Lý Giải Bí Ẩn Tại Sao 36 Phố Phường Hà Nội Đều Bắt Đầu Bằng Chữ "HÀNG"? | Đàm Đạo Lịch Sử | #118

Đình Sự
546 người theo dõi
“Hà Nội băm sáu phố phường” - câu nói dường như đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi chúng ta rồi phải không nào. Nhưng mà tính cho đúng ra, thì Thủ Đô của nước ta hiện đang có đến 53 phố và ngõ bắt đầu bằng chữ Hàng cơ các bạn ạ. Và trong thực tế lịch sử thì còn rất nhiều phố Hàng nữa, có điều là đều đã bị thay thế dần cùng với thời gian. Vậy thì lý do tại sao phố phường của Hà Nội lại đều bắt đầu bằng chữ “Hàng”? Cùng Taca tìm hiểu trong video ngay sau đây nhé!
#toiyeubinhduong #riviubinhduong #toiyeushenyun #vanhoatruyenthong
Hà Nội 36 phố phường, câu nói dường như đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi chúng ta rồi phải không nào
Nhưng mà tính cho đúng ra thì thủ đô của nước Tây hiện nay đang có đến 53 phố và ngõ bắt đầu bằng chữ Hàng
Và trong thực tế lịch sử thì còn rất nhiều phố Hàng nữa, có điều là nó bị thay thế dần cùng với thời gian
Vậy thì lý do tại sao phố phường Hà Nội lại đều bắt đầu bằng chữ Hàng, hãy cùng tất cả tìm hiểu trong video ngay sau đây
Lý giải bí ẩn vì sao 36 phố phường Hà Nội đều bắt đầu bằng chữ Hàng
Nguồn gốc cái tên Hàng của phố phường Hà Nội trong quá khứ
Trong một cuốn sách, nhà truyền giáo Filippo de Marini đã đến Tàng Lòng vào năm 1663 viết
Ở đầu mỗi phố đều treo một tấm biển gỗ trên đó có ghi tên mặt Hàng
Tấm biển này do dân chúng buôn bán ở phố đó treo để tiện cho việc mua bán
Tuy nhiên thì nó không phải là đơn vị hành chính mà đó chính là xuất xứ của những phố phường có tên Hàng sau này
Năm 1831, Vua Minh Mạng tiến hành một cuộc cải cách hành chính lớn
Trong đó có việc phân chia và đặt tên mới theo địa dưới hành chính cấp tỉnh
Thì Tàng Lòng bị sát nhập với một số khu vực khác thành tỉnh Hà Nội
Với diện tích rộng hơn gồm 4 phủ 15 huyện
Trong số 15 huyện của tỉnh Hà Nội thì có 2 huyện là Thọ Sương, Vĩnh Thuận, Văn Thực Phủ Hoài Đức
Và 36 phố phường đều nằm trong địa phận 2 huyện này
Theo đó thì huyện Thọ Sương gồm 18 phường gồm Yên Thọ, Hà Khẩu, Báo Tiên, Đông Hà, Đồng Xuân, Đồng Tác, Đồng Các
Cổ Vũ, Xã Đàn, Đồng Lạc, Thái Cực, Diên Hưng, Cốc Phố, Phục Cổ, Phúc Lâm, Kim Hoa, Hồng Mai, An Xá
Còn 18 phường của huyện Vĩnh Thuận thì là Bích Cầu, Quảng Bá, Thụy Trường, Yên Thái, Hòa Nhai, Tây Hồ
Nghi Tàm, Nhật Triêu, Trích Sài, Võng Thị, Bái Ấn, Yên Lãng, Công Bộ, Thành Khối, Hồ Khẩu, Thịnh Quang, Yên Hoa và Quan Trạm
Trong các phường này có nhiều phố thì chuyên bán một bán hàng cố định
Nói về tên gọi của các phố, theo nhà sở học nghề Pháp Philippe Papin, tác giả của quấn lịch sử Hà Nội
Danh từ phố bằng chữ nôm có nghĩa là nơi mua bán, là khu dân cư tập trung quanh khu vực bến thuyền
Còn theo nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc thì chữ phố nguyên nghĩa là chỗ bán hàng
Và phố có thể là một nhà bày bán hàng
Dần dần phố có nghĩa là nơi có nhiều cửa hàng
Trong bộ sách Hà Nội nửa đầu thế kỷ 20, tác giả Nguyễn Văn Uẩn đã giải thích
Phường được sử dụng trong giấy tờ của nhà chức trách, còn phố do dân gọi và lâu dài mà thành
Phố thì vẫn nằm trong phường
Quay ngược trở về quá khứ, khi nhà Lý rời đô từ Hoa Lư ra Thăng Lòng
Mà nó mới chỉ là các làng
Mà từ làng lên phố là sự biến đổi diễn ra rất là nhanh
