Bí mật xả 9 hồ chứa, Bắc Kinh chìm nghỉm! Tại sao mưa lớn và lũ lụt liên tục xảy ra ở Bắc Kinh?

Đại Kỷ Nguyên - Văn hóa
1.8K người theo dõi
1.2K Lượt xem video·26 thg 8, 2025
0:00 Giới thiệu
01:52 Hệ thống thoát nước đỉnh cao của Tử Cấm Thành
04:55 Mưa lớn ở Bắc Kinh - Sự cố nghiêm trọng
07:59 Lạ thật! Mưa đá lớn ngay trên sa mạc Nội Mông
08:39 Mưa nhân tạo gây biến đổi khí hậu
10:51 Hồ chứa Mật Vân của Bắc Kinh
13:39 Chín hồ chứa bí ẩn xả lũ
15:02 Nước ngập Tử Cấm Thành là điềm gì?
Giữa lòng Bắc Kinh hoa lệ, mỗi khi mùa mưa đến, một nghịch lý đáng kinh ngạc lại diễn ra.
Trong khi thủ đô hiện đại chật vật chim trong biển nước, thi tử cấm thành 600 năm tuổi
vẫn ung dung tái hiện kỳ quan nghìn dông phút nước chấn động.
Tại sao một công trình cổ xưa lại có thể vượt trội hơn hẳn kỹ thuật tần tiến?
Phải chăng những trận lụt tan khốc hàng năm không chỉ là cơn thịt nổ của đất trời,
mà còn là hậu quả từ chính những quyết sách của con người?
Video ngày hôm nay sẽ cùng quý vị vén màn bí ẩn đăng sau hệ thống thoát nước thần kỳ
của Cố Cung và phơi bày sự thật đáng báo động về vai trò của các công trình thủy lợi
trong thảm cảnh lụt lội tại thủ đô Trung Quốc.
Chào mừng quý vị đến với chuyên mục văn hóa của Đại Kỵ Nguyên.
Kính thưa quý vị, gần đây Bắc Kinh lại bắt đầu có mưa lớn, nhiều người tò mò.
Dù sao cũng thuộc khu vực Hoa Bắc, bạn bè ở Thiên Tân, Bắc Kinh cũng tự gọi mình là người Miên Bắc.
Nhắc đến lũ lụt mưa lớn, trong ấn tượng của nhiều người đó thực ra là đặc sản của Hoa Nam,
như trận Đại Hồng Thủy năm 98, đó là vấn đề về mực nước sông Trường Giang.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cảnh nước ngập Bắc Kinh dường như đã trở thành một tiết mục mùa hè,
hè đến là lụt đến. Những năm gần đây, cứ vào tháng 7-8, mưa lớn ở Bắc Kinh gần như đã trở thành một thông lệ.
Năm này, cố cùng đột nhiên xuất hiện cảnh tượng nghìn dông phun nước,
khiến nhiều người vừa than thở về thiên tai liên miên, vừa thán phục trí tuệ của người xưa.
Trước tiên, chúng ta sẽ nói về kỳ quan nghìn dông phun nước.
Hệ thống thoát nước đỉnh cao của Cố Cung tử Cấm Thành
Trận mưa lớn ở Bắc Kinh năm nay, chỉ trong một tuần, đã chút xuống lượng mưa của cả một năm.
Đây là một thách thức không nhỏ đối với các đập nước và công trình phòng chống lũ lụt.
Trong số các biện pháp thoát nước, hệ thống thoát nước 600 năm tuổi của Cố Cung một lần nữa thu sự chú ý của mọi người.
Công trình thoát nước đỉnh cao thời cổ đại này hoàn toàn vượt trội so với các đập nước và các dự án thủy lợi ngày nay.
Bí quyết thoát nước của Cố Cung có ba điểm chính. Đầu tiên là địa thế.
Tử Cấm Thành cao ở phía Bắc và thấp ở phía Nam,
trên lệch độ cao giữa Bắc và Nam khoảng hơn một mét, giúp thoát nước tự nhiên.
Thứ hai là sông Kim Thủy nội bộ,
con sông dài khoảng 2.000 mét này chạy từ Tây Bắc đến Đông Nam,
xuyên suốt từ Cấm Thành là điểm cuối của tất cả các mương thoát nước và kết nối
với hệ thống thủy văn bên ngoài, gánh vác nhiệm vụ thoát nước quan trọng.
