Lục Tổ Huệ Năng không biết chữ nhưng lại đắc Đạo | Khám Phá Sinh Mệnh

Chào mừng quý khán thính xã đến với chương trình Khám phá sinh mệnh Hôm nay chúng tôi hân hạnh gửi đến quý vị bài viết có nhan đề Vì sao lục tổ huệ năng không biết chữ, chưa tu thiền nhưng cuối cùng lại đắc đạo Bài được lấy từ nguồn đại kỳ nguyên Có những người chỉ là tiều phu, nông phu nghèo khổ Chẳng được học hành, cũng chẳng tham thiền, tụng kinh, chỉ trú mà khai công khai ngộ Vậy bí quyết của chí huệ ở đâu? Người tu Phật tu đạo khi khai ngộ đắc đạo thì chí huệ khai mở Biết được bí ẩn của vũ trụ, của nhân loại Biết được các kiếp của bản thân và người khác Thần thông đại hiển, vượt vòng tử sinh đến bờ giác ngộ Do đó trong văn minh nhân loại hàng nghìn năm qua Tu luyện luôn hấp dẫn lớp lớp người người Mong muốn vượt qua cảnh giới của người thường Thoát khỏi cõi mê, bề khổ Tu luyện thường hấp dẫn giới trí thức Xưa có rất nhiều nho sĩ tu luyện Số quan lại từ quan quy ẩn Số những người trong giới quý tộc, vàng gia Kể cả vua chúa đã từ bỏ vinh hoa tột đỉnh Để đi vào rừng rậm núi sâu tu luyện cũng không ít Tuy nhiên tu luyện không phân biệt tuổi tác Giai cấp, dân tập, chi thức Có nhiều người thuộc tầng lớp thấp trong xã hội Không được học hành gì cũng tu luyện Trong lịch sử cũng đã xuất hiện những bậc giác giả Cao tăng đắc đạo, xuất thân từ tiểu phu Nông phu không biết chữ, chưa tu thiền mà khai ngộ Lục tổ Thiền Tông Huệ Năng Ngài Huệ Năng, sinh năm 638, mất năm 713 Là vị tổ thứ 6 của Thiền Tông Đắc đạo khi chưa xuất ra Là môn đệ và pháp tử của ngụ tổ Hoàng Nhẫn Ngài họ lư, cha từng làm quan Nhưng bị giáng chức và đẩy đến Lĩnh Nam Trở thành thứ dân ở Tân Châu rồi mất sớm Vì gia cảnh nghèo khó Huệ Năng không được đi học như các bạn đồng trang lứa Hàng ngày phải vào rừng kiếm củi đem bán Để nuôi mẹ, nuôi thân Cuộc sống vất vả Khiến ngài gầy gò, nước sa nen sạm Vẻ hoài mộc mạc, quê mùa Năm 24 tuổi Một hôm Ngài gánh củi đến giao cho khách theo lời dặn Khi nhận tiền xong Và vừa bước ra khỏi cửa Ngài chợt nghe tiếng tục kinh Lọt vào tai câu Ưng vô sở trụ nhi sinh kỷ tâm Nên không bám vào điều gì Mà sinh khởi tâm niệm Lời kinh ấy lập tức khiến tâm trí ngài bừng sáng Khai mở kiến tánh Ngài quay lại hỏi người tục kinh Và biết rằng đó là kinh Kim Cương Thỉnh từ chùa Đông Thiền Nơi ngũ tổ Hoàng Nhẫn chủ trì Sau đó nhờ nhân duyên và sự giúp đỡ về tiền bạc Để mẹ già được an ổn Huệ Năng quyết định lên đường đến chùa Đông Thiền Đi bộ gần hai tháng mới tới nơi Ngài tới làm lễ ngũ tổ Ngũ tổ hỏi Ngươi là người phương nào? Muốn cầu việc chi? Ngài đáp Con là dân Tân Châu Xứ lĩnh Nam Ở phương xa tới đây lại tổ sư Chỉ cầu thành Phật Chẳng cầu việc chi khác Ngũ tổ nói Ngươi là người xứ lĩnh Nam Là giống man di Thành Phật thế nào được? Ngài Huệ Năng nói Con người tuy có phân Bắc Nam Cái thân man di này đối với đại sư Tuy chẳng giống nhau Chứ cái tánh Phật nào có khác chi? Lúc ấy ngũ tổ thấy mọi người vây quanh Nên bảo Ngài Ngươi hãy theo mọi người xuống nhà dưới làm việc Nhưng Ngài Huệ Năng gặn hỏi thêm Chẳng hay hòa thượng còn dạy làm công việc gì nữa Vì tự tâm con thường sinh trí tuệ Chẳng lìa tự tính tức là có phục điền rồi Câu nói này đã thể hiện quan điểm tu hành trực tiếp của Huệ Năng Là tu không phải chỉ dựa vào hình thức Mà cốt yếu là quay về soi lại chính mình Giữ tâm không rời bản tánh sáng suốt Khi tâm luôn phát sinh trí tuệ Và không xa rời tự tánh Mọi hành động đều là công đức Bản thân đã là dụng phúc cho mình và cho người Ngũ tổ nói Căn tánh của người man di này thật là sáng suốt Người chớ nên nói nữa Hãy đi ra nhà sau mà làm công việc đi Nghe ngũ tổ dạy thế Ngài Huệ Năng liền đi ra nhà sau Ở đó có một cư sĩ Sai ngài đảm trách công việc trẻ củi giã gạo Đó là những công việc rất nặng nhọc Nhưng ngài luôn vui vẻ, kiên nhẫn làm Đối với ngài Không có vấn đề gì để kiếm sống Trong suốt nhiều năm tháng đã qua Ngài đã quen với những công việc cực nhọc Mỗi lần giã gạo Nếu không có người phụ giúp Ngài phải đeo thêm gạch đá trên lưng Để đủ sức nặng đạp đầu cuối Vì thân hình gầy gò của ngài không đủ lực Trải qua gần 9 tháng như thế Ngài không hề phàn nàn than thở với ai Sau này ngũ tổ nói với các đệ tử rằng Ta nói cho đại chúng rõ Sự sống chết của người đời là việc lớn Các người suốt ngày chỉ cầu phúc điền Chứ chẳng cầu ra khỏi biển khổ sống chết Nếu tánh mình mê muội phúc nào cứu được Mỗi người hãy tự xem trí tuệ mình Lấy tánh bát nhã của bản thân mình Mà làm một bài kệ trình cho ta xem Nếu ai hiểu đại ý Ta sẽ truyền y bát cho làm tổ thứ 6 Nối huệ mạo của Phật Vậy các người hãy đi làm kệ cho mau Chớ nên chậm trễ Mọi người không ai làm được kệ Chỉ có Thượng Tọa Thần Tú Nghĩ mãi 4-5 ngày Mới viết lên bức tường phía nam nhà chùa Bài kệ sau Thân là cây bồ đề Tâm như đài hương sáng Thời thời lau phủi sạch Chớ để bụi trần ai Ngũ tổ xem xong biết Thần Tú chưa khai ngộ Nhưng vẫn bảo mọi người chỉ tụng bài kệ này hàng ngày Sẽ đạt được nhiều lợi ích Rồi bảo Thần Tú làm bài kệ khác Nhưng qua mấy ngày Thần Tú không làm được bài kệ nào Lòng hoảng hốt đứng ngồi không yên Mấy ngày sau Huệ Năng đang ra gạo Thì có một cư sĩ trẻ đi qua tụng bài kệ này Ngài nghe xong Biết người viết kệ chưa khai ngộ Bèn nói với cư sĩ trẻ Tôi cũng muốn chiêm bái bài kệ ấy Để kết duyên đời sau Tôi ở đây dạ gạo Bổ củi đã gần 9 tháng Mà chưa từng đến nhà nguyện Mong huynh dẫn tôi đến chỗ có bài kệ để lễ bái Khi hai người ra đến nơi Ngài Huệ Năng nói Tôi không biết chữ Xin vị nào đọc bài kệ dung Lúc ấy có quan biệt giá Tên là Trương Nhật Dung Cất tiếng đọc lớn bài kệ Nghe rồi Ngài Huệ Năng lại nói Tôi cũng có một bài kệ vô tướng Mong ơn quan lớn viết giúp Thấy ngài quê mùa đen đủi Quan biệt giá nói Ngươi cũng biết làm kệ sao Việc này hiếm có Nghe quan nói lời khinh miệt Ngài trả lời rằng Muốn học đạo vô thượng mù đề Thì chẳng nên khinh rẻ hàng sơ học Có kẻ dưới bậc thấp Mà thường phát trí huệ rất cao Có người bậc cao Mà thường thường lại trôn vùi ý chí của mình Nếu khinh người Ất có tội vô lượng vô biên Trương Nhật Dung nghe ngài nói có lý Không nói gì được nữa Nên bảo Ngươi hãy đọc đi Ta viết dùng cho Nếu người đắc pháp nhớ độ ta trước Đừng quên Ngài Huệ Năng liền đọc lớn Bồ đề cây chẳng có Gương sáng đài cũng không Bản lai không một vật Nơi nào dính chẳng ai Bài kệ vừa viết xong Hết thầy mọi người tại đó Đều nhốn nháo kinh ngạc Khen hay và rất lấy làm lạ Người người nói với nhau Lạ thay Người đen đùi quê mùa như thế Lại không biết chữ Mà làm kệ Lại xuất thần như vậy Chúng ta chẳng nên xét người bằng diện mạo bề ngoài Bấy lâu này Chúng ta nào biết Và đã từng khinh rễ Sai khiến vị Bồ Tát xác phàm Thượng tọa Huệ Viên Họ vu quê ở Toàn Tảo, Khai Phong Vốn làm nghề nông Sau sư xuất ra ở chùa Kiến Phúc Bán tánh chậm chạp, trì đột Nhưng làm việc rất chăm