CHẤN ĐỘNG: TRUNG QUỐC BẮT QUAN CHỨC MỸ LÀM CON TIN, TRUMP CHUẨN BỊ RA ĐÒN TRTRỪNG PHẠT MẠNH NHẤT

Chào mừng quý vị trở lại với chương trình TÔI LÀ LÊ MINH Thưa quý vị là kể từ khi mà Tổng thống Donald Trump đã tái đắc cử và chính thức nhậm chức nhiệm kỳ 2 vào tháng 1 năm nay thì cái quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã bước vào một cái chù kỳ đối đầu chiến lược vô cùng mạnh mẽ, có thể nói là mạnh mẽ nhất từ trước đến nay. Và thậm chí nó còn quyết liệt và toàn diện hơn cả cái giai đoạn 2018-2020 dưới cái nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Không chỉ dừng lại ở xung đột thương mại, cái cuộc đối đầu hiện nay giữa hai cường quốc nó đã tràn sang các lĩnh vực khác như là công nghệ, tài chính, đầu tư, visa, địa chính trị và đặc biệt là cả luật pháp quốc tế nữa. Đó là một cuộc đối đầu toàn diện, dường như là một cuộc chiến tranh lai toàn diện. Nó chỉ còn thiếu mỗi cái xung đột quân sự nữa là khiến đôi bên trở thành kẻ địch của nhau rồi. Chúng ta thấy là ngay trong những cái tháng đầu tiên trong cái nhiệm kỳ mới của mình thì ông Trump đã khởi động lại chính sách thương mại nước Mỹ trên hết bằng cách xác lệnh hành pháp mang tính triệt đề. Ví dụ như là áp thuế nhập khẩu trung bình tới 53,6% lên hàng hóa Trung Quốc, cao nhất trong lịch sử, rồi mở rộng giới hạn với đầu tư công nghệ, gián điệp công nghệ và kiểm soát cái việc xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc. Ông Trump cũng ra lệnh giám sát nghiêm ngặt hoạt động trung truyền xuất xứ qua Đông Nam Á để mà né thuế của Bắc Kinh. Và Trung Quốc, trong khi cố giữ cái hình ảnh bình tĩnh và có trách nhiệm, thì cũng ra những cái đòn mà phản ứng tương xứng. Họ cũng áp thuế trả đũa lên tới 125% với một số cái mặt hàng nông sản, xe hơi và linh kiện của Mỹ, rồi siết quản lý đất hiếm, tuyên bố dùng chính sách visa mang tính an ninh quốc gia, và rồi họ cũng tăng cường kiểm soát đối với doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu Mỹ hoạt động tại Trung Quốc. Trong suốt 2 tháng 5 và tháng 6 vừa rồi đó, thì đôi bên họ đã đạt được một số cái nhượng bộ kỹ thuật nhỏ, như là cái thỏa thuận tạm thời về đất hiếm, lùi mức thuế quan một số nhóm hàng để mà chuẩn bị cho cái thượng đỉnh Mỹ-Trung dự kiến là nó sẽ diễn ra sớm vào tháng 8 năm nay thôi. Đó là những cái bước mà đôi bên họ nhường nhau một cái chiến thuật thôi. Cho nên là cái không khí đối thoại, nó vẫn luôn bị bao phủ bởi cái sự nghi kỵ. Họ nhường nhau thật đấy, nhưng mà họ vẫn không tin nhau. Mỹ thì muốn cải cách cái cơ cấu kinh tế Trung Quốc, còn Bắc Kinh thì muốn bảo vệ cái mô hình kiểm soát nhà nước của mình. Và chính trong cái giai đoạn tranh tối tranh sáng này, Trung Quốc bất ngờ thực hiện một cái động thái không mang hình thức quân sự hay là thuế quan, nhưng mà gây ra một cái chấn động cũng không nhỏ, đó là cấm xuất cảnh một cái nhân viên chính phủ Hoa Kỳ, người làm việc tại Văn phòng Sáng chế và Nhán hiệu Hoa Kỳ USPTO khi mà ông này đang thăm Trung Quốc với tư cách cá nhân. Và đây là một câu chuyện rõ ràng là gây sóc. Dường như là Trung Quốc đang bắt cái nhân viên của Hoa Kỳ làm con tin vậy. Và đây sẽ là một cái môi lửa khiến cho cái quan hệ ngoại giao song phương có thể nó sẽ đi xuống trong những ngày tới. Cho nên đây là một câu chuyện mà cực kỳ là đáng chú ý. Một câu chuyện tưởng như là nó nhỏ thôi, nhưng nó lại là, ẩn sau nó lại là cái cuộc chiến giữa hai cường quốc. Theo tuyên bố chính thức từ Bộ Ngoại giao Mỹ, cái viên trước trên không vi phạm luật pháp nào và cái việc bị đặt hạn chế xuất cảnh mà không qua xét xử hay là cái luật nào là biểu hiện của chính sách cưỡng chế ngoại giao. Bắc Kinh đã viện dẫn lý do rằng cái người này không khai báo rõ tư cách là viên chức chính phủ Mỹ khi xin visa, cho nên theo luật Trung Quốc cần được giữ lại để phục vụ điều tra thủ tục. Tuy nhiên trong bứa cảnh thượng đình sắp diễn ra vào tháng 8 tới thì giới quan sát cho rằng đây không phải là một cái vụ tạm giữ hành chính đơn thuần đâu, mà là một cái đòn răn đe ngầm nhắm vào Hoa Kỳ, nhắm vào chính phủ của ông Trump. Nó cũng là một cái chiến thuật con tin mềm, dùng cái luật nội địa của họ để mà tạo sức ép đàm phán. Và quan trọng nhất là đó là một cái phép thử ý chí chính trị của Trump. Liệu ông sẽ mạnh tay phản ứng hay là nhút nhường để mà bảo vệ vị thế trên bàn đàm phán ở thượng đình. Vì sao cái vụ việc này đáng lo ngại hơn là một cái vụ cấm visa? Bởi vì nó đánh dấu cái lần đầu tiên kể từ năm 2018, Trung Quốc sử dụng biện pháp hành chính chống lại một nhân viên liên bang