Trong lần đô thị hóa thứ nhất
Đến lúc Hà Nội trở thành kinh đô thì nơi đây tập trung rất là nhiều trí thức quan lại
Có thể nói đây là những tầng lớp biết hưởng thụ, rất là thích hưởng thụ
Vì họ là tầng lớp trên và có tiền
Lúc đầu thì người dân từ khắp nơi mang hàng đến Thăng Lòng để bán
Và quê ngày họ sẽ trở về
Thế nhưng còn có những người mang hàng đến Thăng Lòng bán
Nhưng mà nếu chưa bán xong, họ sẽ dựng các lều quán để mà hôm sau bán tiếp
Bán hết hàng thì mới trở về
Và cũng có những người họ trụ lại ở Thăng Lòng để bán
Như vậy dần dần những người đến nơi đây buôn bán
Họ tụ tập lại với nhau
Gồm những người cùng làng, cùng họ
Cùng buôn bán chung một mặt hàng
Dần dần những nơi như vậy
Trở thành một điểm mà rất nhiều người cùng bán một loại hàng
Và rồi trở thành một phố
Việc buôn bán ngày càng phát triển
Không tránh khỏi dẫn đến việc lộn sộn va chạm
Mà nếu khi chờ chiếc xác cổ phường đến giải quyết
Thì sẽ rất là lâu
Vậy nên bà con buôn bán
Cần có người trông coi quản lý an ninh trật tự
Để mà giáng xét bất đồng ngay lúc đó
Vì vậy họ đã chọn một người có ý tín
Để làm trưởng phố
Theo Philippe Papin
Chiếc trưởng phố xuất hiện từ năm 1850
Dần dà trưởng phố trở nên quan trọng
Hơn cả chiếc xác cổ phường
Và tên phố bắt đầu bằng chữ hàng
Lúc này đã chính thức có trong văn bản
Chiều Vua Tự Đức
Hàng nào thức nấy
Dẫu ấn văn hóa xưa cũ của mảnh đất
Kinh kỳ nhộn nhịp
Sách Đại Nam Nhất Thông Chí do cước
Sự quán Triều Nguyễn Đời Tự Đức
Đã soạn chép rằng
Khi đó có 19 phố trong đó 12 phố
Bắt đầu bằng chữ hàng
Còn chuyến đi Bắc Kỳ
Năm Ất hợi 1876 của Trường Vĩnh Ký
Lại cho rằng Hà Nội khi đó gồm
21 phố bao gồm
Hàng Buồm, Quảng Đông, Hàng Mã
Hàng Mâm, Báo Thiên, Phố Nam
Hay là Hàng Bè
Hàng Bồ, Hàng Bạc, Hàng Dày
Hàng Mây, Đồng Lạc, Thái Cực
Thì là Phố Hàng Đào
Đông Hà là Phố Hàng Hát
Phước Kiến, Bán Đồ Đồng, Đồ Thiết
Hàng Muối, Đồng Xuân
Thanh Hà, Hàng Gai
Hàng Bao, Hàng Trà hay Trẻ
Và Quảng Minh Định
Theo đó trong 21 phố có 13 phố
Bắt đầu bằng chữ hàng
Trong ghi chép của nhiều người Pháp
Từng đến hoặc sống tại Hà Nội
Giai đoạn 1875
Đến 1888 cho thấy
Họ sử dụng từ ro
Tiếng Pháp nghĩa là đường phố
Tuy nhiên bản đồ Hà Nội trong sách
Đồng Khánh địa dự trí
Soạn vào đây Đồng Khánh
Năm 1888
Lại chép là Hà Nội có đến 36 phường
Mà không người có phố
Nghĩa là không có phố tên Hàng
Khi mà Pháp đánh thành Hà Nội
Năm 1882 sau đó chiếm Hà Nội
Và năm 1883
Công sứ Hà Nội
Độc Lý đã ban hành nhiều văn bản
Để quản lý thành phố
Cụ thể là theo một nghị định đăng cho công báo
Ngày 21 tháng 4 năm 1890
Của Tống sức Bắc Kỳ
Đã quy định chiều dài, chiều rộng
Vìa hè của các phố
Và nghị định này cũng chính thức sử dụng phố tên Hàng
Theo nghị định này
Hà Nội năm 1890 có 67 phố
Và 4 đường
Trong đó có 38 phố bắt đầu bằng chữ hàng
Riêng hàng bông 2 phố
Hàng Bông phía Đông và Hàng Bông phía Tây
Hàng Chiếu cũng có 2 phố
Là Hàng Chiếu Cói và Hàng Chiếu
Sau thì là phố
Giêng Được Bờ
Ngày nay hầu hết các phố Hà Nội mang tên Hàng
Như là Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Lược
Vẫn còn nhưng mà không hề sản xuất
Những mặt hàng đúng y như tên gọi của nó
Như là phố Hàng Hòm
Không sản xuất Hòm nữa
Phố Hàng Khoai thì không bán khoai
Thay vào đó phố Hàng Khoai lại bán bát đĩa
Phố Hàng Đường nổi danh với Ô Mai
Phố Hàng Gà thì in thiệp cưới
