[Phát thanh] Ấu Học Quỳnh Lâm|Bài 26|Triệu Khái bỏ hạt đậu tự xét hành vi mỗi ngày

Tiểu An 小 安
151 người theo dõi
🍁 Sau này khi lớn lên, các hành vi cử chỉ và ngôn ngữ, cú pháp học ở tiểu học không dừng ở mức biết làm như thế nào mà không biết đạo lý tại sao lại làm vậy giống như khi còn nhỏ nữa, người xưa thường nói biết nó vậy nhưng không hiểu vì sao, đó chính là chỉ ý nghĩa này. Khi đã trưởng thành, cần phải học một cách có hệ thống những đạo lý lớn đằng sau các hành vi quy phạm và các kỹ năng kiến thức. Như thế mới không bị giáo điều cổ hủ, khư khư giữ lễ nghi bề ngoài, nếu không phân biệt rõ đâu là gốc đâu là ngọn, đâu là chủ yếu đâu là thứ yếu, thì sẽ trở thành những văn nhân cổ hủ không có trí tuệ viên dung.
#vanhoatruyenthong #chanhkien #sachhay #giaoduc #auhocquynhlam #postcard #kechuyen
Chương trình phát thanh Ấu học Quỳnh Lâm bài 26
Chào các em thiếu niên thân mến
Chị Trang Tử rất vui khi chúng ta lại được gặp nhau trong chương trình hôm nay
Chị Trang Tử sẽ cùng các em bước qua những năm tháng thân xuân
cùng nhau đi tìm cái nơi cố gương của tinh thần và tâm linh
cùng tìm kiếm ý nghĩa chân chính của đời người
Hôm nay chúng ta cùng lắng nghe bài viết có nhan đề
Trú Trọng làm rõ cái mới của sách đại học
Đại học thủ trọng phù minh tân
Tiểu tử mạc tiên ư ứng đối
Kỳ dung cố nghi hữu độc
Xuất ngôn vưu khí hữu trương
Chí rục tiên nghi hành rục phương
Điều đầu tiên mà cuốn sách đại học Trú Trọng đến
là mỗi người nên phát huy mỹ đức vốn có của mình
Ngày ngày đổi mới, mỗi ngày đều có tiến bộ
Trẻ em trước tiên phải học cách nói năng và lễ phép
trong việc đối ứng tiến thoái, đối đáp tiến lui
Tất nhiên, giáng vẻ cử chỉ của mọi người
phải có mức độ vừa phải, phù hợp
Lời nói đặc biệt Trú Trọng đến sự mạch lạc
Chí tuệ phải viên dung và hành vi phải đoan chính
Rũ khí phải lớn nhưng suy nghĩ phải tỉ mỉ kỹ càng
Sách đại học do tăng tử viết
giảng việc lấy hoàng dương nhân đức làm gấp
Chỉ khi đó mới có thể đạt được đạo lý
từ tu tân tề gia trị quốc đến bình thiên hạ
Nếu như nói trọng điểm của bậc tiểu học
là giảng về các sinh hoạt thường ngày
cách chung sống hòa hợp như thế nào
với cha mẹ và các bậc trưởng mối
cũng như anh chị em trong gia đình, người thân, bạn bè
Mục đích là học và lĩnh hội được cách ứng xử
bằng lời ăn tiếng nói và các phép tác
trong nghi nứng cơ bản nhất
hình thành một loại thường thức sinh hoạt và tập quản tốt
Có nghĩa là khi gặp mọi người
biết nói chuyện và hành động như thế nào
không đến mức xuất hiện sai lầm thất lễ
Cùng với mọi người
ở các vai vế và nĩa vi khác nhau
trong các trường hợp khác nhau
đều biết ứng xử, tiếp đải
và chung sống như thế nào
để luôn luôn không thất lễ
Vậy thì bước tiếp theo
là phải học tập có trọng điểm
và hiểu những đạo lý cơ bản
vì sao phải ứng xử với người khác như thế
Đạo lý căn bản này
là nguyên tắc hay mục đích