chỉ, cẩn thận Sư nghe thiền đạo phương Nam rất hương thịnh Bèn xuất du đến chùa Đông Lâm ở Giang Châu Bị tăng trúng trong chùa Coi thưởng lắm Một hôm Sư hỏi huynh đệ rằng Thế nào là thiền? Họ đùa Đi hỏi xem Cái gì kêu được thì là thiền Trong tiếng Hán Thiền cũng có nghĩa là ve sầu Sư không hiểu Bèn ngồi quay vào tường suy nghĩ mãi cứng cả lưng Sau vài tháng Sư đi ra sân chùa Bỗng trượt chân té nhào Bèn khai ngộ Sư nhờ một hành giả Tôi không quen bút mực Muốn làm một bài tụ Nhờ ông viết dùm lên vách Hành giả cười bằng lòng viết Gặp lần này Muôn lượng vàng dòng Cũng tiêu ngay Nón đội đầu Bao cột lưng Gió mát trăng trong Đầu gậy quẩy Giá nhất dao Vạn lượng hoàng kim Giá hợp tiêu Đầu thượng lạp Yêu hạ bao Thanh phong minh nguyệt Trượng đầu thiêu Ngay ngày hôm đó Sư rời Đông Lâm Đến khi thiền sư tổng thấy được bài kệ Giật mình nói Có cao tăng đắc đạo đến đây Kệ hay quá Không thể thêm gì vào nữa Bí mật của chí huệ Lục tổ huệ năng chưa một ngày Thăm thiền tụng kinh Hàng ngày vất vả vào rừng Kiếm củi nuôi mẹ già Chỉ ngẫu nhiên nghe được một câu Trong Kinh Kim Cương mà khai ngộ Thượng tọa huệ viên Mới bước vào thiền Còn chưa hiểu thiền là thế nào Các huynh đệ Đồng môn trêu đùa mà chẳng biết Cứ ngỡ là thật Ngồi suy nghĩ mà khai ngộ Cả hai ngày Khi khai ngộ Chí huệ đại hiển Vẫn không biết chữ Nhưng lại biết rõ bí ẩn của trời đất Nhân sinh, nhân loại Nhìn thấu cái mê trốn nhân gian Không gì không rõ Không gì không thấu tỏ Khiến các bậc đại sư Đại trí Cũng phải bái phục Vái lại xin được làn đệ tử Chúng ta cứ ngỡ học Nhiều hiểu rậm Đọc hết sách đông tây kim cổ Là có thể thành giáo sư Tiến sĩ bác học Nhưng biển học vô bờ Kiến thức nhân loại mênh mông Chỉ một môn học Cũng đã không mò tới tận cùng được Nói chi Đến biết hết kiến thức nhân loại Cho dù Có người thông minh tuyệt đỉnh Chí nhớ siêu phàm Có thể học hết kiến thức của nhân loại Thì rốt cuộc Cũng chỉ là người thường Vẫn không thể chí huệ Khai mở Thấu tỏ lẽ trời Thoát vòng sinh tử Nhảy khỏi luân hồi Đến bờ chí huệ Nhưng có những người chỉ là tiều phu Nông phu nghèo khổ Chẳng được học hành Cũng chẳng tham thiền Tục kinh chỉ chú Mà khai công khai ngộ Vậy bí quyết của chí huệ Ở đâu Hai ngài có điểm giống nhau Ở chỗ Đều là người chân thành Thật thà chất pháp Thiện lương Và cả hai đều chịu khổ Chịu khó nhọc Khi có cái tâm muốn tu luyện Trở về với bản tính nguyên sơ Phản bồn quy chân Tu tâm dưỡng tính Nhận lại chịu khổ Thì tự khắc được các thần Phật Phù hộ độ trì Phật ra có câu Phật tính nhất xuất Chấn động thập phương thế giới Phật tính một khi xuất ra Thì chấn động khắp thế giới mười phương Các giác giả nơi Phật giới Sẽ lặng lẽ ra chỉ Chỉ cần họ tu tâm đoạn rục Bỏ chấp trước Duy trì thường hàng Áp công thành viên mãn Đạo tử dạy Vi học nhật ích Vi đạo nhật tổn Tổn chi hữu tổn Sĩ trí ư vô vi Nghĩa là Theo việc học Thì ngày ngày thọ ích Tăng kiến thức Còn theo tu đạo Thì ngày ngày giảm bớt chấp trước Giảm bớt rục vọng Giảm bớt chấp trước Và rục vọng rồi Lại giảm tiếp Giảm đến vô vi Là đắc đạo Như vậy Học là tăng chí thức Kiến thức nơi xã hội người thường Còn tu đạo là buông bỏ chấp trước Trừ bỏ rục vọng Danh lợi tình Nơi xã hội người thường Đó chính là bí mật Của chí huệ Quý khán giả thân mến Chuyên mục khám phá sinh mệnh Cảm ơn quý vị đã lắng nghe Quan tâm và theo dõi kênh Thân mến chào tạm biệt Và hẹn gặp lại quý vị Trong chương trình tiếp theo