của Mỹ, chứ không phải là doanh nhân, học giả hay là công dân thường. Nó đã làm sống lại ký ức về các cái vụ ngoại giao con tin. Trước đây như là hai công dân Canada bị Trung Quốc bắt giam để mà trả đũa cái vụ mạnh vãn chu của Huawei bị Canada bắt. Rồi là hàng loạt công dân Mỹ, Cộng Hòa cũng đã bị giữ lại sau khi chính quyền Trump tăng cường điều tra gián điệp công nghệ. Và điều này nó khiến chúng ta phải đặt ra câu hỏi đó là phải chăng Bắc Kinh đang rút lại các tín hiệu hòa dự và đang gài bẫy pháp lý để mà ép Hoa Kỳ phải nhượng bộ vào food trot trước cái hội nghị thượng đình. Và phải chăng đó là cái lá bài tẩy của họ đây. Thế thì bây giờ chúng ta hãy cùng tìm hiểu cái cấu trúc chiến thuật của Trung Quốc khi mà họ biến luật pháp thành cái đòn bẩy địa chính trị như thế nào. Cái lệnh mà cấm xuất cảnh là không bắt giữ nhưng mà cũng không được phép rời đi nó là một cái hình thức giam lỏng, một cái hình thức hạn chế hành chính. Trong đó một cá nhân thường là công dân nước ngoài bị cấm rời khỏi Trung Quốc mà không cần có một cái bản án hay là lệnh bắt giữ hình sự nào. Và điều này nó khác với cái việc tạm giam hay là truy tố. Người bị cấm xuất cảnh nó vẫn được đi lại trong nước sinh hoạt tự do nhưng mà không được phép rời khỏi lãnh thổ Trung Quốc. Và thường là vì các cái lý do mà được nêu là vi phạm hành chính như là vi ra sai thông tin hoặc là liên quan đến tranh chấp tài chính, phục vụ điều tra hoặc là liên quan đến an ninh quốc gia. Và những cái khái niệm này thì nó lại cực kỳ mơ hồ thưa quý vị. Và trong trường hợp của viên chức USPTO thì Trung Quốc họ không truy tố hình sự cũng không đưa ra các cái bằng chứng vi phạm hình sự mà chỉ tuyên bố rằng người này là khai sai tư cách vi ra và phải ở lại Trung Quốc để mà phục vụ điều tra theo luật. Và cái căn cứ pháp lý mà Bắc Kinh đưa ra đó là dựa vào cái điều 28 luật xuất hiệp cảnh Trung Quốc năm 2012. Trong đó quy định rằng là cơ quan chức năng Trung Quốc có thể cấm xuất cảnh nếu người đó bị nghi ngờ vi phạm pháp luật có liên quan đến điều tra, có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính tại Trung Quốc. Cái này nó không yêu cầu có bản án, cũng không cần xét xử gì hết. Thêm vào đó nó là cái luật an ninh quốc gia năm 2015 và luật an ninh dữ liệu 2021. Các điều khoản nó cho phép cơ quan an ninh giữ lại người nước ngoài nếu có nghi vấn về truy xuất dữ liệu, hành vi không khai báo trung thực. Và như vậy là mọi người nước ngoài đến Trung Quốc đều có thể trở thành đối tượng tiềm năng cho cái việc cấm xuất cảnh nếu như mà cơ quan an ninh thấy cần thiết. Và tại sao cái chiến thuật Acid Ban, cấm xuất cảnh đó, nó lại nguy hiểm hơn cả một bản án? Bởi vì căn cứ pháp lý thì rộng, mơ hồ, không cần tòa án, thủ tục phản kháng gần như không có, nhưng mà tác động chính trị thì nó lại diễn ra một cách âm thầm, khó công kích trực diện. Vì vậy, nó là công cụ lý tưởng cho Bắc Kinh để mà giăn đem mềm và không tạo ra khủng hoảng ngoại giao quá lộ liệu. Hàng quý vị còn nhớ là Trung Quốc đã bắt hai công dân Canada, Coffreak và Spavor, sau khi giám đốc tài chính Huawei Mạnh Vãn Chu bị bắt tại Vancouver vào năm 2018 đến năm 2021. Và quốc tế thì coi đây là cái đòn trả đũa chính trị trả hình dưới danh nghĩa pháp luật. Rồi cũng có ít nhất 5 trường hợp bị cấm rời Trung Quốc do liên quan điều tra, nhưng không truy tố, không ra tòa vào những năm 2017-2020. Và họ đã trở thành tu nhân mở, không thể quay về Mỹ được. Cả cái vụ công dân Nhật Bản làm việc cho Astellas Pharma năm 2023 bị bắt vì thu thập dữ liệu quốc phòng sau khi được xác định chỉ liên quan đến các báo cáo tài chính dược phẩm. Cộng đồng doanh nghiệp Nhật thì đánh giá đây là cái biện pháp gây áp lực lên Tokyo trong đàm phán công nghệ sinh học. Mỗi số chung của nó đều là Trung Quốc sử dụng các lệnh cấm xuất cảnh và bắt giữ tùy tiện như là mấy con bài mặt cả, không chỉ nhằm cưỡng chế cá nhân mà còn để ép quốc gia của họ phải nhượng bộ chiến lược nữa. Thế thì tại sao Trung Quốc lại chọn thời điểm này để tung ra chiêu đó? Chính là họ nhắm tới hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung đang cận kề. Trump đang đàm phán mạnh tay về chip, dữ liệu và cấu trúc kinh tế. Trung Quốc không thể thắng bằng đàm phán, cho nên cần một đòn lệch trụng để tạo áp lực. Cấm xuất cảnh là vũ khí mềm hoàn hảo trong trường hợp này. Bởi vì viên chức mà bị giữ thuộc chính phủ Mỹ không phải doanh nhân hay học giả. Và Trung Quốc họ muốn thử phản ứng của tập bài giốc và quốc hội. Sẽ làm to chuyện hay là nuốt êm? Và đây chính là cái đòn dân đe