hào mừng quý vị đến với chương trình cuối ngày 4/8của Việt Nam Xưa và Nay. Sau đây sẽ là các sự kiện chi tiết, nổi bật tại Việt Nam.
00:00 Điểm tin 01:13 Câu chuyện hai đứa trẻ đuối nước và một giả thuyết cảnh tỉnh cha mẹ 04:46 Người lao động phản ứng trước thuế Thu nhập cá nhân: Thuế cao thì cần gì phải làm nhiều 07:06 Những thay đổi thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ được áp dụng từ 1/10 sắp tới 09:59 Phản ứng chính thức của Việt Nam về mức thuế đối ứng 20% 12:42 Chiến lược thuế quan của Trump: Lật đổ WTO, tái định hình toàn cầu 15:35 Mô hình khủng hoảng của Trung Quốc: Khi sản xuất không còn cứu được nền kinh tế 19:33 Góc nhìn văn hóa: Sự thật đằng sau câu tục ngữ "Nợ như Chúa Chổm"
Chúc quý khán giả có một buổi tối xem video thật ý nghĩa và an lành.
Câu chuyện 2 đứa trẻ đuối nước và một giả thuyết cảnh tình cha mẹ
Người lao động phản ứng trước thuế thu nhập cá nhân, thuế cao thì cần gì phải làm nhiều
Những thay đổi thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ được áp dụng từ ngày 1 tháng 10 sắp tới
Phản ứng chính thức của Việt Nam về mức thuế đối ứng 20%
Chiến được Thế quan của Trump lật đổ VFTO tái định hình toàn cầu
Mô hình khủng hoảng của Trung Quốc khi sản xuất không còn cứu được nền kinh tế
Cóc nhìn văn hóa, sự thật đang sau câu tục ngữ nợ như chúa trổm
Câu chuyện 2 đứa trẻ đuối nước và một giả thuyết cảnh tình cha mẹ
Thưa quý vị, một vụ việc thương tâm vừa xảy ra tại ngõ 100 Phố Đồng Nhân
thuộc xã An Khánh, Hà Nội ngày 30 tháng 7
Hai em nhỏ đã tử vong sau khi rơi xuống một giếng nước làng
Đáng chú ý, trong đoạn clip lan truyền trên mạng xã hội
Một bé trai mặc áo đen, người chứng kiến toàn bộ sự việc
đã có những hành vi và lời nói khiến sự luận không khỏi bàng hoảng
Vừa la hét cầu cứu, vừa nói ra những câu kỳ quặc
Tác giả bài viết ban đầu không có ý định lên tiếng về vụ việc
Nhưng sau khi xem clip và đọc các bình luận
đã muốn đưa ra một giả thuyết không phải để kết luận
mà để giúp chúng ta hiểu rõ hơn về một hiện tượng
Nếu chỉ xem nước video về vụ việc
Có người sẽ phấn nộ bảo em vô tâm
Có người thì nghĩ nó bị sốc tâm lý nên hoảng loạn
Thậm chí có người nghi ngờ nó cố tình không cứu
Nhưng nhìn kỹ hơn, tôi nghĩ nó là hiện thân
của một đứa trẻ bị lập trình não bởi tiktok, youtube shock
Những nội dung giải trí ngắn, vô nghĩa, phi lô dích nhưng gầy nghiện
Não bị đứt mạch phản ứng vì đã quen với mô hình clip ngắn
Cái đáng sợ không phải là em không biết bạn mình sắp chết
Em biết, em có hét lên, có ai không
Một câu mà ở ngoài đời ít ai thốt ra khi thấy bạn mình chết đuối
Em vừa gào, vừa cười, vừa diễn, vừa chạy đi rồi lại quay lại
Vừa câu cứu, rồi lại quay ra tự nói những câu rất giống trend tiktok
Đó là não bị cắt bụn
Một phản ứng không thể duy trì quá vài giây
Mà bị cắt bụn bởi thói quen tiêu thụ các nội dung không điền mạch
