121/121 Tam quốc diễn nghĩa - La Quán Trung - audio - sách nói

Chu Du Lục Quốc
285 người theo dõi
53 Lượt xem video·26 thg 6, 2025
121/121 Tam quốc diễn nghĩa - La Quán Trung - audio - sách nói
Hồi thứ một trăm hai mươi, tiếng đổ dự, tướng già dân ký mới, thu đông ngô, ba nước về một nhà.
Nói về vua ngô Tôn Hưu, nghe tình tư mã viêm cướp ngô nhà ngụy, chắc thế nào rồi cũng đánh ngô, nên lo buồn thành đau nặng, nằm liệt giường không dậy được.
Bàn triệu thư tướng bọc Dương Hưng vào cung, gọi thái tử Tôn Linh ra lạy. Hưu cầm lấy tay Hưng, rồi trỏ vào thái tử mà chết. Hưng bước ra cùng các quan bàn việc lập thái tử Linh lên nối ngôi.
Thái tử còn nhỏ quá, không thể trông coi được chính sự, chỉ bằng mời Âu Trình Hậu, tức Tôn Hạo, về mà lập.
Âu Trình Hậu là người có tài xét đoán, xứng đáng làm đế vương. Thủ tướng bọc Dương thấy vậy, không quyết nổi, mới vào thỉnh mệnh chu Thái Hậu.
Thái Hậu nói, ta là đàn bà quá, biết sao được việc xả tắt. Đại thần cắt khanh tùy liệu chăm trước, mà lập ai thì lập. Hưng bèn cho người đi đón Tôn Hạo về lập làm vua. Hạo tên tự là Nguyên Tông, còn thái tử Tôn Hòa, tức là cháu đại đế tôn quyền vậy.
Thần ngu tối chỉ vì bệ hạ, vì quốc gia mà nói vậy. Vũ Sương thành hẹp, đất xấu, không phải nơi đóng đô của Bậc Vương Giả. Và lời đồng giao có nói, thà uống nước kiến nghiệp, chẳng ăn cá Vũ Sương. Về kiến nghiệp mà chết, chẳng ở Vũ Sương buồn.
Cúi xinh bề hạ giảm bớt việc thổ mọc phu dịch, trừ bỏ bọn quan lại hà lạm nhiễu dân, thải bớt số cung nữ, thanh sát trăm quan cho triều đình trong sạch, thì trời vui dân giúp, nước có cơ yên được.
Bệ hạ được quẻ này rất tốt, cứ đến năm canh tí là bệ hạ được lọng xanh che đầu, ngự vào thành lạc dương đáy. Hạo nghe đoán hết sức vui lòng, liền hỏi viên Trung Thư Thừa, hoa thạch rằng.
Hạo giận nổi mắng. Chẩm đang muốn nhân thời thế khôi phục lấy cơ nghiệp, sao ngươi dám nói điều gỡ như vậy? Nếu không nể mặt cựu thần, ta chém đầu làm lệnh.
Mắng rồi thét võ sĩ lôi ra khỏi điện. Hạch ra ngoài lắc đầu than thở. Khá tiếc cho non sông góng vốc thế này, chẳng bao lâu nữa sẽ về tay người khác.
Từ đó, Hạch ở ẩn, không ra ngoài nữa. Hạo bèn sai trấn đông tướng quân Lục Kháng, đem binh giống gian khẩu để dòm ngó Tương Dương.
Quân tế tác bảo vệ Lạc Dương. Vua Tấn nghe tin Lục Kháng định đánh cướp Tương Dương. Bèn họp các quan bàn định. Giả sung bước ra tàu.
Thần nghe vua ngô tôn hạo, không tu đức sự chính, chỉ chuyên làm việc càng bậy trái đạo. Vậy bệ hạ nên hạ chiếu sai đô đốc Dương Hổ, đem quân ra chống giữ.
Đợi khi nước ngô có biến, ta thừa thế tiếng đánh, thì chỉ trở bàn tay là lấy được.
Vì mừng rỡ nghe theo, lập tức sai viết chiếu đem đến Tương Dương, truyền mệnh cho Dương Hổ. Hổ văn chiếu chỉnh đốn quân dân dự bị để ngân địch. Từ đó Dương Hổ trấn thủ Tương Dương, rớt được lòng quân dân.
Kháng mỉm cười vui vẻ nói, ta có hữu rượu ngon để dành từ lâu, giờ nhờ các người đem về dân đô đốc và nói hộ rằng, rượu này do chính tài lục mổ cất để uống. Ngày sinh dân đô đốc một năm, gọi là ta lại thịnh tình buổi săn bắn hôm qua nhé.
Bọn quân vân lời đem rượu về, kẻ tả hữu hỏi Kháng, Tướng quân lấy rượu biếu dương hổ là chủ ý gì vậy? Bên ấy họ lấy đức độ xử với ta, ta nhẽ nào lại không lấy đức độ đối lại? Các tướng thấy vậy đều ngạc nhiên.
Bọn quân tớn đem rượu về dân hổ, kể lại lời lẽ của Kháng. Hổ nghe xong, cười khà khà nói, Hổng ấy cũng biết ta hay rượu à.
Bèn sai mở ra uống, Bộ tướng Trần Nguyên can rằng, Trong rượu này nếu biết đâu có sự gian trá, xin đô đốc hãy khoan uống. Hổ mỉm cười nói, Lục Kháng đâu phải hạn bỏ thuốc độc hại người, không nên phụ lòng tốt của người ta.
Nói đoạn, nghiêng bầu rót uống. Từ đấy hai bên thường sai người đi qua lại thăm nhau. Rồi một hôm, Kháng sai người sang thăm. Hổ hỏi, Lục tướng quân có được mạnh không? Bẩm chủ xoái tôi mới bị đau vài bữa nay, không ra xem việc được.
Giờ có tin báo, thiên tử sai sứ đến. Kháng đón tiếp vào, sứ giả cho biết, thiên tử có chỉ dụ truyền tướng quân phải gấp rút tiến binh đừng để quân tấn kịp tiến vào bờ cõi của ta. Kháng đáp, ông cứ về trước, tôi sẽ có sớ chương tâu thiên tử sau.
Trầm nghe nói Lục Kháng ở nơi biên đình vẫn đi lại với địch, này xem lời lẽ, thật rõ ràng rồi, chẳng còn nghi gì nữa.
Bèn sai sứ ra bãi chức Kháng, không cho giữ binh quyền nữa, dán xuống làm tư mã, rồi cử tướng quân tôn ký ra thay Kháng quản lĩnh quân sĩ.
Các quàng không ai dám căng ngăn nửa lời, rồi tôn Hạo lại đổi niên hiệu, và đến năm Phượng Hoàng Nguyên Niên, càng ngày càng bão tàn, quân đính thì phải đi đồn thú vất vả.
Vì vậy trên dưới trong ngoài quan quân dân đều hoáng tháng, thư tướng Vạn Húc, tướng quân Lưu Bình và đại tư không Lô Huyền thấy Hạo càng ngày càng hoang dâm trái đạo, ba người lấy lời thẳng thắng khuyên Kháng đều bị Hạo giết cả.
