không thách thức trật tự.
Ở cấp độ sâu hơn, kiểm soát không còn đến từ luật lệ mà đến từ thói quen.
Con người nơi đây tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với chuẩn mực chung.
Họ không cảm thấy bị ràng buộc, vì sự ràng buộc ấy đã trở thành một phần tự nhiên của đời sống.
Trong tâm trí họ, an toàn luôn đáng giá hơn tự do.
Một người dân từng nói với phóng viên nước ngoài,
Chúng tôi không có gì để sợ, nên cũng chẳng có gì để đòi hỏi.
Đó chính là bí quyết khiến Brunei yên bình đến lạ lùng.
Một xã hội không tranh luận, không mâu thuẫn, không tiếng hồn.
Nhưng cũng vì thế mà nó thiếu âm vang.
Không có những cú va chạm để tạo ra thay đổi.
Không có những góc cạnh để so chứa bản sắc.
Mọi điều khác biệt đều được mài phẳng, giống như những viên gạch lát vàng trong cung điện Nerumen.
Sánh lấp lánh, nhưng trơn nhặn đến mức không còn giấu vết con người.
Ở Brunei, tự do không biến mất, nó chỉ bị làm cho lặng tiếng.
Nó tồn tại trong ánh mắt của người trẻ, đang vẽ tranh nhưng không dám ký tên.
Trong giai điệu bị hạ tông của một bài hát tình yêu.
Trong những câu chuyện kể dở rồi ngừng lại giữa chừng.
Tự do ở đây không bị tước đoạt mà bị hòa tan.
Và thế là dưới ánh sáng yên bình bao phủ cả vương quốc.
Những câu hỏi không ai dám hỏi vẫn nằm im trong tâm trí.
Bởi ở Brunei, đôi khi im lặng không phải là sợ hãi.
Mà là cách duy nhất để giữ lại sự bình yên mà mọi người đã quá quen thuộc.
Những người ngoài vòng ánh sáng, các bộ tộc bản địa.
Ẩn sâu trong những khu rừng rộng phía đông Brunei,
nơi sương mù còn phủ kính mặt sông và tiếng vượng vọng lên từ vách đá,
vẫn tồn tại những cộng đồng sống khác.
Những người không mang họ bokia, không sống dưới mái vòng vàng,
và không hoàn toàn thuộc về triều đại.
Họ là những bộ tộc bản địa,
hậu vệ của những nhóm người từng sinh sống ở đảo Borneo hàng ngàn năm trước,
khi Brunei còn chưa xuất hiện trên bản đồ thế giới.
Trong số đó, nối bật nhất là người Iban,
một cộng đồng lâu đời nay được nhà nước công nhận và bảo trợ.
Họ sinh sống trong những ngôi nhà dài,
kiểu nhà truyền thống bằng gỗ,
có thể chứa hàng chục hộ gia đình dưới cùng một mái.
Từ năm 2015, mỗi lành Iban đều được cắp đất,
hỗ trợ vật liệu xây dựng, điện, nước, trường học và cả trạm y tế.
Trên lý thuyết, đây là minh chứng cho lòng nhân ái của quốc vương,
người ban phước cho mọi thần dân của mình,
dù là người thành thị hay dân rừng.
Thế nhưng, sự hào phóng ấy đi kèm với một điều kiện.
Những ai muốn nhận phúc lợi đều phải cải san đạo hồi.
Với Brunei, đó không phải ép buộc,
mà là lời mời gọi hướng thiện.
Chính phủ gọi đây là Islamisat,
nghĩa là hồi giáo hóa tự nguyện.
Nhưng trong thực tế,
đó là một cách thống nhất văn hóa mềm mại và triệt để.
Sau khi cải đạo,
người Iban được hưởng đầy đủ quyền lợi của công dân Brunei.
Còn cái họ được học miễn phí,
người lớn tuổi có trợ cấp,
thanh niên được đào tạo nghề hoặc cấp học bổng ra nước ngoài.
Trong những ngôi làng mới,
nhà thờ hồi giáo mọc lên giữa rừng,
tiếng cầu Kinh Van lên nơi từng chỉ có tiếng chiên và trống.
Một nền văn hóa mới dần bao phủ lên cái cũ,
không bằng bạo lực,
mà bằng sự hấp dẫn của đời sống sung túc.
Ở phía bên kia, người Punan,
một tộc nhỏ, sống du mụt
và chủ yếu sang Bắc hái lượng,
lại lựa chọn con đường khác.
Họ từ chối cải đạo,
từ chối rời bỏ tính ngưỡng cổ truyền
và những nghi lễ tổ tiên.
Họ vẫn ở lại trong rừng,
trong những căn nhà gỗ siêu vẹo,
không điện, không nước, không trợ cấp.
Nhiều ngôi nhà rụt nát,
nhiều đứa trẻ không đến trường.
Khi được hỏi, họ chỉ nói ngắn gọn,
chúng tôi không muốn đánh đổi linh hồn của mình
để lấy ánh sáng điện.