Đứa bé không phân biệt nổi cái chết thật với một video giả tưởng
Và ngay trong lúc bạn mình đang vùng vẫy dưới nước
Em đã vô thức bật ra những câu hát từ trend
Em có gọi người lớn, nhưng chỉ được vài giây
Rồi nào em lại trượt sang một vùng phản xạ khác
Vùng phản xạ học từ các clip
Như thế em không biết phải làm gì tiếp theo
Nếu không có kịch bản hoặc hiệu ứng tiếng động quen thuộc của mạng xã hội
Chúng ta đã để con gái mình sống trong màn hình mà không biết
Tôi từng vào một số gia đình
Thấy bố mẹ cho con xem tiktok lúc ăn, xem lúc ngủ, xem cả ngày
Từ những clip bình thường như vợ chồng giả vờ dẫn nhau
Đến những đoạn cắt kép vô nghĩa chỉ để câu view
Không ai dạy bọn trẻ rằng đó chỉ là cho giả vờ
Càng không ai ngấp dòng dữ liệu liên tục đổ vào đầu chúng
Chúng lớn lên với một thế giới ảo, phi logic
Nhưng rất thật với chúng
Nơi mọi thứ chỉ kéo dài 15 đến 30 giây
Cho đến một lúc nào đó, chúng không thể phân biệt nổi giữa thật và giả nữa
Tôi không khẳng định đứa bé áo đen là ví dụ điển hình
Vì tôi không sống trong gia đình em
Nhưng phản ứng ấy rất giống với những quần mẫu tâm lý
Được mô tả trong nhiều nghiên cứu về trẻ em
Lớn lên trong môi trường thiếu tương tác cảm xúc
Nếu có cơ hội khảo sát một số lượng lớn gia đình vừa đủ
Tôi tin rằng mối liên hệ này sẽ hiện ra rõ hơn
Đây không phải lỗi của riêng đứa trẻ đó
Nếu em lớn lên trong một gia đình không nói chuyện với nhau
Chỉ bật điện thoại, mở clip nhảm mỗi ngày
Thì em là sản phẩm của môi trường đó
Chúng ta đã nhường quyền dạy trẻ cho những video vô chi
Rồi đến lúc gặp vi kịch lại đổ lỗi cho đứa trẻ
Tôi chỉ muốn nói, không phải đứa trẻ đó có vấn đề
Mà cả một thế hệ đang như thế
Và có thể, chúng ta mới là người phải tự nhìn lại
Người lao động phản ứng trước thuế thu nhập cá nhân
Thưa quý vị, một thực tế đang ngày càng rõ nét trong xã hội
Nhiều người lao động có thu nhập cao đang dần mất đi động lực làm việc
Mà nguyên nhân không nằm ở cường độ lao động hay môi trường công sở
Mà đến từ chính mức thuế thu nhập cá nhân quá cao
Nam anh 35 tuổi, kỹ sư công nghệ tại Hà Nội
Vừa được tăng lương thêm 5 triệu đồng mỗi tháng
Thế nhưng niềm vui chưa chọn khi anh phát hiện ra
Mình phải nộp thêm gần 2 triệu đồng tiền thuế thu nhập cá nhân
Tăng lương nhưng thực nhận chẳng bao nhiêu
Tôi không còn động lực nào để cố gắng nữa, Nam anh chia sẻ
Cũng như Nam anh, chị Bảo Ngọc 45 tuổi
Từng là quản lý cấp cao trong ngành marketing
Cũng đang tìm cách hạn chế tăng thu nhập
Để không vượt ngưỡng chữ thuế cao nhất 35%
Tôi chọn làm ít đi, nhận ít dự án hơn
Để giữ mức thuế ở mức 30%
Nếu cố kiếm thêm 10 đồng mà mất 3,5 đồng tiền thuế
Thì chẳng còn ý nghĩa gì, chị nói
Theo biểu thuế hiện hành tại Việt Nam
Thu nhập trên 80 triệu đồng một tháng
Sẽ phải chữ mức thuế thu nhập cá nhân cao nhất là 35%
Mức được áp dụng từ năm 2009
Và chưa từng thay đổi suốt 16 năm qua