kép. Với người dân Trung Quốc thì họ sẽ thấy là chính phủ đủ mạnh để giữ cả người Mỹ. Còn với quốc tế thì họ muốn thể hiện là Trung Quốc không còn là quốc gia bị ép buộc nữa. Chúng tôi cũng có thể phản công. Trung Quốc khác phương Tây ở chỗ dùng luật pháp mà không phải để bảo vệ cá nhân, mà để phục vụ ý chí chiến lược của nhà nước. Luật pháp Trung Quốc không độc lập, nên có thể tùy nghi áp dụng để phục vụ lợi ích tối đa của họ, lợi ích tối đa của nhà cầm quyền. Và cái vụ việc này thì nó chính là một cái ví dụ điển hình. Một công cụ hành chính được biến thành một cái đòn bẩy ngoại giao, rất linh hoạt, vừa khó bị phản đòn trước diện, lại vừa dễ tạo đòn mặt cả. Và cái điều này của Trung Quốc họ tung ra với cái mục tiêu là làm cho Washington trao đảo trong tính toán chiến lược, mở đường cho một cái thế mặt cả ở trên cao của họ. Và cái lệnh cấm xuất cảnh này, nó nhắm chúng một cái đối tượng đặc biệt, đó là viên chức thuộc cái văn phòng sáng chế và nhán hiệu Hoa Kỳ, một cơ quan có vai trò trong việc Mỹ thực hiện việc kiểm soát công nghệ của Trung Quốc. Tức là Trung Quốc họ đang dùng cái con bài luật pháp nội địa để mà can thiệp vào bàn cửa đàm phát quốc tế. Họ nhắm vào cái việc là Hoa Kỳ kiểm soát công nghệ của họ. Và đây là một cái hành động gây tâm lý bất ổn, bất an trong nội bộ Mỹ. Mục tiêu của họ thì quá rõ ràng rồi. Đầu tiên là muốn làm nghiêng bàn đàm phát thượng đỉnh tháng 8 tới đây. Thì chúng ta biết là cuộc gặp Trump tập tháng 8 tới, nó sẽ được kỳ vọng là sẽ bàn đến các vấn đề đại sự và gai góc như là kiểm soát công nghệ cao, chip AI, thiết kế bán dẫn, dữ liệu lớn, quy chế xuất khẩu đất hiếm và tài nguyên chiến lược, vai trò của đồng gia dân tệ trong hệ thống thanh toán toàn cầu. Và Trung Quốc thì đang ở thế bị động và bất lợi trong cả ba cái mặt trận này. Cho nên việc giữ lại một viên chức Mỹ, nó là một định cú chuyển trục nhằm tạo ra một cái trạng thái bất cân bằng cho cái phái đoàn Mỹ. Họ phải xử lý song song cả vấn đề con tin lẫn đàm phán. Và Trung Quốc cũng sẽ ép Mỹ đặt ra cái làm danh phản ứng. Nếu như Washington nhượng bộ để lấy người về, thì Bắc Kinh sẽ thấy điểm yếu. Còn ngược lại, nếu Trump phản ứng quá mạnh thì Trung Quốc sẽ dùng nó để làm cái cớ để hủy thượng đỉnh và đổ lối cho Mỹ. Và đó là một cái thế tự thoát hiểm trong danh dự của Bắc Kinh. Mục tiêu thứ hai đó là gửi một cái thông điệp nội bộ, đó là Trung Quốc không hề bị bắt nạt. Và đây cũng là một trong những mục tiêu chính của cái nhà cầm quyền trong cái việc là ổn định là cái tinh thần của dân chúng. Chúng ta biết là trong cái bối cảnh hiện tại thì nền kinh tế Trung Quốc, họ đang phải đối mặt với áp lực giảm phát, doanh nghiệp thì vỡ nợ trái phiếu, dòng vốn nước ngoài thì rút mạnh khỏi thị trường tương khoán. Tất cả đều là những thiên xấu. Do đó cái việc giữ một cái viên chức Mỹ mang lại một thông điệp đối nội rất mạnh mẽ, đó là dù khó khăn, dù thử thách, chúng ta vẫn là quốc gia đủ mạnh để đối đầu với Mỹ một cách không hoan nhượng và giữ người của họ nếu cần thiết, nếu chúng ta thích. Và điều này được coi là rất có giá trị đối với ông Tập Cận Bình trong việc củng cố cái hình ảnh lãnh đạo không lùi bước, lãnh đạo cứng rắn, và cũng làm dịu đi sự chỉ trích từ giới tinh hoa trong đảng về khả năng kiểm soát tình hình kinh tế. Đặc biệt là thời điểm này nhiều người nói rằng là quyền lực của ông Tập nó không còn được như trước, nó đang bị suy yếu, cho nên ông ấy cần những cái liều thuốc sóc mạnh như vậy, và không gì bằng cái việc là gây ra một cái khủng hoảng với Hoa Kỳ, thì nó sẽ giúp cho ông Tập thể hiện cái hình ảnh lãnh đạo cứng rắn của mình. Một mục tiêu nữa của Trung Quốc đó là dằn mặt các viên chức Mỹ và doanh nghiệp đang hoạt động tại Trung Quốc, giết gà dọa khỉ, giết một người để mà dăn một người. Họ có thể đang gửi một thông điệp ngầm đến hàng ngàn người Mỹ đang làm việc tại các tập đoàn đa công gia, viện nghiên cứu, tổ chức NHO tại Trung Quốc. Nếu chính phủ của các ông tiếp tục tấn công chúng tôi bằng thuế quan, cấm chip hay là cấm TikTok, thì sự an toàn của các ông không còn được bảo đảm như trước nữa. Mặc dù là chưa có lệnh trừng phạt cá nhân nào kèm theo, nhưng vụ việc này nó có hiệu ứng răn đè lan tỏa đối với các tập đoàn công nghệ Mỹ, và họ sẽ phải xem xét lại kế hoạch nhân sự của mình, xem là nên cử ai đến Trung Quốc. Và thậm chí là cả các tổ chức học thuật, viện nghiên cứu cũng sẽ lo ngại việc công dân Mỹ bị dùng làm con bài thương lượng. Từ đó, Trung Quốc sẽ giảm dần áp lực trí tuệ, kiểm soát thông tin và tăng thế chủ động