Hai thế giới ấy,
chỉ cách nhau vài con suối,
vài con đường đất,
lại đại diện cho hai con đường sinh tồn
hoàn toàn trái ngược.
Một bên chọn thịnh vượng và hòa nhập,
đánh đôi bản sắc để có tương lai.
Bên kia giữ niềm tin cũ,
nhưng bị bỏ lại trong bóng tối.
Cả hai đều tin mình đúng,
và cả hai đều là kết quả
của một chính sách tinh vi,
hồi giáo hóa bằng phút lợi.
Trong tầm nhìn của Quốc phương,
đây là cách giữa sự thông nhất
tôn giáo và văn hóa của quốc gia.
Một đất nước nhỏ bé
chỉ có thể bền vững khi mọi người
chung một đất tin, chung một tiếng nói,
chung một nghi thức.
Sự đa dạng trong tư duy ấy
không phải là sức mạnh
mà là mầm của bất ổn.
Vì thế, đồng hóa không phải là sự xăm lấn,
mà là hành động
bảo vệ linh hồn quốc gia.
Nhưng trong ánh sáng được đỡ
của ý niệm thông nhất ấy,
vẫn có những khoảng tối khó nhìn.
Khi ngọn đèn điện đầu tiên
được thắp lên giữa rừng,
những ngọn lửa tổ tiên tắt dần.
Khi đứa trẻ đọc thuộc kinh Ả Rập,
những bài hát của dân làng
chìm vào lãng quên.
Sự giàu có,
một khi được ban phát như phần thưởng
cho lòng ngoan đạo,
cũng trở thành sợi dây buộc chặt niềm tin
và sự phục tùng.
Brunei không dùng bạo lực để áp đặt,
mà dùng phúc lợi và lòng hào phóng.
Nhưng trong một xã hội
nơi mọi thứ đều trôi chạy
dưới ánh vàng,
ngay cả sự biết ơn cũng có thể trở thành hình thức
của phục tùng.
Những bộ tộc như Iban giờ đã thuộc về quốc gia.
Còn những nhóm nhỏ như
Bunan vẫn đứng ngoài trìa
như những cái bóng giữa khu đường xanh.
Câu hỏi cuối cùng
vẫn lặng lẽ vanh lên giữa táng cây.
Liệu thịnh vượng có giá trị gì
nếu nó phải được mua bằng linh hồn của chính mình?
Và trong một thế giới
được định nghĩa bằng sự thuần nhất,
có chỗ nào còn dành cho
những kẻ khác biệt?
Thiên nhiên, du lịch
và một cánh cửa nhỏ ra thế giới.
Giữa đảo Borneo mênh mông,
Brunei hiện lên như một ốc đảo xanh
hiếm hoi còn nguyên vẹn.
Khoảng 80% lãnh thổ quốc gia
được bao phủ bởi đường nguyên sinh,
một tỷ lệ gần như không tưởng
trong thế giới hiện đại.
Ở đây, không có tiếng cưa máy,
không có những cánh đồng cháy rừng,
không có khói đốt nương,
từng táng cây, từng con suối
đều được bảo tồn gần như tròn vẹn,
như thể đất nước này đang cố
giữ lại hình hài nguyên thủy của tạo hóa.
Trung tâm của sự gìn giữ ấy
là công viên quốc gia Tamborong,
vùng rừng nhiệt đới cổ xưa
rộng hàng trăm km vuông,
chỉ có thể đến bằng thuyền dọc
theo con sông uốn lượng giữa đường sâu.
Đây là viên ngọt xanh của Brunei,
biểu tượng cho triết lý
bảo tồn hơn phát triển
mà chính phủ theo đuổi.
Không có đường cao tốc,
không có khu nghỉ dưỡng sang trọng,
dù khách phải di chuyển bằng xuồng,
leo bộ qua rừng, và đi trên những cây cầu
treo cao hàng trăm mét
để ngắm táng cây trải dài
như biển xanh bất tận.
Những người phương Tây khi đặt chân đến đây
thường lặng người trước vẻ đẹp
chưa bị chạm tới.
Không khí trong vắt, bướm bay theo đạn,
còn tiếng chim vọng lại từ xa
nghe như một bản nhạc của thế giới
chưa từng biết đến con người.
Với họ, Tamborong
là một tấm gương phản chiếu lý tưởng,
nơi tự nhiên vẫn chiến thắng
thời đại công nghiệp.
Với Brunei, nó là lời khẳng định
rằng đất nước nhỏ bé này
vẫn giữ được điều mà nhiều cường quốc
đã đánh mất,
sự tinh khí của thiên nhiên.
Tuy nhiên, sau những táng cây nguyên sinh ấy
là một nghịch ly khó giấu.
Brunei mở cửa đón khách du lịch
nhưng chỉ trong giới hạn nghiêm ngặt.
Mỗi năm,
chỉ vài ngàn người được phép vào công viên
dưới sự giám sát của hướng dẫn viên
được nhà nước chỉ định.
Khách không thể tự do đi lại,
không thể qua đêm trong rừng
nếu không có giấy phép.