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Tú, Nguyên Vũ trưởng Tổng cục Thuế
Cho rằng việc duy trì trần thuế thu nhập cá nhân cao
Trong khi thu nhập và chi phí sống đã tăng vọt là một nghịch lý
Tại nhiều quốc gia phát triển, dù thuế thu nhập cá nhân cao
Nhưng GDP bình quân đầu người
Giao động từ 34.000 đến 80.000 USD mỗi năm
Trong khi đó, tại Việt Nam
Mức thuế cao nhất đang được áp dụng cho người có thu nhập
Chỉ bằng 1 phần 10 các nước phát triển
Trong bối cảnh giá nhà và chi phí sinh hoạt tại Hà Nội và TP.HCM
Còn cao hơn cả Singapore
Theo các chuyên gia, khi người lao động giảm làm việc để né thuế
Không chỉ cá nhân bị ảnh hưởng mà sức mua trong xã hội cũng suy giảm
Gián tiếp kìm hãm tăng trưởng kinh tế
Vì vậy, Bộ Tài chính đang xem xét điều trình thuế thu nhập cá nhân
Trong giai đoạn 5 năm tới
Với 2 phương án, giảm số bậc và nới rộng khoảng thu nhập
Tuy nhiên, mức thuế cao nhất vẫn được xứ ở 35%
Điều khiến nhiều người chưa thực sự yên tâm
Những thay đổi thuế thu nhập doanh nghiệp
Sẽ được áp dụng từ ngày 1 tháng 10 sắp tới
Thưa quý vị, từ ngày 1 tháng 10 năm 2025 tới đây
Hệ thống thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam
Sẽ chính thức bước sang một giai đoạn mới
Khi luật số 672025QH15 chính thức có hiệu lực
Thay đổi đáng kể các mức thuế xuất
Áp dụng cho từng loại hình doanh nghiệp
Theo luật mới, mức thuế thu nhập doanh nghiệp phổ thông
Được ấn định là 20%
Ngoại trừ các trường hợp đặc biệt được quy định rõ
Tuy nhiên, mức thuế xuất ưu đãi 15%
Sẽ áp dụng đối với những doanh nghiệp
Có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng
Trong khi đó, mức thuế 17% sẽ dành cho các doanh nghiệp
Có doanh thu từ 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng
Trong một số lĩnh vực đặc thu
Thuế xuất có thể cao hơn rất nhiều
Đối với các hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác sầu khí
Mức thuế thu nhập doanh nghiệp
Giao động từ 25% đến 50%
Tùy theo vị trí, điều kiện khai thác và chữ lượng mỏ
Mức cụ thể do Thủ tướng Chính phủ quyết định
Riêng với các hoạt động khai thác tại nguyên quý hiếm
Như vàng, bạc, thiết, đất hiếm hoặc đá quý
Thuế xuất mặc định là 50%
Nhưng có thể được giảm xuống 40%
Nếu mỏ có từ 70% diện tích
Nằm ở khu vực có điều kiện kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn
Đáng chú ý, Quốc hội cũng thông qua nghị quyết
198-2025-QH15
Theo đó, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo
Công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp
Và tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo
Sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm
Và giảm 50% thuế trong 4 năm tiếp theo
Ngoài ra, những khoản truyền nhượng cổ phần
Quyền góp bốn vào các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo
Sẽ được miễn hoàn toàn thuế thu nhập cá nhân và thuế doanh nghiệp
Bên cạnh đó, các chuyên gia, các nhà khoa học