Thứ ba là hệ thống thoát nước được thiết kế tinh xảo, bắt đầu được xây dựng từ thời nhà mình,
thiết kế kết hợp cả kênh hở và kênh ngầm, chủ yếu bao gồm ba phần.
Kiến trúc mái nhà, bề mặt mương hở lỗ thoát nước và cấu ngầm dưới lòng đất.
Và ngoạn mục nhất chính là kỳ quan nghìn dòng phun nước.
Như mọi người đã biết, ba đại điện của cố cung là Thái Hòa, Trung Hòa, Bảo Hòa
đều được đặt trên ba tầng nền đá.
Bề mặt thiết kế, các nghệ nhân đã tạo ra một độ rốc nhẹ từ 3% đến 5%
cho mỗi tầng nền, cao ở giữa và thấp xung quanh.
Như vậy, nước mưa sẽ chảy vòng quanh cung điện, bảo đảm cung điện trung tâm không bị úng nước.
Ở chân lan can xung quanh các tầng nền đá cũng được thiết kế các lỗ thoát nước,
giúp nước mưa nhanh chóng chảy xuống tầng dưới.
Trang trí thêm 1.100 đầu dòng ly thủ truyền thống của Trung Hòa,
nước mưa chảy ra từ miệng dòng giống như nghìn con dòng nhỏ đang nhả nước.
Cảnh tượng này sau 600 năm vẫn đang giúp cổ cùng chống mưa,
thực sự khiến người ta cảm thấy ấm lòng và nể phục.
Nhìn tổng thể, nó mang lại một cảm giác chấn động của nghìn dòng phun nước.
Nói đến đây, không cần bàn đến những thứ khác.
Chỉ xuyên từ góc độ thiết kế, mọi người hãy nghĩ xem,
ngay cả khi làm công trình chống thấm thoát nước,
các nghệ nhân xưa cũng có thể thiết kế và chế tác một cách tinh xảo đến vậy.
Có phải thực sự đáng để chúng ta thán phục không?
Sự tận tâm này, hơn 600 năm sau, vẫn phát huy một vai trò không thể xem nhẹ.
Tuy nhiên, thiết kế của cổ cùng tất nhiên là để bảo đảm sự vững chắc và lâu dài cho chính nó.
Nhưng nhìn ra toàn bộ thành Bắc Kinh và các vùng lân cận,
không phải nơi nào cũng có cảnh tượng hùng vĩ như vậy.
Trái lại là một khung cảnh thê lương.
Mưa lớn Bắc Kinh 2025, tai nạn nghiêm trọng.
Cuối tháng 7 năm nay, một số khu vực của Bắc Kinh như Mật Vân, Hoài Nhu,
Diên Khánh cùng với Loan Bình của Thừa Đức đã phải hứng chịu đợt mưa cực đoan.
Lũ từ vùng núi nhanh chóng đổ về, gây ngập lụt nghiêm trọng cho các làng mạc và thị trấn
dọc theo thùng lũng sông Triệu và sông Bạch ở thượng nguồn hồ chứa Mật Vân.
Mức nước các sông nhỏ và vừa như sông Thanh Thủy, nhánh thượng nguồn của hồ Mật Vân
và sông Cú ở quận Bình Cốc đều dâng cao đột ngột.
Một phần nước mưa và lũ đổ về phía đông vào lưu vực sông Thanh Thủy
và hạ lưu của sông Thanh Thủy chính là thị trấn Bắc Trang và Thái Sư Chân của quận Mật Vân.
Do đó, vào ngày 28 tháng 7, thị trấn Thái Sư Chân bị ngập nặng nhất.
Tuy nhiên, nơi thú sự chú ý nhất trong thảm họa là trung tâm chăm sóc người cao tuổi
ở thị trấn Thái Sư Chân. Nhiều cư dân mạng đã đăng bài trên mạng xã hội
nói rằng người thân của họ tại trung tâm này đã mất tích hoặc bị lũ cuốn trôi,
bày tỏ sự đau buồn và bàng hoàng. Nhưng ở đây, báo cáo về số người chết và bị thương
thực tế lại không được công bố chính thức. Lãnh đạo Đặc Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình
và Thủ tướng Lý Cường công khai tuyên bố rằng trận mưa lớn ở khu vực Bắc Kinh lần này
đã gây ra thương vong đáng kể. Số người chết do trận mưa lớn cộng với việc xả lũ
đã vượt quá 40 người. Cần biết rằng, 35 người thiệt mạng thường là giới hạn trên
về số người chết trong các báo cáo về thảm họa và tai nạn của Đạc Cộng sản Trung Quốc.