của mọi nghi thức xã giao
mọi tiến thoái và hành vi ứng xử
khi tiếp xúc giữa người với người
Nguyên tắc này chính là nhân đức
cũng chính là đạo nghĩa
hợp lại thì chính là đạo đức
mà người ta thường gọi
cũng chính là minh đức
mà tác phẩm đại học của Tăng Tử
đã giải thích là nền tảng
của việc trị quốc
Con người phi lớn lên
cần phải hiểu được mục tiêu
và trí hướng lớn nhất của đời người
chính là phải dùng nước
để trị lý thiên hạ
giáo hóa thiên hạ
làm cho tất cả mọi người
đều hiểu được ý nghĩa của cuộc sống
thì có thể đạt đến cảnh giới
của trí thiện, tốt đẹp cùng cực
xuất phát điểm và mục tiêu
của việc làm người đều là trí thiện
Bậc tiểu học là giáo dục
thai sáng cho trẻ em
trong đó các tác phẩm nổi tiếng nhất
là Tam Tự Kinh và Đệ Tử Quy
Bộ sách này cũng như các tác phẩm
kinh nghiệm khác dành cho trẻ em
vỡ lòng thì điều giảng trước tiên
là cái thiện
mà các em có thể hiểu được
lấy đó làm nền tảng
nhưng không thể giảng sâu vào đạo ý to lớn
cho nên trọng điểm
chủ yếu là giảng về các mối quan hệ
nhân luân thường ngày
ví dụ như cách cư xử
với mọi người, ăn nói đi lại
ra sao, giữ đúng
chuẩn bựng về phép xã giao như thế nào
sau đó tạo dự trí thức cơ bản
để tương lai đọc
các thư tịch cổ, học chữ
và cách đặt câu, hiểu rõ
nhiều điển cố trong lịch sử
và các bài học làm người
chuẩn bị cho tương lai học tập đạo đức
một cách hệ thống
nghĩa là sau này khi lớn lên
các hành vi cử chỉ và ngôn ngữ
cố pháp học ở tiểu học
không dừng ở mức
biết làm như thế nào
mà không biết đạo lý tại sao lại làm vậy
giống như khi còn nhỏ nữa
người xưa thường nói
biết nói vậy nhưng không hiểu vì sao
đó chính là chỉ ý nghĩa này
khi đã trưởng thành
cần phải học một cách
có hệ thống những đạo lý lớn
đằng sau các hành vi quy phạm
và các kỹ năng kiến thức
như thế mới không bị giáo điều
cổ vũ, khư khư giữ lễ nghi
bè ngoài, nếu không phân biệt
rõ đâu là gốc, đâu là ngọn
đâu là chủ yếu
đâu là thứ yếu
thì sẽ trở thành những văn nhân cổ vũ
không có trí tuệ viên dung
ví dụ như câu
nam nữ thụ thuộc
bất thân là quy pháp
thư sử thông thường
tuy nhiên nếu ở trong một tình huống đặc biệt
chẳng hạn như vô tình
gặp một người phụ nữ bị núi nước
khi qua sông
lúc đó chỉ có một người đàn ông hiện diện
ngoài ra không ai có thể
cứu cô ấy
đây là tình huống khẩn cấp
vì cô ấy đang ở giữa dòng nước
do đó không thể hành sự
theo cách thông thường
nên biết là các quy tắc xã giao
của xã hội sau cùng là
vì mối quan hệ giữa con người
các gia tộc
để có sự tôn trọng dẫn nhau
không để xảy ra bất bình, toán hận
hiểu lầm, tránh xung đột
mâu thuẫn, có như thế
mới làm cho xã hội hài hòa
nói tóm lại là làm cho
người ta biết cách yêu thương người khác
có được một giới hạn căn bản
cấp nhất, tuy nhiên
nếu chỉ tuân theo các quy tắc xã giao
thấy chết mà không cứu
nó sẽ biến thành chứa ngại
trên con đường học học