Làm việc tại các trung tâm nghiên cứu và khởi nghiệp sáng tạo
Cũng sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân trong 2 năm đầu
Và giảm 50% trong 4 năm tiếp theo
Doanh nghiệp nhỏ và vừa, thành lập mới
Cũng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu
Trong khi, các chi phí đào tạo lại nhân lực
Vồn doanh nghiệp lớn sẽ được tính vào chi phí
Đặc biệt, bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2026
Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh
Sẽ không còn áp dụng phương pháp thuế khoán
Thay vào đó, sẽ nộp thuế theo quy định mới
Của luật quản lý thuế
Cùng thời điểm đó, lệ phí môn bài sẽ chính thức bị bãi bỏ
Đồng thời, các loại lệ phí, phí cấp đổi giấy tờ
Liên quan đến việc sắp xếp lại bộ máy nhà nước
Cũng sẽ được miễn hoàn toàn
Phản ứng chính thức của Việt Nam về mức thuế đối ứng 20%
Thưa quý vị, Chính phủ Việt Nam mới đây
Đã chính thức phản hồi mức thuế khoan 20%
Mà Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump
Áp dụng đối với hàng hóa xuất xứ từ Việt Nam
Đây là diễn biến được xem là bước ngoặt
Trong quan hệ thương mại giữa 2 nước
Khi chính sách thuế đối ứng bắt đầu có hiệu lực
Từ ngày 4-7 tháng 8 năm 2025
Trước đó, vào ngày 2-7
Tổng thống Trump đã công bố mức thuế này
Trên nền tảng Truth Social
Sau một cuộc điện đạp với Tổng bí thư Tô Lâm
Kèm theo đó, ông Trump cũng tuyên bố
Hàng hóa trung chuyển qua Việt Nam sẽ bị áp thuế 40%
Trong khi hàng Mỹ xuất khẩu sang Việt Nam
Sẽ được hưởng thuế xuất 0%
Ngày 1-8, Bộ Công thương Việt Nam
Phát đi thông cáo xác nhận thông tin về mức thuế mới
Đồng thời cho biết 2 bên sẽ tiếp tục trao đổi
Để hoàn thiện thỏa thuận thương mại đối ứng trên tinh thần
Cởi mở, xây dựng, bình đẳng, cùng có lợi
Và tôn trọng thể chế chính trị mỗi bên
Tuy nhiên, cơ quan này không đề cập tới mức thuế 40%
Với hàng trung chuyển
Một chi tiết gây nhiều tranh luận trong giới quan sát quốc tế
Trong khi truyền thông nhà nước chỉ đề cập chung
Về cuộc điện đạp giữa lãnh đạo 2 nước
Và việc mời ông Trump sang thăm
Thì nhiều hãng tin quốc tế như Politico và Bloomberg cho biết
Phía Việt Nam ban đầu mong muốn mức thuế thấp hơn
Vào khoảng 10-15%
Một số nguồn tin cho rằng
Khi đôi bên đã gần đạt được thỏa thuận ở mức 11%
Thì ông Trump bất ngờ can thiệp và nâng con số này lên 20%
Theo số liệu từ hải quan Hoa Kỳ
Trong năm 2024
Kim ngạch thương mại song phương đạt gần 150 tỷ USD
Trong đó Việt Nam xuất khẩu hơn 136 tỷ USD
Trong khi chỉ nhập khẩu 13 tỷ USD từ Mỹ
Sự thâm hụt quá lớn này được xem là nguyên nhân chính
Khiến chính quyền Trump quyết định áp thuế
Ngay sau khi mức thuế 46% được công bố hồi tháng 4
Chính quyền Mỹ đã tạm hoãn thực thi trong 3 tháng
Tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tăng tốc xuất khẩu
Chỉ trong 5 tháng đầu này
Trong năm 2025
Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ
Đã đạt 71,7 tỷ USD
Tăng gần 40% so với cùng kỳ năm trước