trong không gian nội địa. Mục tiêu thứ tư của họ đó là khẳng định quan điểm chiến lược của Bắc Kinh với thế giới. Thì chúng ta nhìn lại từ năm 2020 đến nay, Trung Quốc họ đã đẩy mạnh cái chiến lược ai mạnh hơn thì người đó sẽ định nghĩa luật chơi. Lấy thịt đè người, ai mạnh hơn thì người đó có quyền ra luật chơi. Và cái việc mà họ dùng cái luật nội địa để áp đặt lên người nước ngoài, kể cả là viên chức chính phủ, là một lời khẳng định rằng Bắc Kinh không còn chấp nhận bị ràng buộc bởi luật pháp quốc tế theo cái tiêu chuẩn của phương Tây nữa. Trung Quốc muốn định hình một cái trật tự mới, nơi mà quốc gia có quyền lực thực tế sẽ quyết định là ai được tự do và ai không. Và rõ ràng thì đây là cái lời thách thức gửi đến trật tự pháp quyền toàn cầu và cái lý tưởng dân chủ của phương Tây. Không chỉ là cái đòn chiến lược đối với Tòa Bành Ốc, vụ việc này nó còn là một đòn nhắm riêng đến Tổng thống Trump với mục tiêu xem là ông Trump có dám bảo vệ viên chức cấp thấp của mình hay không. Và đặt ra cho ông Trump một cái bài toán khó, một cái bài toán mà không dễ giải quyết, đặc biệt là cư ý bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp đến rồi. Trung Quốc họ sẽ đo lường được cái mức độ gắn kết nội bộ trong chính quyền Trump, vốn thường bị xem là tập trung vào thương vụ hơn là con người. Nếu mà Trump làm ngơ hoặc là chỉ phải đứng qua ra thì Bắc Kinh họ sẽ có cơ sở để mà tăng cường các hành động trong tương lai tương tự và coi trọng cái yếu tố vật chất trong đàm phán hơn là nhân sự hay là nguyên tắc. Còn ngưng lại, nếu Trump phải đứng mạnh thì Bắc Kinh sẽ lấy đó để kêu gọi dư luận quốc tế đứng về phía mình và sau đó kết luận rằng Mỹ là quân giá hiếu chiến, không đáng tin để đàm phán. Nói chung là họ kiểu gì họ cũng sẽ nói được. Và đây là một cái quân bài rất là hiểm mà Trung Quốc tung ra trong cái thời điểm này. Không hề ngẫu nhiên như là chúng ta đã phân tích. Ngay trước khi đàm phán Mỹ, họ lại giữ còn tin. Vẫn là cái kiểu hành xử như vậy. Thế thì tác động tới Hoa Kỳ sau cái vụ việc này của Trung Quốc như thế nào? Chúng ta biết là cái viên chức mà bị giữ lại là một viên chức cấp thấp thôi. Dù là không mang hàm đại sứ hay là bộ trưởng, nhưng mà việc một cái viên chức Mỹ bị cấm xuất cảnh tại một quốc gia đối thủ, nó đã đặt ông Trump vào tình huống đầy rủi ro. Như là chúng ta vừa phân tích. Nếu như ông phản ứng mạnh thì cái đàm phán với Trung Quốc sẽ đổ vỡ. Còn nếu phớt lờ hoặc phản ứng yếu thì sẽ bị dư luận trong nước lên án và cơ hội sẽ cho rằng chính quyền Trump không bảo vệ công dân của mình. Và đó cũng là một cái đòn ráng mạnh vào cái hình ảnh America First, nước Mỹ trên hết đó. Và vấn đề nó còn nghiêm trọng hơn bởi vì cái viên chức này là thuộc USPTO, một cơ quan liên quan trực tiếp đến các hồ sơ bản quyền công nghệ, điều mà Mỹ đang dùng làm đòn tấn công vào chính sách công nghiệp của Trung Quốc. Và nó khiến cho vụ việc mang hàm ý đó là mang cả công nghệ bằng con người, không thể dễ dàng bỏ qua được. Hiện nay không chỉ chính quyền mà cả lưỡng viện của Hoa Kỳ đều có dấu hiệu phản ứng cứng rắn với hành vi này. Các nghị sĩ như Marco Rubio, Tom Cotton, hoặc là Jim Risch của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện đã kêu gọi trừng phạt quan chức Trung Quốc trong các vụ bắt giữ thủy tiện. Và việc cái viên chức Mỹ bị cấm rời đi như vậy nó sẽ càng củng cố cái lập luận rằng là Trung Quốc không phải là đối tác, mà là mối đe dọa an ninh quốc gia. Những cái nghị sĩ đảng Dân Chủ như là Mendez hay là Raja Krishnamurti cũng đã nhiều lần đề cập đến tình trạng người Mỹ gốc Hoa bị giữ lại Trung Quốc. Và do đó trong cái lưỡng viện của Mỹ, trong lưỡng đảng của Mỹ, chúng ta thấy được một sự đồng thuận và nó sẽ hình thành nên một sức ép lớn lên tòa bài gốc để chính quyền Trump phải phản ứng rõ ràng. Không lại dừ xuất hiện cái nghị quyết lưỡng đảng lên án hành động của Bắc Kinh và kèm theo đề xuất trừng phạt như đã từng làm trong cái vụ mà bắt giữ hai công dân Michael của Canada mà chúng ta đã vừa đề cập. Hành vi này của Trung Quốc nó cũng gây ra một cái chấn động trong cái cộng đồng chuyên gia, doanh nhân và học giả Mỹ hoạt động tại Trung Quốc. Nhiều tập đoàn họ đã đưa ra hướng dẫn an ninh khẩn cấp, hạn chế di chuyển sang Trung Quốc nếu không thật sự cần thiết. Các trường đại học Mỹ thì có chương trình hợp tác song phương với Trung Quốc cũng bắt đầu xem xét lại kế hoạch đưa sinh viên và giáo sư đến giảng dạy tại Bắc Kinh. Và hiệu ứng dây truyền của nó chính là cái việc làm suy yếu cái liên kết và giao lưu dân sự giữa