Du lịch ở Brunei
vì thế giống như một nghi lễ hơn
là một chuyến đi.
Bạn được phép nhìn nhưng không được thật sự
bước vào. Trong khi thiên nhiên
được tự do, con người ở đây
lại sống trong vòng kỷ luật vô hình.
Dù khách có thể cảm nhận rõ
điều đó khi rời khỏi rừng,
trở lại thành phố.
Bầu trời vẫn xanh, đường phố vẫn sạch
nhưng bầu không khí có gì đó
nặng nề và trật tự đến mức
hoàn hảo.
Sự tự do chỉ tồn tại
cho cây cối, còn con người
thì phải đứng yên.
Brunei vì thế giống như
một chiếc lồng giáp vàng đặt giữa rừng xanh.
Đẹp, tĩnh lặng
và được bảo vệ đến mức tuyệt đối.
Tự nhìn nơi đây được tôn trọng
như một thánh địa,
nhưng chính con người lại bị ràng buộc
trong những quy tắc do chính họ tạo ra.
Ở Tempurong,
cây rừng được vương cao
nhưng giấc mơ của con người
vẫn chỉ dừng lại ở tầm mắt
nơi ánh sáng xuyên qua lá
rồi dừng lại dưới không trung
lấp lánh mà không bao giờ chạm đất.
Chỉ cần đi vài giờ xe về phía nam
Brunei kết thúc.
Con đường nhỏ rời khỏi thủ đô
băng qua những cánh rừng
và khu dân cư trật tự
rồi bất ngờ mở ra một thế giới khác
thành phố Miri của Malaysia.
Biên giới giữa hai nước không có bức tường
chỉ là một trạm kiểm soát nhỏ
nhưng cảm giác bước qua đó
giống như rời khỏi một bức tranh tỉnh
sang một bãi nhạc sóng động.
Ở Miri,
không khí thay đổi ngay lập tức.
Tiếng nhạc vang lên từ các quán bar vang biển,
rượu được bán công khai,
những biển hiệu nhấp nháy suốt đêm.
Những người đến đây không phải du khách thông thường
mà phần lớn là người Brunei
tìm kiếm một chút tự do cuối tuần.
Họ lái xe qua biên giới
để mua sắm, ăn uống,
gặp gỡ bạn bè
và tận hưởng những điều bị cấm ở quê nhà.
Sự khác biệt này
khiến Miri trở thành cửa thoát khí
của Brunei.
Ở đó, rượu được rót đầy ly,
âm nhạc được bật to
và những nụ cười không còn dài chừng.
Nhưng dù chỉ cách quê hương hơn một giờ lái xe,
với nhiều người,
đây đã là một thế giới khác.
Khi mặt trời lặn,
hàng ngàn chiếc xe mang biển Brunei
xếp hàng trở lại trạm biên giới,
trả lại sự ồn ào cho Malaysia
và mang theo về đất nước mình
một đêm yên tĩnh tuyệt đối.
Trên lý thuyết,
Brunei mở cửa, nhưng trong thực tế,
đất nước ấy được tiết kế
để khép kính.
Rành giới không chỉ nằm ở biên giới địa lý,
mà trong tâm trí người dân,
nơi khái niệm tự do
được định nghĩa bằng những giới hạn.
Họ có thể đi, nhưng không thể rời.
Có thể nhìn ra thế giới,
nhưng không dám sống theo nó.
Sự đối lập giữa hai bên biên giới
phơi bài điều sâu kính nhất về Brunei.
Một quốc gia an toàn đến mức
không còn chỗ cho phiêu lưu.
Người dân tin vào sự trật tự
mà nhà vua tạo ra
và ngại làm rối nhịp điều ấy.
Miri vì thế chỉ là nơi tạm trú,
một hơi thở ngắn
trước khi quay lại cuộc sống im lặng
nhưng ổn định.
Và rồi khi họ trở về,
ánh đèn neon tắt dần phía sau.
Chỉ còn lại bóng tối của đường Borneo
và tiếng kinh đêm vọng ra từ xa.
Biên giới biến mất trong gió,
nhưng đanh giới trong tâm trí
thì vẫn ở đó.
Một đanh giới vô hình,
chỉ đôi thế giới của yên bình
và khát vọng tự do.
Brunei khép lại như một giấc mơ sáng lấp lánh.
Một vương quốc nhỏ bé,
nơi vàng thật phủ lên
cả niềm tin và trật tự.
Ở đây, con người sống trong yên bình tuyệt đối
giữa rừng xanh và luật đạo,
giữa phúc lợi và sự im lặng.
Nhưng càng hoàn hảo,
nơi ấy càng cô động.
Bởi sự bình yên vĩnh viễn luôn có giá,
và cái giá ấy là tự do.
Giữa thế giới đang đổi thay từng ngày,
Brunei vẫn đứng yên,
tỉnh lặng như một biên ngọc không tỉ vết.
Đẹp đến mức khiến ta quên rằng
có những bức tượng không nhìn thấy,
nhưng vẫn phản chiếu ánh sáng như gương.