Tính đến ngày 15 tháng 7
Tổng Kim ngạch xuất khẩu cả nước
Đã đạt 261,8 tỷ USD
Tăng 14,6%
Và theo Bộ Công Thương đã vượt chỉ tiêu đề ra
Mức thuế 20% với Việt Nam
Được đánh giá là ở mức trung bình cao trong số 69 quốc gia
Và vùng lãnh thổ bị Mỹ áp thuế lần này
Chiến lược thuế quan của Trump
Lật đổ WTO, tái định hình toàn cầu
Thưa quý vị, Tổng thống Donald Trump một lần nữa
Khiến thế giới phải chú ý
Khi chỉ trong 2 tuần ngắn ngủi
Ông đã đạt được hàng loạt thỏa thuận thương mại
Với các đối tác lớn như Anh, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc
Không những vậy
Ông còn phát họa rõ chiến lược thuế quan mới
Mà theo nhiều chuyên gia có thể thay đổi cục diện kinh tế toàn cầu
Trump đã phân cấp thuế theo một logic đặc biệt
Mức 10% được ưu ái cho các thân hữu như Anh Quốc
Với các đồng minh như EU, Nhật Bản hay Hàn Quốc
Con số là 15%
Kem điều kiện phải tăng mua hàng Mỹ
Những đối tác như Việt Nam, Indonesia bị áp mức thuế cao hơn
Trong khi đó, Ấn Độ, Brazil lần đợt chữ thuế trừng phạt tới 25% và 50%
Còn Trung Quốc, Trump vẫn để ngò như một khoảng im lặng đầy ấn ý
Trump không đi theo con đường truyền thống
Ông dùng chiến lược loạn chung cầu thắng
Gây áp lực cực độ hết giá thật cao
Rồi xuống nước vừa đủ để khiến bên kia cảm thấy được lợi
Từ mức thuế trung bình 2% trong các hiệp định trước đây, Trump lâng lên tối thiểu 10%
Thế nhưng, thay vì phản ứng dữ dội, các đối tác lại thở vào vì chưa tệ hơn dự đoán
Các với các đời tổng thống tiền nhiệm, Trump không tách biệt thương mại với an ninh
Ông gọi ô bảo trợ quân sự của Mỹ là con bài mặt cả
Thẳng thừng tuyên bố, muốn được Mỹ bảo vệ, phải trả giá
Cái giá ấy là mở cửa thị trường hàng hóa cho Mỹ
Đổi lại là sự yên tâm về an ninh
Một công thức hiệu quả mà chỉ có Trump dám áp dụng
Tuy vậy, chiến được này không phải không có rủi ro
Thứ nhất, liệu hàng hóa Mỹ với chi phí sản xuất cao có cạnh tranh nổi tại các thị trường mới
Thứ hai, Trump là người khó đoán
Ông từng rút khỏi thỏa thuận NAFTA chỉ sau vài tháng ký
Liệu các nước ký thỏa thuận hôm nay có đang chờ xem ông có tại vị lâu không?
Thứ ba, tính hợp hiến của các mức thuế quan này vẫn đang bị chất vấn
Nếu giá cả leo thang, sự ủng hộ của cử tri Mỹ cũng có thể lùng lầy
Dù vậy khó phủ nhận rằng, Trump đã tiết lập một tiền lệ mới trong đàn phán quốc tế
Thay vì phải văn nài đồng minh, mở cửa thị trường như các đời tổng thống trước
Ông lật bàn cờ, tái định nghĩa cuộc chơi
Và tự quyết xem ai được mời ngồi vào bàn
Đây có thể không phải là nghệ thuật ngoại giao mềm dẻo
Nhưng lại là thứ nghệ thuật đàm phán phù hợp
Trong một thế giới đang trở nên bất ổn và cạnh tranh hơn bao giờ hết
Mô hình khủng hoảng của Trung Quốc
Khi sản xuất không còn cứu được nền kinh tế
Thưa quý vị, Kinh tế Trung Quốc suy thoái
Mô hình tăng trưởng giãn đứt, căng thẳng thương mại leo thang
Thưa quý vị, Kinh tế Trung Quốc suy thoái