hai nước, giao lưu nhân dân giữa hai nước, làm giảm dòng vốn, trí tuệ và hợp tác khoa học kỹ thuật, vốn là một kênh mềm giúp ổn định quan hệ song phương. Ở thời điểm này thì Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra một tuyên bố xác nhận vụ việc và bày tỏ quan ngại sâu sắc. Có lẽ sẽ có thêm những cái diễn biến tiếp theo. Và trong trường hợp này thì Mỹ có thể sẽ phải tăng cảnh báo cấp độ du lịch với Trung Quốc, nhấn mạnh rủi ro bị giữ lại mà không có lý do gì rõ ràng nào hết. Và họ cũng sẽ đưa vụ việc vào báo cáo thường niên về quyền tự do đi lại và quyền pháp lý của Bộ Ngoại giao, ghi tên Trung Quốc vào danh sách quốc gia rủi ro cao. Ngoài ra thì Mỹ sẽ có thể vận động các đồng minh G7 ra tuyên bố chung về cái việc ngăn chặn xu hướng lạm dụng luật pháp để cưỡng ép công dân nước ngoài và đề xuất một ít cơ chế tập thể bảo vệ quyền tự do di chuyển của các viên chức quốc tế trong khuôn khổ WTO, Liên Hợp Quốc hoặc là OECD. Nói chung là sẽ dùng cái luật pháp để mà chống cự lại. Nhưng mà như chúng ta đã phân tích cái hành động này của Trung Quốc là rất khó có thể phản ứng lại. Họ cứ nói rằng là theo luật quốc gia của chúng tôi anh vào đây thì anh đã phạm luật cho nên tôi phải giữ lại. Và giữ lại trong bao lâu thì cái điều đó không ai biết. Và cái hành động này chính là cái dấu hiệu cho thấy là Trung Quốc họ đã không còn tách bạch giữa luật pháp và ngoại giao, mà họ đã sử dụng luật như một công cụ ép buộc chiến lược. Và nó sẽ dẫn đến cái sự rủi ro pháp lý cho các tổ chức quốc tế mà đang đặt tại Trung Quốc. Trung Quốc dưới thời của Chủ tịch Tâm Cận Bình đang ngày càng khép kín hơn cả về kinh tế lẫn là đối ngoại. Họ đang thu mình lại. Họ đang trở thành một cái vương quốc biệt lập. Bây giờ cái hành động này cho thấy rằng là cái điều đó nó không phải là điều đồn đoán nữa. Nó là sự thật đang diễn ra tại Trung Quốc vậy. Chúng ta thấy kể từ cái đại dịch Covid-19 là Trung Quốc đã khép mình rồi. Họ đã đóng cửa hoàn toàn với bên ngoài và siết chặt kiểm soát nội bộ bên trong. Bây giờ dù là dịch bệnh Covid đã qua đi rất lâu rồi. Nhưng với cái tình hình mà ngó ra bên ngoài Trung Quốc họ thấy rất là nhiều rủi ro. Thương chiến với Hoa Kỳ này, rồi là đối đầu quân sự với các nước ở châu Á Thái Bình Dương này. Cho nên họ lại một lần nữa bế quan và cả thậm chí cũng không cần phát triển kinh tế nữa. Chấp nhận là kiếm ít tiền đi để mà điều chỉnh lại cái nội lực của họ. Họ muốn hướng vào bên trong. Tập trung vào cái thị trường tiêu thụ nội địa. Rồi là gia tăng kiểm soát an ninh xã hội. Và thường là đó là những cái biểu hiện cho thấy là một cái chế độ đang suy yếu. Một cái chế độ đang suy yếu và đang hướng nội. Nếu như mà nó không suy yếu, thì nó đã phải cường hóa sức mạnh của mình ra bên ngoài rồi. Bành trướng ra bên ngoài rồi. Nhưng bây giờ chúng ta thấy rằng là Trung Quốc ngày càng thu hẹp lại. Vòng tròn bạn bè của họ cũng ngày càng nhỏ lại. Và cái việc mà họ ủng hộ Nga cho thấy rằng là họ không nhiều lựa chọn. Trời với các nước khác, không còn nhiều lựa chọn. Hãy nhìn chuyến đi của ông Tập Cận Bình xuống Đông Nam Á. Các nước Đông Nam Á tuy là tiếp đón ông Tập rất nồng nhiệt, nhưng không mang theo một cái cam kết nào hết. Không có một cái cam kết nào thực sự cả. Nó cho thấy là vòng tròn bạn bè của Bắc Kinh ngày càng bị cô lập. Và họ đang phải chơi với những quốc gia gì? Chơi với Nga, Iran, Triều Tiên. Và chơi với một số các cái nước đang phát triển nhỏ nhỏ ở khu vực Trung Á này, hay là châu Mỹ Latin hay châu Phi. Những nước mà không có nhiều tiếng nói ở địa chính trị toàn cầu. Và cái việc mà bắt giữ nhân viên này, nó cho thấy là Trung Quốc cũng không còn nhiều cái biện pháp để mà đối phó lại với Hoa Kỳ trong cái cuộc thân chiến. Họ đã buộc phải dùng cái biện pháp bắt người giữ người là cái biện pháp mà tối kị trong quan hệ ngoại giao song phường. Và khi đã dùng rồi thì phải chấp nhận đó là một con ráo hai lưỡi. Cái sự tín nhiệm của quốc tế đối với Trung Quốc sẽ giảm đi. Bây giờ ông giữ người một cách tư tiện như vậy, thì rõ ràng là chúng tôi không thể nào mà coi ông như bình thường được. Ngay cả du lịch đến đất nước ông cũng còn phải dò xét coi chừng. Uống chi là đầu tư, đúng không ạ? Các tập đoàn người ta muốn đầu tư vào Bắc Kinh nhưng mà họ lại thấy là Trung Quốc dở luật dừng như vậy. Thì làm sao mà họ đầu tư được? Trong khi đó dòng vốn quốc tế thì đang thoái vốn ngày một nhanh, ngày một nhiều. Họ sẽ tìm đến những cái nước mà có sự cởi mở hơn ở xung quanh Trung Quốc chứ. Tội gì phải vào Trung Quốc? Ví dụ như Việt Nam