Tính ra trước sau làm vua có 10 năm mà Hạo giết hơn 40 vị trung thần.
Khi ra vào đi về, lúc nào cũng đem theo 5 vạn quân thiết kỷ, quân thần ai cũng sợ hãi, không dám ho he.
Bấy giờ Dương Hậu thấy Lục Kháng bị bại chức, mà tôn Hạo càng ngày càng làm việc thất đức, xem chừng có thể đánh được rồi, bạn dân biểu về Lạc Dương xin đánh ngô.
Trộm nghĩ, thời vận tuy là trời cho, nhưng công nghiệp phải do người mới có.
Này xét thế hiểm của gian hoài còn kém sa kiếm cát, mà sự tàn bạo của Hoàng Hạo lại gấp mấy lần lưu thiện.
Nhân dân đông ngô khổ cực hơn ba thuộc trước kia nhiều, mà binh lực đại tấn ngày nay lại mạnh hơn hồi đánh thuộc.
Nếu không nhân lúc này bình định nốt đông ngô, thống nhất bốn bể, cứ kéo dài việc dùng quân đồn thú,
thì thiên hạ khổ sở hào tổn từ thời thịnh qua thời suy. Vậy tình trạng này phải mau chấm dứt mới được.
Từ mã viêm xem biểu, mừng quá, toan hạ chỉ khởi quân, nhưng giả sung, tuân hút, phùng đám, ba người hết sức can là không nên.
Vì thế viêm còn định lại, dương hổ nghe tin vua tấn không nghe lời mình, buồn bả than rằng,
việc thiên hạ 10 phần thường có đến 8-9 không được vừa ý, nay trời đã cho cơ hội tốt mà không lấy, thật đáng tiếc thay.
Đến năm hàm ninh thứ tư, hổ vào chầu, tâu sinh về làm dưỡng bệnh.
Từ mã viêm hỏi, Khanh có kế sách dị trị nước an dân, dạy bảo cho quả nhân chăng? Hổ tâu,
tôn hạo bạo ngược đã quá lắm, nay ta không cần đánh nhiều cũng dẹp được.
Nếu để dùng vàng không may, hạo chết đi, bên ấy lập được người hiền lên làm vua,
thì bệ hạ không dễ mà lấy được ngô nữa đâu. Viêm tỉnh ngộ, phán hỏi,
vậy Khanh đem quân đi đánh được chăng? Thần nay tuổi già nhiều bệnh,
không kham được nhiệm vụ lớn lao ấy, xin bệ hạ chọn người đủ cả trí dũng mới được.
Tâu xong, lệ tạ ra về. Tháng 11 năm ấy, hổ đau nặng sắp nguy, viêm thân ngự đến nhà thăm hỏi.
Hổ ứ lệ tâu, thần dù muốn chết cũng không đủ báo ơn bệ hạ. Viêm sục sùi phán,
trầm rất hối hận đã không dùng cái sách đánh ngô của Khanh trước đây.
Vậy nay ai là người có thể nối trí Khanh được? Hổ nuốt lệ tâu, thần chết đến nơi rồi,
lẽ nào chẳng đem hết trí ngô lòng thành ra mà tâu trình.
Thần thấy có hữu tướng quân đổ dự là đáng được quỹ nhiệm,
nếu bệ hạ muốn đánh ngô thì nên dùng người ấy.
Viêm lại hỏi, tiến người giỏi, cử người hiền giúp nước là việc rất hay.
Sao trước đến nay hệ Khanh tiến cử ai cho triều đình xong,
là đốt ngay bản thảo tờ biểu không muốn cho người ta biết như vậy?
Hổ thiều thào tâu, tiến cử cho người ta làm quang ở triều đường,
để rồi nhận lệ tạ ơn nơi tư thất. Điều đó thần không muốn thấy.
Nói xong, nất lên mấy tiếng rồi chết.
Viêm thương tiếc khóc hòa lên, rồi về cung,
ban sắt truy tàng hổ, chức thái phó.
Tức cựu Bình Hầu.
Trăm họ ở Năm Châu, nghe tin hổ chết, cùng nhau nghỉ cả chợ búa mà khóc.
Cả đến các tướng sĩ Giang Nam canh giữ biên giới, cũng ngậm ngùi rơi lệ.
Dân chúng ở Tương Dương, nhớ lúc hổ còn sống, thường hay lên núi, hiện sơn.
Bây giờ bảo nhau dựng miếu lập bia, bốn mùa cũng tới.
Người qua lại gọi bi ấy là trụy lệ bi, tức là bi rơi lệ.
Người sau có thơ rằng, non xưa tướng tấn dạo lên chơi.
Bi đá rêu phong cảm nhớ người, lát đát cành thông xa hạt mốc.
Lệ ai năm trước, tưởng còn rơi.
Nguyên văn, hiểu nhật đăng lâm, cảm tấn thần.
Cổ bi linh hạc, hiện sơn xuân.
Nghi thị đương niên, trụy lệ nhân.
Vua tấn theo lời dương hổ, phong đổ dự, làm trấn nam đại tướng quân.
Đô đốc kinh châu sự vụ.
Dự là bậc lão thành thông đạc, hàm học không biết mỏi.
Rất ưa đọc bộ truyện, do ông tả khâu minh biên soạn, đời xuân thu.
Lúc nằm, lúc ngồi, bao giờ cũng để sách bên mình.
Mề sách đến nổi, khi đi đâu, người hầu phải sửa soạn mang ra trước ngựa.
Người bây giờ gọi ông là anh đồ nghiện tả truyện.
Dự vân mệnh vua, tới tương dương trọng nhậm,
phổ về dân chúng và chuẩn bị việc đánh ngô.
Bây giờ bên ngô các thướng tài như Đinh Phụng, Lục Kháng đều đã qua đời.
Còn vua ngô Tôn Hảo thì ngày càng tàn bạo càng bậy.
Ngày ngày ở trong triều, Hảo sai bày yến,
mời các quan hạ lệnh ai nấy phải uống thật say lã đi.
Trong tiệc, lại các 10 viên hoàng môn làm chức,
củu đàn quan để rình bắt bẻ tội lỗi.
Mỗi khi tiệc tan, mỗi người phải tâu rõ lỗi lầm của người phạm,
rồi Hảo tùy theo tội nặng nhẹ, hoặc rạch mặt,
hoặc khoét mắt rất tàn nhẫn khủng khiếp.
Vì thế người trong nước ai cũng sợ hãi bạc phía kinh hồn.
Quang thứ sử Ích Châu nhà Tấn là vương tuấn biết tin,
dân sớ xin nhà vua cho đánh ngô, sớ như sau.
Tôn Hảo vô đạo hang dâm, hiện dân trong nước đang thù gác,
xin cho đánh ngay, kẻ một xóm Hảo chết đi,
một vua hiền được lập lên,
thì ngô lại thành một cường địch của thiên triều mất.
Thần sắm sửa thuyền bè từ 7 năm nay,
để lâu sợ ngày một hư nát dần,
lại thêm tuổi thần đã 70, sống chết không biết lúc nào.
Ba điều nói trên, nếu để lỡ một,
thì khó mà lấy được đồng ngô nữa,
xin bệ hạ đừng để mất cơ hội này.