Mô hình tăng trưởng giãn đứt, căng thẳng thương mại leo thang với Mỹ
Và câu hỏi lớn liệu Đảng Cộng sản Trung Quốc có đang đi đến bờ vực sụp đổ
Thực thế cho thấy, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc đang hụt hơi
PMI sản xuất tháng 7 năm 2025 giảm còn 49,3
Dưới ngưỡng tăng trưởng liên tục 4 tháng
Các chỉ số đơn hàng mới, xuất khẩu và sản xuất đều giảm
Dịch vụ và xây dựng cũng yếu đi rõ rệt
Theo số liệu từ Run, GDP thực tế Trung Quốc năm 2024
Thấp hơn 5% so với xu hướng trước đại dịch
Các trục cột như tiêu dùng, đầu tư, xuất khẩu đều suy yếu
Sản lượng công nghệ cao, lĩnh vực Bắc Kinh đặc cực chỉ tăng 11%
Thấp hơn nhiều so với trước đây
Tại Quảng Châu, một nửa nhà máy may mặn đóng cửa
Xuất khẩu sang Mỹ sụt mạnh khiến 10-20 triệu việc làm gặp rủi ro
Giấc mộng siêu cường sản xuất của ông Tập đang khiến chính người dân Trung Quốc phải trả giá
Thế nhưng, chính quyền Trung Quốc lại tiếp tục mô hình sai lầm khi đầu tư công nghệ
Thay vì kích cầu tiêu dùng
Trung Quốc đổ 172 tỷ USD vào AI
Bán dẫn, năng lượng chỉ sau Mỹ
Nhưng hàng hóa xuất ra không ai mua
Thị trường nội địa quá yếu dẫn đến giảm phát
Doanh nghiệp và người dân chỉ hoãn tri tiêu do kỳ vọng giá sẽ còn giảm sâu hơn
Để giải quyết vấn đề này, Bắc Kinh lại tăng xuất khẩu
Trong khi Mỹ và EU dựng rào cản, đặc biệt với xe điện
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Benson gọi đây là mô hình mất cân bằng nhất trong lịch sử hiện đại
Sản xuất chiếm 30% GDP
Thạng dư vãng lai chiếm tới 2% GDP toàn cầu
Mức tường đường thời đế quốc Anh
Ông Benson cảnh báo
Nếu Trung Quốc cứ đổ hàng giá rẻ ra thế giới
Họ sẽ tự đẩy mình vào cô lập
Đứng trước những cảnh báo này
Phản ứng của Trung Quốc là thật sự giận dữ và chối bỏ trách nhiệm
Tân Hoa xã đáp trả ông Benson bằng tuyên bố
Cần tái cân bằng tầm thái Mỹ
Bắc Kinh viện dẫn dữ liệu rằng tiêu dùng đóng góp 44,5%
Tăng trưởng trong năm 2024 để phản bác
Nhưng dữ liệu chính thức bị nghi ngờ rộng rãi
Thực tế, Trung Quốc chiếm 35% sản lượng toàn cầu
Giáo sư Hoàng Á Sinh của Viện Công nghệ Massachusetts nhận định
Người dân gánh rủi ro
Đảng Cộng sản Trung Quốc thì kiểm soát và trốn tránh trách nhiệm
Làm sao kinh tế có thể phục hồi?
Giáo sư từ Trình Cương, Đại học Stanford cảnh báo
Gốc rễ là chế độ
Khi đất đai, ngân hàng, tài sản nằm trong tay nhà nước và dưới quyền quý
Thì 540 triệu người sống dưới 5 USD một ngày
Không thể là động lực tiêu dùng
Thề vào đó, Thương chiến, Mỹ, Trung đang dần cô lập của Bắc Kinh
Vòng đàm phán ngày 28 tháng 7 tại Stockholm thất bại
Mỹ cảnh báo sẽ tăng thuế lên đến 500% nếu Trung Quốc tiếp tục mua dầu Nga
G7, EU cũng có thể tham gia
Trong tuyên bố, cả thế giới đang đứng về phía chúng tôi
Trung Quốc ngày càng bị cô lập
Chỉ còn Nga, một nền kinh tế không đủ lớn để cứu vãn
Điệu có giải pháp nào để cứu vãn tương lai cho người dân Trung Quốc?