này hay các nước Đông Nam Á khác này có sự cởi mở rất là lớn với phương Tây. Thì họ sẽ vào thôi. Còn Trung Quốc bây giờ đang bài phương Tây, bài Mỹ thì chắc chắn là họ sẽ phải rút đi rồi. Cho nên là cái đòn cấm xuất cảnh của Trung Quốc tưởng là cái đòn giáng vào Hoa Kỳ nhưng mà nó lại là đòn gây ông đập lưng ông. Có người nói rằng là Trung Quốc đã thành công đấy bởi vì không phải bắn một phát súng nào nhưng mà vẫn có thể là gây cho Hoa Kỳ một cái khó chịu khó khăn nhất thời. Nhưng mà tôi nghĩ rằng là cái khó khăn của Hoa Kỳ thì khó của Hoa Kỳ nó không phải quá lớn đâu. Một vài con tin như vậy nó không giải quyết được cái tình hình đại cục đâu. Và nó càng chỉ cho thấy rằng là Trung Quốc họ đang túng quá hóa liều cùng quẫn quá cho cùng sức rậu. Phải dở đến những chiêu pháp mà nó cũng hơi bị hèn như vậy. Và chúng ta sẽ cùng xem là Mỹ sẽ phản đòn như thế nào trước cái đòn nó cũng khá là bất ngờ này của Trung Quốc. Chắc chắn là sẽ có những cảnh báo và cô lập mềm. Rồi triệu hồi đại sứ cũng có thể. Họ sẽ có những cái đòn ngoại giao nhẹ nhàng trước. Tiên lễ hậu bình. Và chắc chắn là những thông điệp gửi đi sẽ là lên án hành động không thể chấp nhận được của Trung Quốc. Hoặc là họ sẽ đóng băng đối thoại dân sự song phương. Đình chỉ các cái đối thoại nhân quyền, giáo dục, trao đổi học giả giữa hai nước. Mà đây lại là cái cơ hội để mà Trung Quốc cải thiện cái hình ảnh của mình cũng như là nâng cao cái chi thức của mình. Các cái hợp tác song phương về công nghệ dân sự hay là các hợp tác về biến đổi khí hậu cũng sẽ bị đình chỉ. Phản ứng pháp lý của Mỹ nó có thể là khơi nguồn một cái chiến tranh luật pháp kiểu Mỹ. Bộ Tài chính Mỹ với cái đạo luật Manisky thì họ có một quyền lực rất lớn. Họ có thể đưa tên các cán bộ, thẩm phán, quan chức an ninh Trung Quốc liên quan đến vụ bắt giữ người Mỹ này vào dây sách trừng phạt và đóng băng tài sản của họ tại Mỹ cũng như là cấm nhập cảnh. Và điều này nó sẽ gây ra một cái hiệu ứng sợ hãi lan tỏa trong hệ thống chính trị của Trung Quốc. Mọi hành động mù mờ đều có thể bị quốc tế giám sát và nó sẽ tạo tiền lệ để các quốc gia khác làm tương tự. Ở đây mở ngoài một chút là quý vị biết là các cái quan chức Trung Quốc họ sợ nhất điều gì không ạ? Không phải họ sợ là chiến tranh xảy ra đâu. Không phải họ sợ là họ không có chỗ nào để đi khi mà chính quyền xung đổ đâu. Họ sợ nhất đó là bị Mỹ cấm vận. Và cái đạo luật Manisky nó là một cái đạo luật mà phải gọi là ác mộng đối với Trung Quốc. Đạo luật Manisky này nó được ký bởi tổng thống Barack Obama vào tháng 12 năm 2012. Đầu tiên là ý định của nó là trừng phạt các quan chức Nga chịu trách nhiệm về cái chết của kế toán thuế Nga Sergei Manisky trong nhà tù Moscow vào năm 2009. Sau này thì nó đã được áp dụng trên quy mô toàn cầu và nó ủy quyền cho chính phủ Mỹ xử phạt những người mà họ coi là người vi phạm nhân quyền và đóng băng tài sản của họ cũng như là cấm họ nhập cảnh vào Hoa Kỳ. Nó đã trở thành một cái đạo luật mà một cái cây gậy rất là cứng rắn. Cho nên là các quan chức Trung Quốc họ sợ nhất là họ không được sang Mỹ. Họ không được tổ tán tài sản và con cái của mình sang Mỹ. Họ sợ nhất là bị đóng băng tài sản tại Mỹ. Họ có thể là mua nhà, mua biệt thự, mua bất động sản tại Mỹ, gửi tiền ở các ngân hàng Mỹ dưới những cái tên khác nhau. Nhưng nếu như mà họ bị đưa vào danh sách trừng phạt bằng cái đạo luật Manisky này thì tất cả của họ sẽ mất hết. Họ sẽ không còn gì hết cả. Họ sẽ không còn tài sản, không còn có thể là biết đi đâu về đâu nếu như một ngày kia chế độ mà có vấn đề gì đó. Họ không có đường lùi nữa. Cho nên đó là cái lỗi sợ hãi lớn nhất của họ. Và cái việc mà Hoa Kỳ đưa những cái quan chức này vào cái diện là trừng phạt Manisky nó sẽ gửi một cái tiến hiệu rất là mạnh mẽ đến những quan chức khác. Buộc là họ phải suy nghĩ kỹ trước khi mà đưa ra những động thái như vậy. Và dựa vào điều 13 tuyên ngôn nhân quyền quốc tế về tự do di chuyển, Mỹ cũng có thể đưa cái vụ việc này ra Tòa Công lý Quốc tế ICG hoặc là Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc. Và dẫn đến những cái thủ tục pháp lý nó còn loàng loàng và rắc rối hơn. Trump cũng có thể đưa ra những cái phản ứng ngoại giao chiến lược. Ông ấy có thể tạm hoãn cuộc gặp với ông Tập Cận Bình nếu như mà Trung Quốc không thả cái viên chức bị giữ trong thời gian hợp lý. Và dùng truyền thông để mà biến Trung Quốc thành cái bên phải chịu tranh nhiệm cho cái việc đổ vỡ đàm phán này. Và điều này nó sẽ giúp Mỹ giành lại cái vị trí đạo đức và thế chủ động. Buộc Bắc Kinh phải xuống thang