Vua Tấn xem sớ, bàn quân quân thần.
Lời nghị luận của vương công thật hợp với dương đô đốc trước đây,
ý chẳng quyết đánh ngô phen này.
Viện thị trung vương hồn tâu,
thần nghe nói Tôn Hảo muốn lên đánh bắt,
nên đã chuẩn bị quân ngũ, thành thế rất thịnh,
ta khó mà trành giành, xin hãy chậm lại một năm nữa,
chờ cho quân ngô biến nhát,
rồi sẽ đánh thì mới thành công.
Vua Tấn y lời Tôn,
lại hạ chiếu tạm định việc đồng minh,
rồi lui vào hậu cung,
cùng với viên bí thư thừa Trương Hoa đánh cờ tiêu khiển,
bỗng cẩn thận vào Tôn.
Có biểu chương ngoài biên đình dân về.
Vua Tấn mở ra xem,
thì biểu của Đỗ Dự, đại lược như sau.
Trước đây, dương hổ không chịu bàn với các quan trong triều,
chỉ mật dân kế lên bệ hạ,
vì thế triều thần bàn ra tán vào,
rồi chẳng ai hợp ý với ai cả.
Thiết nghĩ, Phạm muốn làm việc gì,
nên lấy lợi hại ra so sánh.
Nay thần liệu các quân lúc này,
10 phần ta lợi được 8-9,
mà hại thì chỉ đến vô công mà thôi.
Từ mùa thu tới nay,
sự sử soạn tuyến binh của ta đã lộ hình tích.
Nay nửa chừng bỏ giỡn,
Tôn hào sợ hãi lo đề phòng,
giờ đô đến Vũ Sương,
sửa sang các thành quách gian nam,
rồi giờ dân đi chỗ khác.
Bây giờ quân ta có tiếng đánh,
thì thành vẫn khó phá.
Ở đồng ruộng không đoạt được gì,
như vậy cái kế hoảng đến sang năm,
thành ra lỗi thời không thể dùng được nữa.
Vua Tấn xem biểu vừa xong,
bỗng trương hoa đột ngột hướng dậy,
đẩy bàn cờ sang một bên,
chắp tay lại Tâu.
Bệ hạ là thiên tử thánh võ,
nước giàu dân mạnh,
vua Ngô thì hoang dâm bạo ngược,
dân nghèo nước yếu.
Nếu nay đánh Ngô,
thật không khó nhọc gì mà bình định được.
Mong bệ hạ đừng nghi ngại nữa.
Vua Tấn phán,
lời khanh Tâu đã rõ lời hại,
chẳng còn nghi ngại gì.
Lập tức ra ngự trên điện,
truyền mệnh như sau.
Trấn Nam đại tướng quân Đỗ Dự
làm đại đô đốc,
dẫn 10 vạn quân đánh mặt Giang Lăng.
Trấn Đông đại tướng quân
Lan Nhà Vương Tư Mã Gio
kéo ra mặt Trừ Trung.
Trinh Đông đại tướng quân Vương Hồn
kéo ra mặt Hoành Giang.
Kiến uy tướng quân Vương Nhung
kéo về đến Vũ Sương.
Bình Nam tướng quân Hồ Phấn
đến Hà Khẩu.
4 tướng trên,
mỗi người dẫn 50.000 quân
dưới quyền điều khiển của Đỗ Dự.
Lại sai Long Nhưng tướng quân Vương Tuấn,
Quảng Võ tướng quân Đường Bản
kéo 2 vạn chiếc thuyền
và hơn 20 vạn quân thủy lục
trong vầy phía Đông
thuận dòng sông mà tiến xuống.
Lại sai Quang Nam tướng quân Dương Tế
ra đóng đồn ở Tương Dương
để thiết chế các đạo quân Mã.
Quân Tế Tác về Đông Ngô,
Tôn Hảo nghe tin sợ quá,
vội triệu thư tướng Trương Để
tư đồ hạ thực,
tư không đằng tu vào bàn kế
đẩy lùi quân Tấn.
Trương Để tâu rằng,
xin cử xã kỵ tướng quân Ngũ Diên
làm đô đốc, tiến quân ra gian lăng
chống nhau với Đỗ Dự.
Phiêu kỵ tướng quân Tôn Hâm
tiến ra Hà Khẩu chống với các cánh quân mặt ấy.
Thần xin tự lãnh chức chủ xoái
cùng với tả quân Thẩm Oánh,
hữu quân Gia Cát Thính
đem 10 vạn binh ra đóng ngư chữ
để tiếp ứng cho các đạo.
Hảo nghe lời,
cho Trương Để dẫn quân đi.
Bây giờ Hảo lui vào hậu cung,
mặt lộ vẻ lo buồn.
Viên Trung Thường Thị
được tin dùng là sầm hôn,
mới hỏi duyên cớ.
Hảo buồn rầu đáp.
Nước Tấn kéo đại binh tới đánh.
Để chống lại các lộ quân khác,
ta đều có quân tướng đi đón đánh rồi.
Chỉ còn đạo quân của Vương Tuấn
có cả vạn chiến thuyền
Trầm không biết chống cự ra sao,
nên lo buồn quá.
Hạ thần có một kế
có thể làm cho chiến thuyền
Vương Tuấn nát vụn như cám.
Hảo mừng rỡ, vội hỏi mẹo.
Giang Nam ta
vốn có nhiều sắc.
Này xính thợ đánh lấy
vài trăm dây xích liền vòng,
mỗi dây vài trăm trượng.
Mỗi cái nặng độ hai ba mươi cân.
Cứ khúc sông nào đem ra khẩn yếu
thì cho chăng dây sắc ngăn sông mà ngăn.
Lại cho đánh lấy
vài vạn trông sắc nhọn
mỗi cái dài hơn một trượng
ngầm trôn dưới sông.
Nếu thiền quân Tấn thuận gió tiến tới
bị dây xích ngăn chặn
rồi lại bị trông sắc đâm thủm
thì còn qua sông làm sao được?
Hảo mừng quá, lập tức sai
gọi hết thợ rèn trong xứ.
Ra bên sông không kể ngày đêm
đánh dây liền hoàng sách
và trông sắc rồi đem chăng
và cắm ở những khúc sông sung yếu.
Nói về đổ dự,
kéo quân tiến đến Giang Lăng,
xài viên nhà tướng là Chu Trĩ
đem hơn tám trăm thủy thủ
dùng thuyền nhỏ chờ đêm tối
ngầm vượt qua Đại Giang đánh úp lấy Lạc Hương
rồi cho cắm cờ Tấn
ở khắp các khu rừng.
Ngày đốt pháo, đêm đốt lửa khắp nơi
làm nghi binh. Chỉ vân lời
kéo quân ngầm sang sông Mai Phục
ở núi Ba Sơn.
Ngày hôm sau, đổ dự cho đại quân
cả hai mặt thủy lục cùng tiến.
Bỗng quân tiểu tả phía trước
chạy về báo.
Vu Ngô sai ngũ diên đem lục quân
lục cảnh đem thủy quân
Tôn Hàm đem tiên phong ba mặt
tiến tới chống cử.