Một vụ tai nạn có hơn 35 người chết thường được coi là tai nạn an toàn đặc biệt nghiêm trọng,
và khi đó, ngay giữa chức vụ bí thư thành quỷ phải bị cách chức ngay tại chỗ,
đây là một hiện tượng đặc thù ở Trung Quốc đại lục hiện nay. Và vì thông tin chưa đủ minh bạch,
con số thương vong thực tế có thể còn khủng khiếp hơn. Tóm lại, lưỡng mưa năm nay nhiều
đến mức các quan chức cũng phải lên tiếng, thậm chí cả nội mông cũng góp vui bằng những trận mưa đá.
Lạ thật, mưa lớn trên sa mạc nội mông. Một du khách họ Cát Từ Chiết Giang,
đang đi du lịch ở nội mông, cho biết vào ngày 28, sau khi anh và gia đình cưỡi lạc đà song khoảng
mười mấy phút, trời bỗng tối sầm lại rồi bắt đầu mưa và sấm xét. Anh than thở. Trước khi đến đây,
tôi không thể nào tưởng tượng được rằng sa mạc cũng có thể có bão tố, sấm chớp và mưa đá.
Cùng ngày, thảo nguyên xanh tươi của Hồ Luân Bối Nhí ở nội mông bỗng chốc bị mưa đá bao phủ,
trấn mưa đá kéo dài suốt nửa tiếng đồng hồ, đá đập vào cửa kính ô tô tạo ra những tiếng kêu
lanh lạnh. Chắc hẳn những du khách có mặt tại đây khi chứng kiến cảnh tượng này cũng đã vô cùng hoảng sợ.
Theo thông báo của Cục Khí tượng Khu Tự trị Nội Mông, tổng lượng mưa trong tuần cuối tháng 7 ở đây
đã đạt hơn 60% tổng lượng mưa trung bình hàng năm của toàn khu vực. Nội mông đã chảy qua
một đợt mưa lớn nhất kể từ những năm 1950. Sa mạc đã biến thành vùng sông nước.
Còn có một sự việc hú vía. Một chiếc xe tư nhân đang đi trong vùng ngập nước, không ngờ mặt đường
đột nhiên sụt lún, chiếc xe bị kẹt trong hố. May mắn là lúc đó, có người qua đường đã tìm búa
đập vỡ cửa sổ xe và cứu được người bên trong ra ngoài. Nếu không, chiếc xe bị lật ngược trong
nước ngập như vậy thật khó tưởng tượng hậu quả sẽ ra sao. Mưa nhân tạo gây ra thay đổi khí hậu.
Trận mưa lớn lần này quả thực rất dữ rồi. Tuy nhiên, Bắc Kinh, nơi đặt thủ đô, một trong tứ đại cố đô,
cũng là nơi tập trung quyền lực ngày nay, có khả năng huy động các ban ngành để đối phó với tạm họa tốt nhất.
Thế nhưng Bắc Kinh lại tỏ ra bị động như vậy, điều này có phần khó chấp nhận. Hơn nữa,
tại sao các thảm hóa mưa lớn lại thường xuyên xảy ra ở các khu vực nội địa phía Bắc? Theo
lý mà nói, không phải các vùng ven biển phía Nam mới có lượng mưa lớn hơn sao?
Ông Vương Di Lạc, một chuyên gia thủy lợi sống tại Đức, cũng như cố giáo sư Hoàng Vạn Lý của khoa
thủy lợi Đại học Thanh Hòa, đều là những trí thức phản đối công trình đập tam hiệp.
Cả hai vị được mệnh danh là những người bảo vệ sông Trường Giang và Hoàng Hà,
là những người con của sông núi Trung Hoa. Trở lại với trận mưa lớn ở Bắc Kinh,
theo ông Vương, theo truyền thống, Trung Quốc thường bị ngập ở miền Nam và hạn hán ở miền Bắc.