Thế nhưng mà điều đặc biệt là vẫn còn
Những phố bán những mặt hàng như tên gọi của nó
Thời xa xưa
Như là Phố Thúc Bắc, Phố Hàng Thiết
Hay là Phố Hàng Chiếu
Chỉ là số tên phố mà vẫn bán mặt hàng như xưa
Thì còn rất là ít mà thôi
Những câu chuyện lịch sử thú vị
Về các phố phương Hà Nội
Ngoài bắt đầu bằng chữ hàng
Ở Hà Nội phần lớn tên đường phố đều được đặt tên
Mà các giành nhân có đóng góp cho sự nghiệp
Xây dựng và phát triển đất nước
Đây cũng là một nét riêng
Vì trên thế giới, nhất là châu Âu
Tên đường phố chỉ chủ yếu được đánh số thứ tự
Hoặc là đặt theo tên dòng họ, gia tộc
Nên nghe rất là nhảm chán
Và nếu không để ý kỹ
Hẳn là bạn sẽ nghĩ
Tên đường phố Hà Nội được sắp xếp ngẫu nhiên
Xong kỳ thực, chúng luôn tần vào
Một quy tắc cụm
Trong đó mỗi cụm ứng với một triều đại
Giai đoạn lịch sử nhất định
Ngoài ra còn có một quy tắc khác
Là tên những con đường lớn
Thường ứng với những người có công lớn
Và đừng nhỏ hơn là tên các vị
Quan thần, có công trong từng triều đại
Thời kỳ lịch sử
Nhằm phản ánh vị trí của các nhân thần
Trong tâm lý của người Việt
Ví dụ như các con đường thực quận Hoàn Kiếm
Trung tâm thủ đô
Thường gắn với tên các vị danh nhân
Thời kỳ đầu dựng nước
Các phố Ngô Quyền, Đình Tiên Hoàng, Lý Thái Tổ
Đều là những con đường lớn
Nằm gần mạng hồ gươm lịch sử
Còn tản mát bên đó là những tên như Đình Liệt
Đình Lễ
Không chỉ vậy, các con phố gợi nhắc hào
Khi Đông A, thời nhà Trần cũng được sắp xếp
Cùng với nhau
Ví dụ như đường Trần Hưng Đảo, Trần Nhân Tông
Nằm sát ngay phố Yết Kiều
Giã Tượng hay Đỗ Hành
Rồi về quận Cầu Giấy
Có con đường ở đây lại gắn liền với tên các vị danh nhân
Thời kỳ kháng chiến chống Pháp
Chống Mỹ cứu nước
Ví dụ như gần đường Sân Thủy Cầu Giấy
Có phố Trần Đăng Ninh
Còn đường Sân Thủy, tên của cố bộ trưởng bộ ngoại giao
Người có công góp phần làm nên thắng lợi
Của việc ký kết hiệp định Paris
Lại nằm cạnh ngay đường Phạm Văn Đồng
Vị cố thủ tướng
Kiêm bộ trưởng bộ ngoại giao lỗi lạc
Từng tham gia các cuộc đàm phán về hiệp định Geneva
Còn các con đường khác nằm gần nhau
Như là Phạm Hùng
Hồ Tùng Mậu, Lê Đức Thọ
Cũng lần lượt là tên các vị chính khách nổi tiếng trong lịch sử cách mạng
Không chỉ là điểm tên các vị nhân là chính khách
Nhiều con đường thủ đô
Lại được lấy theo tên các văn nghệ sĩ
Những con đường này chủ yếu nằm ở các khu vực Hồ Tây Thơ Mộng
Như là phố Đặng Thái Mai
Tô Ngọc Vân
Và mới đây nhất là đường Trị Công Sơn
Bên cạnh đó có một quy lật cũng khá thú vị
Xung quanh khu vực Đại học Y Hà Nội
Là tên các con phố gắn liền
Với các vị bác sĩ nổi danh
Như là Phạm Ngọc Thạch, Tôn Thất Tùng
Chỉ có phố Nguyễn Khuyến
Có vẻ như là xen ngang bất hợp lý
Khi mà nằm ngay cạnh đường Lê Duẩn
Thế nhưng mà nếu ai tính ý sẽ nhận ra
Nguyễn Khuyến là một nhà thơ nổi tiếng
Thời văn học trung đại
Và con phố này dẫn người ta đến văn miếu
Gần đó có những tên phố gắn liền
Với các vị danh nhỏ như là Cao Bá Quát
Ngô Tất Tố hay là Ngô Sĩ Liền
Hiện nay những khu phố của thủ đô
Không chỉ vẫn lưu giữ những dấu tích xa xưa
Mang đậm dấu ấn văn hóa xưa cũ
Của mảnh đất kinh kỳ
Mà còn trở thành địa điểm ưa thích của khách du lịch
Trong và ngoài nước
Video này đến đây thì cũng kết thúc mất rồi
Chân thành cảm ơn các bạn đã quan tâm theo dõi
Xin chào và hẹn gặp lại
Trong những video tiếp theo của Takawai