Dự liền tự lĩnh đạo tiền quân
tiến lên, thị quân của Tôn Hâm
cũng đã kéo tới. Vừa gặp nhau
Dự đã ra lệnh lùi quân.
Hâm Hăng Hái dẫn quân
tiến lên đuổi đánh.
Mới đuổi được chừng hai mươi dặm
chật nghe pháo nổ
quân tấn từ bốn mặt kéo ra đánh.
Quân Ngô thay thế toàn lui về.
Đổ dự thừa thế xua quân
đánh giết. Quân Ngô chết không biết
bao nhiêu mà kể.
Tôn Hâm thua chạy về bên thành.
Quân của chú chỉ thừa lúc nhốm nháo
cũng chạy lẫn lộn được vào
đám quân của Hâm. Vào lọt rồi
quân chỉ nhảy lên mặt thành
nổi lửa làm hiệu. Hâm thấy vậy
sợ hãi nói. Quân miền bắc
có lẽ bay qua sông sang đây chăng?
Nói đoạn toan bỏ thành
chạy về chú chỉ. Ở đâu
đột ngột sông ra quát lớn một tiếng
chém tôn Hâm chết lăn xuống
chân ngựa. Bây giờ cảnh ở dưới
thuyền nhìn lên bờ sông phía nam
thấy có lửa cháy. Rồi bên
ải ba sơn có một lá cờ kéo lên
trên để rõ ràng chữ tấn.
Trấn nam đại tướng quân đổ dự.
Cảnh sợ quá vội
bỏ thuyền lên chạy bộ thoát thân.
Nhưng vừa lên được đến bờ
thì đã bị tướng tấn là trương
thượng phi ngựa chém chết.
Ngộ duyên thấy cả hai đạo
quân đều thua, bèn bỏ thành chạy.
Vừa ra khỏi thành thì bị
quân phục đổ ra, bắt sống
trói lại, đem về nột đổ dự.
Dự truyền
Lưu hạn vô dụng này làm gì?
Liền thét võ sĩ địu ra chém
quân tấn lấy sông gian lăng
thế là khắp đất đai từ ven sông
Nguyên, sông Tương cho đến
Hoàng Châu. Các viên huyện lệnh
các thái thú đều theo gió
mà xin nạp hàng. Đổ dự
sai người cầm cờ tiết đi
phụ dụ để an dân. Cái tờ
cái tóc của dân cũng không bị xâm phạm
rồi dự tiến quân đánh
Vũ Xương. Hoàng trấn thủ Vũ Xương
cũng ra hàng. Quân của dự
thanh thế lường lẫy phan bốn cõi
dự bèn họp với các tướng
bàn kế đánh ký nghiệp. Hồ
vẫn bàn rằng. Đánh giặt
trăm năm, không phải một sớm
mà trị ngay hết được. Nay
mưa xuân liên miên, nước sông
dân tràn, không thể đóng lâu được.
Xin đô đốc cho quân nghỉ ngơi,
chờ sang năm hãy đánh lớn.
Dự không nghe nói. Sư
Nhạc Nghĩ, đánh một trận ở
Tế Tây, mà gồm thâu
được cả một nước tầy mạnh. Nay
quân oai của ta phan lừng khắp cõi
phá giặt lúc này như chẻ tre.
Vài đốt đầu đã chẻ
được rồi. Giờ chỉ việc nghiên lưỡi
dao, tre củng bữa, có khó nhọc
gì nữa mà lo. Nói xong
truyền hịch cho các tướng
nhất tệ tiến đánh ký nghiệp. Bây giờ
lông nhương tướng quân vương tướng
kéo thủy quân thuận dòng tiến xuống
đất ngô, chờ quân tuần tiểu
về báo. Quân ngô dùng
dây xích buộc ngang sông chặn thuyền,
dưới sông lại cắm dùi đầu nhọn
hoắc, phòng bị cẩn mật lắm.
Tướng cười rộ lên, lập tức
sai đóng cả vạn chiếc bè lớn
cho tích cỏ lăm người.
Cũng cho mặt áo giáp cặp gậy
đặt đứng bốn chung quanh
rồi thuận dòng thả xuôi xuống.
Quân ngô trông thấy tưởng là
người thực, sợ hãi chạy trốn như
gió cuốn. Các dùi sắc cắm
ngầm dưới sông đều bị mắc vào bè.
Nước chảy bè trôi, dùi
bị nhổ bật lên đi hết.
Trên bè, tướng lại đặt
mấy cây đút rất lớn, dài hơn
10 trượng, to hơn người ôm.
Lấy dầu tẩm vào.
Gặp khoảng sông nào có dây xích
sắc chắn thì cho đốt
đút lên, lửa cháy sắc chảy ra.
Không ai chóc, các phòng sắc
đều đã bị đứt hết.
Quân tấn theo đại gian,
hai mặt thủy lục cùng tiến.
Tiến đến đâu, thắng đến đấy.
Nói đến đồng ngô, thừa tướng Trương Để
sai tả tướng quân thẩm oán
hữu tướng quân và các thính ra
đón đánh quân tấn. Oán bảo thính rằng
các cánh quân ta ở thường lưu
không chắc đã đề phòng.
Tôi đoán quân tấn thế nào cũng kéo tới đây.
Chúng ta nên chặn ở đây,
hết sức chống giữ. May mà thắng
thì Giang Nam được yên, chứ nếu
qua sông để đón đánh, rũi bị thua
thì đại sự hỏng mất.
Thính cho là phải, bàn vừa
xong thì có tin báo quân tấn
thuận dòng sông tiến đến nơi rồi.
Thế không chống nổi.
Hai tứ sợ hãi vội đến bàn
với Trương Để. Thính vào bảo Để.
Giang đồng nguy rồi, thừa tướng
nên lánh đi. Đệ
ứa nước mắt đáp. Nước ngô
sắp mất, từ bậc hiền đến người ngu
ai mà không biết. Nhưng nếu lúc này
vua tôi đều ra hàng, không một người
nào chịu chết, thì nản nước
thì chẳng nhục lắm sao?
Và các thính cũng rươm rướm nước mắt
rồi ra đi. Trương Để và
Thẩm Oánh xua quân ra đón đánh.
Quân tấn kéo ủa tới, vậy chặt
lấy. Chu Chỉ xong sáo
đánh vào doanh trại ngô trước tiên.
Trương Để trổ hết sức ra đánh giết
rồi sau chết trong đám loạn quân.
Còn Thẩm Oánh thì bị Chu Chỉ giết.
Quân ngô thu to, chạy toán
loạn về bốn phía.
Người sau có thơ khen Trương Để
rằng. Cờ tấn Ba Sơn
phất phới rồi. Giang Đông
Trương Để chết trung thôi.
Phương Nam vượng khí hay rằng hết.
Há nở tham sinh để phụ lời.
Nguyên văn.
Đỗ dự Ba Sơn hiện đại kỹ.
Giang Đông Trương Để
tử trung thì.
Dĩ phiên vượng khí Nam trung tận.
Bất nhẫn thâu sinh, phụ sở
tri. Quân tấn
lấy được ngô chữ, tiến sâu vào
đất ngô. Vương Tuấn sai
người báo tiệp về lạc dương.