hoặc là mất uy tín trước mắt cộng đồng quốc tế. Ngoài ra thì Mỹ có thể liên kết với Nhật, Hàn, EU, Anh ra một cái tuyên bố cấm xuất cảnh không minh bạch với viên chức nhà nước, nước ngoài là hành động vi phạm chuẩn một quốc tế. Và nếu các nước này cùng tăng cảnh báo du lịch và thắt chặt hợp tác phi chính phủ với Trung Quốc thì Bắc Kinh sẽ phải gặp nhiều thiệt hại, thiệt đơn, thiệt kép đây. Và mạnh mẽ nhất nó chính là cái đòn và trừng phạt kinh tế mà Hoa Kỳ có thể ứng dụng. Họ có thể tăng những áp lực thực tế lên những điểm yếu của Trung Quốc. Mỹ sẽ xiết chặt hơn nữa việc xuất khẩu công cụ thiết kế chip, vật liệu hiếm sang Trung Quốc, hạn chế các công ty Mỹ bán phần mềm AI, hệ điều hành, nền tảng đám mây cho Bắc Kinh. Và đây là cái giá mà Trung Quốc phải trả rất nặng nếu như mà tiếp tục là lì đòn trong cuộc khủng hoảng ngoại giao này. Mỹ còn có thể chặn nghiêm yết mới của các công ty Trung Quốc tại Mỹ trên các sàn Nasdaq hay là NYSE tăng giám sát hoạt động đầu tư từ Trung Quốc vào các lĩnh vực chiến lược đặc biệt là pin xe điện, dược phẩm hay là năng lượng tái tạo. Và áp dụng cái luật hiện đại hóa đánh giá rủi ro đầu tư nước ngoài để mà ngăn doanh nghiệp Trung Quốc mua công nghệ nhạy cảm tại các nước đồng minh và tại Mỹ. Và những điều này nó sẽ gây áp lực dài hạn lên cái thị trường vốn của Trung Quốc, vốn là đang rất khát thanh khoản trong cái giai đoạn kinh tế trì trệ này. Chúng ta biết là kinh tế Trung Quốc đang vô cùng là thất bắt, có thể nói lên như vậy. Họ đã giảm cái mục tiêu tăng trưởng của mình xuống. Giảm rồi nhưng mà vẫn còn khó đạt được 5%. Nhiều người nói rằng là thậm chí năm nay kinh tế Trung Quốc còn không tăng trưởng nổi 5%. So với những cái thập niên mà họ tăng trưởng 2 con số thì đây là một cái thảm họa thực sự. Không duy trì được đạt tăng trưởng thì Bắc Kinh sẽ như một cái cỗ máy dịu dã và sẽ có rất nhiều vấn đề nó bắt đầu nảy sinh ra. Trước giờ thì tăng trưởng kinh tế luôn là cái cớ để mà Bắc Kinh dùng để mà lấp liếm đi mọi cái sai lầm, mọi cái nguy cơ của họ. Họ dùng kinh tế để mà lấp liếm đi nhưng bây giờ ngay cả kinh tế cũng đã kém đi rất nhiều. Thì họ không còn cái công cụ nào nữa, không còn một cái màn tre nào nữa. Và người dân sẽ bắt đầu nhìn thấy ở đâu cũng có vấn đề. Sự bất mãn xã hội sẽ lan rộng nếu như mà kinh tế ngày càng suy sụp. Đó là một cái đòn mà Bắc Kinh họ sẽ không ngờ đến. Và những cái phản ứng của Mỹ và đồng minh trong cái vụ việc này, tuy là nó nhỏ thôi nhưng mà nó cũng như là một cái que diêm để mà quẹt lên cái ngọn lửa có thể là thiêu cháy Bắc Kinh. Cái việc mà Bắc Kinh họ cấm xuất hành một cái viên chức Mỹ như vậy nó không phải là cái chuyện riêng lẻ nữa, mà phản ánh một cái hệ thống hành xử mới của họ. Pháp luật đã trở thành cái công cụ để phục vụ cái chiến thuật quyền lực. Quan hệ quốc tế không được định hình bởi thông lệ và đàm phán mà bởi cái đòn bẩy, răn đe và trừng phạt tùy ý. Và điều này chắc chắn là sẽ khiến cho cái niềm tin chiến lược sụp đổ và nhiều nước họ cũng phải xem xét lại Trung Quốc. Họ nói rằng là với Mỹ là cái đối tác mà quan trọng nhất của Trung Quốc mà họ còn hành xử như vậy thì mình có ý nghĩa lý gì đấy? Mình rồi cũng sẽ bị rơi vào cái tình cảnh tương tự, cũng sẽ bị đá hất cảng như vậy thôi. Và Bắc Kinh đã ít bạn bè, sẽ ngày càng ít bạn bè hơn. Hoa Kỳ sẽ không còn niềm tin chiến lược nào với Bắc Kinh nữa. Đàm phán thương mại có thể rơi vào ngõ cụt, những đòn trừng phạt sẽ tới tấp ráng xuống. Và điều này nó sẽ mở ra một chuỗi các cái bi kịch nữa về mặt kinh tế cho Trung Quốc. Trước đây Hoa Kỳ đã từng có một niềm tin rất là ngây thơ rằng là Trung Quốc có thể cải tổ dân cái ý chí chính trị của mình bằng cái việc hội nhập kinh tế. Có thể có những cái tôn trọng về nhân quyền và đổi mới công nghệ. Nói chung là họ tin rằng là cái việc cải cách kinh tế nó sẽ dẫn đến cải cách về chính trị của Trung Quốc. Nhưng mà bây giờ thì mọi chuyện nó đã sụp đổ hoàn toàn. Trung Quốc kiên định không cải cách về mặt chính trị. Và thậm chí là còn lùng chính trị để mà kiểm soát chặt chẽ kinh tế nữa cơ. Và cái hành động nguy hiểm đó của Trung Quốc, vô hình chung như là chúng ta đã phân tích, nó lại là gậy ông đập lưng ông. Khiến Mỹ có cơ hội huy động sự đồng thuận trong G7, NATO bộ tứ, ngũ nhãn để mà xây dựng cái chính sách chung phản ứng với những hành vi cưỡng ép pháp lý đó từ Trung Quốc. Các nước như là Canada với bài học 2 công dân Michael Kovrig và Michael Sparrow. Úc từng bị giữ cái nhà báo thành lôi. Anh và EU gần đây bị cấm nhập cảnh hoặc là hạn chế hồng thuật tại