Nhưng trong những năm gần đây, lượng mưa ở miền Bắc tăng lên, dường như vành đai mưa đang có
dấu hiệu di chuyển từ Nam ra Bắc. Hơn nữa, loại mưa này không phải là mưa phùn như trước đây,
mà là mưa như chút nước. Ông Vương đề cập, không biết liệu điều này có liên quan đến việc nông nghiệp
Trung Quốc ngày càng sử dụng công nghệ gây mưa nhân tảo hay không. Bởi vì trước đây, các phương tiện
truyền thông đại lục đã từng đưa tin một nơi ở Thẩm Dương đã tiến hành gây mưa nhân tảo. Pháo đã bắn
đi nhưng mưa không rơi xuống. Sau đó, một trận mưa lớn đổ xuống, gây ra lũ lụt. Lần này có phải
là do gây mưa nhân tảo hay không, chúng ta không thể biết chắc. Trong trận mưa lớn ở Bắc Kinh năm nay,
địa điểm xảy ra sự cố chính là ở Mật Vân. Chỉ riêng nơi đây, các báo cáo công khai đã ghi nhận
30 người thiệt mạng. Ông Vương Duy Lạc nói rằng, nguyên nhân chính gây ra trận lụt ở Mật Vân lần này
không chỉ là do lượng mưa cực đoan, mà thực chất là vấn đề xả lũ của hồ chứa,
bởi vì ở đây có một hồ chứa Mật Vân. Hồ chứa Mật Vân. Hồ chứa Mật Vân là một công trình
của Đảng Cộng sản Trung Quốc, được tuyên truyền là một vịnh nước trong xanh tưới mát kinh thành.
Thậm chí còn có một câu nói rằng, cứ 3 ly nước người Bắc Kinh uống thì có 2 ly đến từ hồ chứa Mật Vân.
Bình nước lớn thân thương nhất của người Bắc Kinh này đã tích nước hơn nửa thế kỷ,
nuôi dưỡng mấy thế hệ người dân thủ đô. Nhưng không ai ngờ rằng,
ngày nay công trình thủy lợi này lại biến thành thủy tài.
Ông Vương Duy Lạc cho biết, mục đích xây dựng đập hồ chứa Mật Vân là đa mục tiêu,
bao gồm phòng trống đũ, tưới tiêu, phát điện, nuôi cá. Tuy nhiên lúc đó không có mục đích cấp nước,
vì hồ chứa quan thính và nguồn nước ngầm tầng nông đã có thể bảo đảm nhu cầu nước của Bắc Kinh.
Nhưng đó là thời kỳ đại nhảy vọt, nhấn mạnh việc phát triển nông nghiệp và lượng thực quy mô lớn,
kế hoạch tăng diện tích tưới tiêu thêm 6 triệu mẫu. Công trình được khởi công vào ngày 1-9-1958,
thực hiện theo phương châm vừa khảo sát, vừa thiết kế, vừa thi công. Đặt ra quân lệnh,
một năm ngăn lũ, hai năm hoàn thành. Tuy nhiên, nói đến đây, mọi người cũng đã nhận ra,
loại công trình vừa làm vừa thiết kế này tự nhiên sẽ có những rủi ro về an toàn.
Ông Vương Duy Lạc nói rằng, Trung Quốc có 10 vạn hồ chứa, trong khi các nước phương Tây
đang liên tục dỡ bỏ hồ chứa bởi nó không an toàn và đi ngược lại quy luật tự nhiên,
thì Trung Quốc lại coi đây là các dự án kỹ thuật. Vì vậy, những thảm hòa đi kèm cũng dần dần lộ diện
theo thời gian. Tuy nhiên, Đại Cộng sản Trung Quốc còn có một công trình khác là Nam Thủy Bắc Điều,
đúng như tên gọi, nó là để đưa nước từ miền Nam lên miền Bắc. Tạm không bàn đến việc liệu điều
này có một lần nữa vi phạm quy luật tự nhiên hay không, chỉ nói đến thời điểm năm 2014,
chính quyền tuyên bố rằng dòng nước Trường Giang từ ngàn rậm tới đã giải tỏa cơn khát của Bắc Kinh,
và rồi điều này trở thành một thành tích. Liệu Đại Căn, giám đốc ban quản lý hồ chứa Mật Vân,
nói rằng mặc dù sau khi nước từ miền Nam vào Bắc Kinh, hồ chứa Mật Vân không còn là nguồn
cung cấp nước chính cho khu vực thành thị, nhưng vai trò chiến lược của nó là không thể thay thế.
Ông còn nói mức nước của hồ chứa Mật Vân tiếp tục tăng, lượng nước tích chứ không ngừng gia tăng,
vai trò bình ổn và hòn đá tảng trong việc cung cấp nước cho thủ đô càng trở nên nổi bật.
Nói cách khác, các quan chức đã coi việc duy trì mức nước cao của hồ chứa Mật Vân là một
kế hoạch chiến lược và dựa vào đó để ghi nhận thành tích công tác. Nhưng vấn đề đã đến.