Từ Mã Vi mừng quá.
Giả sung tâu.
Quân ta khó nhọc ở nước ngoài đã lâu.
Lại thêm không quen khí hậu thủy thổ.
Thế nào cũng sinh bệnh tật.
Này xin cho triệu cá về.
Rồi sẽ tính sau.
Trường hòa tâu. Nay đại quân ta
đã đến vào sao huyệt địch.
Người ngô sợ mất mật. Chỉ trong vòng
một tháng nữa là bắt được Tôn Hảo.
Nay coi thường mà rút quân về
thì bao công lao từ trước mất không.
Thần lấy làm tiếc.
Vua Tấn chưa kịp phán ra sao.
Giả sung đã sẵn dòng mắng trường hòa.
Người không biết thiên thời. Không xét
địa lợi. Chực bàn láo lập công.
Làm khổ xỉ tốt.
Dù có chém, người cũng chưa đủ
tạ tội lỗi với thiên hạ.
Viện phán. Đó là ý trầm
muốn thế. Hoa đồng ý với trầm
đấy thôi. Không được tranh biện nữa.
Bỏng cần thần vào tâu.
Có biểu của đổ dự dân về.
Vua Tấn mở xem
thì thấy đại ý. Dự cũng
xin tiến quân đóc chiến.
Thế là viêm không nghi ngại gì nữa.
Hạ lệnh cho các đạo tiến đánh góp.
Bọn Vương Tuấn được lệnh vua.
Hai mặt thủy lục cùng tiến đánh.
Trống giống cờ mở như
gió cuốn sóng vang. Người ngô
trồng bóng cờ tới sinh hàng.
Tôn Hảo nghe tin sợ hãi rụng rời.
Vội họp các quan
bàn kế cứu nguy. Các quan tâu.
Quân bắt tiến đến đâu?
Quân dân ta hàng đến đó.
Giờ biết làm thế nào? Hảo hỏi.
Sao quân sĩ không đánh?
Vì duyên cớ gì lạ vậy?
Các quan đồng thanh nói.
Tất cả tai vạ ngày nay đều do
tên sầm hôn gây ra. Xin Bị Hạ cho
giết nó đi. Rồi Lũ Thần ra quyết
một trận tự chiến với địch.
Phổng một tên trung quý như nó
đã làm gì mà đến nổi lỡ
việc lớn quốc gia?
Mọi người đều kêu to lên rằng.
Thế Bị Hạ không thấy tên hoàn hảo
làm hại nước thục thế nào ứ?
Thế là không cần đợi lệnh vua.
Các quan sô vào cung cấm.
Xả thịt sầm hôn ra từng mảnh.
Vầm nát nhừ cho Hạ tay.
Nhiều người ăn thịt sống hắn cho Hạ
giận. Sau đó đào tuấn tâu
vù ngô. Chiếc thuyền nhỏ
không dùng được. Này xin cho
thần hai vạn quân cử thuyền lớn
ra phá giặt. Hảo nghe lời.
Giao hết cả quân ngự lâm cho
đào tuấn lên thượng lưu ngăn địch.
Tiền tướng quân trương tượng cũng
đem thủy quân xuống sông theo đi đánh.
Hai tướng đang kéo quân đi.
Đột nhiên một trận gió tây bắc nổi lên
đùn đùn. Luồn gió cuốn như bão
lớn. Cờ quạt quân ngô đứng
không vẫn. Đổ ngang ngửa trên thuyền.
Quân sĩ không sao hảm được
thuyền. Bỏ chạy tán loạn.
Chỉ còn trương tượng với vài chục
quân bộ hạ đứng lại chờ địch.
Tướng Tấn, Vương Tuấn, bây giờ
đang cho dương bồn thuận gió
kéo quân xuống xuôi. Khi qua
Tam Sơn, quân trong thuyền bẩm.
Gió to sóng lớn quá.
Thuyền không đi được. Xin ngừng lại.
Đợi gió lặn sóng êm thì sẽ tiến.
Tướng bừng bừng nổ giận.
Tuốt quân cầm tay. Quát lớn.
Thành thạch đầu ở ngay trước
mắt. Ta lấy được đến nơi rồi.
Sao dám bảo ngừng. Bèn
sai thuốc trống cho quân tiến gấp.
Tướng Ngô trương tượng dẫn
số quân còn lại đến xin hàng.
Tướng nói. Nếu thật lòng quy hàng
hãy đi tiền bộ lập công.
Tượng vân lệnh. Quay
về thuyền mình. Đến thẳng dưới
thành thạch đầu gọi cửa. Quân trong
thành mở toàn ra đón quân tấn.
Tôn Hạo nghe tin quân tấn kéo vào
thành. Sợ hãi toàn tự vận.
Viên trung thư lệnh Hồ Xuân
và quan lọc quân Tuyết Oánh
vội cán lại mà răng. Sao
bệ hạ không bắt trước an lạc công
lưu thiện. Hạo nghe ra
cũng tự trói mình lại rồi
ngồi lên xe quan tài đi trước
đem theo các quan văn võ ra
trước quân Vương Tuấn xin hàng.
Tuấn cởi trói cho
xài quân đốt xe áo quang đi
lấy Vương lễ đãi Hạo
rồi ngồi cùng xe tiến vào
thành. Về sau thi sĩ nhà
đường là lưu vụ tích có bài
tay tái sơn ngoài cổ
như sau. Chiếc thuyền
Vương Tuấn xuống đông ngô. Vượng
khí kim lăng phải mịt mờ.
Trông sắc nghìn tầm băng
đáy nước. Cờ hàng một lá
rủ thành cô. Chuyện xưa
mọi nhất buồn mang mát.
Núi cũ còn in bóng nhấp
nhô. Bốn bể một nhà
qua giấc mộng. Trì rào
bên lũy rặn lâu thu.
Nguyên văn. Vương Tuấn
lâu thuyền há ít châu. Kim
lăng vượng khí ảm nhiên thâu.
Thiên tầng.
Thiết hỏa trầm gian để.
Nhất phiến. Hàng phang
suốt thạch đầu. Nhân
thế kỷ hồi thương vãng sự.
Sơn hình y cụ chẩm
hàng lưu. Kim phùng
tứ hải vì gia nhật.
Cố lũy tiêu tiêu
lô địch thâu.
Thế là đông ngô gồm bốn
châu. 43 quận.
313 huyện. Số hậu khẩu
523 ngàn.
Quan lại 32 ngàn.
Già trẻ trai gái
230 vạn. Thốc lúa
280 hạt học. Thuyền
bè hơn 5 ngàn chiếc.
Cung nữ hơn 5 ngàn.
Đều thuộc về nhà Đại Tấn.
Việc lớn đã xong,
Vương Tuấn cho ít bản an dân
niềm phong kho tàn, cắt cử
người trong coi. Hôm sau, cánh
quân của Đạo Tuấn không đánh
cũng tự than vỡ. Kế đó
làng nhà Vương Tư Mã Gio
và Vương Nhung cũng kéo quân
về tới thạch đầu. Thấy Vương Tuấn
đã lập xong công lớn thì vui mừng
không tả. Và ngày hôm sau
Đại quân Đỗ Dự cũng tới luôn.