Trung Quốc. Thì tất cả những nước nơi như vậy họ đều sẽ cùng với Hoa Kỳ để mà đứng về phe Hoa Kỳ trong những cuộc khủng hoảng ngoại giao như này. Sẽ có những phản ứng tập thể. Sẽ có những cái lên án chính trị. Lên án về mặt ngoại giao. Nói chung là Trung Quốc đang có một nghịch lý như vậy. Họ muốn mở cửa có kiểm soát, nhưng mà lại đang tự đóng đi cái cánh cửa bằng cái bàn tay pháp lý mà bị chính trị hóa của mình. Và trong cái cán cân Mỹ-Trung vốn đã mong manh sau thương chiến thì cái hành vi bắt giữ pháp lý này nó đã trở thành một lằn danh đỏ. Một giọt nước chẳng lì. Chúng ta còn phải chờ phản ứng của Hoa Kỳ. Nếu như đôi bên cùng vượt qua cái lằn danh đỏ đó thì họ sẽ bước vào cái giai đoạn cạnh tranh đối đầu toàn diện. Không thể nào mà có thể là ngồi lại để mà điều định với nhau được nữa. Chúng ta chờ xem phản ứng của chính quyền Trump như thế nào. Nhưng mà cái điều này nó cũng phản ứng, phản ánh một cái thực tế ở Trung Quốc đó là cái quyền con người không được tôn trọng. Với lại người nước ngoài mà họ còn làm như vậy. Thế thì với người dân trong nước là miếng thịt ở trên gọi là thớt thì tình cảnh nó còn khổ thế nào? Miếng thịt trên thớt, mặt người chặt chém. Và cái này nó cũng phản ánh một cái tư duy của Bắc Kinh đó là họ muốn kiểm soát mọi thứ. Kiểm soát người trong nước chưa đủ, họ còn muốn kiểm soát cả người nước ngoài nữa. Kiểm soát người nước ngoài chưa đủ, họ còn muốn kiểm soát cả ngốt luận của thế giới nữa. Thế giấc mộng mà làm bá chủ thế giới của họ với họ thì nó đẹp đấy. Kinh bản nó đẹp đấy. Nhưng với thế giới thì nó sẽ là một thảm họa. Hãy tưởng tượng một cái chính quyền toàn cầu mà như kiểu Trung Quốc thì sẽ khiến con người bị bóc nghẹp như thế nào. Vậy nên mới có Hoa Kỳ, vậy nên mới có phương Tây. Những cái bên mà nhấn mạnh những cái giá trị ngược lại với Trung Quốc, họ làm đối trọng. Chứ nếu không thì thế giới này có lẽ từ lâu đã rơi vào tâm tối rồi. Thực sự là như vậy. Câu chuyện ngày hôm nay Trung Quốc bắt giữ viên chức Mỹ làm con tin nó không chỉ là một cái câu chuyện về khủng hoảng ngoại giao, cuộc khủng hoảng ngoại giao mà nó còn là một tín hiệu cho thấy rằng là quan hệ Mỹ-Trung vẫn chưa thể ổn định được. Và chúng ta thấy rằng là tình hình kinh tế thế giới nó phụ thuộc rất nhiều vào cái trục quan hệ Mỹ-Trung này. Hai cái trục tăng trưởng chính của thế giới, Mỹ và Trung Quốc. Các nước khác thì họ đạt đến giới hạn tăng trưởng rồi. Nhật thì bao nhiêu năm nay suy thoái rồi. Còn các nước khác như là Đức, Anh, Pháp này kia thì cũng gần đạt đến giới hạn rồi. Và dân số thì ngày càng già đi không còn cái động lực tăng trưởng. Bây giờ chỉ có Mỹ và Trung Quốc là hai cái cực tăng trưởng của thế giới thôi. Nhưng mà hai cái cực đó lại không hòa với nhau. Như hai cái cực 500, hai cái cực mà đẩy nhau như vậy thì khó lắm. Thế giới vẫn chưa yên được. Ngay cả Mỹ và Trung Quốc ở mỗi nước cũng chưa yên được. Thế giới chưa yên. Kinh tế tiếp tục sẽ đỉnh đốn và nó sẽ ảnh hưởng ngược đến chúng ta. Hy vọng rằng là đối bên họ sẽ tìm được một cái giải pháp nào đó để giải quyết những cái khủng hoảng. Và chúng ta sẽ cùng theo dõi thêm cuộc họp vào tháng 8 mới đây ở đây giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Các bạn nhớ rằng là tháng 8 nó cũng là cái thời điểm mà sẽ diễn ra cái hội nghị Bắc Đế Hà nhé. Cho nên là hai cái sự kiện này nó sẽ liên kết với nhau này. Bắc Đế Hà và cái hội nghị thượng đỉnh Mỹ Trung. Hai sự kiện đó nó sẽ liên kết rất là chặt chẽ với nhau. Bắc Đế Hà năm nay được dự đoán là có nhiều cái sóng gió chính trị. Và ông Tập sẽ bước đến Bắc Đế Hà với một cái tâm trạng rất là thấp thỏng là Âu. Bắc Đế Hà nó năm nay nó sẽ là một cái cuộc tranh loạt quyền lực giữa phe cải cách và cái phe mà cứng rắn của ông Tập. Phe nào thắng nó sẽ thể hiện ngay ở cái cuộc đàm phán với Hoa Kỳ. Nếu phe cải cách mà thắng thì Trung Quốc sẽ nhượng bộ nhiều hơn với Hoa Kỳ. Còn nếu phe cứng rắn của ông Tập thắng thì chúng ta sẽ thấy là đàm phán nó sẽ đi vào ngõ cụt. Và sẽ tiếp tục mở ra những cái kịch bản mà đối đầu gây gắt hơn giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Câu chuyện ngày hôm nay nó chỉ là một phần trong bức tranh tổng thể rộng lớn. Đằng sau nó nó là cuộc đối đầu chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Và ảnh hưởng đến các tiểu quốc rất là lớn. Chúng ta hãy cùng chờ đợi xem. Đến đây thì hôm nay chúng tôi cũng xin được tạm dừng chương trình tại đây. Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cái nhất ở phần dưới. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.