9 hồ chứa xả lũ một cách kỳ lạ. Trong những năm gần đây, mức nước của hồ chứa Mật Vân
liên tục được duy trì ở mức cao. Năm nay, mức nước giới hạn phòng lũ của hồ là 152m và mức
nước lũ là 150m. Tuy nhiên, mức nước bình thường ở đây lại là 152m, vượt qua mức nước giới hạn
phòng lũ. Hồ chứa đang hoạt động trong tình trạng cực kỳ nguy hiểm. Kết quả là mùa mưa hàng năm
đã đến, nhưng hồ chứa Mật Vân vốn đã đầy áp, không còn không gian để chữa thêm nước mưa.
Vì vậy, họ buộc phải khẩn cấp xả lũ với lưu lượng lớn, yêu cầu công việc bảo vệ Bắc
Kinh này đến nhanh và được thực hiện nhanh nhất, do đó đã gây ra thiệt hại to lớn cho người dân Mật Vân.
Tính mạng và tài sản của người dân Hạ Lưu đều bị hy sinh để bảo vệ Bắc Kinh.
Cộng thêm lượng mưa lớn và lượng nước tích tụ nhiều trong năm nay, trong tình huống không kịp
phản ứng, ít nhất 9 hồ chứa ở Mật Vân, Hoài Nhu, Bình Cốc của Bắc Kinh đã đồng loạt xả lũ trong
cùng một ngày. 352 tuyến kinh thoát lũ miền núi đều bị đóng cửa. Nhiều ngôi làng ở khu vực miền núi
Hoài Nhu bị mất điện, mất nước, trong đó có một ngôi làng, gần đó còn xảy ra sạt lở đất.
Chính quyền cho biết sạt lở núi đã khiến ít nhất 6 người chết và 10 người mất tích.
Nước ngập tử cấm thành. Người Trung Quốc từ xưa tin vào thiên nhân hợp nhất,
cho rằng mọi việc ở nhân gian đều là sự phản chiếu của những gì trên trời,
việc quan sát thiên tượng cũng có thể tìm ra giải pháp cho những vấn đề khó khăn của thế gian.
Những năm gần đây, từ trận đại hồng thủy ở Trịnh Châu, đến lụt lội ở Chác Châu,
rồi lan đến thủ đô Bắc Kinh, những thảm họa này dường như đều có mối liên hệ rất lớn
với việc xả lũ của các hồ chứa, và cũng triển hiện cảnh tượng sơn hà biến sắc.
Một thầy phong thủy Hồng Kông có tên Phong Thủy Hào từng nói rằng tử cấm thành là nơi
của hoàng quyền, việc bị ngập nước được coi là một điểm đại hung, báo hiệu sự bất ổn
của triều đại, dư đoán rằng hiện tượng bất ổn này có thể sẽ tiếp diễn.
Như vậy, câu chuyện về những trận lụt ở Bắc Kinh không chỉ đơn thuần là vấn đề
thời tiết cực đoan, nó là một bài học đắt giá về sự đối lập giữa hai chiết lý.
Một bên là trí tuệ cổ nhân thuận theo tự nhiên, khéo léo nương theo địa thế để dẫn dòng nước đi
một cách hài hòa. Một bên là tham vọng chinh phục tự nhiên, đấu trời đấu đất của Đảng Cộng
Sản Trung Quốc, xây nên những hồ chứa khổng lồ và các dự án thủy lợi được coi là thành tích.
Một bên là tham vọng chinh phục tự nhiên, đấu trời đấu đất của Đảng Cộng
Sản Trung Quốc, xây nên những hồ chứa khổng lồ và các dự án thủy lợi được coi là thành tích,
nhưng lại tiềm mẩn nguy cơ trở thành thủy tai. Cảnh tượng nghìn dông phun nước ở cố cung
không chỉ là một kỳ quan kiến trúc mà còn là lời nhắc nhở vang vòng từ quá khứ.
Sự bền vững chỉ có thể đến từ thái độ khiêm tốn và tôn trọng quy luật của đất trời.
Khi những quyết sách thiện cận, chạy theo thành tích, đặt sự an toàn của người dân và sự cân bằng
của tự nhiên vào thế rủi ro, thì nhân họa chính là kết cục không thể tránh khỏi. Cuối cùng,
thảm họa lớn nhất có lẽ không đến từ cơn mưa ngoài trời, mà đến từ sự thiêu
ngạo và tầm nhìn ngắn hẳn của chính con người. Chương trình của chúng tôi hôm nay xin được khép lại
tại đây. Cảm ơn quý vị đã chú ý theo dõi. Xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong những chương trình lần sau.