Dự cho làm tiệc khao thưởng ba quân
và mở kho đụng lấy
thốc gạo phát trẩn cho
dân Ngo. Vì vậy khắp cõi
Giang Đông đều yên ổn. Duy
có thái thú Kiến Bình là Ngo nghiện
cố chống giữ mãi, không chịu
dân thành. Nhưng sau nghe tin vua Ngo
đã hàng cũng phải mở cửa quê thuận.
Vương Tuấn dân biểu báo tin
thắng trần về Lạc Dương. Triều đình nhà
Tấn nghe tin đã bình xong Ngo,
vua tôi hoan hỷ ăn mừng. Khi
vào tiệc, các quan dân rượu,
vua Tấn nâng chén ứa lệ nói
Thật là công của Dương Thái Phó
đây. Tiếc thay Thái Phó không
còn sống để được nhìn tuyệt vui này.
Bây giờ ở bên Ngo, phiêu kỵ
tướng quân Tôn Tú ra khỏi Triều
trong vệ phương Nam khóc hòa lên
rằng. Hỡi ôi,
xưa kia thảo nghịch tướng quân, tức
Tôn Kiên còn trai trẻ, khởi từ
một chức hiệu úy, mà rồi
lập được cơ nghiệp này, nay Tôn Hảo
đem toàn cõi Giang Nam bỏ đi
cho đành. Thầm thẩm sanh kia
vì đâu nên nổi.
Vương Tuấn ra lệnh ban sư,
bắt vua Ngô Tôn Hảo đem
theo về Lạc Dương diện kiến Tấn Đế.
Khi đến nơi, Hảo bước
lên điện, khấu đầu làm lễ.
Vua trỏ tay vào chiếc ghế cho
Hảo ngồi, rồi phán.
Chẩm đặt cái ghế này đợi Khanh đã lâu.
Hảo đáp lại. Thần
ở phương Nam cũng có đặt một chiếc ghế
ngồi như thế này để chờ bệ hạ.
Vua Tấn cười ầm lên,
không chấp trách. Giả sung thấy vậy,
hỏi mỉa Hảo rằng.
Nghe nói ông ở Giang Nam thường lột
da mặt, phét mắt người ta.
Đó là hình phạt gì vậy?
Hảo nhìn vào mặt sung mà đáp.
Những đứa làm tôi mà giết vua.
Với những phường Giang nịnh bất trung
thì phải trị bằng cách ấy.
Sung nghe đáp, điến người vì hổ thẹn
ngồi im thiên thiết.
Vua Tấn phong Tôn Hảo tước quy mệnh hầu.
Con cháu đều được chức trung lan.
Các quan các tướng Ngô cấp tể
phụ theo vua đồng hàng
đều được phong liệt hầu.
Thủ tướng Trương Để tử trận vì trung
thân thì con cháu được phong thưởng.
Lại phong Vương Tướng làm
phụ quốc đại tướng quân.
Ngoài ra các tướng Tòng Chinh
đều được chiếu công thăng chức.
Thế là bờ cõi ba nước thuộc
cả về Tấn Đế Tư Mã Viêm.
Nền thông nhất lại bắt đầu từ đây.
Cái lý thế lớn thiên hạ
hợp lâu rồi chia, chia chán
lại hợp lại như thế vậy.
Về sau, vua cuối cùng nhà Hậu Hán
là Lưu Thiện mất 5 thái khang thứ 7
nhà Tấn. Vua Nguy Tào Hoán
mất 5 thái khang nguyên niên.
Vua Ngô Tôn Hảo mất 5 thái khang thứ 4.
Ba vị hàng vương đều được
toàn tính mạng cho đến khi
tự giả cõi đời. Người đời sau
có thơ làm bài cổ phong
tóm tắt sự kích tàm quốc như sau.
Đất Hàm Dương
cao hoàng vung kiếm. Vần
Hồng Dương bốn biển sáng soi.
Trung Hưng quang vũ nối đời.
Kim Âu lại chiếu sáng người
Đông Tây. Đến Hiến Đế
gặp thời hoạn nạn. Nơi
miếu đường trù vẫn thiếu tay.
Thêm chàng Hà Tiến ngu ngây.
Bọn im hoạn mới
quấy rầy Triều Cương. Rồi động
trác bạo cường gây loạn. Bức
tử vua. Toan xoán ngôi
cao. Mây nhờ vương doãn mưu
sâu. Mượn tay người đẹp lấy
đầu dâm hung. Trác đầu
chết. Chưa xong giặt giả.
Dư đảng còn 2 gã dĩ thôi.
Loạn thần khởi sự gặp
thời. Đứa gian kham tướng. Đứa
đòi giữ vua. Giặt cướp
nổi cơ hồ ông vỡ. Chư
hầu thì chiếm đó giữ đây. Xưng
hùng xưng bá khắp nơi. Biết ai kẻ
nghịch. Biết ai tôi hiền.
Chiếm gian tả tôn kiên tôn sách.
Giữ hai hòa phim thuộc bản
sơ. Lưu chương tay thuộc phát cờ.
Cảnh thang giữ vững cõi bờ
kinh tương. Trương lỗ rõ ra
phường giặt gạo. Nén hán trung
sạn đạo nương mình. Mã
đằng hàng tội tung hoành. Chọc trời
khuấy nước tranh giành thang ôi.
Rồi lại có một người tài trí.
Mượn khuôn phò để trị
quân hùng. Khoác áo nghĩa đội
khăn trung. Mà tâm địa thật gian
hùng gớm ghê. Trên thiên tử
nể việc kiên sở. Dưới anh tài
như chở về theo. Người này
tên tháo họ tào. Tự
là mạnh đức. Lược thao có thừa.
Huyền đức vốn dòng nhà tôn
thất. Cùng quan trương giao kết
tử sinh. Vườn đào thề trước
thần minh. Nguyện đồng tử bất
đồng sinh mới kỳ. Lúc
sơ khởi, binh vi tướng quả.
Bao trận thua vất vả long
đông. Vó cầu nay bắt mai
đông. Nghĩ cơn cớ khiến
anh hùng rơi lệ. May gặp
phận đương đời cá nước. Đến
Nam Dương cầu rước ba phen.
Ngọa Long thấy quá tần phiền.
Đành rời lều cỏ một phen hạ
trần. Vẽ rõ thế tam
phân thiên hạ. Và chỉ đường
vương bá về sau. Trước nên tạm
mượn kinh châu. Sau gồm thục
lũng đương đầu nguyện ngô.
Ba năm lẻ thành đô
đế hiệu. Mộng ngàn thu trời
triệu về tiên. Biết con là
đứa ngu hèn. Thác cô khóc
dặn tôi hiền mọi câu. Cảm
tri kỹ tình sau nghĩ nặng.
Lối kỳ sơn sáo bận ra quân.
Trổ bao phép thánh mưu thần.
Một tay chống đỡ càng khôn được
nào. Đồi ngũ trượng
bóng sao xa lạc. Ngọn thu
phong nhớ nhát ba quân. Hồn
thiên gia cát lìa trần. Trên
vua rơi lệ. Dưới dân sục
xùi. Khương Duy bật tướng tài
kế thuật. Ổn công lao
củ phạt trung nguyên. Họ chung
họ đặn vào xuyên. Non
sông nhà hán một phen thuộc tàu.