Ông Pencet đề xuất giảm xuất khẩu, tăng tiêu dùng và cải cách thể chế
Nhưng tất cả điều đó đều bị Đảng Cộng sản Trung Quốc coi là lằn danh đỏ
Trong khi đó, giáo sư Từ Trình Cương khẳng định
Không có cải cách thể chế thì không thể khởi động nhu cầu nội địa
Và như vậy, sự sụp đổ là tất yếu
Góc nhìn văn hóa
Sự thật đằng sau câu tục ngữ
Nợ như chúa trồm
Người Việt có câu
Nợ như chúa trồm
Để nói về ai đó mắc nợ quá nhiều
Câu chuyện về chúa trồm cũng chỉ được truyền miệng trong dân gian
Nhưng sự thật về câu chuyện này thì không phải ai cũng biết
Chúa trồm sinh năm 1533, mất năm 1548
Chính là vua Lê Trang Tông
Vị vua đầu tiên thời Lê Trung Hưng
Về nguồn gốc tên gọi chúa trồm
Có nhiều giả thuyết khác nhau
Người ta cho rằng đó là tên riêng
Cũng có ý kiến cho rằng
Khi nhìn ông vối đầu trên đòn gánh ở chợ
Giang ấy giống chữ trầm
Nên dân gian gọi là chúa trầm
Rồi biến thành chúa trồm
Theo các tài liệu cổ của người Thái ở Thanh Hóa
Thân thế vua Lê Trang Tông có nguồn gốc khác với truyền miệng dân gian
Tại Bản Ruộng, thuộc Mường Khò
Nay là xã Lũng Cao, Bá Thước
Có ông quan Bản Rộc
Tên Hà Văn Yên
Người hiền lành và hào phóng
Một ngày khi đang cày ruộng
Ông gặp một phụ nữ mang thai từ phương xa đến
Đang bị truy sát
Dù chưa rõ thực hơ
Ông vẫn đưa bà ấy đến hang núi Kín Đáo
Để ẩn nóng và chăm sóc
Khi gặp một vị quốc công đang mộ bình trong vùng
Ông Hà Văn Yên được nghe
Ta xem thiền văn
Thấy sao Thái Phương chiếu sáng vùng Mường Khò
Lẽ nào nơi này sắp có thiên tử
Vị quốc công khuyên ông chăm sóc
Người phụ nữ ấy cẩn thận
Vì trứng rồng phải đủ 12 tháng mới nở
Quả nhiên
Người phụ nữ mang thai đúng 12 tháng
Suốt từ sáng đến tối vẫn chưa sinh được
Phải đến khi ông Hà Văn Yên
Làm lễ cúng trời đất
Trời bỗng sáng lại
Đứa trẻ mới chào đời
Ông Hà Văn Yên tiếp tục nuôi dấu
Hai mẹ con nhiều năm
Dân làng gọi cậu bé là chú trốn
Theo tiếng Thái có nghĩa là dấu trộm
Ý nói cả hai mẹ con
Được dấu trộm đi nuôi nấng
Sang tiếng Kinh
Từ này đọc trạch thành chúa trộm
Đến năm 1533
Khi Nguyễn Kìm đến đón
Để phò làm vua
Người dân mới biết thân thế thật
Của chú trốn
Có vua Lê Trang Tông
Làm hậu duệ chính thống nhà Lê
Lực lượng phu Lê diệt mạc
Được danh chính nguồn thuận
Ngày càng mạnh mẽ
Vua Lê Trang Tông không quên ơn nghĩa
Ông gọi Hà Văn Yên là bố nuôi
Kính trọng vô cùng
Mường Khon
Được đổi tên thành xã quốc thành
Lấy ý thành quốc
Thành nước là từ mảnh đất này
Tuy nhiên
Ông Hà Văn Yên
Quen sống thanh đạm
Để lại hết cuộc cải và thước vị
Để trở về bản dục
Điều thú vị là
Các tài liệu cổ của người Thái
Không hề nhắc đến chuyện
Chúa trộm nợ tiền dân chúng
Được quan bản dục cư mang từ nhỏ
Vua Lê Trang Tông
Chính là minh chứng
Câu chuyện này
Chính là minh chứng thú vị
Cho việc lịch sử và dân gian
Có thể đi theo những con đường khác nhau
Có thể câu nói nợ như chúa trộm
Chỉ đơn giản là sự trùng hợp ngẫu nhiên
Giữa âm thanh của tên gọi
Và ý nghĩa mà người đời muốn người gắm
Hoặc có thể
Trong suốt quá trình lưu truyền
Câu chuyện gốc đã bị thay đổi
Biên tướng theo cách hiểu của từng thời đại
Dù sự thật như thế nào
Điều đáng duy ngẫm ở đây
Không phải là việc ai đó có thực sự mắc nợ hay không
Mà là cách người xưa
Sáng tạo ra những câu nói
Để lại bài học cho người đời sau
Đó là sống có trách nhiệm với chính mình
Và với người khác
Hành trình khám phá tin tức
Và văn hóa của chúng tôi xin được khép lại tại đây
Một lần nữa
Dài tuệ chân thành cảm ơn quý vị
Đã yêu mến tin tưởng và lựa chọn chúng tôi
Để cập nhập tin tức mỗi ngày
Xin chúc quý vị nhiều niềm vui
Và hẹn gặp lại ở những bản tin tiếp theo