tổn hại đến nguyên tắc căn bản
là hành thiện, do đó
trong trường hợp đặc biệt này
không thể cứ cố chấp giữ lấy
các quy phạm cố định mà cứu
mạng người là quan trọng nhất
cũng là hành động phù hợp nhất
với nhân nghĩa và đạo đức
thêm ví dụ như câu
quân quân thần thần
phộ phộ tử tử
vua ra vua
tôi ra tôi
cha ra cha
con ra con
là giảng về quy phục
và bổn phận phải có trên dưới
giữa vua tôi và cha con
mẹ tôi hay con cái
cần nghĩa tôn trọng quyết định
và chấp hành mệnh lệnh
của người có nghĩa vị cao hơn
nhưng nếu làm vua hay làm cha
mà có thiếu sót
nghiêm trọng về đức hành
thì cần phải có đủ can đảm
để can ngăn mệnh lệnh của người đó
không được bân theo tuyệt đối
nếu không sẽ làm cho vua
hay cha mình làm ra
việc bất nghĩa, trái lai
giống như là trợ trụ vi ngược
không chỉ bản thân bất nghĩa
mà còn hãm hại quân phương
hay phụ thân mình
vào sự bất nghĩa
nói cách khác, bất kỳ việc gì
đều phải suy xét chắc chắn
có phù hợp với đạo đức
có quang minh chính nghĩa hay không
đây chính là đạo lý
chỉ ư chí thiện
được giảng trong sách đại học
đúng như người ta nói
mọi việc nếu có việc gấp gáp
hay việc thòng thả
khi có việc gấp nên tùy cơ
ứng biến, không giáo điều cứng nhất
tất cả đều suy xét
từ cơ bản làm như thế nào
mới là thiện đáy người khác
một cách chứng chính
đó mới là điều thích hợp nhất
thì làm như thế sẽ không bị giáo điều
vì vậy
đằng sau lễ nghi và quy định
là đạo đức
không thể quên các quân phép lễ nghi
đi đứng và chờ đợi người khác
mục đích ấy là để thực hiện
sự giáo hóa đạo đức
đây là căn bản của việc
tuân thủ dì lễ
nhưng phải chú ý rằng
không thể lấy đây làm cái cớ
để phủ nhận các lễ nghi cơ bản
trong những tình huống thông thường
con người cần có một
chuẩn mực cơ bản
nếu không, trạch tự xã hội sẽ trở nên rất hỗn loạn
mọi thứ đều phải có
mức độ, bất cứ điều gì
cũng không được đi đến cực đoan
cho nên
ở bài học này giảng rõ ràng
sách đại học trước hết
coi trọng đến cái mới
tức là giảng rõ ràng
việc làm cho người ta hiểu rõ
đức hạnh là coi trọng hàng đầu
tu chính bản thân
mỗi ngày
sau khi có lính ngộ những tiến bộ mới
mỗi ngày, liền nhanh chóng quay lại
việc dạy bảo những gì trẻ em
cần làm. Trước tiên
trẻ em phải học cách ăn nói
và lễ tiết của việc ứng xử tiến lui
phong thái cử chỉ
của con người nên vừa phải
có mức độ, lời nói phải mạch lạc
trí tuệ cần viên dung
nhưng cũng đừng quên rằng
hành vi phải nghiêm trình
tài trí từ đầu đến cuối
phải khởi tác dụng xoay quanh chính đạo
dũng khí cần phải lớn
nhưng suy nghĩ cần phải tỉ mỉ
trô toàn, không được lỗ máng
đó cũng chính là
dũng cảm mà thận trọng
hữu dũng, hữu mưu
mới làm niền việc
trông có vẻ như giảng về trung dung
nhưng trên thực tế
là xoay quanh đạo đức
làm căn bàn và giảng
làm thế nào để học tập một cách
chính xác và ứng dụng đúng
những lễ nghi và lời nói
thông thường này để thiện dụ
tài trí và dũng khí
câu đầu tiên