Phận ngụy hết tàu mau tàu
hoáng. Đem non sông dựng tấn
thay ngôi. Trước đài thụ thiện
thang ôi. Mây mờ sương tỏa
trò đời biển thiên. Bến thạch
đầu gió yên sóng lặn. Lá cờ
hàng ngơ ngẩn buồn tên.
Non sông hết nạn phân tranh.
Vua hàng ba vị cúi mình
thụ phong. Nghĩ thế sự vô
cùng vô tận. Số trời kia
khôn tránh khôn lường. Tam phân
một giấc mơ vàng. Người sao
cảm khái. Đề hàng thơ xuân.
Nguyên văn. Cao tổ
đề kiếm nhập hàm dương.
Viêm viêm hồng nhật thang
phù tan. Quang vũ
lòng hưng thành đại thống. Kim
ô phi thượng thiên trung ương.
Ai tai hiến đế
thiệu hải vũ. Hồng luân
tay trụy. Hàm trì
bang. Hà tiến vô mưu
Lương châu động trác cư
triều đường. Phương doãn định kế
tru nghịch đảng. Lý thôi quách
tị. Hưng đào thương.
Tứ phương đạo tạc như
nghỉ tụ. Lục hợp gian
hùng. Giang ưng dương.
Tôn kiên tôn sách khởi gian tả.
Phiêm thiệu viên thuật. Hưng
hà lương. Lưu yên phụ tử.
Cứ ba thuật. Lưu biểu
quân lử. Đồn kinh tương.
Trương lăng trương lỗ. Bá nam
trịnh. Mã đằng. Hàng
toài. Thủ tay lương. Đào
khiêm. Trương tú. Công
tôn toãn. Các xính. Hùng
tài. Chiếm nhất phương. Tào tháo
chuyên quyền. Cư tướng phủ.
Lào lung. Anh tuấn. Dụng
văn vũ. Quy trấn thiên tử.
Lệnh chư hầu. Tổng lãnh
tỳ hương. Trấn trung thổ.
Lâu tan. Nguyện đức.
Bản hoàng hôn. Nghĩa kết
quan trương. Nguyện phò chúa.
Đông tay bôn tẩu. Hận
vô gia. Tướng quả
binh vi. Tác cơ lử.
Nam dương tam cố. Tình
hà thâm. Ngọa long nhất kiến.
Phân hoàng vũ. Tiên thủ
kinh châu. Hậu thủ xuyên.
Bá nghiệp. Đồ vương. Tài
thiên phủ. Hô hô tam
thải. Thệ thăng hà.
Bạch đế thác cô.
Kham thống sở. Khổng
minh lục xuất. Kỳ sơn tiền. Nguyện
dĩ. Chích thủ. Tương
thiên bổ. Hà kỳ.
Lịch số. Đáo thử
chung. Trường chinh bán dạ.
Lạc sơn ổ. Khương duy.
Đột bằng. Trí lực cao.
Cổ phạc trung nguyên. Không
cù lao. Trung hội đăng
ngải. Phân binh tiến. Hán thất
gian sơn. Tận thuộc tàu.
Phi duệ phương mau. Tài
cập hoáng. Tư mã. Hữu
tương. Thiên hạ giao.
Thủ thiện. Đài tiền. Phân
tụ khởi. Thạch đầu
thành hạ. Vô ba đào.
Trần lưu. Quy mệnh.
Giữ an lạc. Vương hầu
công tước. Tòng căng miêu.
Phân phân. Thế sự. Vô
cùng tận. Thiên số mang
mang. Bất khả đào. Định túc.
Tam phân. Dĩ thành mộng.
Hậu nhân. Bằng điếu.
Không lao tao.
Lời bình của Mao Tôn Cương trong
Thánh tháng ngoại thư. Hồi này
chép sự chấm dứt của cuộc tam
phân chứ không chú ý chép
việc mở đầu một nền nhất thống.
Chuyện này vì ba nước mà có
thì thuật giả chú trọng vào
ba nước mà không chú trọng vào
nhà Tấn. Suy lượng việc ba nước
hợp lại để quy kết về Tấn Vũ
Đế cũng như truy nguồn gốc ba
nước phân chia từ Hán Hoàng
Linh vậy. Như là
Cường Tấn kia là giống
Hổ Lan thôn tính sau nước
thì tầng Thủy Hoàng không thể sánh với
Thang Vũ. Nhà Tấn làm việc
xoán đoạt mà gồm
thâu ba nước thì Vũ Đế không
thể ví với Cao Tổ Quang Vũ.
Ngay đến kẻ bời tôi Tấn
là Lưu Nghị cũng bảo Tư Mã
Viêm rằng Bệ hạ chỉ có thể ví
mình với Hoàng Đế Linh Đế nhà Hán
xem thế thì có thể nói
bộ truyện tam quốc khởi đầu bằng Hoàng
Linh lại kết thúc bằng Hoàng
Linh vậy. Hồi trước chép
việc Tấn cướp ngôi ngụy và
đối chiếu với việc ngụy cướp ngôi Hán
trước kia mà thành cấu kết.
Hồi này chép việc Tư Mã Viêm
lấy ngô cũng đối chiếu với
việc Tư Mã Chiêu lấy Thục
mà thành ra kết cấu. Hồi trước
trong chỗ không giống nhau
còn có những chi tiết giống nhau
làm cho người ta thấy sự báo ứng không sai.
Hồi này trong chỗ giống nhau
lại có những chi tiết trái ngang nhau
làm cho người ta thấy sự
diễn biến không nhất định. Như
ở biên giới Nguy Thục đang ngại
với Khương Duy chống nhau rất găng
đánh nhau hết sức. Mà ở biên giới
Nguy Ngô dương hộ với Lục Kháng
lại giao thông thăm hỏi
uống rượu tặng biếu thuốc
đó là một điểm đại dị đồng.
Tướng nhà với nhau
mà khi đánh thục chung hội ghét nghe
đặng ngãi, hai bên không hợp ý
còn đổ dự với dương hộ khi đánh
Đông Ngô thì trước sau một chí
một lòng. Đó là hai điểm dị đồng.
Việc đánh thục được quyết định sau một buổi chầu
việc đánh ngô còn hoãn lại
nhiều lần. Bạn đi tính lại mãi
rồi mới nghị quyết. Đó là ba điểm khác nhau.
Sau khi dẹp thục, hai tướng
không trở về. Sau khi Bình Ngô
toàn thể tướng hiệu ca khúc Khải Hoàng
đó là bốn điểm dị đồng.
Hạng Vương Nước Thục nhu nhược khúng
nóng xương thần nên nói ra câu
ở đây vui lắm không nhớ thục nữa.
Hạng Vương Nước Ngô tuy
quy thuận nhưng vẫn giữ thái độ cương cường
nên nói ra câu thần ở phương Nam
cũng đặt một ghế thế này để
đợi bệ hạ. Đó là
năm điểm dị đồng. Việc Bình Thục
sau khi chiếm đất mới gặp khó khăn
đặng ngãi cậy công tư chuyện
chung hội rắp tâm làm phản
Khương Duy thừa cơ đánh lật
nhưng trước đó Thiều Để
đã để tâm lo, Lưu Thuật
đã biết trước, Tư Mã Chiêu
đã giữ liệu đề phòng. Việc Bình Ngô
khó khăn ngay ở lúc đầu, Dương Hổ
khuyên đánh, Đỗ Dự xin đánh
Vương Tuấn Trương Hoa cũng tán đồng
nhưng bị Phùng Đảm tuân hút
giả sung cản trở. Vương Hồn
Hồ Phấn cũng muốn đình hoãn kéo dài
thời gian ra. Đó là sáu điểm dị đồng.
Viết truyện đến thiên cuối cùng
mà còn giữ được bút pháp như thế
thì thật là quả là diệu văn vậy.
Trong truyện Tam Quốc
mỗi khi trình cảnh hai quân giàn trận
hai tướng đối đầu đều tả các sức mạnh
huyền tính, hai bên mặt giáp sắt
gầm gươm giáo sắt bén
lăn vào quyết tử với địch thủ. Hoặc là
tả cái trí khôn thì nói đến mưu mô
thăm hiểm, kế hoạch khôn ngoan
đem ra để mà hại nhau. Xem đến
những đoạn ấy thật chẳng khác rừng gai
rừng mắt, mây gió điên đầu.
Thế mà đến hồi này bỗng thấy
một tướng lãnh áo cừu đai rộng như dương hổ
rõ ra vẽ một văn sĩ phong lưu
rồi lại thấy một tướng lãnh
tặng rượu cho địch thủ.
Những thuốc của kẻ đối đầu chẳng khác gì
cảnh đôi bạn thân nhau tặng quà
cho nhau đi qua lại. Làm cho người đọc
thư thái tâm hồn tỉnh lại sáng mắt
như thấy hàng hẻm hiểm nghèo
đã biến ra đường lối rộng rải thênh thang
gươm đao, giáo mát
biến thành ánh sáng nhật nguyệt. Thái
là lối văn diễm ảo ly kỳ
Hoà khỏi rằng
ở địa vị quan đại phu không giao thiệp
với người nước khác, không được vượt qua
biên giới, thế mà dương hổ lục kháng
lại đi lại thù đắp
nhau nơi biên cảnh, thì có khác gì
hoa nguyên nước tống và công
tự trắc nước sở, tự tiện
nói chuyện không được đợi mệnh vua
như vậy chẳng là lỗi
trái mệnh vua ư? Thư rằng không
phải thế. Nếu một bên cư xử
tử tế lấy đức mà thu phục,
một bên cư xử ngang ngược
lấy sự tàn bạo mà đối chọi, thì
bên hung hang phải thua bên tử tế.
Địch lấy đức để mua chuột người
của mình, ấy là lập tâm không đánh
mà chế phục được mình đấy. Như vậy
thì mình cũng phải lấy đức mua chuột người
của họ, để mong không chiến
mà thắng chức. Ngoài mặt thì
làm như là thông hòa với nhau, mà chủ
ý chính là đối chọi với địch,
có gì mà tội lỗi sai lầm.
Quân Trung Quốc đánh ngô thường
bị thất bại vì thế hiểm của gian
Nam. Trước đây đã có mấy việc
làm gương. Thứ nhất là Chu Lan phá tàu
ở Xích Bích. Thứ hai là Lục Tốn phá
thục ở Hào Đình. Thứ ba là Từ Thịnh
phá tàu Phi ở Nam Từ.
Thứ tư là Chu Hoàng tháng ngụy ở
Nhu Tu. Thứ năm là Chu Phường
phá tàu Hưu ở Thạch Đình.
Và thứ sáu là Đinh Phụng phá ngụy
ở Từ Đường. Quân Trung Nguyên và
cả quân thục bị thua quân ngô từng ấy trận.
Thế mà ai ngờ trước khi đánh
bao phen không xong, sau này chỉ đánh
một trận mà chiếm được.
Quân ngô vốn cậy
mình thiện thủy. Địch ràng thuyền
thì họ dùng đao chặt đứt dây ràng
trận đánh hoàng tổ.
Địch khóa thuyền bằng vòng sắt thì
họ đem lửa đốt cháy trận
đánh tàu tháo ở Xích Bích.
Thế mà đến hồi này, chính dây sắt
của quân ngô chăn ngang sông lại bị
đuốt lớn của quân tấn đốt đứt.
Chính trong sắt của họ cắm dưới sông
lại bị bè của vương tướng hút chìm.
Thế mới biết khi thời thế đã đổi thay
thì cái thế hiểm cũng chẳng ăn
thua gì nữa. Xưa nay những
việc thành bại vô thường đều đại loại
như vậy. Ba nước ngụy thuộc
ngô khởi lên vào lúc
hán suy. Nhờ hán suy thì
bọn im hoảng dối vua và bọn
loạn thần làm rối nước.
Bộ truyện lớn lao này khởi đầu
về việc bọn trương nhượng
triệu trung và kết thúc bằng chuyện
của bọn xầm hôn hoàn hảo
thì có thể răng đe
bọn hạn thủ đời sau.
Cuối hồi đầu kể chuyện trương phi
toan giết động trác. Cuối hồi chót
lại kể việc tôn hạo mắn giả
sung thì có thể răng đe
bọn loạn thần hậu thế vậy.
Bộ truyện tam quốc này lấy
nhà hán làm chủ thì kể
đến chỗ nhà thuộc hán mất nước
có thể chấm dứt. Nhưng bọn cướp ngôi hán
là nhà ngụy mà hán mất
nước thù của hán chưa mất thì
đọc giả không thấy hả giả vui lòng.
Ngụy là thù của hán thì khi
ngụy mất cũng thể chấm dứt chuyện được rồi
nhưng lại còn một nước giúp hán
là ngô. Thấy hán mất
mà không hiểu nước bạn của hán sau này ra
sao thì đọc giả vẫn còn thắc mắc
cho nên thuộc giả phải
lấy việc ngô mất nước làm thiên
chung kết vậy. Còn như nói về
sự báo phục đến cùng thì phải
nói đến bao giờ cho hết. Vì
sự báo ứng còn liên tiếp
chập trùng mãi mãi chưa thôi. Đời trước
lưu hậu chúa với ngô tôn hạo
phải khấu đầu hàng phục tấn
thì về sau tấn hoài đế
mận đế lại bị bắt giam.
Bọn sư chiêu làm tôi mà
áp bức chúa thì sau này bọn
an cung lại bị bề tôi áp bức.
Nhà Tây tấn ngồi ở Trung Nguyên
mà chiếm kiếm nghiệp
thì nhà Đông tấn sau này lại
phải chạy xuống giữ đất kiếm nghiệp
mà bỏ đất Trung Nguyên. Vua tấn
vốn họ tư mã mà lấy cơ nghiệp
họ lưu thì sau này
vua tống vốn họ lưu
lại chiếm cơ nghiệp của họ tư mã.
Việc này đã có bộ sử lưỡng tấn
chép rồi. Xét ra cũng không cần
phải đem nói thêm vào cuốn
bộ truyện Tam Quốc nữa vậy.