sách đại học viết
Đại học chỉ đạo
tại minh minh đức, tại thân dân
tại chỉ ư chí thiên
muốn đạt đến chỉ ư
chí thiên, điều trước tiên
phải làm được là
trình độ của minh minh đức
chữ minh đầu tiên nghĩa là
làm sáng tỏ, sau đó là hoàng dương
chữ minh thứ 2 nghĩa là
quang minh chính đai
cho nên minh minh đức
chính là làm cho mỹ đức
trông sáng đương thiên của thiên tính
con người, có thể hoàng dương
ra khắp nơi, và cách làm
cho tính linh thiên phú
hỏa sáng chính là
tự soi xét trong lòng, mỗi ngày
tự xét bản thân qua 3 sự việc
thông qua tự soi xét
lại bản thân, để tìm ra
khuyết điểm, sửa chữa khuyết điểm
không ngừng hướng nội tìm, không ngừng
tu chính, chứ bỏ tâm chấp
trước của bản thân, tiên tục
cho đến khi đạt đến cảnh dưới
chí thiện mới kết thúc
vào thời nhà Tống
có một người tên là
Triệu Khái, ngày nào cũng dùng
phương pháp bỏ hạt đầu
để xem xét hành vi được mất của mình
ông chuẩn bị 3 cái hộp
và đặt trú vào thư phòng
một hộp rỗng, một hộp
đựng đậu nành, và một hộp đựng
đậu đen, mỗi tối trước khi
đi ngủ, Triệu Khái
mở 3 chiếc hộp này ra
cẩn thận nhớ lại nơi nói
và việc làm của mình trong cả ngày
nếu nói một câu đúng
làm một việc tốt, hoặc
có một ý tưởng tốt
sẽ lấy một hạt đậu nành
bỏ vào hộp trống, nếu
nói lời sai, gây chuyên thị phi
làm điều xấu
hoặc có ý nghĩ xấu
thì lấy một hạt đậu đen
bỏ vào hộp trống, dựa vào
số lượng nhiều hay ít của những
hạt đậu đen và đậu nành
trong hộp trống để nhắc nhở
bản thân sửa chữa lỗi lầm
lúc đầu số lượng đậu đen
nhiều hơn đậu nành, nhưng dần dần
đậu nành càng ngày càng nhiều
đậu đen càng ngày càng ít
việc tu dưỡng đạo đức của ông
càng ngày càng cao
khổng tử nói
kiến hiền tư tè yên
bất kiến hiền nhi
nội tự tỉnh dã
nhìn thấy người có tài
thì học tập họ và
hy vọng được ngang hàng với họ
nhìn thấy người không có
đức ánh thì nên tự
xoay xét lại nỗi lầm của mình
tư tè chính là muốn
hướng đến người hiền tài
để nói theo, nội tự
tỉnh chính là không ngừng
hướng nội, tìm những khuyết điểm
của bản thân, như thế có thể
liên tục tiến bộ, đạt đến
cảnh dưới viên mãn của
trí thiện.
Chương trình hôm nay đã đưa chúng ta
đến với một góc nhìn thật thú vị
hóa ra cái mới
không phải lúc nào cũng là điều
chưa từng có, mà đôi khi
chính là sự khám phá lại
những giá trị xưa bằng một tâm thái
trong sáng và hiểu sâu hơn
giống như lời dạy trong
sách đại học, nếu chúng ta biết
tòi sán bản thân, tu dưỡng
từng điều nhỏ thì trí tuệ
và đạo đức cũng sẽ từng bước được
nâng cao. Tuổi trẻ
chính là lúc tốt nhất để rèn luyện
nền tảng cho mình, biết suy nghĩ
thấu đáo, biết phân biệt
đúng sai và đặc biệt là biết
học sâu, hiểu kỹ, làm rõ
điều mình học. Mong rằng
từ hôm nay các em sẽ học
không chỉ để biết mà còn
để làm người ngay thẳng, chân thành
và có lý tưởng.
Chương trình hôm nay cũng dừng lại
tại đây. Hẹn gặp lại các em
vào chương trình lần sau nhé!
